II SAB/Łd 126/25
WyrokWSA w Łodzi2025-11-18
Skład orzekający: Sędzia WSA Agata Sobieszek-Krzywicka, Sędzia WSA Jarosław Czerw, Asesor WSA Beata Czyżewska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych dopuścił się bezczynności w przedmiocie rozpatrzenia odwołania od decyzji wstrzymującej prawo do świadczenia wychowawczego, i czy ta bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa?Ratio decidendi
Sąd stwierdził, że Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych dopuścił się bezczynności w rozpatrzeniu odwołania, ponieważ sprawa nie została załatwiona w ustawowym terminie, a organ nie skorzystał z przewidzianych przepisami procedur informowania o zwłoce. Bezczynność ta nie miała jednak charakteru rażącego naruszenia prawa. Ponieważ cel skargi został osiągnięty przez późniejsze rozpatrzenie odwołania przez organ, sąd umorzył postępowanie w zakresie zobowiązania do rozpatrzenia odwołania, a w pozostałym zakresie skargę oddalił.Stan faktyczny
Skarżąca O.M. wniosła skargę na bezczynność Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie w przedmiocie rozpatrzenia odwołania od decyzji wstrzymującej prawo do świadczenia wychowawczego na dziecko W.K. Skarżąca wskazywała na wielokrotne wstrzymywanie i wznawianie świadczeń na dzieci, problemy z dokumentacją oraz opóźnienia w rozpatrywaniu wniosków i odwołań. Organ wniósł o umorzenie postępowania, argumentując, że cel skargi został osiągnięty, gdyż organ rozpatrzył odwołanie, choć z opóźnieniem, które nie miało charakteru rażącego naruszenia prawa.Rozstrzygnięcie
1. Stwierdzono, że Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie dopuścił się bezczynności, która miała miejsce bez rażącego naruszenia prawa. 2. Umorzono postępowanie sądowoadministracyjne w zakresie zobowiązania Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie do rozpatrzenia odwołania skarżącej O. M. od decyzji wstrzymującej prawo do świadczenia wychowawczego na dziecko W. K. 3. Oddalono skargę w pozostałym zakresie. 4. Oddalono wniosek o zasądzenie od organu na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 18 listopada 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Agata Sobieszek-Krzywicka Sędziowie: Sędzia WSA Jarosław Czerw Asesor WSA Beata Czyżewska (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 18 listopada 2025 roku sprawy ze skargi O. M. na bezczynność Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie w przedmiocie odwołania od decyzji wstrzymującej prawo do świadczenia wychowawczego 1. stwierdza, że Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie dopuścił się bezczynności, która miała miejsce bez rażącego naruszenia prawa; 2. umarza postępowanie sądowoadministracyjne w zakresie zobowiązania Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie do rozpatrzenia odwołania skarżącej O. M. od decyzji wstrzymującej prawo do świadczenia wychowawczego na dziecko W. K.; 3. oddala skargę w pozostałym zakresie; 4. oddala wniosek o zasądzenie od organu na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania sądowego. MR
Pismem z 4 lipca 2025 r. O.M. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na bezczynność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie - Oddział w B. w przedmiocie wniosku z [...] marca 2025 r. o przyznanie świadczenia wychowawczego na dzieci M.K. T.K., W.K. w okresie świadczeniowym 2025/2026 oraz skargę na bezczynność Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie w przedmiocie rozpatrzenia odwołania od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 5 maja 2025 r. o wstrzymaniu prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko W.K. znak sprawy 010070/680/3236469/2024, postępowanie [...] domagając się pkt 1 - zobowiązania organu do wydania w określonym terminie decyzji w zakresie świadczeń wychowawczych 800+ na trójkę dzieci; pkt 2 - zobowiązania organu do wydania w określonym terminie decyzji o zaległe wypłaty na dziecko W.K. od 01.02.2025 r. do 31.05.2025 r.; pkt 3 - stwierdzenia, że organ dopuścił się bezczynności; pkt 4 - stwierdzenia, że organ wydaje nieprawidłowe z prawem decyzje; pkt 5 - zwolnienia od kosztów sądowych; pkt 6 - dopuszczenia dowodów z załączonych do skargi dokumentów.
W motywach skargi strona skarżąca opisała okoliczności związane z przyjazdem do Polski i ubieganiem się o przyznanie świadczeń wychowawczych na czwórkę swoich dzieci.
Odpowiadając na skargi organ reprezentowany przez pełnomocnika będącego radcą prawnym wyjaśnił, że jak wynika, z zapisów znajdujących się w systemie informatycznym wspomagającym obsługę świadczeń rodzinnych O.M. 8 kwietnia 2024 r. złożyła wniosek o świadczenie wychowawcze na dzieci W.K., M.K. T.K. oraz B.M. na okres 2024/2025, do którego dołączyła karty pobytu z adnotacją o ochronie uzupełniającej. Karty pobytu O. M., M. oraz T. są ważne od 29.03.2024 r. do 29.03.2026 r., W. od 17.08.2022 r. do 17.08.2024 r., natomiast B. od 29.11.2022 r. do 29.11.2024 r.
Zakład Ubezpieczeń Społecznych Centrum Obsługi Świadczeń dla Rodzin (zwany dalej "ZUS") informacjami z [...] maja 2024 r. przyznał skarżącej świadczenia wychowawcze na ww. dzieci na okres od 1 czerwca 2024 r. do 31 maja 2025 r. w kwocie po 800 zł miesięcznie.
Wnioskodawczyni ze względu na prowadzoną działalność międzynarodową w zakresie pomocy prawnej kilkukrotnie wyjeżdżała z dziećmi na Ukrainę, posługując się paszportem, w którym zostało wklejone zdjęcie dzieci i wpis do specjalnych adnotacji. Można domniemywać, że z uwagi na zmianę paszportu z powodu utraty jego ważności, wnioskodawczyni oraz dwoje dzieci W. i B. przekraczając granicę RP zostali uznani za obywateli Ukrainy, którzy przybyli do Polski z Ukrainy w związku z działaniami wojennymi po 23 lutego 2022 r. Dzieci zostały wciągnięte do rejestru Straży Granicznej, bowiem na podstawie danych z rejestru prowadzonego przez Komendanta Głównego Straży Granicznej Zakład ustalił, że dzieci B. i W., na które zostało przyznane świadczenie wychowawcze, wyjechało z Polski na okres powyżej 30 dni.
W niniejszej sprawie wielokrotnie uchylano i odpowiednio wznawiano prawo do świadczenia wychowawczego na dwoje dzieci W. i B..
Na dziecko B. uchylano prawo do świadczenia decyzjami z: 5 czerwca 2024 r., 3 lipca 2024 r., 5 sierpnia 2024 r., 4 września 2024 r., 3 października 2024 r., 4 listopada 2024 r., 4 grudnia 2024 r., 2 stycznia 2025 r., a następnie wznawiano lub przyznawano ponownie prawo decyzjami z 17 czerwca 2024 r., 9 lipca 2024 r., 7 sierpnia 2024 r., 17 września 2024 r., 24 października 2024 r., 15 listopada 2024 r., 20 grudnia 2024 r.
Na dziecko W. wstrzymywano wypłatę świadczenia decyzjami z: 7 czerwca 2024 r., 3 lipca 2024 r., 5 sierpnia 2024 r., 4 września 2024 r., 3 października 2024 r., 4 listopada 2024 r., 4 grudnia 2024 r., 2 stycznia 2025 r., 5 lutego 2025 r., 5 marca 2025 r., 3 kwietnia 2025 r. oraz 5 maja 2025 r. Natomiast wznawiano decyzjami z: 13 czerwca 2024 r., 8 lipca 2024 r., 6 sierpnia 2024 r., 5 września 2024 r., 4 października 2024 r., 5 listopada 2024 r., 5 grudnia 2024 r., 23 stycznia 2025 r., 7 lutego 2025 r., 7 marca 2025 r., [...] kwietnia 2025 r. oraz [...] lipca 2025 r.
6 września 2024 r. oraz 18 grudnia 2024 r. O.M. złożyła za pośrednictwem pisma ogólnego POG nowe karty pobytu dla dziecka W. ważną od 26 sierpnia 2024 r. do 26 sierpnia 2026 r., a dla B. od 18 listopada 2024 r. do 18 listopada 2026 r.
Następnie 27 maja 2025 r. skarżąca złożyła odwołanie od decyzji o wstrzymaniu wypłaty świadczenia wychowawczego z 5 maja 2025 r. dla dziecka W.K..
