II SA/Rz 1404/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Joanna Zdrzałka po rozpoznaniu w dniu 13 stycznia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym skargi I.M. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 21 sierpnia 2025 r. nr 010070/673/64309/2025 w przedmiocie uchylenia prawa do świadczenia wspierającego - postanawia - odrzucić skargę. II SA/Rz 1404/25 UZASADNIENIE I.M. (dalej: "skarżąca") złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skargę na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 21 sierpnia 2025 r. nr 010070/673/64309/2025, którą uchylono prawo do świadczenia wspierającego, przyznane w informacji z dnia 17 marca 2025 r. za okres od 1 stycznia 2025 r. do 30 czerwca 2031 r. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie na podstawie art. 58 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm. - dalej: "P.p.s.a."), jako niedopuszczalnej. Organ wskazał, że sąd administracyjny nie jest właściwy do rozstrzygania w przedmiocie tej skargi. Wojewódzki Sąd administracyjny zważył, co następuje: skarga podlega odrzuceniu. W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że po złożeniu skargi Sąd z urzędu bada jej dopuszczalność ustalając, czy nie zachodzi jedna z przesłanek do odrzucenia skargi, wymienionych w art. 58 § 1 P.p.s.a. lub w przepisach szczególnych. Sąd odrzuca skargę m. in. wówczas, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego (art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). Zgodnie z art. 3 § 2 P.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 oraz z 2019 r. poz. 60, 730, 1133 i 2196), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r. poz. 900, z późn. zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2019 r. poz. 768, 730, 1520, 1556 i 2200), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Zgodnie z art. 3 § 2a P.p.s.a. sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz w sprawach sprzeciwów od postanowień, do których odpowiednie zastosowanie ma przepis art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego. Ponadto zgodnie z art. 3 § 3 P.p.s.a. sądy administracyjne orzekają w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach. W kontrolowanej sprawie skarżąca przedmiotem skargi uczyniła decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 21 sierpnia 2025 r., którą uchylono przyznane jej prawo do świadczenia wspierającego przyznane na okres od 1 stycznia 2025 r. do 30 czerwca 2031 r. Wyjaśnić należy, że ustalenie prawa do świadczenia wspierającego przebiega w dwóch etapach. Wydanie rozstrzygnięcia w tej sprawie wymaga bowiem uprzedniego wydania decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia. Zagadnienia związane z wydawaniem decyzji o ustaleniu poziomu potrzeby wsparcia uregulowane zostały w ustawie z dnia 27 sierpnia 1997r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 44 ze zm.). Uzyskanie decyzji o ustaleniu poziomu potrzeby wsparcia stanowi warunek wystąpienia przez osobę niepełnosprawną mającą potrzebę wsparcia z wnioskiem o przyznanie świadczenia wspierającego uregulowanego w ustawie z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz. U. z 2023 poz. 1429 ze zm., dalej powoływanej jako: "u.ś.w."). Ustalenie prawa do świadczenia wspierającego oraz jego wypłata następują na wniosek osoby, o której mowa w art. 3 ust. 2, lub osoby upoważnionej do jej reprezentowania. Wniosek składa się nie wcześniej niż w miesiącu, w którym decyzja ustalająca poziom potrzeby wsparcia stała się ostateczna. Wniosek składa się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (art. 9 ust. 1-3 u.ś.w.). Przyznanie przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych świadczenia wspierającego nie wymaga wydania decyzji. ZUS wydaje decyzję w sprawach odmowy przyznania świadczenia wspierającego, uchylenia lub zmiany prawa do świadczenia wspierającego oraz nienależnie pobranego świadczenia wspierającego (art. 13 ust. 1 i 4). Przy czym, jak stanowi art. 30 ust. 2 tej ustawy, od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych przysługuje odwołanie do sądu na zasadach określonych w przepisach ustawy Kodeks postępowania cywilnego. Przepisy art. 83 ust. 3 i 5-7 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych stosuje się odpowiednio. Powyższa regulacja w sposób jednoznaczny przesądza, że kontrola działalności Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w sprawach dotyczących świadczenia wspierającego została powierzona sądom powszechnym, a nie sądom administracyjnym. W konsekwencji decyzja ZUS uchylająca prawo do świadczenia wspierającego nie podlega kontroli w trybie skargi do sądu administracyjnego, lecz otwiera drogę do wniesienia odwołania do sądu pracy i ubezpieczeń społecznych, stosownie do art. 83 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, stosowanego odpowiednio. Jeżeli zatem ustawodawca przewidział szczególny tryb ochrony prawnej przed sądem powszechnym, tym samym droga sądowoadministracyjna w tej kategorii spraw jest niedopuszczalna. W konsekwencji niedopuszczalnym jest wniesienie do sądu administracyjnego skargi na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wydaną w przedmiocie świadczenia wspierającego, w tym uchylenia tego prawa. Dodatkowo Sąd zauważa, że skarżąca w zaskarżonej decyzji ZUS z 21 sierpnia 2025 r. została prawidłowo pouczona o możliwości wniesienia odwołania do Sądu Okręgowego – Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych. W związku z powyższym, należy stwierdzić, że skarga wniesiona w niniejszej sprawie, nie mieści się w zakresie kognicji sądu administracyjnego i nie może być rozpatrywana przez ten sąd. Mając powyższe na uwadze, Sąd działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.