IV SA/Wr 467/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Katarzyna Radom, Sędziowie: Sędzia WSA Ewa Kamieniecka, Sędzia WSA Anetta Makowska-Hrycyk (sprawozdawca), Protokolant: Starszy referent Przemysław Pawłowski, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 3 grudnia 2025 r. sprawy ze skargi M. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia 10 lipca 2024 r. nr SKO 4511.57.2024 w przedmiocie odmowy przyznania specjalnego zasiłku celowego oddala skargę w całości. Przedmiotem skargi M. M. (dalej: skarżąca) jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu (dalej: SKO, organ odwoławczy) z dnia 10 lipca 2025 r. nr SKO.4511.57.2024 utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Wrocławia (dalej: organ pierwszej instancji) z dnia 24 maja 2025 r. nr MOPS.ZTPS 2/ZCS/000978/2024 odmawiającą przyznania specjalnego zasiłku celowego. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji oraz akt administracyjnych sprawy wynika, że pismem z 1 marca 2024 r. (wpływ do organu w dniu 4 marca 2024 r.) skarżąca wystąpiła do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej we Wrocławiu (dalej: MOPS) z wnioskiem o udzielenie pomocy finansowej w formie zasiłku w miesiącu marcu 2024 r. z przeznaczeniem na zakup leków, opłaty miesięczne za dom: w tym ogrzewanie w okresie zimowym, energię, gaz, wodę, wywóz nieczystości stałych – szamba, podatek od nieruchomości; zakup żywności dietetycznej, biletów MPK, środków higienicznych i środków czystości. Wniosek uzasadniła trudną sytuacją rodzinną, zdrowotną i ekonomiczno-bytową. Oświadczyła ponadto, że nie wyraża zgody na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania i jest zmuszona przeprowadzić wywiad środowiskowy wyłącznie telefonicznie i pisemnie w formie oświadczenia ze względu na epidemię COVID-19 i ryzyko choroby w rodzinie, przekroczenie kompetencji oraz stosowanie mobbingu przez pracowników MOPS. Wskazała ponadto, że przebywa na zwolnieniu lekarskim wnosząc o możliwość zajęcia stanowiska w sprawie w terminie 30 dni, a nie jak wyznacza celowo organ – w terminie 3 dni. Wskazała też, że matka skarżącej jest osobą niepełnosprawną z trwałym kalectwem, a MOPS jest poinformowany, że skarżąca i jej siostra nie posiadają żadnego dochodu, a dochód matki skarżącej jest obniżony o zajęcie administracyjne. Sytuacja zdrowotna i finansowo-bytowa została natomiast przedstawiona we wcześniejszych wnioskach i wywiadach, a obecnie uległa pogorszeniu. Decyzją z 24 maja 2024 r. wydaną na podstawie m.in. art. 39 ust. 1 i 2, art. 41 pkt 1 oraz art. 107 ust. 1, 4 i 4a ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2023 r., poz. 901 ze zm.; dalej: u.p.s.) organ pierwszej instancji odmówił skarżącej przyznania prawa do specjalnego zasiłku celowego z powodu uniemożliwienia przeprowadzenia rodzinnego wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania i dokonania ustaleń faktycznych dotyczących aktualnej sytuacji bytowej rodziny strony. Uzasadniając podjętą decyzję organ pierwszej instancji wskazał, że pismem z dnia 6 marca 2024 r. zawiadomił skarżącą o wyznaczeniu terminu wywiadu środowiskowego odpowiednio w dniu 25 marca 2024 r. oraz w dniu 22 kwietnia 2024 r., w godz. od 11.00 do 14.00, jednocześnie informując, że gdyby wyznaczony termin nie był dla niej dogodny może skontaktować się ze wskazanym pracownikiem socjalnym w celu ustalenia innego terminu wywiadu. W zawiadomieniach pouczono też skarżącą, że niezastosowanie się do zawiadomienia może stanowić, zgodnie z art. 107 ust. 4a u.p.s. podstawę do odmowy przyznania pomocy. Pismo to skarżąca odebrała w placówce pocztowej 28 marca 2024 r. Dalej organ pierwszej instancji wskazał, że zgodnie z wyżej wyznaczonymi terminami pracownicy socjalni udali się do miejsca zamieszkania strony w celu przeprowadzenia wywiadu. Brama wejściowa na teren posesji była zamknięta, brak było przy niej domofonu. Mimo stukania w bramę, nikt z domowników nie wyszedł, aby ją otworzyć. Pracownicy MOPS nie posiadają numeru telefonu skarżącej, gdyż nigdy go nie podała. Strona składają wnioski o pomoc finansową twierdzi, że udzieliła szczegółowych oświadczeń pisemnych i ustnych w przeprowadzonych wywiadach. Jednak organ nie ma kontaktu ze stroną od czerwca 2021 r. (rozmowa telefoniczna). Ostatni rodzinny wywiad środowiskowy w jej miejscu zamieszkania miał miejsce w lutym 2020 r. Ostatni wywiad telefoniczny z uwagi na stan epidemii COVID-19 miał miejsce w kwietniu 2021 r. Wskazywanych we wniosku zaświadczeń lekarskich skarżąca nie dostarczyła, natomiast ostatnie dostarczone zaświadczenie lekarskie było załączone przez skarżącą do podania z 1 lutego 2022 r. Od czerwca 2021 r. wszystkie próby nawiązania kontaktu ze skarżącą nie przyniosły rezultatu, pomimo że pisemnie została ona pouczona o skutkach braku możliwości przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. Organ pierwszej instancji wskazał, że skarżąca i jej siostra są zarejestrowane w Powiatowym Urzędzie Pracy bez prawa do zasiłku. Matka skarżącej pobiera emeryturę wraz z dodatkiem pielęgnacyjnym w łącznej wysokości 2 156,89 zł, jednak z wartości tej potrącane jest 511,67 zł z powodu obciążenia komorniczego. Z uwagi na brak możliwości przeprowadzenia rodzinnego wywiadu środowiskowego organ nie ma możliwości ustalenia czy strona oraz jej siostra uzyskują jakikolwiek dodatkowy dochód. Kwota, którą dysponuje rodzina przekracza ustawowe kryterium dochodowe, które w przypadku trzyosobowej rodziny wynosi 1 800,00 zł (600 złx3). Konieczne jest więc rozeznanie sytuacji rodziny oraz przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego pod katem spełnienia przesłanek do przyznania pomocy w formie specjalnego zasiłku celowego. Na koniec organ pierwszej instancji wskazał, że pismem z 22 kwietnia 2024 r., odebranym przez skarżącą 13 maja 2024 r. z placówki P., poinformował o możliwości wypowiedzenia się co do zgromadzonych dowodów i materiałów oraz przedłożenia nowych dodatkowych dowodów, a także o tym, że powinna umożliwić pracownikowi socjalnemu przeprowadzenie wywiadu środowiskowego. W konsekwencji tych ustaleń organ pierwszej instancji stwierdził, że w związku z brakiem możliwości przeprowadzenia wywiadu środowiskowego odmawia przyznania wnioskowanego zasiłku na podstawie art. 107 ust. 1, 4 i 4a u.p.s. podkreślając, że niewyrażenie zgody na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego lub na jego aktualizacje również stanowi podstawę do takiej odmowy. W odwołaniu od tej decyzji skarżąca argumentowała, że sytuacja zdrowotna i finansowo-bytowa jej rodziny jest bardzo ciężka i ulega pogorszeniu, skarżąca i jej siostra oraz matka skarżącej wymagają stałej opieki specjalistycznej, dalszej diagnostyki, systematycznej rehabilitacji i zażywania leków, jednak brakuje im środków na pokrycie kosztów leczenia. Zakwestionowała ustalenie organu pierwszej instancji wskazując, że rodzina spełnia kryterium dochodowe, ponieważ matka skarżącej uzyskuje emeryturę w wysokości 1 645, 22 zł netto (w tym emerytura – 1 350, 83 zł oraz dodatek pielęgnacyjny – 294, 39 zł), który nie wystarcza na zaspokojenie zgłoszonych potrzeb. Wskazała, że obowiązkiem MOPS-u jest udzielenie pomocy skarżącej. Zakwestionowała też podjęte przez pracowników MOPS działania względem skarżącej i zarzuciła naruszenie prywatności rodziny oraz RODO. Zaskarżoną decyzją SKO utrzymało decyzję organu pierwszej instancji w mocy. W uzasadnieniu powołując regulacje art. 2-3, art. 8, art. 39, art. 41 pkt 1 oraz art. 107 ust. 1, 4 i 4a u.p.s., a także § 3 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Rodziny i Polityki Społecznej z dnia 8 kwietnia 2021 r. w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego (Dz.U. z 2021 r., poz. 893; dalej: rozporządzenie MRiPS) wskazało, że zasiłek celowy to świadczenie doraźne, a nie stała forma pomocy. Potrzeba przyznania pomocy doraźnej zawsze wymaga potwierdzenia jej aktualności, dlatego w sprawie dotyczącej przyznania zasiłku celowego konieczne jest przeprowadzenie wywiadu środowiskowego lub jego aktualizacji. Niewyrażenie zgody przez osoby ubiegające się o świadczenia z pomocy społecznej na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego lub na jego aktualizację, a także uniemożliwienie jego przeprowadzenia stanowi podstawę odmowy przyznania świadczenia. Wniosek ten organ odwoławczy poparł orzecznictwem sądów administracyjnych. Odnosząc to do ustaleń w sprawie wskazał, że skarżąca we wniosku z 1 marca 2024 r. i w odwołaniu oświadczyła, że wywiad jest zmuszona przeprowadzić wyłącznie telefonicznie i pisemnie, w formie oświadczenia. Wskazał, pracownicy socjalni, w związku z regularnym napływem wniosków skarżącej o udzielenie pomocy, wielokrotnie stawiali się w jej miejscu zamieszkania w celu przeprowadzenia wywiadu. Nigdy nie zostali wpuszczeni na posesję. Za każdym razem brama wjazdowa była zamknięta na klucz i żadna z domowniczek do nich nie wyszła. SKO uznało, że postawa skarżącej nie odpowiada obowiązkowi określonemu w art. 11 ust. 2 u.p.s., tj. współdziałania beneficjenta pomocy społecznej, a ponadto jest niezrozumiała i rodzi pytania o jej przyczynę, co sprawia, że przeprowadzenie wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania skarżącej jest tym bardziej konieczne. Zwróciło również uwagę, że przeprowadzenie wywiadu na podstawie rozmowy telefonicznej oświadczenia, ma charakter fakultatywny i jest możliwe szczególnie w sytuacji poddania osoby kwarantannie, w związku z podejrzeniem zakażenia lub choroby zakaźnej (co nie dotyczy skarżącej, ani jej rodziny). Organ odwoławczy wskazał, że od wielu lat powtarza się sytuacja - co wiadomo mu z urzędu - w której skarżąca nie podejmuje próby skontaktowania się z pracownikiem MOPS w celu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. Zasadności przeprowadzenia rodzinnego wywiadu środowiskowego nie wykluczała również sytuacja zdrowotna skarżącej, która nie była poddana kwarantannie czy izolacji. Jednocześnie w odwołaniu skarżąca nie wskazała na istnienie innego typu przeszkód, które uniemożliwiałyby przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego w jej miejscu zamieszkania. Skarżąca nie podjęła żadnej próby nawiązania kontaktu z pracownikiem socjalnym, celem ustalenia nowego terminu przeprowadzenia wywiadu. SKO wskazało, że z urzędu wie, że sytuacja taka utrzymuje się od kilku lat. Skarżąca praktycznie każdorazowo podejmuje korespondencję od organu po dwukrotnym jej awizowaniu, w przypadku zawiadomienia o terminie rodzinnego wywiadu środowiskowego z reguły miało to miejsce po kilku dniach od zaplanowanego terminu jego przeprowadzenia. Nie podejmuje również żadnych starań celem umożliwienia pracownikom organu przeprowadzenia wywiadu. Co ma szczególne znaczenie, zważywszy, że pracownicy socjalni nie mają możliwości nawiązania telefonicznego kontaktu ze skarżącą, ponieważ ta utrzymuje, że własnego telefonu nie posiada. Nie ma również możliwości wejścia na teren posesji skarżącej (z uwagi na zamknięcie bramy łańcuchem i kłódką, czy brak dzwonka). SKO przypomniało, że w okresie w którym skarżąca umożliwiała organowi ustalenie jej aktualnej sytuacji życiowej, organ wspierał ją finansowo w zaspokajaniu zgłaszanych potrzeb. Z uwagi na wielokrotne korzystanie z pomocy społecznej skarżąca wie, że zaspokojenie niezbędnych potrzeb bytowych z udziałem środków publicznych, musi zostać poprzedzone oceną ich faktycznego istnienia oraz ustaleniem zakresu wydatków koniecznych na ich zaspokojenie, w szczególności poprzez przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego lub jego aktualizacji. SKO podkreśliło, że w sprawie MOPS zaproponował skarżącej dwa terminy na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego, tj. 25 marca i 22 kwietnia 2024 r. Zawiadomienie w tym zakresie skarżąca odebrała 28 marca 2024 r., a więc przed upływem drugiego z wyznaczonych terminów o przeprowadzeniu wywiadu. Skarżąca została więc prawidłowo poinformowana o terminie przeprowadzenia wywiadu, jednak pomimo obecności pracowników socjalnych w miejscu jej zamieszkania w terminie wskazanym na przeprowadzenie wywiadu, nie wpuściła ich do domu, ani na teren posesji. SKO podzieliło stanowisko organu pierwszej instancji, że skarżąca swoim postępowaniem uniemożliwiła przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego (jego aktualizacji), celem ustalenia w sposób obiektywny i niebudzący wątpliwości, jej sytuacji rodzinnej. Okoliczność ta – stosownie do art. 107 ust. 4a u.p.s. – sama w sobie uzasadnia odmowę udzielenia stronie wnioskowanej pomocy. Ponadto SKO stwierdziło, że dochód matki skarżącej uzyskiwany z tytułu emerytury wraz z dodatkiem pielęgnacyjnym został ustalony w oparciu o informację ZUS z 12 kwietnia 2024 r. i wynosił 2 156, 89 zł, co przekracza ustawowe kryterium dochodowe dla trzyosobowej rodziny. Odnośnie do zarzutu odwołania dotyczącego naruszenia przepisów RODO oraz prywatności rodziny skarżącej organ odwoławczy stwierdził, że nie stanowią one przeszkody w dokonaniu oceny sytuacji osób zwracających się o pomoc społeczną. Nie można zasłaniać się prawem do prywatności żądając jednocześnie pomocy finansowej ze środków publicznych. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skarżąca zarzuciła, że decyzja SKO jest krzywdząca. Przedstawiła okoliczności uzasadniające udzielenie wnioskowanej pomocy powtarzając w tym zakresie argumentację z odwołania. Ponadto wniosła o dołączenie do skargi wszystkich pism wniesionych do MOPS od stycznia do grudnia 2021 r., w 2022 r., w 2023 r. oraz do 17 lipca 2017 r. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje. Zakres kontroli sprawowanej przez wojewódzkie sądy administracyjne określa ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. 2024 r. poz. 1267 ze zm.), stanowiąc w art. 1 § 1 i § 2, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tej kontroli sąd stosuje środki przewidziane w art. 145 -150 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 poz. 935 ze zm. dalej: p.p.s.a.). Sąd uchyla zaskarżoną decyzję, jeśli stwierdzi, że wydano ją z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub z naruszeniem prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy - art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit. c) p.p.s.a. W przeciwnym przypadku – oddala skargę (art. 151 p.p.s.a.). Na podstawie art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Biorąc pod uwagę wskazane kryteria kontroli zaskarżona decyzja odpowiada prawu, a skarga jest bezzasadna. W okolicznościach sprawy przedmiotem sporu pozostaje ocena, czy zasadnie organy obu instancji odmówiły przyznania specjalnego zasiłku celowego z uwagi na uniemożliwienie przez skarżącą przeprowadzenia w wyznaczonym przez organ pierwszej instancji terminie rodzinnego wywiadu środowiskowego w miejscu jej zamieszkania. Zgodnie z art. 8 u.p.s. zasadą jest, że prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje osobom, których dochód nie przekracza ustawowo określonego kryterium, wynoszącego dla osób samotnie gospodarujących i osób w rodzinie w okresie od 1 stycznia 2022 r. odpowiednio po 776 zł i 600 zł, przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2 - pkt 15 u.p.s., tj.m.in. niepełnosprawności, długotrwałej lub ciężkiej choroby. Przyznaniu celowej pomocy finansowej służy zasiłek celowy, który w myśl art. 39 u.p.s. może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej (ust. 1), w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu (ust. 2). Na podstawie art. 41 pkt 1 u.p.s. w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie lub rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi. Na podstawie art. 106 ust. 4 u.p.s., decyzję administracyjną o przyznaniu lub odmowie przyznania świadczenia, z wyjątkiem decyzji o odmowie przyznania biletu kredytowanego oraz decyzji w sprawach cudzoziemców i osób, o których mowa w art. 5a, wydaje się po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego. W myśl art. 107 ust. 1 i 4 u.p.s., rodzinny wywiad środowiskowy przeprowadza się u osób i rodzin korzystających lub ubiegających się o świadczenia z pomocy społecznej w celu ustalenia ich sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej oraz u osób, o których mowa w art. 103. W przypadku ubiegania się o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej po raz kolejny, a także gdy nastąpiła zmiana danych zawartych w wywiadzie, sporządza się aktualizację wywiadu; w przypadku osób korzystających ze stałych form pomocy aktualizację sporządza się, mimo braku zmiany danych - nie rzadziej niż co 6 miesięcy, a w przypadku osób przebywających w domach pomocy społecznej - nie rzadziej niż co 12 miesięcy. Według natomiast art. 107 ust. 4a u.p.s., niewyrażenie zgody na przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego przez osoby lub rodziny ubiegające się o świadczenia z pomocy społecznej lub na jego aktualizację przez osoby lub rodziny korzystające ze świadczeń z pomocy społecznej stanowi podstawę do odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej. Zgodnie natomiast z regulacjami § 3 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia MRiPS wywiad przeprowadza się z osobą lub rodziną – w miejscu zamieszkania lub pobytu – (co istotne w sprawie) w dniach roboczych, w godzinach pracy podmiotu uprawnionego, albo w innym terminie uzgodnionym z osobą lub rodziną, za zgodą kierownika jednostki organizacyjnej pomocy społecznej. Wywiad przeprowadza się w terminie 14 dni roboczych od dnia powzięcia wiadomości o konieczności jego przeprowadzenia. Rodzinny wywiad środowiskowy jest szczególnym rodzajem dowodu przewidzianym w ustawie o pomocy społecznej i pełni on w sprawach pomocowych niezwykle ważną rolę. Przeprowadza się go w celu ustalenia sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej osób i rodzin ubiegających się o świadczenia oraz korzystających ze świadczeń. Jest on ustawowo określonym sposobem zbierania informacji, rozmową z osobą starającą się o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej (i jej rodziną), szczególnym rodzajem postępowania dowodowego. Rodzinny wywiad środowiskowy ma ukazać w sposób wszechstronny sytuację osoby i rodziny starającej się o przyznanie świadczenia lub korzystającej z pomocy. Na jego podstawie pracownik socjalny dokonuje analizy i oceny sytuacji określonego podmiotu i formułuje wnioski dotyczące planowania pomocy, które są podstawą rozstrzygnięcia sprawy (por. np. wyroki NSA: z 23 maja 2017 r., sygn. akt I OSK 3469/15, z 29 października 2025 r., sygn. akt I OSK 156/25, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl; dalej: CBOSA). Przeprowadzenie wywiadu środowiskowego jest zatem obligatoryjną czynnością organu przed dokonaniem rozstrzygnięcia w sprawie w drodze decyzji administracyjnej przyznającej prawo do świadczenia z pomocy społecznej lub takiego prawa odmawiającej. Utrudnianie lub uniemożliwienie przez wnioskodawcę przeprowadzenia wywiadu środowiskowego lub jego aktualizacji może być potraktowane jako brak jego współdziałania z pracownikiem socjalnym, a przez to może prowadzić do odmowy przyznania świadczenia. Nie można zastąpić czynności wywiadu środowiskowego innymi środkami dowodowymi, co oznacza, że strona musi liczyć się z koniecznością ścisłej aktywności przeprowadzenia wywiadu środowiskowego (wyrok NSA z 5 października 2021 r., sygn. akt I OSK 502/21, CBOSA). zgodnie z art. 107 ust. 4 u.p.s. w przypadku ubiegania się o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej po raz kolejny, a także gdy nastąpiła zmiana danych zawartych w wywiadzie, sporządza się aktualizację wywiadu. W przypadku osób korzystających ze stałych form pomocy aktualizację sporządza się, mimo braku zmiany danych, nie rzadziej niż co 6 miesięcy, a w przypadku osób przebywających w domach pomocy społecznej oraz w ośrodkach wsparcia dla osób z zaburzeniami psychicznymi – nie rzadziej niż co 12 miesięcy. Wykładnia językowa powołanego art. 107 ust. 4 zd. 1 u.p.s. prowadzi do wniosku, że aktualizacja wywiadu środowiskowego ma być sporządzana nie tylko w razie zmiany danych zawartych w wywiadzie. Co więcej nawet korzystanie ze stałych form pomocy nie ogranicza organu do przeprowadzenia wywiadu raz na 6 miesięcy. Organ może zatem przeprowadzić aktualizację wywiadu środowiskowego częściej niż w okresach wskazanych w art. 107 ust. 4 u.p.s., zwłaszcza gdy osoba taka ubiega się często o pomoc społeczną. Samo składanie wniosków może oznaczać zmianę sytuacji strony, co stanowi podstawę, a nawet potrzebę przeprowadzenia wywiadu środowiskowego lub jego aktualizacji (por. wyrok NSA z dnia z 29 października 2025 r., sygn. akt I OSK 156/25, CBOSA). Na podstawie art. 4 u.p.s. rodziny i osoby korzystające z pomocy społecznej są zobowiązane do współdziałania z pracownikami pomocy społecznej w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej. Z kolei przepis art. 11 ust. 2 u.p.s. wymienia szereg okoliczności, związanych z brakiem współpracy zainteresowanych z organami pomocy społecznej, które mogą stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych. W świetle tych unormowań nie budzi wątpliwości, że brak aktywności w pokonywaniu trudności życiowych ze strony wnioskodawcy uprawnia organ do powstrzymania się od udzielenia świadczenia. Rację ma zatem SKO argumentując w zaskarżonej decyzji, że przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania skarżącej było ustawowo wymagane. Z bezspornych okoliczności faktycznych sprawy wynika bowiem, że ostatni rodzinny wywiad środowiskowy w miejscu zamieszkania został przeprowadzony w lutym 2020 r., a ostatni wywiad telefoniczny – dopuszczalny ze względu na stan epidemii COVID-19 i uregulowany przepisem art. 15o ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (tekst jedn.: Dz. U. z 2021 r. poz. 2095 ze zm.; dalej: ustawa COVID-19) – w kwietniu 2021 r. Od czerwca 2021 r. MOPS nie miał kontaktu ze skarżącą. Z dokumentacji zgromadzonej w sprawie wynika, że organ pierwszej instancji wyznaczył skarżącej dwa terminy przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, tj. 25 marca i 22 kwietnia 2024 r., w godzinach 11:00 - 14:00. Ponadto poinformował, że gdyby ww. terminy nie odpowiadały skarżącej, powinna się skontaktować z pracownikiem socjalnym, celem uzgodnienia innej daty wywiadu. Pouczył też, że niezastosowanie się do zawiadomienia może stanowić, zgodnie z art. 107 ust. 4a u.p.s., podstawę odmowy przyznania pomocy. Zawiadomienie to skarżąca odebrała 28 marca 2024 r., a więc choć po upływie pierwszego z wyznaczonych terminów, to niewątpliwie przed upływem drugiego z wyznaczonych terminów. I co istotne, w obu terminach podjęto próby przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania skarżącej, co dokumentują adnotacje urzędowe sporządzone przez pracowników socjalnych na tę okoliczność (k. 40 i 62 akt administracyjnych sprawy). Próby te okazały się jednak bezskuteczne. Skarżąca nie wpuściła pracowników socjalnych do domu, ani na teren posesji. Równocześnie Sądowi z urzędu wiadomo, że w innych postępowaniach administracyjnych toczących się z wniosku skarżącej, a które były przedmiotem kontroli tutejszego Sądu, organ pierwszej instancji każdorazowo, lecz bezskutecznie podejmował próby przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w miejsc zamieszkania skarżącej. Nieskuteczność działania organu w tym zakresie wynika m.in. zachowanie skarżącej, która nie wpuszczała pracowników socjalnych do domu, ani na teren posesji. Taki przypadek powtórzył się również w sprawie poddanej obecnie kontroli sądowej. Wskazane okoliczności wskazują natomiast jednoznacznie, że skarżąca miała wiedzę, co do konieczności przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w miejscu i formie wskazywanej przez organ, jako niezbędnego warunku rozpatrzenia zgłoszonego przez nią żądania. Poza tym, była również świadoma konsekwencji wynikających z uniemożliwienia przeprowadzenia wywiadu w miejscu zamieszkania, gdyż została o tym skutecznie pouczona w zawiadomieniu z dnia 6 marca 2024 r. Mimo tego uniemożliwiła pracownikom socjalnym przeprowadzenie obligatoryjnego dowodu w sprawie. Ze względu na zniesieniem obowiązku izolacji i kwarantanny w związku z podejrzeniem zakażenia lub chorobą SARS-Cov-2 od dnia 28 lutego 2022 r. (rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 10 lutego 2022 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie chorób zakaźnych powodujących powstanie obowiązku hospitalizacji, izolacji lub izolacji w warunkach domowych oraz obowiązku kwarantanny lub nadzoru epidemiologicznego – Dz.U. z 2022 r., poz. 354) oraz wobec odwołania stanu zagrożenia epidemicznego COVID-19 w związku z zakażeniami wirusem SARS-CoV-2 z dniem 1 lipca 2023 r. (stan epidemii COVID-19 w związku z zakażeniami wirusem SARS-CoV-2 został odwołany wcześniej, tj. 16 maja 2022 r.) praktycznie ustała możliwość przeprowadzania wywiadu środowiskowego w trybie art. 15o ustawy COVID-19, czyli w formie rozmowy telefonicznej i pisemnego oświadczenia ze względu na przyczyny związane z przeciwdziałaniem COVID-19. Skarżąca nie wykazała natomiast, że ona (albo siostra lub matka) została poddana kwarantannie w związku z podejrzeniem zakażenia lub choroby zakaźnej. Z pism skarżącej wynika wyłącznie obawa zakażenia skarżącej i członkiń jej rodziny. Zaświadczenie lekarskie nie zostało przedstawione przez skarżącą w sprawie, co potwierdzają akta administracyjne sprawy. Zgodnie natomiast z art. 15o tej ustawy COVID-19 z przyczyn związanych z przeciwdziałaniem COVID-19, ilekroć zgodnie z ustawą z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej wymagane jest przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego lub jego aktualizacji, w szczególności z osobą lub rodziną, które zostały poddane kwarantannie w związku z podejrzeniem zakażenia lub choroby zakaźnej, ustalenie sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej, zamiast przeprowadzenia rodzinnego wywiadu środowiskowego lub jego aktualizacji, może nastąpić na podstawie: 1) rozmowy telefonicznej z pracownikiem socjalnym, a w przypadku osób niepełnosprawnych z powodu dysfunkcji narządu słuchu przy wykorzystaniu środków wspierających komunikowanie się, o których mowa w art. 3 pkt 5 ustawy z 19 sierpnia 2011 r. o języku migowym i innych środkach komunikowania się (Dz.U. z 2017 r. poz. 1824) oraz, 2) dokumentów lub oświadczenia, o których mowa w art. 107 ust. 5b ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, a także ich kopii, w tym elektronicznych, uzyskanych od osoby lub rodziny ubiegającej się o pomoc lub 3) informacji udostępnionych przez podmioty, o których mowa w art. 105 tej ustawy. Treść powyższego przepisu wskazuje jednoznacznie, że możliwość odstąpienia od przeprowadzenia wywiadu w sposób określony w ustawie o pomocy społecznej musi być traktowane jako wyjątek od reguły, a samo odstąpienie od przeprowadzenia wywiadu winno wynikać z podejrzenia zakażenia lub wystąpienia choroby zakaźnej. Jako szczególny przykład sytuacji kwalifikującej się do przeprowadzenia wywiadu za pośrednictwem środków wymienionych w art. 15o ustawy COVID-19 wskazano poddanie osoby, czy rodziny, u której miał zostać przeprowadzony wywiad środowiskowy, kwarantannie. Jak Sąd wskazał, akta administracyjne sprawy nie potwierdzają, by w rozpoznawanej sprawie wystąpiły okoliczności, które w myśl powyższej regulacji kwalifikowałyby przeprowadzenie wywiadu środowiskowego w szczególnej formie określonej w art. 15o ustawy COVID-19. Zarówno skarżąca, jak i jej rodzina, nie byli poddani kwarantannie lub izolacji. Brak było zatem jakichkolwiek podstaw do zaniechania przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania skarżącej. Jednocześnie skarżąca nie wskazała na istnienie innego typu przeszkód, które uniemożliwiały przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego w miejscu jej zamieszkania. Nie sposób również nie dostrzec, że skarżąca nie podjęła jakiejkolwiek próby nawiązania kontaktu z pracownikami socjalnymi w celu ustalenia dogodnego terminu przeprowadzenia rodzinnego wywiadu środowiskowego, czy też ustosunkowania się do zawiadomienia z 22 kwietnia 2024 r. o zebranym w sprawie materiale dowodowym, w którym podkreślono ponownie konieczność przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, co ma szczególne znaczenie, zważywszy, że pracownicy socjalni nie mają możliwości nawiązania telefonicznego kontaktu ze stroną, która nie podała im numeru telefonu, utrzymując, że własnego telefonu nie posiada. Procedujące w sprawie organy administracji obu instancji zasadnie uznały, że postępowanie skarżącej wypełnia przesłankę braku współdziałania z organem, które, jest obowiązkiem osób korzystających z pomocy społecznej (art. 4 u.p.s.), a w świetle brzmienia art. 11 ust. 2 oraz art. 107 ust. 4a u.p.s. może stanowić powód wydania decyzji odmownej. Ze zgromadzonego przez organy materiału dowodowego wynika dostatecznie, że skarżąca nie miała woli współdziałania z organem uniemożliwiając w konsekwencji przeprowadzenie obowiązkowego dowodu wymaganego art. 106 ust. 4 u.p.s. Toteż zasadnie doszło do odmowy przyznania przedmiotowego zasiłku. Sąd – na podstawie art. 106 § 3 p.p.s..a nie uwzględnił wniosku skarżącej o przeprowadzenie dowodu z dokumentów zgłoszonego w skardze, ponieważ nie był on niezbędny do wyjaśnienia istotnych wątpliwości w sprawie. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę w całości na podstawie art. 151 p.p.s.a.