II SA/Gl 1056/25
WyrokWSA w Gliwicach2025-12-10
Skład orzekający: Artur Żurawik, Grzegorz Dobrowolski, Aneta Majowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ ewidencyjny może odmówić aktualizacji danych dotyczących powierzchni działki w ewidencji gruntów i budynków, jeśli wnioskodawca domaga się korekty na podstawie analizy archiwalnych dokumentów, a nie nowych dokumentów geodezyjnych przyjętych do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego?Ratio decidendi
Organ ewidencyjny może odmówić aktualizacji danych dotyczących powierzchni działki w ewidencji gruntów i budynków, jeśli wnioskodawca domaga się korekty na podstawie analizy archiwalnych dokumentów, a nie nowych dokumentów geodezyjnych przyjętych do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego. Aktualizacja danych w trybie wnioskowym opiera się na zmianach wynikających z nowych zdarzeń i wymaga przedłożenia stosownych dokumentów, a nie korygowania wpisów na podstawie powtórnej oceny archiwalnych dokumentów. W przypadku wykrycia błędnych informacji, postępowanie aktualizacyjne może być wszczęte wyłącznie z urzędu.Stan faktyczny
Skarżący E. C. wniósł o zmianę powierzchni działki nr [...] w ewidencji gruntów i budynków z 0,1865 ha na 0,1932 ha. Organ pierwszej instancji odmówił wprowadzenia zmian, wskazując na brak dokumentacji geodezyjnej potwierdzającej zasadność wniosku po dacie wprowadzenia obecnych danych do ewidencji. Organ odwoławczy utrzymał decyzję w mocy, podkreślając, że aktualizacja wymaga nowych dokumentów, a nie powtórnej oceny archiwalnych. Skarżący zaskarżył decyzję, zarzucając błąd organów w interpretacji przepisów i brak uwzględnienia dokumentacji znajdującej się w zasobach organu.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Artur Żurawik, Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski, Asesor WSA Aneta Majowska (spr.), Protokolant Monika Rał, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 grudnia 2025 r. sprawy ze skargi E. C. na decyzję Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Katowicach z dnia 11 lipca 2025 r. nr GKII.7221.40.2025 w przedmiocie ewidencji gruntów i budynków oddala skargę.
Decyzją z dnia 3 czerwca 2025 r. nr [...] Starosta [...] działając na podstawie art. 24 ust. 2c ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 1151 z późn. zm., dalej: p.g.k.), po rozpatrzeniu wniosku E. C. (dalej: Skarżący) z dnia 6 maja 2025 r., odmówił wprowadzenia zmian w operacie ewidencyjnym polegających na zmianie powierzchni dz. [...] położonej w jednostce ewidencyjnej M., obrębie [...].
W uzasadnieniu podał, iż Skarżący zwrócił się o aktualizację danych polegającej na wpisaniu powierzchni dz. nr [...] jako 0,1932 ha, zamiast aktualnie figurującej powierzchni 0,1865 ha. Organ wyjaśnił, że na terenie miasta M. ewidencja gruntów została założona w latach 60. ubiegłego wieku, w wyniku bezpośrednich pomiarów w terenie, pod pozycją [...] sporządzonego w 1963 roku Wykazu ustalenia stanu posiadania, figurowała m.in. działka nr [...], o powierzchni 0,3383 ha, która uległa podziałowi na działki: [...] o pow. 0,1518 ha oraz [...] o pow. 0,1865 ha. Następnie zostały wydane akty własności ziemi dla ww. działek. Od założenia ewidencji działki posiadały sumaryczną powierzchnię 0,3383 ha, zgodnie z obliczeniami w operacie pomiarowym [...]. Aktualnie działka nr [...] o pow. 0,1865 zapisana jest pod pozycją rejestrową [...], jako właściciel ujawniony jest Skarżący na podstawie Aktu Własności Ziemi nr [...] oraz postanowienia prostującego nr [...], natomiast Sąd Rejonowy w M. prowadzi dla przedmiotowej działki księgę wieczystą nr [...], w której widnieje powierzchnia działki zgodna z powierzchnią ujawnioną w ewidencji gruntów i budynków. Po przywołaniu brzmienia przepisów mających zastosowanie w sprawie, organ zwrócił uwagę, że postanowienie o dział spadku nie wprowadzało zmian powierzchni ewidencyjnej. Na podstawie dokumentów przedłożonych przez Stronę w korespondencji, nie można zatem dokonać aktualizacji wpisów w ewidencji gruntów i budynków. Jak wyjaśnił organ, w procesie aktualizacji istotne jest ustalenie czy na chwilę złożenia wniosku istnieje dokumentacja pozwalająca na dokonanie żądanej zmiany, w przypadku braku takiej dokumentacji, następuje odmowa w drodze decyzji. Zaznaczył, że w zasobach Powiatowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej oraz w archiwum organu brak dokumentacji geodezyjnej, sporządzonej po wprowadzeniu do ewidencji kwestionowanych danych, potwierdzających zasadność proponowanej zmiany, również Strona nie przedłożyła takiej dokumentacji. Jednocześnie w ewidencji nie można wprowadzać zmian na podstawie dokumentów sprzed kilkudziesięciu lat, po których następowały kolejne czynności. W tych okolicznościach organ stwierdził, że dane ujawnione w ewidencji dotyczące powierzchni działki nr [...] są prawidłowe.