[...] lipca 2025 r. Zakład ponownie wznowił wypłatę świadczenia wychowawczego na dziecko W.K. wstrzymane decyzją z 5 maja 2025 r. Natomiast decyzją z 6 sierpnia 2025 r. ponownie przyznano skarżącej prawo do świadczenia na dziecko B.M. na okres od 1 czerwca 2024 r. do 31 maja 2025 r.
Skargę na bezczynność Prezesa Zakładu złożyła O.M. wskazując znak sprawy 010070/680/3236469/2024, postępowanie [...] odnoszący się do postępowania prowadzonego obecnie przed Prezesem Zakładu w sprawie z odwołania od decyzji wstrzymującej wypłatę świadczenia wychowawczego na dziecko W.. Po rozpatrzeniu odwołania z 27 maja 2025 r., Prezes ZUS postanowieniem z 5 sierpnia 2025 r. stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania wskazując, iż skarżąca złożyła odwołanie po upływie ustawowego terminu nie składając jednocześnie wniosku o jego przywrócenie.
Organ wskazał również, że O.M. [...] marca 2025 r. złożyła następnie wniosek o świadczenie wychowawcze na dzieci W.K., M.K. T.K. oraz B.M. na okres 2025/2026. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Centrum Obsługi Świadczeń dla Rodzin (zwany dalej "ZUS") informacją z [...] kwietnia 2025 r. przyznał skarżącej świadczenie wychowawcze na dziecko B.M. na okres od 1 czerwca 2025 r. do 31 maja 2026 r. w kwocie po 800 zł miesięcznie. Skargę na bezczynność Zakładu złożyła O.M. w sprawie z wniosku z [...] marca 2025 r. o świadczenie wychowawcze na dzieci M., T., W.K. na okres świadczeniowy 2025/2026 znak sprawy 010070/680/3403669/2025. Zakład Ubezpieczeń Społecznych informacją z [...] lipca 2025 r. przyznał skarżącej świadczenie wychowawcze na wspomniane wyżej dzieci na okres od 1 czerwca 2025 r. do 31 maja 2026 r. w kwocie po 800 zł miesięcznie.
Wobec poczynionych wyżej ustaleń i zarzutów skargi organ wniósł o umorzenie postępowania sądowego, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., wobec uwzględnienia w całości żądania strony tj. przyznania skarżącej świadczeń na wszystkie dzieci za okres świadczeniowy trwający od 2024/2025 i 2025/2026. Organ wskazał również, że postępowanie w sprawie odwołania od decyzji organu pierwszej instancji oraz rozpatrzenia wniosku z [...] marca 2025 r. podjęte zostały z opóźnieniem, co skutkowało bezczynnością organów, przy czym nie miała ona charakteru rażącego naruszenia prawa.
Na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału II skargi O.M. rozdzielono i zarejestrowano pod sygn. akt:
- II SAB/Łd 123/25 - bezczynność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie - Oddział w B. w sprawie wniosku o świadczenie wychowawcze na dziecko M.K.
- II SAB/Łd 124/25 - bezczynność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie - Oddział w B. w sprawie wniosku o świadczenie wychowawcze na dziecko T.K.,
- II SAB/Łd 125/25 - bezczynność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie - Oddział w B. w sprawie wniosku o świadczenie wychowawcze na dziecko W.K.,
- II SAB/Łd 126/25 - bezczynność Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie - Oddział w B. w sprawie odwołania od decyzji wstrzymującej prawo do świadczenia wychowawczego na dziecko W.K..
Postanowieniem z 14 sierpnia 2025 r. referendarz sądowy umorzył postępowanie w zakresie zwolnienia skarżącej od kosztów sądowych.
9 października 2025 r. do akt sprawy wpłynęło pismo skarżącej z 7 października 2025 r. stanowiące odpowiedź na udzieloną przez organ odpowiedź na skargę, w którym jego autorka wniosła o: pkt 1 - oddalenie wniosku organu o umorzenie postępowania jako bezzasadnego, pkt 2 - stwierdzenie bezczynności Prezesa ZUS w zakresie niewykonania obowiązku wypłaty świadczenia na dziecko W.K., pkt 3 - zobowiązanie Prezesa ZUS do niezwłocznej wypłaty zaległych świadczeń za miesiące wrzesień i październik 2025 r., pkt 4 - zasądzenie od Prezesa ZUS na rzecz skarżącej kosztów postępowania sądowego.
W piśmie z 15 października 2025 r., które wpłynęło do Sądu 20 października 2025 r. organ poinformował, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych informacją z [...] lipca 2025 r. przyznał skarżącej świadczenie wychowawcze m.in. na dziecko W.K. na okres od 1 czerwca 2025 r. do 31 maja 2026 r. w kwocie po 800 zł miesięcznie. Decyzją z 12 sierpnia 2025 r. świadczenie wychowawcze na ww. dziecko zostało wstrzymane z uwagi na to, że na podstawie danych z rejestru prowadzonego przez Komendanta Głównego Straży Granicznej dziecko W.K. wyjechało z Polski 15 lipca 2023 r. Następnie decyzją Zakładu z 30 września 2025 r. nastąpiło wznowienie wypłaty świadczenia wychowawczego na ww. dziecko. Wypłata za miesiąc wrzesień 2025 r. nastąpiła 6 października 2025 r. a za miesiąc październik 2025 r. 14 października 2025 r.
W piśmie z 2 listopada 2025 r. O.M. wniosła o: pkt 1 - oddalenie wniosku organu o umorzenie postępowania jako bezzasadnego, pkt 2 - stwierdzenie bezczynności Prezesa ZUS w zakresie niewykonania obowiązku uznania statusu W. K. jako niepodlegającego pod ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa, lecz pod ustawę z 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, którego status posiada ochronę międzynarodową od 2015 r., pkt 3 - zobowiązanie Prezesa ZUS do niezwłocznego dokonania zmiany w bazie danych ZUS, pkt 4 - zasądzenie od Prezesa ZUS na rzecz skarżącej kosztów postępowania sądowego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Skarga jest częściowo uzasadniona.
Na wstępie wyjaśnić należy, że Sąd rozpoznał sprawę niniejszą na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2024 r., poz. 935 - dalej w skrócie "p.p.s.a."), który stanowi, że sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Sytuacja, o której stanowi art. 119 pkt 4 p.p.s.a. zaistniała w rozpoznawanej sprawie, ponieważ przedmiotem zaskarżenia jest bezczynność Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie w przedmiocie odwołania od decyzji wstrzymującej prawo do świadczenia wychowawczego na dziecko W.K..
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz.U. z 2024 r., poz. 1267 ) w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki określone w ustawie. Stosownie do treści art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1 - 4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a.
Zgodnie z treścią art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a:
1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;
2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;
3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.
Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu lub na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 (art. 149 § 2 p.p.s.a.).
W rozpatrywanej sprawie skarga na bezczynność Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie w sprawie odwołania od decyzji wstrzymującej prawo do świadczenia wychowawczego na dziecko W.K. jest formalnie dopuszczalna, bowiem została poprzedzona ponagleniem i nie została wniesiona po zakończeniu postępowania w sprawie. W przypadku skargi na bezczynność lub przewlekłość postępowania, jej wniesienie dopuszczalne jest wówczas, gdy strona przed wniesieniem skargi wniosła do organu ponaglenie wyczerpując przysługujący jej środek zaskarżenia (art. 52 § 1 i § 2 p.p.s.a.). Skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu (art. 53 § 2b p.p.s.a.). Strona skarżąca przed wniesieniem skargi dopełniła tego wymogu formalnego. Ponaglenie na bezczynność organu (niezałatwienie sprawy w terminie) złożone zostało pismem z 27 maja 2025 r. Skarga na bezczynność została wniesiona bezpośrednio do tutejszego Sądu 4 lipca 2025 r.
Zgodnie z art. 35 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz.U. z 2024 r., poz. 572 - dalej w skrócie "k.p.a.") organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ (art. 35 § 2 k.p.a.). Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 k.p.a.). Załatwienie sprawy w postępowaniu uproszczonym powinno nastąpić niezwłocznie, nie później niż w terminie miesiąca od dnia wszczęcia postępowania (art. 35 § 3a k.p.a.). Natomiast zgodnie z art. 35 § 4 k.p.a., przepisy szczególne mogą określać inne terminy niż określone w § 3 i 3a. Jak wynika z art. 35 § 5 k.p.a., do terminów określonych w przepisach poprzedzających nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów doręczania z wykorzystaniem publicznej usługi hybrydowej, o której mowa w art. 2 pkt 7 ustawy z dnia 18 listopada 2020 r. o doręczeniach elektronicznych (Dz. U. z 2023 r. poz. 285, 1860 i 2699), okresów zawieszenia postępowania, okresu trwania mediacji oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo przyczyn niezależnych od organu.
Okresy trwania tych zdarzeń procesowych dolicza się do daty upływu terminu załatwienia sprawy. O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy (art. 36 § 1 k.p.a.). Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 k.p.a.).
Godzi się w związku z tym wyjaśnić, że pod pojęciem "bezczynności" należy rozumieć, zgodnie z art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a., niezałatwienie sprawy przez organ w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. Obecne rozumienie bezczynności sprowadza się do ograniczenia jego rozumienia do niewydania w terminie decyzji lub postanowienia (względnie aktu lub czynności wskazanych w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.). Pojęcie "bezczynności" w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. oraz art. 149 p.p.s.a. sprowadza się zatem do badania kwestii ewentualnego naruszenia "terminowości" działania organów administracyjnych - niezałatwienie sprawy w terminie. W tym ujęciu dochowanie przez organ ustawowego terminu załatwienia sprawy, względnie jego sukcesywne przedłużanie z zachowaniem aktów staranności przewidzianych w art. 36 k.p.a. wyklucza możliwość skutecznego postawienia organowi zarzutu bezczynności.
W kontrolowanej sprawie zarzut bezczynności dotyczy okresu od 27 maja 2025 r., kiedy to skarżąca O.M. wniosła do Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie odwołanie od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 5 maja 2025 r. znak sprawy 010070/680/3236469/2024, postępowanie [...] wstrzymującej wypłatę świadczenia wychowawczego na dziecko W.K.. W dacie wniesienia skargi bezpośrednio do Sądu, co miało miejsce 4 lipca 2025 r., organ ponad wszelką wątpliwość pozostawał bezczynny. Bezczynność Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie ustała 5 sierpnia 2025 r. w związku z wydaniem postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania, które doręczono skarżącej 5 sierpnia 2025 r., o czym świadczy dokument Urzędowego Poświadczenia Doręczenia. Zakończenie spornego postępowania nastąpiło więc już po wniesieniu skargi do tutejszego Sądu. W sprawie niespornym jest również, że odwołanie skarżącej nie został rozpatrzone w terminie przewidzianym w art. 35 § 3 k.p.a., choć sprawa nie należała do szczególnie skomplikowanych i wymagających prowadzenia postępowania dowodowego. Lektura nadesłanych sądowi akt administracyjnych świadczy dobitnie o tym, że organ drugiej instancji ani razu nie skorzystał z trybu przewidzianego w art. 36 § 1 i 2 k.p.a., co pozwoliłoby mu uwolnić się od zarzutu bezczynności.
Sąd odnosząc się do zawartych w skardze wniosków o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów z dokumentów, stwierdził, że zgodnie z art. 106 § 3 p.p.s.a. Sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Jak wynika z przytoczonego przepisu, przeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego ma charakter fakultatywny i odnosi się tylko do dowodu z dokumentu. W rozpatrywanej sprawie Sąd mając na uwadze nadesłany wraz ze skargą i odpowiedzią na skargę materiał aktowy sprawy nie stwierdził podstaw do uwzględnienia wniosków dowodowych zawartych w skardze. Sąd orzeka na podstawie akt sprawy, te zaś były wystarczające do oceny zasadności skargi.
W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 i § 1a p.p.s.a., stwierdził, że Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie dopuścił się bezczynności, która miała miejsce bez rażącego naruszenia prawa, o czym orzekł, jak w punkcie 1 sentencji wyroku.
Kwalifikacja naruszenia prawa jako rażącego musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako zwykłe naruszenie. Rażącym naruszeniem prawa jest naruszenie ciężkie, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem, niezasługujące na zaakceptowanie w demokratycznym państwie prawa i wywołujące dotkliwe skutki społeczne lub indywidualne. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych terminów załatwienia sprawy - w przypadku bezczynności, ani samo podejmowanie działań w dużych odstępach czasu - w przypadku przewlekłości. W orzecznictwie przyjmuje się, że rażące naruszenie prawa oznacza wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym, a zachodzi m.in. w razie jawnego natężenia braku woli organu do załatwienia sprawy. W orzecznictwie wskazuje się również, że z reguły dopiero sytuacja, gdy długość postępowania stanowi wielokrotność (kilkunastokrotność) miary czasu wyznaczonego przez prawodawcę jako maksymalny termin załatwienia sprawy, pozwala mówić o przekroczeniu na tyle dużym, a przez to też i oczywistym, iż nie budzi wątpliwości ocena uznająca go za przekroczenie kwalifikowane. W realiach sprawy niniejszej z taką sytuacją nie mieliśmy do czynienia.
Wobec tego, że cel skargi na bezczynność w kontrolowanej sprawie został osiągnięty, ponieważ organ rozpoznał odwołanie skarżącej wniesione od decyzji organu pierwszej instancji wstrzymującej prawo do świadczenia wychowawczego na dziecko W.K., postępowanie sądowe w zakresie zobowiązania organu do rozpatrzenia odwołania skarżącej O.M., stało się bezprzedmiotowe. Z tych względów Sąd, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., umorzył postępowanie sądowoadministracyjne w tym zakresie, o czym orzekł jak w punkcie 2 sentencji wyroku.
Odnosząc się do pozostałych wniosków zawartych w skardze jak i w pismach skarżącej z 7 października 2025 r. i 2 listopada 2025 r., Sąd stwierdził, że kwestia nieterminowej wypłaty przez organ przyznanych skarżącej świadczeń na dzieci czy też ocena zgodności z prawem wydanych dotychczas decyzji administracyjnych pozostają poza zakresem sądowej kontroli. Przedmiotem rozpatrywanej sprawy jest wyłączenie ocena czy Prezes Zakład Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie pozostaje bezczynny w sprawie rozpatrzenia odwołania od decyzji wstrzymującej prawo do świadczenia wychowawczego na dziecko W.K.. Terminowa wypłata przyznanych skarżącej świadczeń na dzieci ma charakter techniczny i pozostaje poza zakresem kontroli sądu administracyjnego. Jeśli zaś, zdaniem skarżącej, wydane przez organ decyzje są sprzeczne z prawem, to zgodnie z pouczeniem przysługuje jej prawo wniesienia w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji odwołania do organu wyższej instancji, a następnie skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. Analogicznie poza zakresem rozważań tutejszego Sądu pozostaje: stwierdzenie bezczynności Prezesa ZUS w zakresie niewykonania obowiązku wypłaty świadczenia na dziecko W.K.; zobowiązanie Prezesa ZUS do niezwłocznej wypłaty zaległych świadczeń za miesiące wrzesień i październik 2025 r.; stwierdzenie bezczynności Prezesa ZUS w zakresie niewykonania obowiązku uznania statusu W. K. jako niepodlegającego pod ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa, lecz pod ustawę z 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, którego status posiada ochronę międzynarodową od 2015 r.; zobowiązanie Prezesa ZUS do niezwłocznego dokonania zmiany w bazie danych ZUS. Sprawa niniejsza, co należy wyraźnie podkreślić, dotyczy rozpatrzenia odwołania przez Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych od decyzji wstrzymującej prawo do świadczenia wychowawczego na dziecko W.K., co zresztą organ uczynił wydając postanowienie z 5 sierpnia 2025 r., uwalniając się od zarzutu bezczynności. Jeśli według skarżącej wydane przez Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie rozstrzygnięcie nie odpowiada prawu, to winna ona zgodnie z zamieszczonym w nim pouczeniem wnieść w terminie 30 dni od dnia doręczenia postanowienia, skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.
W związku z powyższym Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę w pozostałym zakresie, o czym orzekł w punkcie 3 sentencji wyroku.
Stosownie do treści art. 239 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. nie mają obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej. W rozpatrywanej sprawie przedmiotem zaskarżenia, o czym już wielokrotnie była mowa, jest bezczynność organu w sprawie z zakresu szeroko rozumianej pomocy społecznej, wobec czego skarżąca z mocy prawa została zwolniona od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych.
Z tego też względu Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącej o zasądzenie od organu kosztów postępowania sądowego, o czym orzekł w punkcie 4 sentencji wyroku, na podstawie art. 151 w związku z art. 64 § 3 i art. 205 § 1 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło