II SA/Po 365/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Rzyminiak - Owczarczak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Sędzia WSA Arkadiusz Skomra po rozpoznaniu w dniu 6 listopada 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. J. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia 31 marca 2025 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania oddala skargę Prezydent Miasta [...] zawiadomieniem z dnia 12 lutego 2025 r. znak [...]) poinformował M. J. (dalej też jako skarżąca lub strona) o wszczęciu z urzędu postępowania w przedmiocie zmiany wysokości odpłatności za jej pobyt w Domu Pomocy Społecznej w [...] (dalej: DPS). Postępowaniem objęto trzy decyzje Kierownika Filli MOPR w [...] z dnia 4 marca 2009 r. nr: [...] Zawiadomienie zostało doręczone skarżącej dnia 19 lutego 2025 r. Na powyższe zawiadomienie M. J. złożyła odwołanie, w którym wskazała, że "podjęta przez organ decyzja z 12 lutego 2025 r." jest dla niej krzywdząca. Skarżąca podkreśliła, że jest osobą niepełnosprawna, schorowaną, w trudnej sytuacji finansowej. Gospodaruje bardzo ograniczonym budżetem, więc nie jest w stanie ponosić zwiększonej opłaty za DPS. Skarżąca wniosła o umorzenie nakazów zapłaty. Po przeprowadzonym postępowaniu Prezydent Miasta [...] działając na podstawie art. 163 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz.U. z 2024 poz. 572, dalej k.p.a.) w dniu 12 kwietnia 2025 r. wydał decyzję nr [...]) w przedmiocie zmiany trzech decyzji własnych z dnia 4 marca 2009 r. o ustaleniu wysokości opłaty za pobyt skarżącej w DPS. Postanowieniem z dnia 31 marca 2025 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze działając na podstawie art. 134 k.p.a. stwierdziło niedopuszczalność wniesienia odwołania. W uzasadnieniu Kolegium wyjaśniło, że skarżąca wniosła odwołanie od zawiadomienia o wszczęciu postępowania, podając numer oraz datę zawiadomienia jako aktu, od którego wnosi odwołanie. Wobec tego Kolegium uznało, że skoro od zawiadomienia o wszczęciu postępowania odwołanie nie przysługuje jest ono niedopuszczalne. Następnie M. J. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 31 marca 2025 r., nr [...], podkreślając że nie zgadza się z wydanym rozstrzygnięciem. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wyznaczona dla skarżącej pełnomocnik z urzędu w piśmie procesowym z dnia 25 sierpnia 2025 r. podtrzymała skargę i wniosła o uchylenie postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 31 marca 2025 r. nr [...] oraz poprzedzającego je zawiadomienia Prezydenta Miasta [...] o wszczęciu postępowania w sprawie zmiany odpłatności za pobyt w Domu Pomocy Społecznej w [...] z dnia 12 lutego 2025 r. Pełnomocnik wniosła również o przyznanie kosztów pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu oświadczając, że koszty te nie zostały uiszczone w całości ani w części. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie art. 61 §1 i § 4 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w sprawie oraz poprzez wszczęcie postępowania w sytuacji braku ku temu przesłanek. Podniesiono, że skarżąca otrzymała zawiadomienie o wszczęciu postępowania dotyczącego ustalenia nowej wysokości odpłatności za pobyt w DPS. Skarżąca nie zgadza się ze zmianą wysokości opłaty z uwagi na trudną sytuację materialną. U podstaw skargi leży poczucie skarżącej o braku podstaw do pobierania opłat za pobyt w DPS. Skarżąca stoi ponadto na stanowisku, że wydane w oparciu o art. 61 k.p.a. zawiadomienie o wszczęciu postępowania administracyjnego jest jedną z kategorii działania administracji publicznej, która podlega sądowej kontroli, co też skarżąca uczyniła wnosząc skargę w niniejszym postępowaniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Skarga jest niezasadna. Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2024 r. poz. 935), zwanej dalej "p.p.s.a.", wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania w sposób, który odpowiednio miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Przeprowadzona przez Sąd kontrola legalności zaskarżonego postanowienia w świetle powyższych kryteriów wykazała, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Podstawę prawną postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 31 marca 2025 r. stanowił art. 134 k.p.a., zgodnie z którym organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Powyższy przepis dotyczy pierwszego etapu postępowania odwoławczego, w którym następuje badanie wniesionego środka odwoławczego pod względem formalnym. Na tym etapie organ odwoławczy jest obowiązany ocenić czy odwołanie jest dopuszczalne oraz czy zostało wniesione w terminie. W razie stwierdzenia niedopuszczalności lub uchybienia terminu organ odwoławczy nie może rozpatrzyć merytorycznie wniesionego środka zaskarżenia. Niedopuszczalność odwołania, o której mowa w art. 134 k.p.a., może wynikać z przyczyn o charakterze przedmiotowym, jak również i podmiotowym. Przy czym niedopuszczalność odwołania z przyczyn przedmiotowych obejmuje przypadki braku przedmiotu zaskarżenia oraz przypadki wyłączenia przez przepisy prawne możliwości zaskarżenia decyzji (postanowienia) w toku instancji. Zgodnie z art. 127 § 1 k.p.a. odwołanie przysługuje od decyzji administracyjnej wydanej w pierwszej instancji. Jeżeli zatem podjęta przez organ czynność nie stanowi tejże formy działania (tj. decyzji), wówczas nie przysługuje od niej odwołanie, a w przypadku jego wniesienia niezbędne jest stwierdzenie niedopuszczalności takiego odwołania. Środek odwoławczy przysługuje także od niektórych rodzajów postanowień. Zgodnie z art. 141 § 1 k.p.a. na wydane w toku postępowania postanowienia służy stronie zażalenie, gdy kodeks tak stanowi. Środki odwoławcze nie zostały natomiast przewidziane w k.p.a. od różnego rodzaju pism kierowanych do stron przez organy. W rozpoznawanej sprawie Samorządowe Kolegium Odwoławcze prawidłowo przyjęło, że na kwestionowane przez skarżącą zawiadomienie Prezydenta Miasta o wszczęciu z urzędu postępowania w przedmiocie zmiany wysokości odpłatności za jej pobyt w Domu Pomocy Społecznej w [...] nie przysługuje odwołanie, a zatem środek ten jest niedopuszczalny. Zaskarżone pismo Prezydenta Miasta [...] z dnia 12 lutego 2025 r. nie nosi cech decyzji, a odwołanie przysługuje wyłącznie od decyzji. Należy przypomnieć, że zgodnie z prezentowanymi w orzecznictwie sądowym poglądami, decyzja administracyjna to inaczej kwalifikowany akt administracyjny, stanowiący przejaw woli organów administracyjnych w państwie, wydany na podstawie powszechnie obowiązującego prawa administracyjnego lub finansowego, o charakterze władczym i zewnętrznym, rozstrzygający konkretną sprawę, konkretnie określonej osoby fizycznej lub prawnej w postępowaniu unormowanym przez przepisy proceduralne (por. uchwała Sądu Najwyższego z dn.5.02.1988r. III AZP 1/88, OSPiKA 3/89, poz.59). Co istotne, w sprawie skarżącej w dniu 12 kwietnia 2025 r. Prezydent Miasta [...] wydał decyzję [...]) w przedmiocie zmiany decyzji własnych o ustaleniu wysokości opłaty za pobyt skarżącej w DPS,. Decyzja ta podlega zaskarżeniu w przeciwieństwie do zawiadomienia o wszczęciu postępowania z dnia 12 lutego 2025 r., które miało jedynie charakter informacyjny. Sąd nie miał więc wątpliwości, że na pismo Prezydenta Miasta [...] z dnia 12 lutego 2025 r. nie przysługuje żaden środek odwoławczy. W tej sytuacji zaskarżone postanowienie stwierdzające niedopuszczalność odwołania jest prawidłowe. Natomiast odnosząc się do stanowiska pełnomocnika skarżącej Sąd wskazuje, że argumenty związane z sytuacją zdrowotną i majątkową skarżącej oraz ich ewentualnego wpływu na wysokość odpłatności za pobyt w DPS mogą być oceniane jedynie w postępowaniu "głównym", a więc takim, w którym organ rozstrzyga o konkretnym zobowiązaniu skarżącej. W rozpoznawanej sprawie argumenty te nie mogły mieć wpływu na prawidłowość stanowiska Kolegium co do niedopuszczalności odwołania od zawiadomienia o wszczęciu postępowania. Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że skarga M. J. nie zasługuje na uwzględnienie i na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł o jej oddaleniu. Skarga została rozpoznana w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a., który przewiduje tego rodzaju tryb, gdy przedmiotem skargi są postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Z kolei wniosek pełnomocnika o przyznanie kosztów pomocy prawnej udzielonej skarżącej w ramach przyznanego prawa pomocy zostanie rozpoznany przez referendarza sądowego tut. Sądu (art. 258 § 2 pkt 8 p.p.s.a.).