I SA/Bd 460/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Wójcik Sędziowie Sędzia WSA Leszek Kleczkowski (spr.) Asesor WSA Joanna Ziołek po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 15 października 2025 r. sprawy ze skargi E.[...] Spółka z o.o. w B. na postanowienie Zarządu Województwa Kujawsko-Pomorskiego z dnia 16 czerwca 2025 r. nr WP-II-E.433.1.52.2017 w przedmiocie uznania zarzutów za niedopuszczalne 1. uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Zarządu Województwa Kujawsko-Pomorskiego z dnia 28 kwietnia 2025 r. nr WP-II-E.433.1.52.2017, 2. zasądza od Zarządu Województwa Kujawsko-Pomorskiego na rzecz E.[...] Spółka z o.o. w B. kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. W dniu [...] marca 2025 r. Zarząd Województwa [...], wystąpił do Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego w B. z wnioskiem o wszczęcie przeciwko dłużnikowi E. I. P. sp. z o. o. z siedzibą w B. postępowania egzekucyjnego z rachunku bankowego i innych praw majątkowych, ruchomości i nieruchomości na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] marca 2025 r. w celu wyegzekwowania należności obejmujących należność główną w wysokości [...] zł wraz z odsetkami na dzień [...] marca 2025 r. w wysokości [...] zł oraz koszty upomnienia w wysokości [...] zł. W toku postępowania egzekucyjnego w dniu [...] marca 2025 r. zobowiązana wniosła zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej w postaci braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia oraz nieistnienia obowiązku. W konsekwencji, organ egzekucyjny stosownie do treści przepisu art. 35 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (dalej: "u.p.e.a.") zawiesił postępowanie egzekucyjne do czasu wydania ostatecznego postanowienia w przedmiocie zgłoszonego zarzutu. Natomiast Zarząd Województwa [...] po rozpoznaniu przedmiotowych zarzutów postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2025 r. uznał, że są one niedopuszczalne w całości. W wyniku złożonego wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Zarząd Województwa [...] utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy. W uzasadnieniu podniósł, że w dniu [...] września 2024 r. wydał decyzję w sprawie zwrotu dofinansowania, którą zobowiązał skarżącą do zwrotu środków finansowych w kwocie [...]zł wraz z odsetkami jak dla zaległości podatkowych liczonymi w sposób w niej określony. Przedmiotowa decyzja zawierała pouczenie o możliwości zwrócenia się do Instytucji Zarządzającej Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa [...] (dalej: "IZ WK-P") z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy w terminie 14 dni od dnia otrzymania decyzji w przypadku niezadowolenia z jej treści, bądź jeżeli beneficjent nie chce skorzystać z prawa do zwrócenia się z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, możliwości wniesienia bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy. Przedmiotowa decyzja została wysłana przesyłką poleconą, była dwukrotnie awizowana (w dniu [...] września 2024 r. oraz [...] października 2024 r.). Beneficjent nie odebrał ww. korespondencji z placówki pocztowej i decyzję uznano za doręczona, w trybie art. 44 § 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (dalej: "k.p.a."), z dniem [...] października 2024 r. Strona nie skorzystała z przysługujących jej uprawnień, upłynął termin na wniesienie zarówno wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, jak i skargi do WSA, w związku z czym przedmiotowa decyzja stała się ostateczna oraz prawomocna. Co za tym idzie, treść obowiązku dłużnika została merytorycznie zbadana w ww. postępowaniu administracyjnym. W konsekwencji, w ocenie organu, nie powinno budzić żadnych wątpliwości, że zarzut zobowiązanego był już przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu administracyjnym, co czyni go niedopuszczalnym w całości. Natomiast odnosząc się do faktu zainicjowania przez zobowiązanego postępowania cywilnego przed Sądem Okręgowym w T. o ustalenie stosunku prawnego (sygn. akt [...]), zdaniem organu, nie ma on żadnego znaczenia na gruncie przedmiotowej sprawy. Podstawą do wszczęcia postępowania egzekucyjnego w administracji był bowiem tytuł wykonawczy wystawiony na podstawie ostatecznej i prawomocnej decyzji administracyjnej. W ocenie wierzyciela, bez znaczenia dla wydania decyzji o zwrocie dofinansowania było samo rozwiązanie umowy o dofinansowanie z dnia [...] października 2018 r. Okoliczności związane z rozwiązaniem umowy nie mają bowiem prawnego znaczenia dla oceny wystąpienia przesłanek uzasadniających wydanie decyzji z dnia [...] września 2024 r. Warunkiem wydania przedmiotowej decyzji określającej kwotę przypadającą do zwrotu, o której mowa w art. 207 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (dalej: "u.f.p."), nie było bowiem uprzednie rozwiązanie umowy o dofinansowanie. Obowiązek zwrotu dotacji powstaje z mocy prawa na skutek zdarzeń opisanych w art. 207 ust. 1 u.f.p., zaś decyzja jedynie określa, a nie ustala wysokość zobowiązania przypadającego do zwrotu. Organ podkreślił, że zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, egzekucję administracyjną wszczyna się na wniosek wierzyciela, jeżeli nastąpi przesłanie zobowiązanemu pisemnego upomnienia, wystawienie tytułu wykonawczego oraz złożenie wniosku o wszczęcie egzekucji do organu egzekucyjnego. Zgodnie bowiem z dyspozycją przepisu art. 15 § 1 u.p.e.a. egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał mu pisemne upomnienie zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego, chyba że przepisy szczególne inaczej stanowią. W rozpatrywanej sprawie upomnieniem z dnia [...] listopada 2024 r. skarżąca została wezwana do uregulowania zobowiązania pod rygorem przymusowego ściągnięcia należności w trybie egzekucji administracyjnej. Przedmiotowe upomnienie zostało wysłane przesyłką poleconą, było dwukrotnie awizowane (w dniu [...] listopada 2024 r. oraz [...] listopada 2024 r.). Beneficjent nie odebrał ww. korespondencji z placówki pocztowej i upomnienie uznano za doręczona, w trybie art. 44 § 4 k.p.a., z dniem [...] listopada 2024 r. Dlatego też wierzyciel w dniu [...] marca 2025 r. wystawił tytuł wykonawczy i wystąpił do Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego w B. z wnioskiem o wszczęcie postępowania egzekucyjnego z rachunku bankowego i innych praw majątkowych, ruchomości i nieruchomości. Istotny jest przy tym fakt, że podstawą przedmiotowego wniosku o wszczęcie postępowania egzekucyjnego był tytuł wykonawczy wystawiony na podstawie ostatecznej i prawomocnej decyzji administracyjnej. Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem skarżąca złożyła skargę do tut. Sądu. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie przepisów mające istotny wpływ na wynik postępowania, tj. art. 15 § 1 u.p.e.a. poprzez prowadzenie egzekucji pomimo braku skutecznego, uprzedniego doręczenia skarżącej upomnienia oraz prowadzenie egzekucji w sytuacji braku istnienia obowiązku zwrotu dofinansowania. W konsekwencji wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia je poprzedzającego oraz umorzenie postępowania egzekucyjnego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi jako całkowicie bezzasadnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonego postanowienia organu odwoławczego z punktu widzenia jego legalności, tj. zgodności tego postanowienia z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej: "p.p.s.a.") wynika, że zaskarżone postanowienie winno ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. W razie zaś stwierdzenia, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, sąd oddala skargę w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd nie jest związany granicami skargi, co oznacza, że skarga powinna zostać uwzględniona, jeśli tylko Sąd, niezależnie od zarzutów i wniosków w niej sformułowanych, stwierdzi istnienie któregoś z naruszeń prawa, powodujących wzruszenie zaskarżonej decyzji. Na wstępie należy zauważyć, że Sąd rozpoznał niniejszą sprawę na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym. Jak stanowi art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sąd może rozpoznać sprawę w trybie uproszczonym, gdy przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W kontrolowanej sprawie zaistniała przesłanka do rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym. Przedmiot skargi kwalifikował sprawę do kategorii, o jakich mowa w art. 119 pkt 3 p.p.s.a. Wskazać też należy, że rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, na podstawie tego przepisu, jest niezależne od woli stron (por. wyrok NSA z dnia 11 czerwca 2019 r., II OSK 1867/17). Z tych względów Sąd oddalił wniosek o przeprowadzenie rozprawy. Dokonując kontroli wydanych w sprawie postanowień z punktu widzenia legalności Sąd stwierdził, że naruszają one prawo. Wskazać należy, że zgodnie z art. 33 § 1 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. Zarzut określa istotę i zakres żądania oraz dowody uzasadniające to żądanie (art. 33 § 4 u.p.e.a.). W myśl art. 33 § 2 u.p.e.a. podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest: 1) nieistnienie obowiązku; 2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z: a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4 u.p.e.a., b) dokumentu, o którym mowa w art. 3a § 1 u.p.e.a., c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu; 3) błąd co do zobowiązanego; 4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane; 5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części; 6) brak wymagalności obowiązku w przypadku: a) odroczenia terminu wykonania obowiązku, b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej, c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b. Wymienione w art. 33 § 2 u.p.e.a. podstawy zarzutów stanowią katalog zamknięty. Zobowiązany może więc wnieść zarzuty tylko z przyczyn enumeratywnie wyszczególnionych w tym przepisie. Wskazanie innych przyczyn nie uprawnia organu egzekucyjnego do rozpatrywania zarzutów. Zarzuty są sformalizowanym środkiem prawnym, a podniesione w nich okoliczności zakreślają granice sprawy rozpoznawanej przez organ egzekucyjny. Z akt sprawy wynika, że wobec spółki prowadzone jest postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] marca 2025 r., z uwagi na niezwrócenie przez skarżącą dofinansowania określonego w decyzji Zarządu Województwa [...] z dnia [...] września 2024 r. Pismem z dnia [...] marca 2025 r. skarżąca wniosła zarzuty braku doręczenia zobowiązanemu upomnienia (art. 33 § 2 pkt 4 u.p.e.a.) oraz nieistnienia obowiązku (art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a.). Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2025 r. Zarządu Województwa [...] (jako wierzyciel) uznał zarzuty zobowiązanego za niedopuszczalne w całości. Po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy postanowienie to zostało utrzymane w mocy przez organ odwoławczy. Należy zauważyć, że zgodnie z art. 34 § 2 u.p.e.a. wierzyciel wydaje postanowienie, w którym: 1) oddala zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej; 2) uznaje zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej: a) w całości, b) w części i w pozostałym zakresie oddala ten zarzut; 3) stwierdza niedopuszczalność zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, jeżeli: a) zarzut jest albo był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu podatkowym, administracyjnym lub sądowym, b) zobowiązany kwestionuje w całości albo w części wymagalność należności pieniężnej z uwagi na jej wysokość ustaloną lub określoną w orzeczeniu, od którego przysługuje środek zaskarżenia. Uznając zarzuty zobowiązanego za niedopuszczalne zarząd swoje rozstrzygnięcie oparł na art. 34 § 2 pkt 3 lit. a) u.p.e.a., w zaskarżonym postanowieniu (jak i poprzedzającym je postanowieniu) stwierdzono bowiem, że treść obowiązku dłużnika została merytorycznie zbadana w postępowaniu administracyjnym zakończonym decyzją Zarządu Województwa [...] z dnia [...] września 2024 r. (ostateczną i prawomocną). Należy jednak zauważyć, że spółka nieistnienie obowiązku upatruje w tym, że zgodnie z § 3 ust. 5 umowy o dofinansowanie, obowiązywanie umowy ustało po okresie realizacji oraz trwałości projektu, a zatem umowa przestała obowiązywać z dniem [...] października 2023 r. Zdaniem strony, okres trwałości projektu rozpoczął się dzień po otrzymaniu płatności końcowej i trwał trzy lata, począwszy od dnia [...] października 2020 r. do dnia [...] października 2023 r. Tym samym, w ocenie skarżącej, nie było podstaw do wydania decyzji administracyjnej. W zaskarżonym postanowieniu, jak i postanowieniu organu pierwszej instancji nie wskazano żadnego fragmentu decyzji z dnia [...] września 2024 r., że tak sformułowana przez stronę treść zarzutu nieistnienia obowiązku była przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu administracyjnym. Innymi słowy, organ nie wskazał, w którym miejscu decyzji z dnia [...] września 2024 r. (lub innego dokumentu) zawarty jest wywód negujący stanowisko strony, że umowa o dofinansowanie przestała obowiązywać z dniem [...] października 2023 r. i ta okoliczność nie była przeszkodą w wydaniu decyzji administracyjnej. Tylko w takim przypadku, w ocenie Sądu, można uznać, że powyższy zarzut był już przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu administracyjnym, co uzasadniałoby stwierdzenie w tym zakresie, na podstawie art. 34 § 2 pkt 3 lit. a) u.p.e.a., niedopuszczalności tego zarzutu. W przeciwnym razie organ powinien, na podstawie art. 34 § 2 pkt 1 u.p.e.a., oddalić ten zarzut, z uwagi na istnienie w obrocie prawnym ostatecznej decyzji z dnia [...] września 2024 r. zobowiązującej spółkę do zwrotu dofinansowania. Z treści wydanych w sprawie postanowień wynika także, że organ uznał za niedopuszczalny zarzut braku doręczenia spółce upomnienia. Należy zauważyć, że w aktach sprawy znajduje się skierowane do spółki upomnienie z dnia [...] listopada 2024 r. wzywające do zwrotu nienależnie pobranego dofinansowania. Zostało ono doręczone w trybie zastępczym uregulowanym w art. 44 § 1-4 k.p.a. W skardze nie podniesiono żadnych konkretnych zarzutów kwestionujących prawidłowość doręczenia upomnienia w tym trybie. Bez wątpienia jednak zarzut ten nie był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu administracyjnym. Jeżeli zatem organ uznaje powyższy zarzut za niezasadny, to powinien na podstawie art. 34 § 2 pkt 1 u.p.e.a. oddalić ten zarzut, a nie stwierdzać jego niedopuszczalność. W konsekwencji, uznając wskazane zarzuty, na podstawie art. 34 § 2 pkt 3 u.p.e.a., za niedopuszczalne organ naruszył ten przepis, jak i art. 6 k.p.a., gdyż wydając skarżone rozstrzygnięcie nie działał na podstawie przepisów prawa. Jednocześnie organ wyjaśni na jakiej podstawie prawnej uznał, że właściwy do rozpatrzenia złożonego przez stronę środka odwoławczego (wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy) jest Zarząd Województwa [...]. Wprawdzie w pouczeniu postanowienia organu pierwszej instancji z dnia [...] kwietnia 2025 r. powołano się na art. 207 u.f.p., jednakże nie wskazano żadnego przepisu tego artykułu, z którego wywodzone jest uprawnienie Zarządu Województwa [...] do ponownego rozpatrzenia wniesionego przez stronę środka odwoławczego. Należy zauważyć, że w sprawie o sygn. akt I SA/Bd 502/25 w przedmiocie oddalenie zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej, zażalenie od postanowienia Zarządu Województwa [...] (jako wierzyciela) zostało rozpatrzone przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T.. Wobec niewyjaśnienia tej kwestii organ przedwcześnie zastosował art. 207 u.f.p. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 135 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) oraz c) p.p.s.a., Sąd uchylił zaskarżone postanowienie, jak i poprzedzające je postanowienie Zarządu Województwa [...] z dnia [...] kwietnia 2025 r. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200, art. 205 § 2 i art. 209 p.p.s.a. Na koszty te składa się wpis od skargi (100 zł), wynagrodzenie pełnomocnika (480 zł) oraz uiszczona opłata skarbowa od udzielonego pełnomocnictwa (17 zł).