III OSK 1801/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk po rozpoznaniu w dniu 23 października 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej P. P. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 29 maja 2025 r. sygn. akt IV SA/Wr 167/25 odrzucającego skargę P. P. na niewykonanie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 listopada 2024 r., sygn. akt III OSK 748/23 postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu postanowieniem z 29 maja 2025 r. sygn. akt IV SA/Wr 167/25, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.; dalej zwanej p.p.s.a.) odrzucił skargę P. P. na niewykonanie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 listopada 2024 r., sygn. akt III OSK 748/23. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że skarga została wniesiona w trybie art. 154 § 1 p.p.s.a. i dotyczyła wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego, którym Sąd ten zmienił wyrok WSA we Wrocławiu z 20 grudnia 2022 r. o sygn. akt IV SAB/Wr 612/22 w sprawie ze skargi P. P. na bezczynność Burmistrza Miasta i Gminy C. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej na wniosek z 9 grudnia 2021 r. Wyrokiem z 20 grudnia 2022 r. WSA we Wrocławiu stwierdził, że organ dopuścił się bezczynności w zakresie ponownego rozpoznania wniosku skarżącego (pkt I), zobowiązał organ do załatwienia punktów 1, 3 i 4 wniosku (pkt II), stwierdził, że bezczynność, o której mowa w pkt I nie ma charakteru rażącego naruszenia prawa (pkt III), umorzył postępowanie w zakresie pkt 2 wniosku skarżącego (pkt IV), oddalił dalej idącą skargę (pkt V) oraz zasądził od organu na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania sądowego (pkt IV). Następnie Sąd kasacyjny wspomnianym powyżej wyrokiem uchylił pkt III, IV i V zaskarżonego wyroku (pkt 1), zobowiązał organ do rozpoznania pkt 2 wniosku skarżącego (pkt 2) oraz stwierdził, że bezczynność organu w rozpoznaniu wniosku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (pkt 3). Odrzucając skargę na niewykonanie wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uznał, że skarga na niewykonanie wyroku sądu, o której mowa w art. 154 § 1 p.p.s.a., winna zostać skierowana do Sądu, który orzekał w sprawie. Wobec powyższego zdaniem Sądu I instancji skargę skierowaną do niewłaściwego sądu należy odrzucić jako niedopuszczalną. Skargę kasacyjną wniósł skarżący, zaskarżając powyższe postanowienie w całości. Zarzucił naruszenie przepisów postępowania, mających wpływ na treść orzeczenia, tj.: a) art. 154 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 13 § 1 oraz art. 15 § 1 i 2 p.p.s.a., w zakresie w jakim przepisy te stanowią o właściwości wojewódzkich sądów administracyjnych i Naczelnego Sądu Administracyjnego, przez ich niewłaściwe zastosowanie, polegające na nieuwzględnieniu, iż do zakresu właściwości Naczelnego Sądu Administracyjnego należą wyłącznie sprawy dla których zastrzeżona jest jego właściwość oraz że taka właściwość nie została zastrzeżona dla skarg na niewykonanie wyroku, b) art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. w zw. z art. 154 § 2 p.p.s.a., przez ich niewłaściwe zastosowanie i odrzucenie skargi na bezczynność organu z powodu jej niedopuszczalności, w szczególności oparte na dowolnej interpretacji polegającej na uznaniu, iż skarga została złożona do niewłaściwego rzeczowo sądu, podczas gdy przedmiot sprawy nie należy do wyłącznej właściwości Naczelnego Sądu Administracyjnego - wskazane uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż doprowadziło WSA we Wrocławiu do błędnego przyjęcia, że złożona w sprawie skarga podlega odrzuceniu. W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Ewentualnie wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i rozpoznanie skargi. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podkreślono, że ustawodawca dla skargi na niewykonanie wyroku nie przewidział właściwości żadnego sądu. Tym samym, zastosowanie powinny mieć ww. przepisy ogólne o właściwości sądów administracyjnych i zapis o właściwości Naczelnego Sądu Administracyjnego jedynie w sprawach dla niego zastrzeżonych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej jako "p.p.s.a.") Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. Nie zachodzi też żadna z przesłanek z art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu, kontrolując zaskarżone skargą kasacyjną postanowienie. W tych okolicznościach w sprawie badaniu podlegały wyłącznie zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej na uzasadnienie przytoczonej podstawy kasacyjnej. Skarga kasacyjna podlega uwzględnieniu jako oczywiście zasadna. Błędne jest stanowisko Sądu I instancji, iż skarga na niewykonanie wyroku NSA podlega rozpoznaniu przez ten Sąd, zaś skarga została wniesiona do sądu niewłaściwego podlega odrzuceniu. Podstawą wniesionej w niniejszej sprawie skargi jest art. 154 § 1 p.p.s.a. w brzmieniu "W razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny". Przepis ten nie określa sądu właściwego do rozpoznania skargi na niewykonanie wyroku. Dlatego należy odwołać się do ogólnych reguł właściwości określonych w art. 13 p.p.s.a. Paragraf pierwszy wspomnianego przepisu przewiduje domniemanie właściwości wojewódzkiego sądu administracyjnego. Właściwość rzeczowa WSA obejmuje "wszystkie sprawy sądowoadministracyjne z wyjątkiem spraw, dla których zastrzeżona jest właściwość Naczelnego Sądu Administracyjnego". Sprawa niewykonania wyroku uwzględniającego skargę nie należy do katalogu spraw określonych w art. 15 § 1 p.p.s.a., wedle którego to przepisu Naczelny Sąd Administracyjny: 1) rozpoznaje środki odwoławcze od orzeczeń wojewódzkich sądów administracyjnych, stosownie do przepisów ustawy; 2) podejmuje uchwały mające na celu wyjaśnienie przepisów prawnych, których stosowanie wywołało rozbieżności w orzecznictwie sądów administracyjnych; 3) podejmuje uchwały zawierające rozstrzygnięcie zagadnień prawnych budzących poważne wątpliwości w konkretnej sprawie sądowoadministracyjnej; 4) rozstrzyga spory, o których mowa w art. 4; 5) rozpoznaje inne sprawy należące do właściwości Naczelnego Sądu Administracyjnego na mocy odrębnych ustaw. Sprawa niewykonania prawomocnego wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania zawsze należy do właściwości WSA jako sądu I instancji. Postępowanie sądowoadministracyjne obejmuje prawo do rozpoznania sprawy w dwóch instancjach, co wynika z art. 176 ust. 1 Konstytucji RP. Wszelkie odstępstwa od zasady dwuinstancyjności należy interpretować zawężająco, nie sposób zatem domniemywać, iż art. 15 p.p.s.a. obejmuje także sprawy niewykonania prawomocnych wyroków Naczelnego Sądu Administracyjnego. Uznanie właściwości Naczelnego Sądu Administracyjnego jako sądu orzekającego w pierwszej instancji na podstawie art. 154 § 1 p.p.s.a. nie znajduje również uzasadnienia w wykładni celowościowej. Wyrokiem reformatoryjnym wydanym na podstawie art. 188 p.p.s.a. Sąd kasacyjny uchyla zaskarżone orzeczenie i rozpoznaje skargę, a więc zmienia orzeczenie sądu I instancji w całości albo w części. W konsekwencji wydania orzeczenia reformatoryjnego w obrocie prawnym funkcjonuje prawomocne orzeczenie NSA oraz prawomocne orzeczenie WSA (w zakresie niezaskarżonym lub uznanym przez NSA za prawidłowe). Orzeczenia te wiążą łącznie, rozstrzygnięcia obu instancji są powiązane, zaś ocena prawna zawarta w wyroku NSA może korygować ocenę zawartą w wyroku WSA. Tym samym niecelowe byłoby rozdzielenie właściwości do rozpoznania skargi wniesionej na podstawie art. 154 § 1 p.p.s.a. pomiędzy sąd I oraz sąd II instancji. Ustalenia te przesądzają o trafności zarzutów naruszenia art. 154 § 1 i 2, art. 13 § 1, art. 15 § 1 i 2 oraz art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., ponieważ Sąd I instancji błędnie odrzucił skargę jako niedopuszczalną. Niezależnie od nietrafności argumentacji przedstawionej w zaskarżonym postanowieniu, Sąd I instancji nie dostrzegł również treści art. 59 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, wniesienie skargi do niewłaściwego sądu administracyjnego nie jest podstawą odrzucenia tego środka prawnego, a sąd niewłaściwy jest zobligowany do przekazania sprawy właściwemu sądowi administracyjnemu. Tym samym nawet prawidłowe stwierdzenie braku własnej właściwości nie uprawniałoby Sądu I instancji do odrzucenia skargi jako niedopuszczalnej. Mając na uwadze powyższe wywody, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu.