I SA/Gl 583/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Kozłowska, Sędziowie Sędzia WSA Agata Ćwik-Bury, Sędzia WSA Katarzyna Stuła-Marcela (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 12 listopada 2025 r. sprawy ze skargi A. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 28 lutego 2025 r. nr SKO.FP/41.4/77/2025/1705 w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji o solidarnej odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej z tytułu podatku od nieruchomości za 2018 r. wraz z odsetkami za zwłokę i kosztami egzekucyjnymi oddala skargę. 1. A. N. (dalej: skarżąca) wniosła skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach (dalej: Kolegium) z 28 lutego 2025 r. nr SKO.FP/41.4/77/2025/1705 w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności skarżącej za zaległości spółki w podatku od nieruchomości za 2018 r. 2. Stan sprawy. 2.1. Pismem z dnia 16 lipca 2024 r. skarżąca zwróciła się z wnioskiem o stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 29 grudnia 2023 r. nr SKO.FP/41.4/747/2023/24747 utrzymującej w mocy decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia 20 października 2023 r. w sprawie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności skarżącej za zaległości spółki J sp. z o.o. w podatku od nieruchomości za 2018 r. We wniosku strona wskazała, iż decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa z uwagi na fakt, iż została wydana po upływie terminu przedawnienia. Jako dowód przedłożyła odpis postanowienia Sądu Rejonowego K.-[...] w K. [...] Wydział Karny z dnia 20 lutego 2024r. sygn. akt [...]. 2.2. Po rozpatrzeniu wniosku decyzją z dnia 20 grudnia 2024 r. Kolegium odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji z dnia 29 grudnia 2023 r. W uzasadnieniu Kolegium wyjaśniło, że przywołany wyrok stwierdza upływ terminu przedawnienia wykroczenia skarbowego o którym mowa w art. 57 § 1 ustawy z dnia 10 września 1999 r. Kodeks karny skarbowy (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 633)., tzn. uporczywego niewpłacania podatku od nieruchomości za lata 2017-2020 w okresie od dnia 15 lutego 2017 r. do dnia 1 marca 2020 r. W przedmiotowej sprawie zastosowanie mają przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 111 z późn. zm. – o.p.) regulujące kwestie odpowiedzialności osób trzecich za zobowiązania podatkowe i terminy przedawnienia w tych sprawach. Zgodnie z art. 118 § 1 o.p. nie można wydać decyzji o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej, jeżeli od końca roku kalendarzowego, w którym powstała zaległość podatkowa, upłynęło 5 lat. Natomiast § 2 tego artykułu stanowi, że przedawnienie zobowiązania wynikającego z decyzji, o której mowa w § 1, następuje po upływie 3 lat od końca roku kalendarzowego, w którym została doręczona decyzja o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej. Wskazane terminy nie ubiegły w przedmiotowej sprawie, ponieważ decyzja Prezydenta Miasta K. orzekająca o odpowiedzialności podatkowej skarżącej została wydana dnia 20 października 2023 r. - w związku z czym przed upływem terminu 5 lat od końca roku kalendarzowego, w którym powstała zaległość podatkowa. Decyzja, której dotyczy wniosek nie jest zatem dotknięta wadą rażącego naruszenia prawa, w szczególności nie doszło do przedawnienia zobowiązania. Odnosząc się do przesłanki rażącego naruszenia prawa wyjaśniono, że w orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalił się pogląd, zgodnie z którym przy stwierdzeniu nieważności z tego powodu należy wykazać, iż treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisu prawa i że charakter, tego naruszenia powoduje, iż decyzja taka nie może być akceptowana, jako akt wydany przez organ praworządnego państwa. W odwołaniu od decyzji skarżąca zarzuca, że jest ona niezgodna z treścią art. 33 § 2 pkt 1) ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 132 z późn. zm. – u.p.e.a.) - nieistnienie obowiązku oraz pkt 3) - błąd co do osoby zobowiązanego. Tymczasem wskazane przepisy stanowią podstawy zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej i nie mają związku z rozpatrywaną sprawą. 2.3. Po rozpoznaniu odwołania od ww. decyzji, Kolegium mocą zaskarżonej w nn. sprawie utrzymało decyzję wydaną w pierwszej instancji, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. 3.1. Powyższa decyzja Kolegium została zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Gliwicach. W skardze podniesiono, że w dniu 18 lipca 2018 r. na podstawie protokołu Zgromadzenia Wspólników spółki J sp. z o.o., skarżąca została odwołana ze stanowiska prezesa zarządu. Na stanowisko prezesa został powołany M. N., który piastuje ten urząd do dzisiaj. Od 6 stycznia 2024 r. toczy się postępowanie w KRS w zakresie wykreślenia skarżącej z KRS, co orzekający w tej sprawie Kolegium nie wzięło w żadnej sposób pod uwagę. Od 6 stycznia 2024 r. do nadal toczy się taka sprawa i nie zapada orzeczenie, które uwalniałoby skarżącą od solidarnej odpowiedzialności za zobowiązania podatkowe spółki J. Skarżąca jest samotną matką wychowującą dwójkę małoletnich synów. Przed zawarciem małżeństwa został zawarty akt rozdzielności majątkowej, Rozwiodła się w grudniu 2022 r. Ojciec dzieci nie partycypuje w żaden sposób w kosztach ich utrzymania. Pobiera pieniądze z Funduszu Alimentacyjnego. Wniosła o uznanie, iż zaległości na mocy decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia 20 października 2023 r. w sprawie orzeczenia solidarnej odpowiedzialności skarżącej za zaległości J sp. z o.o. przestały być wymagalne. 3.2. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: 4. Skarga nie jest zasadna. Organy rozstrzygające sprawę prawidłowo uznały, iż decyzja Kolegium w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności skarżącej za zaległości spółki J w podatku od nieruchomości za rok 2018, nie jest dotknięta wadą rażącego naruszenia prawa (art. 247 § 1 pkt 3 o.p.). 5. Tryb stwierdzenia nieważności jest nadzwyczajnym trybem wzruszenia decyzji, stanowiącym odstępstwo od zasady trwałości decyzji, określonej w art. 128 o.p. Zgodnie z tym przepisem decyzje, od których nie służy odwołanie w postępowaniu podatkowym, są ostateczne. Uchylenie lub zmiana tych decyzji, stwierdzenie ich nieważności lub wznowienie postępowania mogą nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w Ordynacji podatkowej oraz w ustawach podatkowych. Z powyższego przepisu wynika, że wzruszenie decyzji ostatecznej stanowi odstępstwo, a więc wyjątek od sytuacji, że decyzja taka pozostaje w obrocie, obowiązuje, jest stosowana i nie podlega ocenie w zakresie jej zgodności z prawem. Obowiązywanie tej zasady prowadzi do formalnego obowiązywania każdej decyzji ostatecznej, nawet wadliwej, do czasu wyeliminowania jej z obrotu. Skoro jednak eliminacja takich decyzji jest odstępstwem od zasady wyrażonej w art. 128 o.p., to przepisy przewidujące możliwość takiej eliminacji muszą być interpretowane ściśle. Tak więc postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji może dotyczyć tylko ustalenia, czy decyzja, której wniosek o stwierdzenie nieważności dotyczy, obarczona jest wadami, których enumeratywny katalog zawarto w art. 247 § 1 o.p. Zgodnie z ww. przepisem, organ podatkowy stwierdza nieważność decyzji ostatecznej, która: 1. została wydana z naruszeniem przepisów o właściwości; 2. została wydana bez podstawy prawnej; 3. została wydana z rażącym naruszeniem prawa; 4. dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną; 5. została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie; 6. była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały; 7. zawiera wadę powodującą jej nieważność na mocy wyraźnie wskazanego przepisu prawa; 8. w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą. Z uwagi na szczególny charakter instytucji stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej, niedopuszczalne jest stosowanie rozszerzającej wykładni przepisów określających zastosowanie tego nadzwyczajnego środka (por. wyrok WSA w Szczecinie z 17 lutego 2010 r., I SA/Sz 12/10; wyrok NSA z 7 grudnia 2011 r., II FSK 1051/10 - orzeczenia sądów administracyjnych są publikowane w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (CBOSA): orzeczenia.nsa.gov.pl). Zatem instytucja stwierdzenia nieważności nie jest środkiem, za pomocą którego można wzruszać każdą wadliwą decyzję ostateczną, abstrahując od stopnia tej wadliwości. Postępowanie prowadzone w trybie nadzwyczajnym z wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji nie rozstrzyga ponownie, co do istoty pierwotnej sprawy, lecz ustala jedynie czy rozstrzygnięcie podjęte w postępowaniu zwykłym nie naruszyło rażąco prawa. Organ nie może ponownie przeprowadzać postępowania w sprawie, tworząc jej kolejną zwykłą instancję. Stwierdzenie nieważności decyzji ma jedynie umożliwić wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji ostatecznych dotkniętych najpoważniejszymi wadami. Rażące naruszenie prawa zachodzi wówczas, gdy między rozstrzygnięciem podjętym w decyzji przez organ podatkowy, a zastosowanego przepisu prawa występuje wyraźna i oczywista sprzeczność. Nie chodzi tu o błędy w wykładni prawa, ale o niedopuszczalne przekroczenie prawa, dodatkowo w sposób jasny i niedwuznaczny. Rażące naruszenie prawa stanowi zatem kwalifikowaną formę naruszenia prawa. Utożsamianie tego pojęcia z każdym naruszeniem prawa nie jest słuszne. Naruszenie musi mieć charakter oczywisty, wynikający z niewątpliwego stanu prawnego i nie chodzi o błędy interpretacyjne, ale o przekroczenie prawa w sposób niedwuznaczny. W orzecznictwie ugruntował się pogląd, iż w przypadku wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji z powodu rażącego naruszenia prawa strona powinna wykazać, że treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisu prawa i że charakter tego naruszenia powoduje, iż decyzja taka nie może być akceptowana, jako akt wydany przez organ praworządnego państwa. Z rażącym naruszeniem prawa mamy czynienia w momencie, gdy proste zestawienie treści decyzji z treścią przepisu wskazuje na wzajemną sprzeczność, a orzeczenie wydane przez organ w sposób ewidentny odbiega od obowiązującej normy prawnej, przy czym wykładnia tej normy nie budzi wątpliwości. 6. W nn. sprawie nie mamy do czynienia z tego typu okolicznościami. Uzasadniając wniosek o stwierdzenie nieważności skarżąca podniosła, iż decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa z uwagi na fakt, iż została wydana po upływie terminu przedawnienia. Jako dowód przedłożyła odpis postanowienia Sądu Rejonowego K.- [...] w K. [...] Wydział Karny z dnia 20 lutego 2024r. sygn. akt [...]. Przywołany wyrok stwierdza upływ terminu przedawnienia wykroczenia skarbowego, o którym mowa w art. 57 § 1 k.k.s., tzn. uporczywego niewpłacania podatku od nieruchomości za lata 2017-2020 w okresie od dnia 15 lutego 2017 r. do dnia 1 marca 2020 r. Nie wypowiada się w zakresie przedawnienia terminów, wynikających z Ordynacji podatkowej, w tym terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego czy możliwości wydania decyzji orzekającej o odpowiedzialności osoby trzeciej za zaległości podatkowe. Z wyroku wynika jedynie, że z uwagi na przedawnienie, skarżąca nie może ponosić odpowiedzialności karnoskarbowej w związku z czynem opisanym w orzeczeniu sądu. Tym samym nie ma on wpływu na prowadzone postępowania podatkowe, a tym bardziej na postępowania zakończone ostatecznymi decyzjami. W przedmiotowej sprawie - jak słusznie wskazuje organ - zastosowanie mają przepisy Ordynacji podatkowej regulujące kwestie odpowiedzialności osób trzecich za zobowiązania podatkowe i terminy przedawnienia w tych sprawach. Zgodnie z art. 118 § 1 o.p. nie można wydać decyzji o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej, jeżeli od końca roku kalendarzowego, w którym powstała zaległość podatkowa, upłynęło 5 lat. Natomiast § 2 tego artykułu stanowi, że przedawnienie zobowiązania wynikającego z decyzji, o której mowa w § 1, następuje po upływie 3 lat od końca roku kalendarzowego, w którym została doręczona decyzja o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej. Wskazane terminy nie ubiegły w przedmiotowej sprawie, ponieważ decyzja Prezydenta Miasta K. orzekająca o odpowiedzialności podatkowej skarżącej została wydana dnia 20 października 2023 r. - w związku z czym przed upływem terminu 5 lat od końca roku kalendarzowego, w którym powstała zaległość podatkowa. Decyzja, której dotyczy wniosek nie jest zatem dotknięta wadą rażącego naruszenia prawa, w szczególności nie doszło do przedawnienia zobowiązania. W ocenie Sądu organ prawidłowo nie stwierdził naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji. 7. Mając na uwadze powyższe sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm.) oddalił skargę.