III FZ 48/26

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Anna Dalkowska po rozpoznaniu 1 kwietnia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M. K. i M. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 17 listopada 2025 r. sygn. akt I SA/Gd 757/25 w przedmiocie przywrócenia terminu w sprawie ze skargi M. K. i M. K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 22 lipca 2025 r., nr UNP: 2201-25-119382 w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych postanawia oddalić zażalenie 1.1. Postanowieniem z 17 listopada 2025 r., sygn. akt I SA/Gd 757/25, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odmówił przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi w sprawie ze skargi M. K. i M. K. (dalej: "Skarżący", "Strony") na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 22 lipca 2025 r. w przedmiocie dodatkowego opisu i oszacowania wartości nieruchomości. 1.2. Zarządzeniem z 2 października 2025 r. skarżący zostali wezwani do uiszczenia wpisu sądowego w wysokości 100 zł wraz z pouczeniem, że nieuczynienie zadość wezwaniu w terminie 7 dni od doręczenia odpisu zarządzenia skutkować będzie odrzuceniem skargi. Przesyłka zawierająca zarządzenie została doręczona skarżącym 20 października 2025 r. W piśmie nadanym w urzędzie pocztowym w dniu 6 listopada 2025 r. M. K.. złożył wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi. Uzasadniając złożony wniosek skarżący podał, że w okresie od 23 do 29 sierpnia 2025 r. był leczony w Klinicznym Oddziale Chirurgii Ogólnej i Onkologii w G., a w okresie od 23 sierpnia do 12 września 2025 r. był niezdolny do pracy z powodu stanu chorobowego. Wnioskodawca wskazał następnie, że w związku z tym, iż od 23 października 2025 r. nastąpił ponowny napad choroby, nie mógł wykonać zobowiązań wynikających m.in. z otrzymanej z sądu korespondencji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odmówił przywrócenia terminu, wskazując, że nawet istnienie stanu chorobowego, nie musi stać na przeszkodzie w dokonaniu czynności postępowania jaką jest uiszczenie wpisu od skargi. Należy mieć bowiem na względzie, że uiszczenie wpisu może nastąpić nie tylko poprzez gotówkową wpłatę w kasie sądu, ale także poprzez przelew środków na rachunek bankowy. W dobie powszechnej dostępności do elektronicznych form zapłaty nie sposób przyjąć, że niemożliwym było, nawet przy istnieniu stanu chorobowego, aby wykorzystując dostęp do sieci Internet, uiścić należny w sprawie wpis. 1.3. Na powyższe postanowienie skarżący wywiedli zażalenie, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia. 2. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 2.1. Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie. 2.2. Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, zaś w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 1 i § 2 p.p.s.a.). Ponadto, stosownie do art. 87 § 4 p.p.s.a., równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie. Mając powyższe na uwadze należy przyjąć, że sąd może przywrócić termin jedynie pod warunkiem wniesienia prośby o jego przywrócenie w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminu z równoczesnym dopełnieniem czynności, dla której termin był określony oraz uprawdopodobnieniem przez wnioskodawcę braku winy w uchybieniu terminu. W orzecznictwie sądów administracyjnych oraz doktrynie ugruntowany jest pogląd, że o braku winy w niedopełnieniu obowiązku zachowania terminu do dokonania czynności procesowej można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody niedającej się przezwyciężyć. Oceniając wystąpienie powyższej przesłanki, sąd obowiązany jest przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o własne interesy (por. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LexisNexis 2012, s. 270, uw. 5; M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, pod redakcją R. Hausera, M. Wierzbowskiego, C. H. Beck 2013, s. 444-446). Oznacza to, że strona składająca wniosek, celem uprawdopodobnienia braku swojej winy w uchybieniu terminu, powinna wskazać na okoliczności, które nastąpiły nagle i niespodziewanie, uniemożliwiając prawidłowe dokonanie czynności procesowej. Przywrócenie terminu może mieć miejsce wtedy, gdy jego uchybienie nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się m.in. stany nadzwyczajne, takie jak problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe (powódź, pożar), czy nagłą chorobę strony lub jej pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą. Przywrócenia uchybionego terminu nie uzasadniają niedostateczna staranność w prowadzeniu własnych spraw, czy też nieznajomość prawa. 2.3. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, sąd pierwszej instancji właściwie ocenił, że okoliczności podniesione we wniosku nie uzasadniają braku winy w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej jaką było uiszczenie wpisu sądowego od skargi. Argumentacja podniesiona w zażaleniu nie zmienia tego zapatrywania. Skarżący nie uprawdopodobnili, że niezachowanie terminu było wynikiem istnienia przeszkody nie do przezwyciężenia. 2.4. Naczelny Sąd Administracyjny rozumie i nie kwestionuje, że uchybienie terminowi przez skarżącego mogło pozostawać w związku z jego stanem zdrowia. Z przedstawionych przez skarżącego okoliczności wynika bowiem, że w okresie od 23 do 29 sierpnia 2025 r. był on hospitalizowany w Klinicznym Oddziale Chirurgii Ogólnej i Onkologii w G., a następnie, do dnia 12 września 2025 r., pozostawał niezdolny do pracy z powodu stanu chorobowego. Skarżący wskazał ponadto, że w dniu 23 października 2025 r. doszło do ponownego napadu choroby, co – zgodnie z jego twierdzeniami – uniemożliwiło mu wykonanie zobowiązań wynikających z korespondencji sądowej. Podniósł również, że leczenie odbywał w warunkach domowych, zgodnie ze wskazaniami lekarskimi, a po odzyskaniu sprawności przystąpił do realizacji swoich obowiązków, w tym do uiszczenia wpisu sądowego w dniu 5 listopada 2025 r. Okoliczności te, choć zasługują na uwzględnienie z punktu widzenia oceny sytuacji osobistej skarżącego, nie mogą jednak prowadzić do uznania, że uchybienie terminowi nastąpiło bez jego winy. Należy bowiem podkreślić, że obowiązek uiszczenia wpisu sądowego został nałożony solidarnie na oboje skarżących. Oznacza to, że wykonanie tego obowiązku mogło nastąpić przez którąkolwiek ze stron postępowania. Tym samym, nawet przy przyjęciu, że stan zdrowia jednego ze skarżących uniemożliwiał mu podjęcie stosownych czynności, brak było przeszkód, aby obowiązek ten został wykonany przez drugiego skarżącego. W konsekwencji, wskazywane przez skarżącego okoliczności zdrowotne, choć obiektywnie istotne, nie uzasadniają przyjęcia, że uchybienie terminowi nastąpiło bez jego winy w rozumieniu przepisów regulujących przywrócenie terminu. 2.5. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu