II SA/Lu 572/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Parchomiuk Sędziowie Asesor sądowy Maciej Gapski (sprawozdawca) Sędzia WSA Brygida Myszyńska-Guziur Protokolant Specjalista Agnieszka Wojtas po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 listopada 2025 r. sprawy ze skargi Spółdzielni Mleczarskiej "M." w M. na decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni w Zamościu Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia 10 lipca 2025 r. nr ZUT/148/2025 w przedmiocie opłaty zmiennej za pobór wód podziemnych oddala skargę. Decyzją z dnia 10 lipca 2025 r., znak sprawy: LZ.ZUT.4701.4209.OZ.2024 Dyrektor Zarządu Zlewni w Zamościu Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie (dalej jako: Dyrektor lub organ) określił Spółdzielni Mleczarskiej "[...]" w M. (dalej: Spółdzielnia lub skarżąca) za okres III kwartału 2024 r. (w okresie od 01.08.2024 r. — 30.09.2024 r.) opłatę zmienną w wysokości 7810,00 PLN (słownie zł: siedem tysięcy osiemset dziesięć 00/100) za pobór wód podziemnych ze studni nr 1a oraz rezerwowej studni nr 4 zlokalizowanej w m. M. O. bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego lub pozwolenia zintegrowanego. Decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. W dniu 5 czerwca 2025 r. Dyrektor Zarządu Zlewni w Zamościu Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie na podstawie art. 272 ust. 17 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2024 r. poz. 1087 ze zm., dalej jako: pr. wod.) oraz ustaleń z kontroli korespondencyjnej przeprowadzonej w dniu 23 grudnia 2024 r. oraz wniesionych uwag do protokołu kontroli nr [...] uznanych w aneksie nr [...] do ww. protokołu ustalił, w formie informacji kwartalnej, Spółdzielni za okres III kwartału 2024 r. opłatę zmienną w wysokości 7810,00 zł za pobór wód podziemnych ze studni nr 1a oraz rezerwowej studni nr [...]. Jednocześnie Dyrektor w informacji tej wskazał, że opłatę należy uiścić na rachunek Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody [...] w terminie 14 dni od dnia doręczenia informacji. Powołana informacja kwartalna została doręczona Spółdzielni w dniu 10 czerwca 2025 r. Spółdzielnia nie opłaciła powyższej opłaty zmiennej. W dniu 24 czerwca 2025 r. Spółdzielnia złożyła reklamację, w której nie zgodziła się z wysokością opłaty za pobór wód podziemnych ze studni nr [...] oraz rezerwowej studni nr [...] zlokalizowanej w m. M. [...] bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego lub pozwolenia zintegrowanego ustaloną w powołanej informacji kwartalnej. Spółdzielnia wniosła o naliczenie opłaty na podstawie rzeczywistej ilości pobranej wody podziemnej. Jako argument podniosła kwestię złożenia wniosku o nowe pozwolenie wodnoprawne przed wygaśnięciem poprzedniego. Strona zarzuciła, że Wody Polskie nie poinformowały Spółdzielni o nowym terminie zakończenia ww. sprawy. Dodatkowo Spółdzielnia wskazała, że nieprawidłowo ustalono okres poboru wód podziemnych bez pozwolenia wodnoprawnego. Zdaniem Zakładu powinno być 10 lat od dnia uprawomocnienia się decyzji znak FUS/6341.25.2014 mimo, że w powyższej decyzji podano dokładną datę obowiązywania pozwolenia wodnoprawnego tj. 31.07.2024 r. Ponadto Spółdzielnia podkreśla, że Gmina M. objęta była niespotykaną suszą więc nierealny był maksymalny pobór w wysokości 55m3/h. Zakład podkreśla, że zasoby eksploatacyjne ujęcia wynoszą 47m3/h. Zarząd Zlewni nie uznał przesłanej reklamacji przez Spółdzielnie ponieważ, zdaniem organu, opłata zmienna została naliczona zgodnie z art. 272 ust. 4a pr. wod., zgodnie z którym ilość pobranych wód podziemnych lub wód powierzchniowych w przypadku braku pozwolenia wodnoprawnego ustala się w toku kontroli gospodarowania wodami, przyjmując pobór wynikający z maksymalnej technicznej wydajności eksploatowanych instalacji lub urządzeń do poboru wód podziemnych, a także przyjmując okres eksploatacji instalacji lub urządzenia do poboru wód przez jeden kwartał, jeżeli w toku kontroli gospodarowania wodami nie ustalono tego okresu eksploatacji. Oznacza to, że przy ustalaniu opłaty zmiennej za pobór wód podziemnych w przypadku braku pozwolenia wodnoprawnego, odmiennie od sytuacji ustalania opłaty zmiennej w przypadku posiadania pozwolenia, nie ma znaczenia faktyczny pobór wód podziemnych, gdyż opłata zmienna w przypadku braku pozwolenia wodnoprawnego ustalana jest na podstawie maksymalnego możliwego poboru wód podziemnych z eksploatowanej instalacji. Organ ustalił, że pozwolenie wodnoprawne znak: FUS.6341.25.2014 obowiązywało do 31 lipca 2024 r. Spółdzielnia złożył wniosek o wydanie nowego pozwolenia w dniu 08 lipca 2024 r. Organ w dniu 12 lipca 2024 r. wezwał podmiot do uzupełnienia braków formalnych we wniosku. Uzupełniony wniosek o wydanie nowego pozwolenia wodnoprawnego wpłynął do organu w dniu 09 sierpnia 2024 r., czyli już po upływie terminu obowiązywania pozwolenia wodnoprawnego. Zgodnie z powyższym nie było możliwości wydania nowego pozwolenia wodnoprawnego przed upływem terminu obowiązywania poprzedniego. Dyrektor wyjaśnił, że Spółdzielnia korzystała z usługi wodnej obejmującej pobór wód podziemnych ze studni nr 1a oraz rezerwowej studni nr [...] zlokalizowanej w m. M. [...] bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego lub pozwolenia zintegrowanego co oznacza, że zgodnie z art. 298 pkt 1 pr. wod. obowiązana jest ponosić opłaty za usługi wodne. Organ wyjaśnił, że art. 273 ust. 6 pr. wod. stanowi, że w razie nieuznania reklamacji właściwy organ Wód Polskich albo wójt, burmistrz lub prezydent miasta określają wysokość opłaty za usługi wodne w drodze decyzji. Zdaniem organu w rozpoznawanej sprawie zaistniała przesłanka obligująca Dyrektora do wydania decyzji określającej wysokość opłaty zmiennej za okres III kwartału 2024 r. w wysokości 7810,00 zł za pobór wód podziemnych ze studni nr 1a oraz rezerwowej studni nr [...] zlokalizowanej w m. M. [...] bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego lub pozwolenia zintegrowanego, albowiem przesłana reklamacja z dnia 24 czerwca 2025 r. nie została uznana. Rzeczywista ilość pobranej wody podziemnej nie stanowi zdaniem organu podstawy do ustalenia wysokości opłaty zmiennej. Zgodnie z art. 272 ust. 4a pr. wod. przyjmuje się pobór wynikający z maksymalnej technicznej wydajności eksploatowanych instalacji lub urządzeń do poboru wód podziemnych. Określenia wysokości opłaty zmiennej Dyrektor dokonał w oparciu o normę prawną wynikającą z art. 272 ust. 4a pr. wod. oraz § 5 ust. 1 pkt 3 oraz § 5 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 października 2023 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne (Dz.U. z 2023 r. poz. 2471, dalej jako: rozporządzenie) Zgodnie z § 5 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia jednostkowe stawki opłat za usługi wodne za pobór wód w formie opłaty zmiennej, w zależności od ilości pobieranych wód w ramach pozwolenia wodnoprawnego albo pozwolenia zintegrowanego, wynoszą do celów produkcji artykułów spożywczych: 0,097 zł za 1 m3 pobranych wód podziemnych, natomiast zgodnie z § 5 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia, w przypadku poboru wód podziemnych współczynniki różnicujące, przez które mnoży się jednostkową stawkę opłaty zmiennej, wynoszą 1 - jeżeli wody podlegają procesom odmanganiania. W przedmiotowym przypadku organ przeprowadził korespondencyjną kontrolę gospodarowania wodami dotyczących w/w usług wodnych, z której został sporządzony protokół kontroli Nr 6/2025. Spółdzielnia Mleczarska "[...]" podpisała protokół oraz wniosła uwagi do protokołu w piśmie przesłanym przez stronę w dniu 22.04.2025 r. w którym przedstawiła nowe dowody dotyczące maksymalnej wydajności oczyszczalni ścieków. Organ częściowo uwzględnił przesłanki w aneksie nr 1 do protokołu. W przypadku poboru wód podziemnych Spółdzielnia wnosiła o uwzględnienie występującej suszy w Gminie M. oraz rzeczywistego poboru wód podziemnych. Organ podkreślił, że przepis art. 272 ust. 4a pr. wod. - w odróżnieniu od legalnego korzystania z usług wodnych - nie odnosi się do rzeczywistej wielkości korzystania z wód (poboru), kształtuje on natomiast sposób ustalania opłaty zmiennej w szczególnym przypadku i dedykuje mu odrębny sposób ustalania wielkości korzystania (poboru) podlegającego opłacie. Organ nie znalazł podstaw do przyjęcia rzeczywistej wartości poboru wód podziemnych. Niewątpliwie Spółdzielnia w okresie III kwartału 2024 r. obejmującej pobór wód podziemnych ze studni nr 1a oraz rezerwowej studni nr [...] zlokalizowanej w m. M. [...] bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego lub pozwolenia zintegrowanego, czym naruszyła przepis art. 389 pkt 1 pr. wod., który stanowi, że pozwolenie wodnoprawne jest wymagane na usługi wodne. Działania Spółdzielni w niniejszej sprawie, polegające na korzystaniu z usługi poboru wód podziemnych bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego, organ uznał za godzące w system ochrony zasobów wodnych i szerzej środowiska, i z tego względu mające dużą wagę i naganny charakter. Ponadto w ocenie organu Spółdzielnia jako podmiot profesjonalnie uczestniczący w obrocie gospodarczym miał świadomość, że jej działanie polegające na korzystaniu z usługi wodnej bez pozwolenia wodnoprawnego stanowi naruszenie podstawowych obowiązków prawnych związanych z gospodarką wodną. Ilość pobranych wód podziemnych ustalono w ocenie organu prawidłowo na podstawie w/w regulacji. Opłata została obliczona zgodnie z art. 272 ust. 1 oraz 4a pr. wod., jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty zmiennej za pobór wód podziemnych do celów produkcji artykułów spożywczych (0,097 zł za 1m3) pomnożonej przez współczynnik różnicujący odpowiadający procesowi uzdatniania (1,00) i ilości pobranych wód podziemnych (80520,00 m3). Wysokość jednostkowej stawki opłaty zmiennej została określona w § 5 ust. 1 pkt 3 lit. a rozporządzenia. Do ustalenia wysokości opłaty przyjęto współczynnik różnicujący dla wód, do których stosuje się procesy odmanganiania. W skardze na decyzję Dyrektora Spółdzielnia zarzuciła: 1. naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy a mianowicie: a) art. 7 k.p.a. oraz art. 77 k.p.a. poprzez niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całości materiału dowodowego oraz brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, w szczególności: - nieustalenie, iż wniosek o wydanie pozwolenia wodnoprawnego na pobór wód był kontynuacją wcześniejszego wniosku, w zasadzie o tożsamych parametrach jak w pozwoleniu obowiązującym do dnia 31 lipca 2024 r., brak było zatem jakichkolwiek przesłanek do przedłużania wydania nowej decyzji wodno-prawnej, jak również obciążania skarżącej maksymalną wysokością opłaty zmiennej za pobór wód; - pominięcie okoliczności, że organ decyzję wodno-prawną winien wydać w terminie 30 dni od daty wpływu kompletnego wniosku, tj. najpóźniej do dnia 07 września 2024 r., decyzja została wydana w dniu 17 października 2024 r., przy czym organ nie wyjaśnił powodów opóźnienia w wydaniu decyzji; - nieustalenie, że skarżąca złożyła informację o ilości pobranej wody w III kwartale 2024 r., istniały zatem podstawy do określenia opłaty zmiennej na podstawie rzeczywiście pobranej wody podziemnej; - nieustalenie, że maksymalne zasoby eksploatacyjne ujęcia wynosiły 47m3/h, nie było zatem możliwości poboru wód w wysokości 55m3/h; - nieustalenie, że skarżąca kwartalnie pobiera ok. 30 000 m3 wody podziemnej, a więc 2,5 razy mniej niż opłata naliczona za okres od 1.08.2024 r. – 30.08.2024 r.; - pominięcie w całości okoliczności, że opóźnienie w wydaniu decyzji leżało również po stronie organu. b) art. 80 k.p.a. w związku z art. 7 k.p.a. i art. 8 § 1 i § 2 k.p.a. poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów, w szczególności dowolne, niepoparte jakimikolwiek dowodami, uznanie, że: - skarżąca w całości odpowiada za pobór wód podziemnych bez pozwolenia wodno-prawnego przez okres od dnia 01.08.2024 do 30.09.2024 r., w sytuacji, gdy organ zobowiązany był wydać decyzję najpóźniej do dnia 07.09.2024 r. i od tego dnia organ pozostawał w zwłoce w wydaniu decyzji; c) art. 8 § 1 i § 2 k.p.a. naruszenie zasady proporcjonalności, poprzez: - nałożenie na skarżącą nieproporcjonalnej opłaty zmiennej za pobór wód podziemnych. d) art. 77 § 1, art. 80 i art. 81 w z związku z art. 1. art. 8 § 1 i § 2 k.p.a., art. 9 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, brak rozpoznania sprawy w sposób całościowy, brak działania organu w sposób wnikliwy oraz niezebranie dowodów w postępowaniu, a przez to naruszenie podstawowych zasad postępowania administracyjnego, w tym zasady praworządności, zasady uwzględniania słusznego interesu strony; 2. naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy a mianowicie: a) art. 272 ust. 4a pr. wod., poprzez zastosowanie, w sytuacji, gdy opóźnienie w wydaniu pozwolenia wodnoprawnego leżała w części po stronie organu, skarżąca złożyła wnioski o wydanie nowego pozwolenia przed upływem obowiązywania dotychczasowego pozwolenia, skarżąca współpracowała z organem celem jak najszybszego wydania przez organ decyzji. Na podstawi powyższych zarzutów skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu przedstawiła argumentacją świadczącą jej zdaniem o zasadności złożonego środka zaskarżenia. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. Zaskarżona decyzja nie narusza prawa materialnego oraz przepisów postępowania administracyjnego. Pomimo zarzutów naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w szczególności: art. 7, 8, 9, 77, 80, 81, 107 § 3 k.p.a. istotne dla zastosowania przepisów materialnoprawnych ustalenia faktyczne są zasadniczo bezsporne. Z akt sprawy wynika, że skarżąca Spółdzielnia w okresie od 1 sierpnia 2014 r. do 31 lipca 2024 r. dysponowała pozwoleniem wodnoprawnym na pobór wód podziemnych ze studni nr 1a oraz rezerwowej studni nr [...] zlokalizowanej w m. M. [...] decyzja Starysty Lubartowskiego z dnia 1 sierpnia 2014 r., znak: RLŚ.6341.25.2014. W dniu 31 maja 2024 r. Spółdzielnia złożyła wniosek o wydanie nowej decyzji w tym zakresie, a organ administracji wodnej wydał decyzję w dniu 17 października 2024 r. W okresie od 1 sierpnia do 17 października 2024 r. Spółdzielnia pobierała wodę bez wymaganego przepisami pozwolenia wodnoprawnego. Przy czym, wbrew zarzutom skargi, nie można uznać, że udzielone decyzją z dnia 1 sierpnia 2014 r. pozwolenie wodnoprawne obejmowało okres dłuższy niż do dnia 31 lipca 2024 r. W decyzji tej dokładnie (datą dzienną) określono okres jej obowiązywania, zupełnie bezpodstawne jest więc twierdzenie zawarte w skardze, że okres pozwolenia powinien być liczony jako 10 lat od dnia, kiedy decyzja z 2014 r. stała się ostateczna. Jeżeli w sentencji decyzji dokładnie określono datę końcową udzielenia pozwolenia wodnoprawnego, to inny sposób jej wyznaczenie nie może być uznany za prawidłowy. Istota sporu w niniejsze sprawie dotyczy wykładni przepisów prawa materialnego, tj. dopuszczalności obciążenia skarżącej Spółdzielni opłatą zmienną przyjmując za podstawę jej obliczenia pobór wody wynikający z maksymalnej technicznej wydajności eksploatowanych instalacji lub urządzeń do poboru wód, a także przyjmując okres eksploatacji instalacji lub urządzenia do poboru wód przez jeden kwartał, jeżeli w toku kontroli gospodarowania wodami nie ustalono tego okresu eksploatacji. Należy zauważyć, że przedmiotowa sprawa dotyczy poboru wody za okres od 1 sierpnia 2024 r. do 30 września 2024 r. Przepisy art. 280 pkt 1 lit. a oraz art. 281 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 lipca 2017 roku Prawo wodne (tj.: Dz. U. z 2023 r. poz. 1478 ze zm.), w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2023 roku, przewidywały obowiązek ponoszenia opłaty podwyższonej za poboru wód podziemnych lub wód powierzchniowych bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego albo pozwolenia zintegrowanego. Opłata ta ustalana była w wysokości 500% opłaty zmiennej za pobór wód podziemnych lub wód powierzchniowych. Na podstawie art. 13 ustawy z dnia 13 lipca 2023 roku o rewitalizacji rzeki Odry (Dz. U. poz. 1963) do ustawy z dnia 20 lipca 2017 roku Prawo wodne (Dz. U. z 2023 r. poz. 1478, 1688 i 1890) wprowadzone zostały liczne zmiany. W tym, na mocy art. 13 pkt 21 i 22 ustawy o rewitalizacji rzeki Odry, uchylone zostały przepisy art. 280 pkt 1 oraz art. 281 Prawa wodnego o opłacie podwyższonej za poboru wód podziemnych lub wód powierzchniowych bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego albo pozwolenia zintegrowanego oraz na mocy art. 13 pkt 32 tej ustawy dodany został art. 472aa w brzmieniu: "Art. 472aa. 1. Administracyjnej karze pieniężnej podlega, kto wbrew przepisowi: 1) art. 343 ust. 1, mimo wezwania Wód Polskich, nie usuwa w terminie określonym przez Wody Polskie zaniedbań w zakresie gospodarki wodnej, w wyniku których może powstać stan zagrażający życiu lub zdrowiu ludzi, zwierząt lub środowisku albo prawnie chronionemu interesowi osób trzecich; 2) art. 389, art. 394 ust. 1 lub art. 425 ust. 1 korzysta z wód, wykonuje urządzenia wodne, roboty w wodach lub inne działania wymagające odpowiedniej zgody wodnoprawnej, bez odpowiednio pozwolenia wodnoprawnego lub pozwolenia zintegrowanego, zgłoszenia wodnoprawnego lub oceny wodnoprawnej; 3) art. 101a ust. 1 lub 3 na obszarze, na którym jest zlokalizowany odbiornik ścieków danego zakładu, w okresach obowiązywania ostrzeżenia przed suszą hydrologiczną nie wstrzymuje lub nie ogranicza wprowadzania do wód ścieków przemysłowych lub wód pochodzących z odwodnienia zakładów górniczych, zawierających chlorki i siarczany. 2. Administracyjną karę pieniężną, o której mowa w ust. 1, wymierza, w drodze decyzji, właściwy organ Wód Polskich, a w odniesieniu do Wód Polskich - minister właściwy do spraw gospodarki wodnej. 3. Wysokość administracyjnej kary pieniężnej, o której mowa w ust. 1, wynosi od 5000 zł do 1 000 000 zł, z wyjątkiem: 1) dokonywania poboru wód podziemnych lub wód powierzchniowych bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego albo pozwolenia zintegrowanego - gdzie podstawę ustalenia wysokości kary pieniężnej stanowi 500% opłaty zmiennej za pobór wód podziemnych lub wód powierzchniowych; 2) wprowadzania ścieków do wód lub ziemi bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego albo pozwolenia zintegrowanego na wprowadzanie ścieków do wód lub ziemi - gdzie podstawę ustalenia wysokości kary pieniężnej stanowi 500% opłaty zmiennej za wprowadzanie ścieków do wód lub ziemi; 3) odprowadzania wód opadowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych albo systemy kanalizacji zbiorczej w granicach administracyjnych miast do wód - gdzie podstawę ustalenia wysokości kary pieniężnej stanowi 500% opłaty zmiennej za odprowadzanie wód opadowych lub roztopowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych albo systemy kanalizacji zbiorczej w granicach administracyjnych miast do wód. 4. Wpływy z tytułu administracyjnych kar pieniężnych stanowią dochód Wód Polskich, z wyjątkiem wpływów z tytułu administracyjnej kary pieniężnej, o której mowa w ust. 1, za wprowadzanie ścieków do wód lub ziemi bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego albo pozwolenia zintegrowanego na wprowadzanie ścieków do wód lub ziemi, które w 10% stanowią przychód Wód Polskich, a w 90% - przychód Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej. 5. W przypadku administracyjnej kary pieniężnej, o której mowa w ust. 1, wymierzanej Wodom Polskim wpływy z tytułu tej kary w części przeznaczonej dla Wód Polskich stanowią dochód budżetu państwa. 6. Do wpływów z tytułu administracyjnej kary pieniężnej, o której mowa w ust. 1, za wprowadzanie ścieków do wód lub ziemi bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego albo pozwolenia zintegrowanego na wprowadzanie ścieków do wód lub ziemi stosuje się przepis art. 299 ust. 4.". Zgodnie z przepisami przejściowymi zawartymi w ustawie o rewitalizacji rzeki Odry do postępowań wszczętych i niezakończonych przed dniem 1 stycznia 2024 r. w sprawie opłaty podwyższonej, o której mowa w art. 280 pkt 1 ustawy zmienianej w art. 13, stosuje się przepisy dotychczasowe (art. 19 ust. 1 ustawy o rewitalizacji rzeki Odry). Do opłaty podwyższonej, o której mowa w art. 280 pkt 1 ustawy zmienianej w art. 13, należnej i nieuiszczonej do dnia 1 stycznia 2024 r., stosuje się przepisy dotychczasowe (art. 19 ust. 2 ustawy o rewitalizacji rzeki Odry). Za korzystanie z usług wodnych, o którym mowa w art. 280 pkt 1 ustawy zmienianej w art. 13, do dnia 1 stycznia 2024 r. ponosi się opłatę podwyższoną na zasadach określonych w przepisach ustawy zmienianej w art. 13 w brzmieniu dotychczasowym (art. 19 ust. 3 ustawy o rewitalizacji rzeki Odry). Podkreślić należy, że podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 20 lipca 2017 roku Prawo wodne (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1087 ze zm.), czyli przepisy Prawa wodnego aktualne zarówno na dzień wprowadzania ścieków do wód bez pozwolenia wodnoprawnego (III kwartał 2024 roku, tj. w realiach niniejszej sprawy okres od 1 sierpnia 2024 roku do dnia 30 września 2024 roku), jak i na dzień wydania zaskarżonej decyzji, tj. dzień 10 lipca 2025 roku. Przypomnieć zatem należy, że zgodnie z art. 11 pkt 1-5 pr. wod. instrumenty zarządzania zasobami wodnymi obejmują: planowanie w gospodarowaniu wodami, zgody wodnoprawne, opłaty za usługi wodne oraz inne należności, kontrolę gospodarowania wodami oraz system informacyjny gospodarowania wodami. Instrumenty ekonomiczne służące gospodarowaniu wodami to, między innymi, opłaty za usługi wodne oraz opłaty podwyższone (art. 267 pkt 1 i 2 pr. wod.). Opłaty za usługi wodne uiszcza się, między innymi za pobór wód podziemnych lub wód powierzchniowych; (art. 268 ust. 1 pkt 1 pr. wod.). Opłata za usługi wodne opłata za usługi wodne za pobór wód składa się z opłaty stałej oraz opłaty zmiennej uzależnionej od ilości wód pobranych. (art. 270 ust. 1 pr. wod.). Wysokość opłaty za usługi wodne zależy odpowiednio od ilości pobranych wód, od tego, czy pobrano wody powierzchniowe czy wody podziemne oraz od przeznaczenia wody – art. 270 ust. 6 pr. wod. Opłatę stałą ponosi się za okres od dnia, w którym pozwolenie wodnoprawne albo pozwolenie zintegrowane stało się ostateczne do dnia jego wygaśnięcia, cofnięcia lub utraty mocy bez względu na przyczynę (art. 271 pkt 5a pr. wod. zdanie pierwsze). W świetle art. 272 ust. 1 pr. wod. wysokość opłaty zmiennej za pobór wód podziemnych lub wód powierzchniowych ustala się jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty i ilości pobranych wód podziemnych lub wód powierzchniowych, wyrażonej w m3. W przypadku poboru wód podziemnych lub wód powierzchniowych bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego albo pozwolenia zintegrowanego ilości pobranych wód podziemnych lub wód powierzchniowych ustala się w toku kontroli gospodarowania wodami, przyjmując pobór wynikający z maksymalnej technicznej wydajności eksploatowanych instalacji lub urządzeń do poboru wód, a także przyjmując okres eksploatacji instalacji lub urządzenia do poboru wód przez jeden kwartał, jeżeli w toku kontroli gospodarowania wodami nie ustalono tego okresu eksploatacji. (art. 272 ust. 4a pr. wod.). Do ponoszenia opłat za usługi wodne oraz opłat podwyższonych stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku - Ordynacja podatkowa, z tym, że uprawnienia organów podatkowych przysługują Wodom Polskim, właściwym organom Inspekcji Ochrony Środowiska oraz gminom (art. 300 ust. 1 pr. wod.). W świetle przepisu art. 389 pkt 1 pr. wod. pozwolenie wodnoprawne jest wymagane, między innymi, na usługi wodne. Natomiast zgodnie z art. 472aa ust. 1 pkt 2 ust. 3 pkt 2 pr. wod. ten kto wbrew przepisowi art. 389 korzysta z wód bez pozwolenia wodnoprawnego lub pozwolenia zintegrowanego podlega administracyjnej karze pieniężnej. Podstawę ustalenia wysokość administracyjnej kary pieniężnej za wprowadzanie ścieków do wód lub ziemi bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego albo pozwolenia zintegrowanego stanowi 500 % opłaty zmiennej za wprowadzanie ścieków do wód lub ziemi. Nieuzasadnione są zarzuty wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa materialnego poprzez jego błędną wykładnię, czy też niewłaściwe zastosowanie. Sąd podziela stanowisko Dyrektora, że przepis art. 272 ust. 4a pr. wod. należy dekodować w ten sposób, że każdym przypadku poboru wód podziemnych lub wód powierzchniowych bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego albo pozwolenia zintegrowanego ilości pobranych wód podziemnych lub wód powierzchniowych ustala się w toku kontroli gospodarowania wodami, przyjmując pobór wynikający z maksymalnej technicznej wydajności eksploatowanych instalacji lub urządzeń do poboru wód, a także przyjmując okres eksploatacji instalacji lub urządzenia do poboru wód przez jeden kwartał, jeżeli w toku kontroli gospodarowania wodami nie ustalono tego okresu eksploatacji. Przepisy nie przewidują innego sposobu ustalenia opłaty zmiennej dla przypadku korzystania z usług wodnych bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego ani nie określają odstępstw od zastosowania tego przepisu. Przyjąć należy, że przepisy art. 272 ust. 4a pr.wod. przewidujące szczególny sposób ustalania opłaty zmiennej dla sytuacji poboru wód podziemnych lub wód powierzchniowych bez wymaganego pozwolenia nie mają charakteru sankcyjnego. Na skutek zmiany stanu prawnego, podstawy prawne ponoszenia opłaty podwyższonej za pobór wód podziemnych lub wód powierzchniowych bez wymaganego pozwolenia zostały uchylone, a na mocy art. 472aa ust. 1 pkt 2 oraz ust. 3 pkt 1 pr. wod., od dnia 1 stycznia 2024 roku, bezprawność działania polegająca na poborze wód podziemnych lub wód powierzchniowych bez wymaganego pozwolenia podlega odpowiedzialności administracyjnokarnej. W powyższy sposób ustawodawca konstrukcyjnie wyodrębnił z instytucji opłat element bezprawności za korzystanie z usługi wprowadzania ścieków do wód i ziemi bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego i uczynił go przedmiotem postępowania karnoadministracyjnego prowadzonego z uwzględnieniem przepisów działu IVA ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego. Zgodnie z przepisami aktualnymi dla okresu od 1 sierpnia 2024 roku do 30 września 2024 roku ten kto wbrew przepisowi art. 389 pkt 1 pr. wod. korzystał z wód bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego na usługi wodne podlega karze pieniężnej. Podstawę ustalenia wysokości kary pieniężnej za pobór wód podziemnych lub wód powierzchniowych; bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego stanowi 500% opłaty zmiennej. Dla załatwienia kontrolowanej sprawy bezprawność działania wyrażająca się brakiem pozwolenia wodnoprawnego stanowi okoliczność indyferentną, bo norma prawna ustanowiona przepisem art. 272 ust. 4a pr. wod. ma charakter techniczny i pozostaje aktualna dla każdego przypadku wprowadzania ścieków do wód i ziemi bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego. Argumentacja powoływana w skardze pozostaje aktualna w obecnym stanie prawnym, lecz jej znaczenie materialnoprawne, w przypadku poboru wód bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego, nie wykracza poza granice spraw dotyczących odpowiedzialności administracyjnokarnej. W konsekwencji zaspokojenie oczekiwania strony skarżącej w zakresie dokonania oceny legalności zachowania Dyrektora w odniesieniu do bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania w sprawie wszczętej wnioskiem z dnia 8 lipca 2024 roku o udzielenie pozwolenia wodnoprawnego stanowiłoby o naruszeniu przepisu art. 134 § 1 P.p.s.a., bo taka ocena wykracza poza materialnoprawne granice kontrolowanej sprawy. Z powyższych względów Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie uznaje, że poglądy prezentowane w uchwale NSA w Warszawie z 21.12.1998 r., OPS 13/98, ONSA 1999, nr 2, poz. 46 oraz uchwale NSA z 12.12.2011 r., II OPS 2/11 (ONSAiWSA 2012, nr 2, poz. 22) zachowują swoją aktualność, ale jedynie do spraw, w których na mocy art. 19 ust.1-3 ustawy z dnia 13 lipca 2023 roku o rewitalizacji rzeki Odry stosuje się przepisy dotychczasowe, a więc do spraw, w których znajdują zastosowanie przepisy o opłacie podwyższonej za pobór wód podziemnych lub wód powierzchniowych bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego. Sąd dostrzega, że opłata zmienna ustalona według normy określonej w art. 274 ust. 4a może prowadzić do ustalenia opłaty zmiennej w wysokości podwyższonej względem opłaty zmiennej ustalonej na podstawie rzeczywistej ilości pobranej wody. Przyjmować należy, że na gruncie treści art. 272 ust. 4a pr. wod. brak pozwolenia na wodnoprawnego może wpływać jedynie na koszty wykonywania działalności. Skoro w aktualnym stanie prawnym bezprawność zachowania w postaci braku pozwolenia wodnoprawnego na pobór wód ustawodawca czyni przedmiotem odrębnej sprawy o charakterze karnoadministracyjnym, to na mocy nakazu ustawowego przyjmować należy, że negatywne skutki stosowania art. 272 ust. 4a pr. wod. w całości zamykają się w kategorii kosztów prowadzenia działalności gospodarczej. (w tym zakresie tut. Sąd w pełni podzielił stanowisko wyrażone w wyroku WSA w Poznaniu z 2 października 2025 r., sygn. akt IV SA/Po 734/25, CBOSA) Dla naprawy ewentualnych szkód wynikłych z bezprawnego działania organów administracji publicznej w postaci bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania administracyjnego ustawodawca przewidział nie tylko szczególne podstawy prawne, ale ustanowił także odrębne procedury prawne dla dochodzenia takich roszczeń – tryb postępowania cywilnego. Dlatego też powoływane w skardze okoliczności zbyt długiego procedowania przez organ w sprawie udzielenia kolejnego pozwolenia wodnoprawnego na pobór wód przez Spółdzielnie nie mają znaczenia dla poprawności – zgodności z prawem wydanych decyzji. Reasumując należy podkreślić, że w aktualnie obowiązującym stanie prawym opłaty zmienne ustalane na podstawie art. 272 ust. 4a pr. wod. nie stanowią sankcji administracyjnej, dlatego też nie mogą być moderowane na podstawie przepisów k.p.a. w tym zasad ogólnych oraz odnoszących się do administracyjnych kar pieniężnych. Ustalając wysokość opłaty zmiennej organy administracji wodnej są związane bezwzględnie obowiązującymi przepisami. Okoliczności dotyczące długości procedowania organu w sprawie wydania nowego pozwolenia wodnoprawnego po wygaśnięciu w dniu 31 lipca 2024 r. poprzedniego pozwolenia, którym dysponowała Spółdzielnia, a także możliwość ustalenia rzeczywistej ilości pobranej wody czy złamania zasady proporcjonalności przy ustaleniu opłaty nie mają znaczenia w aktualnych realiach prawnych. Mając na uwadze powyższe, Sąd oddalił skargę jako bezzasadną na podstawie art. 151 p.p.s.a.