I SA/Wa 2140/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marta Kołtun-Kulik, Sędziowie sędzia WSA Przemysław Żmich, asesor WSA Anna Milicka-Stojek (spr.), Protokolant starszy referent Agata Szczepanik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 września 2025 r. skargi kasacyjnej A.K., B.Z, D.W., E.Z., M.W., M.Z, M.N., N.B. i S.N. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 kwietnia 2025 r. sygn. akt I SA/Wa 2140/24 w sprawie ze skargi A.K., B.Z, D.W., E.Z., M.W., M.Z, M.N., N.B. i S.N. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia 25 lipca 2024 r. nr 2922/2024 w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego 1. uchyla wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 kwietnia 2025 r. sygn. akt I SA/Wa 2140/24; 2. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz decyzji Prezydenta m. st. Warszawy z dnia 17 października 2022 r. nr 535/SD/2022; 3. zasądza od Wojewody Mazowieckiego na rzecz skarżących A.K., B.Z, D.W., E.Z. ,M.W. ,M.Z, M.N., N.B. i S.N. solidarnie kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; 4. oddala wniosek o zwrot kosztów postępowania kasacyjnego. Wojewoda Mazowiecki (dalej jako "organ" lub "Wojewoda") decyzją z 25 lipca 2024 r. nr 2922/2024 utrzymał w mocy decyzję Prezydenta m.st. Warszawy (dalej jako "Prezydent") z 17 października 2022 r. nr 535/SD/2022 orzekającą o umorzeniu postępowania w przedmiocie przyznania odszkodowania za nieruchomość położoną w Warszawie przy ul. [...] (dawnej ul. [...]), ozn. hip. jako [...] rej. Hip. [...], stanowiącą obecnie część dz. nr [...], nr [...], nr [...] z obrębu [...]. Decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym: Przedmiotowa nieruchomość objęta została działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz.U. Nr 50, poz. 279), powoływanego dalej jako "dekret". Z dniem wejścia w życie dekretu (tj. 21 listopada 1945 r.) grunt ww. nieruchomości, przeszedł na własność gminy m.st. Warszawy, a od 1950 r., na podstawie art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz.U. Nr 14, poz. 130), stał się własnością Skarbu Państwa. Z akt nie wynika, by wniosek w trybie art. 7 dekretu został złożony. Zgodnie z zaświadczeniem Państwowego Biura Notarialnego w Warszawie, Sekcja IX z 2 stycznia 1974 r. Nr 6797/73, zgodnie ze stanem działów I, II, III i IV wykazu hipotecznego nieruchomości [...] nr rej. Hip. [...] na mocy aktu z 15 stycznia 1941 r. nr kol. 20 tomu II tej księgi M. N. nabyła działkę gruntu nr [...] zawierającą pow. 1210,57m2 od J. S. Aktem notarialnym z 26 października 1953 r. Rep. Nr III-6526/53, zawartym przed notariuszem B. C., M. N., działkę gruntu nr [...] wchodzącą w skład księgi [...] ze wszystkim co się na tej działce znajduje, przelała i sprzedała M. M. oraz podstawiła nabywczynię w swoje prawa do tej działki. Następnie aktem notarialnym z 1 marca 1956 r. Rep. Nr III-1365/56, zawartym przed notariuszem B. C., M. M. przelała prawa i roszczenia do działki nr [...] na rzecz F. B. L. D. (spadkobierca F. B.) wnioskiem z 22 sierpnia 2005 r. wystąpiła o odszkodowanie za ww. nieruchomość. Do wniosku tego pismem z 4 grudnia 2018 r. przyłączyli się inni następcy prawni F. B., tj. E. Z., S. N., B. B., A. B., D. W., M. N., M. Z. i B. Z. Prezydent decyzją z 17 października 2022 r., na podstawie art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2022 r. poz. 2000), powoływanej dalej jako "K.p.a.", umorzył postępowanie w sprawie ustalenia odszkodowania za ww. nieruchomość. Wskazał, że warunkiem złożenia skutecznego wniosku o odszkodowanie w trybie art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2021 r. poz. 1899 ze zm.), powoływanej dalej jako "u.g.n.", jest zgłoszenie wniosku przez poprzednich właścicieli nieruchomości lub ich następców prawnych, którzy zostali pozbawieni możliwości władania działką po dniu 5 kwietnia 1958 r. W ocenie Prezydenta, umowa przelewu praw i roszczeń z 1 marca 1956 r., na mocy której M. M., przelała prawa i roszczenia do nieruchomości na rzecz F. B. oraz umowa z 26 października 1953 r., na mocy której M. N., działkę gruntu nr [...] ze wszystkim co się na niej znajduje, przelała i sprzedała M. M. oraz podstawiła nabywczynię w swoje prawa do działki, nie legitymowała, w rozumieniu prawa administracyjnego (w tym art. 28 K.p.a.), osób wskazanych w tej umowie, jako nabywców praw i roszczeń w rozumieniu prawa cywilnego, do skutecznego ubiegania się o przyznanie odszkodowania. Prezydent przywołał w tej kwestii uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z 30 czerwca 2022 r. sygn. akt I OPS 1/22 (ONSAiWSA 2022/5/64), zgodnie z którą materialna norma prawa powszechnie obowiązującego, a nie skutek czynności prawnej dokonanej przez podmiot prawa cywilnego, jest źródłem interesu prawnego leżącego u podstaw legitymacji procesowej w sprawach będących przedmiotem postępowań przed organami administracji, w tym legitymacji ukształtowanej art. 28 K.p.a. Dla uzyskania przymiotu strony, w rozumieniu art. 28 K.p.a., konieczne jest istnienie normy prawa materialnego, która łączyłaby z faktem zawarcia umowy przelewu wierzytelności skutek w postaci przypisania nabywcy wierzytelności interesu prawnego. W okolicznościach tej sprawy wnioskodawcy nie przedstawili żadnych dowodów, na mocy których mogliby wywodzić skutki prawne do legitymacji jako strony postępowania o odszkodowanie. W odwołaniu od powyższej decyzji L. D., E. Z., S. N., B. B., D. W., M. N., M. Z., B. Z. i N. B. wnieśli o jej uchylenie, zarzucając Prezydentowi naruszenie: art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 76 § 1 K.p.a.; art. 15, art. 16 § 1 i § 3, art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. przez zignorowanie przez Prezydenta decyzji organu wyższego stopnia - Ministra Inwestycji i Rozwoju z 11 października 2018 r. nr DO3.4611.33.2018.AB, którą Prezydent był związany; art. 7 ust. 1 i ust. 5 dekretu w zw. z art. 215 ust. 2 u.g.n.; art. 7 ust. 1 i ust. 5 dekretu w zw. z art. 215 ust. 2 u.g.n. w zw. z art. 509 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz.U. z 2022 r. poz. 1360 ze zm.), powoływanej dalej jako "K.c.", w zw. z art. 28 K.p.a.; art. 105 § 1 w zw. z art. 28 K.p.a. Wojewoda decyzją z 25 lipca 2024 r. utrzymał w mocy decyzję Prezydenta, podzielając stanowisko, że z wnioskiem o odszkodowanie wystąpiły osoby nie posiadające przymiotu strony w rozumieniu art. 28 K.p.a., ponieważ uprawnionym do złożenia wniosku jest dawny właściciel lub jego spadkobierca, nie zaś osobna wywodząca swój interes prawny z czynności cywilnoprawnej w postaci nabycia roszczeń dekretowych po dniu 21 listopada 1945 r. Kwestia nabycia praw i roszczeń wynikających z dekretu oraz występowania jako strona postępowania w sprawie o odszkodowanie była przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego, który w uchwale z 30 czerwca 2022 r. sygn. akt I OPS 1/22 orzekł, że przelew wierzytelności odszkodowawczej z tytułu wywłaszczenia nieruchomości, nie prowadzi do powstania po stronie nabywcy roszczenia odszkodowawczego (cesjonariusza) interesu prawnego w domaganiu się od organu administracji publicznej ustalenia należnego odszkodowania. Źródłem interesu prawnego, o którym mowa w art. 28 K.p.a., jest bowiem norma prawa powszechnie obowiązującego, a nie skutki czynności prawnej dokonanej przez podmiot prawa cywilnego. Dla uzyskania przymiotu strony postępowania administracyjnego, niezbędne jest istnienie normy prawa materialnego, która łączyłaby z faktem zawarcia umowy przelewu wierzytelności skutek w postaci przypisania nabywcy wierzytelności interesu prawnego. Przedmiot czynności prawnej nie czyni z niej normy prawnej. Następnie w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29 sierpnia 2022 r. sygn. akt: I OSK 2875/20, I OSK 2034/20, I OSK 707/20 i I OSK 1717/20, uznano, że nabywcy roszczeń reprywatyzacyjnych nie mogą być stroną postępowań administracyjnych. Wojewoda zaznaczył, że choć ww. uchwała z 30 czerwca 2022 r. sygn. akt I OPS 1/22 zapadła w sprawie o ustalenie odszkodowania, o którym mowa w art. 128 u.g.n., to jednak brzmienie art. 215 u.g.n. pozwala wywieść skutki dla nabywców roszczeń w nim określonych takie same, jak w tej uchwale. Warunkiem podmiotowym normy prawnej wynikającej zarówno z art. 128 u.g.n., jak i z art. 215 u.g.n. jest bowiem to, że odszkodowanie przysługuje na rzecz osoby, która była właścicielem w chwili przejęcia/wywłaszczenia nieruchomości lub jego następcy prawnego w drodze spadkobrania bowiem roszczenie odszkodowawcze związane jest ściśle z rekompensatą skierowaną do właściciela za przejęcie nieruchomości przez podmiot publiczny. Stanowisko to potwierdził następnie Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z 10 kwietnia 2024 r. sygn. akt. I OPS 1/23 (ONSAiWSA 2024/3/28), przyjmując, że stronie umowy przelewu wierzytelności określonej w art. 7 ust. 1 i ust. 2 dekretu nie przysługuje przymiot strony w rozumieniu art. 28 K.p.a. do uzyskania prawa użytkowania wieczystego w postępowaniu o wydanie decyzji na podstawie art. 7 ust. 2 i ust. 3 dekretu. W konsekwencji Wojewoda uznał, że Prezydent zgromadzony materiał dowodowy ocenił właściwie i szczegółowo wyjaśnił motywy jakimi kierował się przy rozstrzyganiu sprawy. W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skardze na ww. decyzję A. K., B. Z., D. W., E. Z., M. W., M. Z., M. N., N. B. i S. N. (dalej jako "skarżący"), wnieśli o uchylenie decyzji obu instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania, zarzucając organowi naruszenie: 1. art. 7, art 77 § 1, art. 76 § 1 i art. 80 K.p.a. przez zaniechanie wszechstronnego oraz wyczerpującego rozpatrzenia zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, a także dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny dowodów, w szczególności dowodu z dokumentów urzędowych, tj.: a) aktu notarialnego - umowy sprzedaży nieruchomości z 26 października 1953 r. i zaniechanie uwzględnienia, że poprzedniej właścicielce nieruchomości - M. N. w dacie zawierania umowy sprzedaży przysługiwało roszczenie o odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość, które skutecznie zbyła jednocześnie ze wszystkimi prawami do tej nieruchomości na rzecz M. M., b) aktu notarialnego - umowy sprzedaży nieruchomości z 1 marca 1956 r. i zaniechanie uwzględnienia, że na mocy tej umowy F. B. nabył od M. M. wszystkie prawa oraz roszczenia do tej nieruchomości, a zatem także roszczenie o odszkodowanie za wywłaszczenie; 2. art. 7 ust. 1 i ust. 5 dekretu w zw. z art. 215 ust. 2 u.g.n. w zw. z art 509 § 1 i § 2 K.c. w zw. z art 28 K.p.a. przez ich błędną wykładnię i nieprawidłowe przyjęcie, że: a) następcom nabywcy praw wynikających z art. 7 ust. 1 i ust. 5 dekretu na podstawie umowy cywilnoprawnej nie przysługuje przymiot strony w postępowaniu administracyjnym o przyznanie odszkodowania, b) możliwość ubiegania się o odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość wynika jedynie z następstwa prawnego pod tytułem ogólnym, tj. dziedziczenia, nie zaś także z przejścia praw i roszczeń do nieruchomości na podstawie umowy, tj. pod tytułem szczególnym, podczas gdy przepisy dekretu przyznają prawo do ubiegania się o odszkodowanie "następcom prawnym właściciela", bez ograniczenia do następstwa pod tytułem ogólnym, a zatem prawo następców prawnych pod tytułem szczególnym do przyznania użytkowania wieczystego wynika wprost już z samego dekretu, c) stosunki prawnoadministracyjne są niezależne od czynności cywilnoprawnych oraz stosunków prawa cywilnego, a respektowanie zdarzeń i skutków stosunków cywilnoprawnych na gruncie prawa administracyjnego wymaga istnienia normy szczególnej w nim wyrażonej, 3. art 168 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 27 października 1933 r. - Kodeks zobowiązań w zw. z art. 9 ust. 1-3 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnym, przez dokonanie analizy skuteczności przejścia uprawnień i roszczeń z dekretu na gruncie postępowania administracyjnego w oparciu o umowę sprzedaży nieruchomości z 26 października 1953 r. oraz z 1 marca 1956 r., na podstawie przepisów prawa obowiązujących obecnie, a nie przepisów aktualnych na dzień przeniesienia roszczeń, 4. art. 15, art. 16 § 1 i § 3 w zw. z art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. przez zignorowanie przez Wojewodę decyzji organu wyższego rzędu - Ministra Inwestycji i Rozwoju z 11 października 2018 r., którą Wojewoda był związany, a z której wynika, że: a) następcy prawni dawnego właściciela nieruchomości posiadają uprawnienia do występowania w charakterze strony postępowania odszkodowawczego, b) w momencie zawarcia aktu notarialnego z 26 października 1953 r., dawnej właścicielce nieruchomości - M. N. przysługiwały prawa i roszczenia do nieruchomości, które następnie skutecznie zbyła w drodze umowy sprzedaży, 5. art. 111a ust. 1 pkt 1, art 214c u.g.n., art. 509 § 1 i § 2 K.c., art. 28 K.p.a. w zw. z art. 30 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o szczególnych zasadach usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości warszawskich, wydanych z naruszeniem prawa, przez ich błędną interpretację, a w konsekwencji błędne przyjęcie, że normy prawa administracyjnego nie zawierają materialnoprawnej podstawy do dochodzenia w postępowaniu administracyjnym roszczenia o odszkodowanie z art. 7 ust. 1 i ust. 5 dekretu w zw. z art. 215 ust. 2 u.g.n., nabytego na podstawie czynności cywilnoprawnej, mimo: a) wskazania w art. 7 dekretu następców prawnych byłych właścicieli jako osoby uprawnione, b) istnienia normy z art. 111a u.g.n., która wprost przyznaje Skarbowi Państwa i m.st. Warszawie prawo pierwokupu przy sprzedaży roszczeń wynikających z dekretu, c) istnienia normy z art. 214c u.g.n., która wprost reguluje sytuację nabywców roszczeń dekretowych, którzy nabyli je od kuratora osoby nieznanej z miejsca pobytu, d) istnienia normy z art. 30 ust. 1 pkt 5 ustawy o szczególnych zasadach usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości warszawskich, wydanych z naruszeniem prawa, która wprowadza możliwość wydania decyzji uchylającej lub stwierdzającej nieważność decyzji będącej podstawą wypłaty odszkodowania, jeśli przeniesienie roszczeń do nieruchomości warszawskiej było rażąco sprzeczne z interesem społecznym, w szczególności jeżeli nastąpiło w zamian za świadczenie wzajemne rażąco niewspółmierne do wartości nieruchomości warszawskiej, a zatem zgodnie z koncepcją racjonalnego ustawodawcy przyjąć należy, że dopuszcza on i akceptuje cywilnoprawny obrót roszczeniami z dekretu, 6. art 10 § 1 i art. 79a § 1 K.p.a. przez: a) zaniechanie spełnienia obowiązku wskazania przesłanek zależnych od strony, które według organu nie zostały spełnione lub wykazane, b) niewysłanie przed zakończeniem postępowania zawiadomienia w trybie art. 10 § 1 K.p.a., uniemożliwiając stronie odniesienie się do materiału dowodowego zebranego w postępowaniu, co doprowadziło do naruszenia prawa strony do wzięcia czynnego udziału w postępowaniu i zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, 7. art. 8 § 2 K.p.a. przez odstąpienie bez uzasadnionej przyczyny od utrwalonej praktyki uznającej nabywców roszczeń wynikających z dekretu, za posiadających legitymację do bycia stroną w postępowaniach o odszkodowanie za wywłaszczenie na podstawie dekretu, 8. art 105 § 1 w zw. z art. 28 w zw. z 138 § 1 pkt 3 K.p.a. przez ich błędne zastosowanie i umorzenie postępowania o przyznanie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość, z uwagi na błędne przyjęcie, że skarżącym nie przysługuje prawo występowania w tym postępowaniu w charakterze strony postępowania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 4 kwietnia 2025 r. sygn. akt I SA/Wa 2140/24 oddalił skargę. W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku skarżący wnieśli o jego uchylenie, zarzucając Sądowi pierwszej instancji, m.in. naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 i pkt 4, art. 110 § 1, art. 10 § 1, art. 28 w zw. z art. 107 § 1 pkt 3 i art. 97 § 1 pkt 1 K.p.a. w zw. z art. 151 i art. 145 § 1 pk1 lit. a i pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.), powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", poprzez nieuwzględnienie, że kontrolowane decyzje zostały wydane w stosunku do osób nieżyjących, tj. L. K., A. B. i B. B. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zarządzeniem z 28 lipca 2025 r. skierował sprawę do rozpoznania na rozprawie na podstawie art. 179a p.p.s.a., z uwagi na ustalenie, że uczestnik postępowania – B. B. zmarła w dniu [...] października 2021 r. (przed wydaniem decyzji obu instancji). Termin rozprawy w trybie art. 179a p.p.s.a. wyznaczono na 25 września 2025 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Zgodnie z art. 179a p.p.s.a. jeżeli przed przedstawieniem skargi kasacyjnej Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu wojewódzki sąd administracyjny stwierdzi, że w sprawie zachodzi nieważność postępowania albo podstawy skargi kasacyjnej są oczywiście usprawiedliwione, uchyla zaskarżony wyrok lub postanowienie rozstrzygając na wniosek strony także o zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego i na tym samym posiedzeniu ponownie rozpoznaje sprawę. Od wydanego orzeczenia przysługuje skarga kasacyjna. Artykuł 179a p.p.s.a. wskazuje zatem na dwie, niezależne sytuacje, których zaistnienie może stanowić podstawę uchylenia wyroku Sądu pierwszej instancji, tj. nieważność postępowania albo oczywiście usprawiedliwione podstawy skargi kasacyjnej. Przesłanki nieważności postępowania wymienia z kolei przepis art. 183 § 2 p.p.s.a. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w niniejszej sprawie zachodzi jedna z przesłanek nieważności postępowania zakończonego wyrokiem z 4 kwietnia 2025 r. sygn. akt I SA/Wa 2140/24, o której mowa w art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a. Zauważyć należy, że przedmiotem postępowania sądowoadministracyjnego zakończonego wyrokiem z 4 kwietnia 2025 r. była decyzja Wojewody z 25 lipca 2024 r. utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta z 17 października 2022 r. orzekającą o umorzeniu postępowania w przedmiocie przyznania odszkodowania za nieruchomość położoną w Warszawie przy ul. [...] (dawnej ul. [...]). Stroną tego postępowania była m.in. B. B., będąca jednym z wnioskodawców postępowania administracyjnego, a w imieniu której wniesiono również odwołanie od decyzji pierwszej instancji. Do niej też, jako do uczestnika postępowania Sąd skierował zawiadomienie o skierowaniu sprawy do rozpoznania na rozprawie w dniu 4 kwietnia 2025 r. oraz o składzie orzekającym. Sąd dopiero jednak z treści wniesionej skargi kasacyjnej od powyższego wyroku uzyskał informację, że ww. osoba zmarła przed wydaniem wyroku, tj. w dniu [...] października 2021 r. W tej sytuacji w postępowaniu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie udział powinni brać następcy prawni zmarłej, bowiem wynik postępowania sądowego niewątpliwie dotyczy ich interesu prawnego. Postępowanie sądowe zakończone wyrokiem z 4 kwietnia 2025 r. przeprowadzane zostało jednak z naruszeniem prawa strony do udziału w postępowaniu, co skutkuje zaistnieniem przesłanki nieważności postępowania określonej w art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a. Pozbawienie strony postępowania sądowoadministracyjnego możności obrony jej praw uzasadnia zatem uchylenie wyroku z 4 kwietnia 2025 r. i ponowne rozpoznanie sprawy. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 179a w zw. z art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 wyroku. Rozpoznając ponownie sprawę Sąd uznał natomiast, że wniesiona skarga jest zasadna, aczkolwiek z innych przyczyn niż w niej podniesione. Zaskarżona decyzja Wojewody z 25 lipca 2024 r. oraz utrzymana nią w mocy decyzja Prezydenta z 17 października 2022 r. wydane zostały z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. Obie ww. decyzje skierowane zostały do osoby, która w dniu ich wydania nie żyła. Z nadesłanego do Sądu odpisu skróconego aktu zgonu wynika bowiem, że wnioskodawczyni postępowania administracyjnego – B. B. zmarła jeszcze przed wydaniem decyzji pierwszej instancji, tj. w dniu [...] października 2021 r. W tym miejscu wskazać należy, że koniecznym elementem każdego postępowania administracyjnego są jego podmioty, tj. organ, przed którym toczy się postępowanie oraz strona, o której prawach organ administracyjny orzeka w danym postępowaniu. Osoba fizyczna może być stroną postępowania, jeżeli ma zdolność do bycia podmiotem praw i obowiązków, a zatem jeżeli ma zdolność prawną. Zdolność prawną należy zaś oceniać według przepisów prawa cywilnego (art. 31 § 1 K.p.a.). Zgodnie z art. 8 K.c. zdolność prawna osoby fizycznej powstaje z chwilą narodzin, a kończy się z chwilą śmierci. Z powyższego wynika zatem, że status strony przysługujący osobie fizycznej wygasa z chwilą jej śmierci. Osoba zmarła nie może mieć ani zdolności prawnej, ani być podmiotem praw i obowiązków z zakresu prawa administracyjnego. Innymi słowy w stosunku do osoby zmarłej nie można wszcząć, ani prowadzić postępowania, nie mogą też być do niej kierowane wydane w sprawie rozstrzygnięcia. Jak wskazuje się w doktrynie, brak zdolności prawnej wyklucza kształtowanie jakichkolwiek materialnoprawnych uprawnień lub obowiązków podmiotu. Tak więc prowadzenie postępowania administracyjnego w sprawie wobec podmiotu, który nie ma zdolności prawnej i wydanie w stosunku do takiej osoby decyzji (orzeczenia) odnoszącego się do jej praw lub obowiązków stanowi rażące naruszenie prawa (vide: J.Borkowski (w:) B.Adamiak, J.Borkowski. Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz. Warszawa 1996 r., s. 183; B.Adamiak; "Brak zdolności prawnej jednostki jako przesłanka nieważności decyzji administracyjnej. Glosa do wyroku NSA z dnia 24 lutego 2021 r., I OSK 3028/18", OSP 2021/12/105). Również w orzecznictwie sądów administracyjnych aktualny pozostaje pogląd, że charakter strony postępowania administracyjnego przysługujący osobie fizycznej wygasa z chwilą jej śmierci. Prowadzi to do konkluzji, że w stosunku do osoby, która nie żyje nie można wszcząć i prowadzić postępowania, a w konsekwencji wydać decyzji administracyjnej. Naruszenie prawa w powyższym zakresie, prowadzące do rozstrzygnięcie decyzją administracyjną o prawach lub obowiązkach osoby zmarłej, odpowiada przesłance nieważności decyzji, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., tj. rażącemu naruszeniu prawa. Skierowanie bowiem decyzji do zmarłej strony, a więc osoby, która w danym momencie nie miała już przymiotu strony, jest wadliwością decyzji, która nie podlega konwalidacji. Decyzja taka jest obarczona wadą nieważności i powinna być usunięta z obrotu prawnego. Skutek w postaci ukształtowania sytuacji prawnej osoby, która nie tylko nie miała już przymiotu strony ale w ogóle nie mogła być podmiotem praw i obowiązków, stanowi działanie nieakceptowalne z punktu widzenia praworządności (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 27 kwietnia 1983 r. sygn. akt II SA 261/83, LEX nr 10693, wraz z glosą M. Stahl, OSPiKA 1984/5/108; z 18 stycznia 2001 r. sygn. akt I SA 1821/99 (niepubl.); z 14 listopada 2001 r. sygn. akt I SA 2462/99, LEX nr 82653; z 20 września 2002 r. sygn. akt I SA 428/01, OSP 2004/3/33; z 11 marca 2008 r. sygn. akt I OSK 1959/06; z 24 kwietnia 2010 r. sygn. akt I OSK 908/09; z 23 lipca 2010 r. sygn. akt I OSK 1324/09; z 9 grudnia 2011 r. sygn. akt I OSK140/11; z 22 stycznia 2014 r. sygn. akt I OSK 708/12; z 24 lutego 2021 r. sygn. akt I OSK 3554/18; z 15 października 2021 r. sygn. akt I OSK 1525/20 i z 6 lipca 2023 r. sygn. akt I OSK 621/20; https://cbois.nsa.gov.pl). Powyższe oznacza, że B. B. (zmarła w dniu [...] października 2021 r.) nie mogła być stroną postępowania zakończonego decyzjami organów obu instancji. Z chwilą śmierci strony postępowania w jej prawa i obowiązki powinni wstąpić jej następcy prawni. Z akt sprawy nie wynika natomiast, aby w postępowaniu administracyjnym brali udziału spadkobiercy zmarłej, których dane osobowe nie są Sądowi znane. Skoro zatem w przedmiotowej sprawie doszło do wydania obu decyzji w stosunku do osoby zmarłej, to należy uznać, że rozstrzygnięcia te obarczone są od dnia wydania wadą, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. - co skutkować musi stwierdzeniem ich nieważności. Z tej przyczyny Sąd uznał za przedwczesne odnoszenie się zarówno do zarzutów skargi, jak i pozostałych zarzutów skargi kasacyjnej. Nie ma jednocześnie znaczenia okoliczność, czy prowadząc to postępowanie organ miał wiedzę na ten temat, czy też nie. Organ powinien w sposób prawidłowy, na każdym etapie postępowania, mieć aktualną wiedzę na temat kręgu podmiotów mających interes prawny w danym postępowaniu - art. 61 § 4 K.p.a. w zw. z art.10 § 1 K.p.a. Sąd nie uznał jednocześnie za zasadnego zarzutu skargi kasacyjnej dotyczącego skierowania kontrolowanych decyzji do zmarłych, A. B. i L. K. Jak bowiem wynika z akt administracyjnych A. B. zmarł w dniu [...] listopada 2020 r. i jego spadkobiercą jest N. B. – wobec tego decyzja Prezydenta z 17 października 2022 r. i decyzja Wojewody z 25 lipca 2024 r. doręczona została N. B. Z kolei L. D. zmarła w dniu [...] grudnia 2022 r. i jej spadkobiercami są M. W. i A. K. – wobec tego decyzja Prezydenta z 17 października 2022 r. doręczona została L. K., zaś decyzja Wojewody z 25 lipca 2024 r. doręczona została M. W. i A. K. Rozpoznając ponownie sprawę organ weźmie pod uwagę wskazane wyżej kwestie i ustali aktualny krąg stron postępowania, którym należy zapewnić udział w postępowaniu i do których należy kierować podjęte w sprawie rozstrzygnięcia. Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w pkt 2 sentencji. W przedmiocie kosztów postępowania pierwszoinstancyjnego (pkt 3 sentencji) orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 tej ustawy w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2023 r. poz. 1935). Na powyższe koszty składają się wynagrodzenie pełnomocnika skarżących w kwocie 480 zł i wpis sądowy od wniesionej skargi w wysokości 200 zł. Z kolei rozstrzygnięcie dotyczące kosztów postępowania kasacyjnego zawarte w pkt 4 sentencji zapadło na podstawie art. 179a w zw. z art. 207 § 2 p.p.s.a. Zgodnie z tym ostatnim przepisem w przypadkach szczególnie uzasadnionych sąd może odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości lub w części. W ocenie Sądu, taki szczególnie uzasadniony przypadek zachodzi w niniejszej sprawie. Jak już bowiem wskazano, jedyną przyczyną zastosowania w rozpoznawanej sprawie trybu przewidzianego w art. 179a p.p.s.a. było ujawnienie, w toku postępowania międzyinstancyjnego, że uczestnik postępowania B. B. nie żyła w dniu wydania wyroku z 4 kwietnia 2025 r., sygn. akt I SA/Wa 2140/24. Przy tym, jak wynika z dokumentacji znajdującej się w aktach sprawy, strona ta zmarła w dniu [...] października 2021 r., a więc na przeszło cztery lata przed datą wydania wyroku. Zastosowanie trybu autokontroli wynika zatem z zawinionych okoliczności leżących po stronie pełnomocnika skarżących – r.pr. J. B., który to w toku postępowania administracyjnego reprezentował B. B. i wnosił w jej imieniu odwołanie od decyzji pierwszej instancji, mimo że już wtedy nie żyła ona roku. Pełnomocnik nie dochował więc należytej staranności tak, aby na etapie wniesienia skargi a następnie postępowania sądowego pierwszoinstancyjnego przekazać Sądowi aktualne informacje dotyczące zdolności sądowej B. B.