Decyzja została doręczona w dniu 5 czerwca 2025 r.
W odwołaniu wniesionym w ustawowym terminie, Skarżący wskazał, że błędnie zarejestrowana powierzchnia działki nr [...] ma wpływ na powierzchnię działki [...], organ nie ustalił czy w archiwum Sądu Rejonowego w M. znajduje się dokumentacja geodezyjna sporządzona do sprawy o sygn. [...]. Podał, że podejmował liczne próby uzyskania informacji w zakresie wpisów do ewidencji, nie otrzymał jednak merytorycznego wsparcia. Zarzucił brak odniesienia się w decyzji do materiałów źródłowych. Zażądał wyjaśnienia, dlaczego działka jest krótsza o 150 cm skoro przedstawione przez Stronę mapy zawierają prawidłową powierzchnię i granice, podobnie jak mapa na stronie internetowej. Zauważył, że 20 działek przedstawionych na mapie posiada równoległe granice, nie widać by działka Strony była krótsza. Z materiałów źródłowych – mapy wykonanej przez biegłego sądowego geodetę, wynika, że działka powinna mieć powierzchnię 3450 m2, a jej długość to 77,9 m. Długość działki potwierdził również Burmistrz w piśmie "Wyniki Analizy". W ocenie Skarżącego wymiary zawarte w ewidencji stanowią błąd, który powinien zostać sprostowany z urzędu, a organy nie wyjaśniły, w jaki sposób wykonano pomiary i jak ustalono powierzchnię "3397 (83) m2", skoro działka ma szerokość 44,5 m i długość 77,9 m. Zaznaczył, że nie został poinformowany o pomiarach dokonanych w latach 60. Końcowo wskazał, że informacje zawarte w ewidencji podlegają aktualizacji na podstawie prawomocnych orzeczeń sądu, zatem organ nie wyjaśnił dlaczego w sprawie nie zostało uwzględnione postanowienie w sprawie o dział spadku.
Po rozpoznaniu odwołania, Śląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 572 z późn. zm., dalej: k.p.a.), decyzją z dnia 11 lipca 2025 r. nr GKII.7221.40.2025, utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia, po przywołaniu stanu sprawy wskazał na podstawę prawną odmowy aktualizacji ewidencji. Zauważył, że podmioty zgłaszające zmiany obowiązane są dostarczyć niezbędne dokumenty do wprowadzenia żądanych zmian, a istniejący zapis w ewidencji może zostać zmieniony tylko na podstawie dokumentów sporządzonych już po wprowadzeniu do ewidencji kwestionowanych danych. Uaktualnienie powierzchni działki wymaga wskazania przez wnioskodawcę dokumentacji geodezyjnej zawierającej wykaz zmian danych ewidencyjnych przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, potwierdzającej zasadność proponowanej zmiany. Odwołujący się natomiast nie wskazał ani nie przedłożył dokumentów pozwalających na wprowadzenie zmian w ewidencji. Postępowanie z wniosku o zmianę danych polega wyłącznie na ocenie dokumentów dostarczonych przez zainteresowanego oraz znajdujących się w posiadaniu organu.
Organ odwoławczy stwierdził również, że aktualny wpis w ewidencji dotyczący powierzchni działki nie posiada cech błędnej informacji (błędnych danych) w rozumieniu § 29a ust. 2 rozporządzenia Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 21 lipca 2021 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 219 z późn. zm.), tj. danych niemających potwierdzenia w zbiorze dokumentów wskazanych w art. 24 ust. 1 pkt 2 p.g.k. Aktualny wpis jest bowiem zgodny z dokumentacją znajdującą się w państwowym zasobie geodezyjnym i kartograficznym. Właściciel może natomiast na własny koszt zlecić wykonanie pracy geodezyjnej, z której sporządzona dokumentacja geodezyjna, po pozytywnej weryfikacji może stanowić podstawę do aktualizacji danych ewidencyjnych (art. 24 ust. 2a pkt 1 lit. c i ust. 2b pkt 1 lit. h p.g.k.). W odniesieniu do postanowienia o dział spadku wyjaśnił, że nie jest to dokument wymieniony w § 30 rozporządzenia, na podstawie którego można wskazać przebieg granic działek ewidencyjnych, a w konsekwencji pole powierzchni.
Podkreślił, że organ prowadzący ewidencję jest uprawniony do dokonywania zmian jedynie na podstawie dokumentów wymienionych w art. 24 ust. 2b p.g.k., a w sprawie brak dokumentów geodezyjnych potwierdzających zasadność żądanej zmiany, sporządzonych po wprowadzeniu obecnych danych ewidencyjnych. Organ odwoławczy poczynił również ustalenia w zakresie widniejącej obecnie w ewidencji powierzchni działki i stwierdził, że w sprawie nie zaistniały przesłanki dokonania aktualizacji w trybie art. 24 ust. 2a lub ust. 2b p.g.k. W odniesieniu do zarzutów odwołania, wyjaśnił, że organ nie miał ustawowego obowiązku poszukiwania dokumentacji geodezyjnej w archiwum sądu, wskazanie takich dokumentów jest bowiem obowiązkiem wnioskodawcy, który w rozpoznawanej sprawie nie przedłożył żadnych nowych dokumentów geodezyjnych. Organ odwoławczy nie podzielił również zarzutów naruszenia przepisów postępowania.
Decyzja została doręczona w dniu 22 lipca 2025 r.
Z rozstrzygnięciem nie zgodził się Skarżący. W skardze nadanej 26 lipca 2025 r., skierowanej do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Gliwicach, Skarżący sformułował zarzuty naruszenia:
1) art. 24 ust. 2c w zw. z art. 24 ust. 2a pkt 1 i ust. 2b pkt 1 p.g.k. poprzez błędne zastosowanie, to jest:
- błędne uznanie, że jeżeli strona twierdzi, że jej wpis jest nieaktualny, musi na własny koszt zlecić wykonanie pracy geodezyjnej, z której sporządzona dokumentacja geodezyjna, po pozytywnej weryfikacji, może stanowić podstawę do aktualizacji danych ewidencyjnych, podczas gdy informacje zawarte w ewidencji podlegają aktualizacji z urzędu, jeśli zmiany wynikają także z innych dokumentów tam wymienionych,
- błędne uznanie, iż tylko przedstawiona dokumentacja geodezyjna zawierająca wykaz zmian danych ewidencyjnych przyjęta do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego potwierdza zasadność proponowanej zmiany, gdy w przepisie mowa jest również o innych dokumentach mogących stanowić źródło aktualizacji informacji,
2) § 30 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków, poprzez niewłaściwe zastosowanie, i uznanie, że przedstawione przez Skarżącego dokumenty nie mieszczą się w katalogu dokumentów wymienionych w tym przepisie, podczas gdy § 30 pkt 2 wskazuje, że podstawę aktualizacji mogą wykazać także inne materiały zasobu dotyczące przebiegu granic, a więc nie tylko dokumentacja geodezyjna.
Skarżący ponowił zawarte w odwołaniu zarzuty naruszenia art. 7 k.p.a. przez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i art. 8 k.p.a. przez nieprzyczynienie się do zgodnego z przepisami prowadzenia postępowania, oraz wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, a także zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi akcentował, że dokumentacja, na bazie której Skarżący domaga się aktualizacji danych ewidencyjnych znajduje się już w zasobach organu, podstawą zmian jest nie tylko postanowienie o dział spadku, ale odrys planu sytuacyjnego biegłego geodety, który jeśli nie znajduje się w zasobach, zostaje przedłożony do skargi. Wątpliwości Skarżącego budzi okoliczność, że wszystkie pozostałe działki objęte postanowieniem o dział spadku są zgodne z ww. odrysem, poza działką Skarżącego. Zauważył, że brakująca dokumentacja może znajdować się w zasobach geodezyjnych działek sąsiadujących. W ocenie Skarżącego, pominięcie mapy sporządzonej w postępowaniu sądowym stanowi o błędnym działaniu organu. Postanowienie o dział spadku wydano [...]r., zatem po sporządzeniu operatu [...], który powinien utracić ważność na skutek sporządzenia mapy przez biegłego. Wskazał również wymiary działki, zauważając, że w odrysie wymiary działki nr [...] to szer. 44,5 m, dł. 77,2 m i 77,9 m, łącznie 3.450 m2, potwierdzone także w opinii biegłego w sprawie o wydanie nieruchomości prowadzonej przed Sądem Rejonowym w M. pod sygn. [...], natomiast z wykazu analizy sporządzonego przez Burmistrza M. wynika szerokość działki nr [...] 19,50 m, a zatem szerokość działki Skarżącego powinna wynosić 25 m, tymczasem z ewidencji wynika powierzchnia 1.865 m2, działka Skarżącego została pomniejszona o ok. 150 cm na długości. W ewidencji dla działki nr [...] widnieje powierzchnia 3.383 m2, mimo że prawidłowa powierzchnia to 3.450 m2. Działka Skarżącego powinna mieć natomiast powierzchnię 1.932 m2. Zdaniem Skarżącego powyższe świadczy o błędzie rachunkowym wynikający z błędnych pomiarów. Do skargi Skarżący przedłożył: potwierdzenia zapłaty podatku za działkę, zgłoszenie budowli, zawiadomienie o zamiarze wpłat na fundusz za rok 1958, nakaz płatniczy z 1959 i 1963 r., a także wykaz powierzchni ogólnej, szkic polowy nr [...], wyniki analizy, rysunek.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutów skargi dodatkowo podkreślił, że w przypadku zmiany powierzchni działki konieczne jest przedłożenie dokumentacji geodezyjnej zgodnej z państwowym zasobem geodezyjnym i kartograficznym (art. 24 ust. 2b pkt 1 lit. h p.g.k.), a Skarżący nie przedstawił takich dokumentów.
W dniu 2 października 2025 r. do akt wpłynęło pismo Skarżącego z dnia 30 września 2025 r., z wnioskiem o dopuszczenie dowodu z dwóch szkiców z operatu technicznego znajdujących się w materiałach zasobu, oraz wykazu obliczonych pól powierzchni działki nr [...] wraz ze szkicem sporządzonym na zlecenie Skarżącego, na okoliczność błędnie wpisanej powierzchni działki nr [...], a w konsekwencji działki nr [...] Podkreślił, że powierzchnia działki nr [...] powinna mieć wymiary jak na odrysie stanowiącym cześć postanowienia o dział spadku, zaś pomiary dokonane w latach 60. i znajdujące się w operacie nr [...] są błędne. W sporządzonym wykazie na zlecenie Skarżącego, wynika powierzchnia działki nr [...] 3.414 m2, podczas gdy w ewidencji wskazano 3.383 m2, zatem różnica to 31 m2.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje.
Zgodnie z regulacją art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 1297) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 z późn. zm., dalej: p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle art. 3 § 2 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (pkt 1). Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uchylenie zaskarżonej decyzji w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części - art. 151 p.p.s.a.
Dokonana przez Sąd, według wskazanych kryteriów, kontrola legalności zaskarżonych decyzji, wykazała, że akty te odpowiadają prawu. Sąd nie stwierdził naruszeń uzasadniających zastosowanie kompetencji kasatoryjnych.
Podstawę materialnoprawną wydanego w sprawie rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne.
Na wstępie należy poczynić kilka uwag ogólnych. Stosownie do treści art. 2 pkt 8 ewidencja gruntów i budynków to system informacyjny zapewniający gromadzenie, aktualizację oraz udostępnianie, w sposób jednolity dla kraju, informacji o gruntach, budynkach i lokalach, ich właścicielach oraz o innych podmiotach władających lub gospodarujących tymi gruntami, budynkami lub lokalami. Szczegółowe zasady prowadzenia ewidencji gruntów i wprowadzania w niej zmian reguluje rozporządzenie Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 21 lipca 2021 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków. Wpis w ewidencji ma charakter rejestrowy, czyli wtórny względem zdarzeń prawnych, z których wynikają zmiany danych podlegających ujawnieniu w ewidencji. Deklaratoryjny charakter wpisów oznacza, że nie kształtują one nowego stanu prawnego, a jedynie potwierdzają stan prawny wynikający z dokumentów. Aktualizacja informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków następuje w drodze czynności materialno-technicznej w przypadkach wskazanych w art. 24 ust. 2b pkt 1 p.g.k. bądź w drodze decyzji administracyjnej - w pozostałych przypadkach. Odmowa aktualizacji następuje natomiast w drodze decyzji administracyjnej (art. 24 ust. 2c p.g.k.).
Informacje zawarte w ewidencji gruntów i budynków podlegają aktualizacji z urzędu lub na wniosek właścicieli nieruchomości, podmiotów władających, o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1, lub władających gruntami na zasadach samoistnego posiadania. Aktualizacja z urzędu następuje, jeżeli zmiany tych informacji wynikają z: przepisów prawa, dokumentów, o których mowa w art. 23 ust. 1-4 p.g.k., materiałów zasobu, wykrycia błędnych informacji. Jednocześnie należy przypomnieć, że tryby wymienione w art. 24 ust. 2a p.g.k. to odrębne od siebie i samodzielne sposoby wszczęcia postępowania administracyjnego. W konsekwencji nie jest dopuszczalne traktowanie postępowania wszczętego na wniosek tak jak postępowania wszczętego z urzędu, jak też wydawanie rozstrzygnięcia z urzędu w postępowaniu wszczętym i prowadzonym na skutek żądania strony (zob. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 maja 2020 r., sygn. akt I OSK 928/19 oraz z dnia 25 marca 2015 r., sygn. akt I OSK 1683/13, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 2 czerwca 2021 r., sygn. akt II SA/Rz 136/21).
Wniesione przez Skarżącego w dniu 6 maja 2025 r. pismo inicjujące niniejsze postępowanie (karta nr 1 akt administracyjnych), zostało rozpoznane jako wniosek o aktualizację informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków.
Analizując przywołane przepisy ustalające zasady aktualizacji informacji o danych ewidencyjnych, należy stwierdzić, że na wniosek strony można wprowadzić do ewidencji gruntów i budynków jedynie zmiany danych objętych tą ewidencją, wynikające z nowych zdarzeń, a nie korygować wpisy na podstawie powtórnej oceny archiwalnych dokumentów. Powtórna ocena tych dokumentów możliwa jest bowiem tylko w ramach prowadzonego z urzędu postępowania w trybie art. 24 ust. 2a pkt 1 lit. c i d p.g.k. lub postępowania modernizacyjnego, o którym mowa w art. 24a p.g.k. (zob. D. Felcenloben, Prawo geodezyjne i kartograficzne. Komentarz, WKP 2024, Lex el.).
Co szczególnie istotne, Skarżący domagał się powtórnej oceny dokumentów archiwalnych, stanowiących podstawę wpisu w zakresie powierzchni działki nr [...]. Jak podnosił błędnie w ocenie Skarżącego została zarejestrowana powierzchnia działki nr [...], tj. 3383 m2 zamiast powierzchni 3450 m2 (wniosek z dnia 6 maja 2025 r., protokół z czynności z dnia 13 maja 2025 r., str. 3 odwołania, str. 4 skargi). Przedmiotowe działki nr [...] i nr [...] od założenia ewidencji posiadają jednak powierzchnię łączną 0,3383 ha, potwierdzoną w formularzu obliczeń powierzchni operatu technicznego nr [...], działka nr [...] o powierzchni 0,1518 ha - zgodnie z Aktem Własności Ziemi Nr [...] oraz działka nr [...] o powierzchni 0,1865 ha - zgodnie z Aktem Własności Ziemi Nr [...] (karta nr 45, wykaz zmian gruntowych karta nr 54 akt administracyjnych). Tożsame powierzchnie zostały ujawnione w odpowiednich księgach wieczystych.
Ewentualna realizacja intencji Skarżącego może obecnie nastąpić wyłącznie przy spełnieniu wymagań dotyczących trybu zmiany danych ewidencyjnych. Ponadto, to na podmiotach, o których mowa w art. 20 ust. 2 p.g.k., ciąży obowiązek udokumentowania wnioskowanej zmiany danych. W sytuacji, gdy wnioskodawca nie przedłoży wymaganego dokumentu stanowiącego podstawę aktualizacji danych ewidencyjnych, organ rejestrowy winien odmówić jej dokonania (zob. m.in. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 8 stycznia 2019 r., sygn. akt III SA/Łd 875/18; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 14 maja 2019 r., sygn. akt III SA/Kr 167/19). Nie budzi wątpliwości w orzecznictwie sądów administracyjnych, iż istniejący zapis w ewidencji gruntów może być zmieniony tylko na podstawie później wydanych dokumentów urzędowych, przedstawiających w sposób odmienny od istniejącego w ewidencji zapisu stan prawny danego gruntu. Mowa zatem o dokumentach, które zostały sporządzone już po wprowadzeniu do ewidencji kwestionowanych danych (zob. m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 kwietnia 2009 r. sygn. I OSK 620/08).
Natomiast wszczęcie postępowania aktualizacyjnego spowodowanego zmianami wynikającymi z wykrycia błędnych informacji możliwe jest tylko i wyłącznie z urzędu. Wpisy błędne to takie, które obarczone są wadliwością wynikającą z rozbieżności treści dokonanej czynności z dowodem stanowiącym jego podstawę. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że zawarty w art. 24 ust. 2a pkt 1 lit. d p.g.k. zwrot "wykrycie błędnych informacji" oznacza błąd oczywisty, tj. taki, który nie wymaga szczegółowego postępowania dowodowego (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 17 lipca 2014 r., sygn. akt II SA/Rz 158/14). Jednocześnie pamiętać należy, że czym innym jest prostowanie z urzędu błędnych wpisów w ewidencji (art. 24 ust. 2a pkt 1 lit. d p.g.k.), mających charakter oczywistych pomyłek, a czym innym merytoryczne ustalanie przez organ prowadzący ewidencję np. właścicieli działek czy też ich granic i powierzchni. Aktualizacja ewidencji gruntów polegająca na usunięciu błędnych informacji sprowadza się w swej istocie do ponownego ujawnienia danych ewidencyjnych na podstawie dokumentu źródłowego (archiwalnego) w celu konwalidacji wadliwości poprzednio dokonanego wpisu. (zob. D. Felcenloben, Prawo geodezyjne i kartograficzne. Komentarz, WKP 2024, Lex el.). W rozpoznawanej sprawie, aktualny wpis dotyczący powierzchni działki nr [...] tj. 0,1865 ha, odpowiada dokumentacji znajdującej się w państwowym zasobie geodezyjnym i kartograficznym. Od założenia ewidencji działki nr [...] i nr [...] posiadały łączną powierzchnię 0,3383 ha, zgodnie z obliczeniami w operacie pomiarowym przyjętym do zasobu.
Uwzględniając, że dokonanie aktualizacji w trybie wnioskowym, opiera się o zmianę danych objętych ewidencją, wynikającą z nowych zdarzeń, oraz wymaga przedłożenia wymaganych dokumentów, a jak już wyjaśniono, tryb ten nie przewiduje korygowania wpisów na podstawie powtórnej oceny archiwalnych dokumentów, z tych względów kwestionowany przez Skarżącego wpis obejmujący powierzchnię działki pierwotnej o nr [...], nie mógł odnieść oczekiwanego skutku. Organ obowiązany był odmówić dokonania aktualizacji w oparciu o art. 24 ust. 2c p.g.k.
Pobocznie można również wskazać na ugruntowany pogląd, iż pochodny charakter informacji ujawnionych w ewidencji w stosunku do ich źródeł oznacza, że wszelkie zmiany tych danych powinny mieć charakter bezsporny. Organy ewidencyjne nie są tym samym uprawnione do weryfikacji otrzymanych dokumentów urzędowych, na podstawie których dokonują zmian w ewidencji, i do rozstrzygania sporów o posiadanie, własność i granice działki (zob. D. Felcenloben, Prawo geodezyjne i kartograficzne. Komentarz, WKP 2024, Lex el. i powołane tam orzecznictwo). Na gruncie rozpoznawanej sprawy, powierzchnia działki nr [...], o której zmianę wniósł Skarżący, jest bezpośrednio związana z ustalonymi granicami działki. Natomiast bezspornego charakteru danych nie potwierdza nawet sama rozbieżność pomiędzy wywodzoną przez Skarżącego różnicą w powierzchni działek 67 m2, tj. pomiędzy powierzchnią wnioskowaną do ujawienia 1932 m2 i aktualnie figurującą w operacie powierzchnią 1865 m2 (stanowisko zawarte w treści wniosku, odwołania oraz skargi), a danymi wynikającymi z przedłożonego przez Skarżącego wykazu, tj. różnica 31 m2 między powierzchnią działki nr [...] wskazaną w wykazie, a powierzchnią tej działki 3.383 m2 zawartą w ewidencji.
W niniejszej sprawie Skarżący nie przedstawił dokumentów mających potwierdzać zgłaszane żądanie, uzasadniał natomiast konieczność aktualizacji wpisów w ewidencji danymi archiwalnymi. Nie budziło zatem wątpliwości Sądu, że organ nie dysponował podstawą do uznania zasadności żądania Strony, wobec czego zasadnie zastosował w okolicznościach sprawy art. 24 ust. 2c u.g.n. Prawidłowe pozostaje zatem stanowisko organów administracji publicznej, skutkujące odmową wprowadzenia aktualizacji ewidencji gruntów i budynków w zakresie wnioskowanej zmiany powierzchni działki nr [...]
Powyższe stanowi jednocześnie odniesienie się do zarzutów skargi. W sprawie nie doszło do naruszenia art. 24 ust. 2a-2c p.g.k, ani też § 30 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków (zarzut nr 1 i 2 petitum skargi). Przepis ten wymienia podstawy wykazania w ewidencji granic działek ewidencyjnych m.in. w procesie aktualizacji, jednak w każdym przypadku wymienionego tam postępowania, mowa o dokumentacji geodezyjnej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego. Tego rodzaju dokumentacja mająca potwierdzać żądanie Skarżącego nie została w niniejszym postępowaniu wskazana, także powoływany przez stronę skarżącą odrys nie miał cech umożliwiających aktualizację danych w ewidencji.
Wbrew zarzutom skargi, postępowanie zostało przeprowadzone w sposób zgodny z regułami wynikającymi z przepisów postępowania, w tym art. 7, art. 77 § 1 i art. 8 k.p.a. (zarzut nr 3 petitum skargi). Ocena materiałów historycznych wykraczała natomiast poza ramy postępowania aktualizacyjnego. Z powyższych przyczyn stanowisko zawarte w skardze okazało się niezasadne. W odniesieniu natomiast do wniosku o przeprowadzenie dowodów załączonych do skargi oraz przedłożonych przy piśmie z dnia 30 września 2025 r. wyjaśnienia wymaga, iż Sąd nie prowadzi postępowania dowodowego, którego celem jest ustalenie stanu faktycznego, a jedynie weryfikuje legalność wydanych przez organy administracji aktów. Możliwości dowodowe Sądu są bardzo ograniczone, stosownie do treści art. 106 § 3 p.p.s.a. Stąd też Sąd nie uwzględnił przedmiotowego wniosku.
Sąd nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi, dokonując kontroli w granicach danej sprawy, ale poza granicami zarzutów, także nie dopatrzył się przyczyn mogących stanowić podstawę do zastosowania kompetencji kasacyjnych.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.
Orzeczenia przywołane w treści niniejszego uzasadnienia dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło