II OZ 1978/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 13 stycznia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażaleń X – sp. j. z siedzibą w [...] oraz A.L. i Ż.L. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 31 października 2025 r. sygn. akt IV SA/Po 779/25 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu w sprawie ze skargi X – sp. j. z siedzibą w [...], E.L., A. L. i Ż. L. na postanowienie Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 2 lipca 2025 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia grzywny postanawia: oddalić zażalenia. Postanowieniem z dnia 31 października 2025 r. sygn. akt IV SA/Po 779/25, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odmówił "X" A. L., E. L., Z. L. – sp. j. z siedzibą w [...] oraz A. L. i Z. L. przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych ich skargi na postanowienie Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 2 lipca 2025 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia grzywny. W uzasadnieniu powyższego postanowienia Sąd wskazał, że ww. Spółka jawna i odrębnie poszczególni wspólnicy zostali wezwani przez Przewodniczącego Wydziału: 1) spółka jawna do podpisania skargi oraz złożenia dokumentu określającego umocowane do reprezentowania strony, w szczególności odpisu z KRS, 2) E. L. do podania nr PESEL, 3) A. L. i Z. L. do podpisania skargi i podania nr PESEL. Wezwania te zostały doręczone w dniu 5 września 2025 r. pod adresem wskazanym w skardze osobie uprawnionej do odbioru korespondencji. W dniu 9 września 2025 r. (data nadania pocztowego) E. L. podała swój nr PESEL. W dniu 17 września 2025 r. (data nadania) w jednym piśmie procesowym z dnia 16 września 2025 r. "X" A. L., E. L., Z. L. – sp. j. z siedzibą w [...] reprezentowana przez wspólnika E. L. oraz A. L. i Z. L. złożyli wniosek o przywrócenie każdemu z nich z osobna terminu do usunięcia braków formalnych skargi w zakresie wynikającym z wezwań sądowych z dnia 2 września 2025 r. doręczonych w dniu 5 września 2025 r.: dotyczącym spółki "X" A. L., E. L., Z. L. – spółka jawna z siedzibą w [...], poprzez podpisanie skargi i złożenie dokumentu określającego umocowanie wspólnika E. L. do samodzielnej reprezentacji skarżącej spółki; dotyczącym A. L., poprzez podpisanie skargi i podanie numeru PESEL; dotyczącym Z. L., poprzez podpisanie skargi i podanie numeru PESEL. Równocześnie z wnioskiem przedłożono podpisaną skargę z dnia 23 lipca 2025 r. i wydruk informacji odpowiadającej odpisowi pełnemu z Rejestru Przedsiębiorców dotyczący skarżącej spółki. W piśmie tym wskazano brakujące numery PESEL A. L. i Z. L.. Skarżący wnieśli również o: 1) przesłuchanie świadka - E. M. (na wskazany adres do doręczeń: "X" A. L., E. L., Z. L. – spółka jawna z siedzibą w [...], [...], [...] [...]), 2) przesłuchanie E. L. (adres do doręczeń: [...], [...] [...]) – na okoliczność przyczyn i przebiegu zdarzeń w wyniku, których nie doszło do przekazania im korespondencji sądowej w niniejszej sprawie, doręczonej przez Pocztę Polską w dniu 5 września 2025 r. pod adresem [...] nr [...], [...] [...]. W uzasadnieniu wnioskodawcy potwierdzili, że w pismach sądowych z dnia 2 września 2025 r., doręczonych w dniu 5 września 2025 r., zostali wezwani – każdy z osobna – do usunięcia braków formalnych skargi z dnia 23 lipca 2025 r., jak też do usunięcia braków formalnych skargi została wezwana odrębnym pismem E. L.. Stwierdzili, że termin do usunięcia braków formalnych skargi wszystkim wezwanym upływał zatem w dniu 12 września 2025 r. i w tym też terminie E. L. pismem z dnia 8 września 2025 r. uzupełniła brak formalny skargi przez podanie numeru PESEL. Wnioskodawcy podnieśli, że "jak się dzisiaj okazało", pracownik Spółki E. M., podejmując się przekazania całej korespondencji pocztowej z tego dnia oraz innych dokumentów ze stacji Paliw [...] położonej w [...] nr [...] (miejsce doręczeń przez pocztę) – w tym między innymi korespondencję w niniejszej sprawie – do biura kadr i księgowości w [...]do rąk E. L. (a także korespondencję i dokumenty dotyczące spółki mającej siedzibę w tym samym miejscu, tj. [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...] oraz działalności jednoosobowej E. L. pod nazwą [...], także do biura kadr i księgowości w [...]), jak też do rąk A. L. wraz z przesyłką do Pani Z. L., dokonała połączenia całej tej korespondencji oraz innej przewożonej dokumentacji ze stacji paliw w [...] do biura w [...]w jednej torbie. W wyniku takiego działania, ostatecznie będąc już na miejscu w biurze w [...], E. M. dokumenty i korespondencję pocztową nieświadomie rozdzieliła i z korespondencji sądowej w niniejszej sprawie przekazała jedynie korespondencję adresowaną do E. L. do jej rąk, a pozostała korespondencja w niniejszej sprawie adresowana do spółki jawnej "X" A. L., E. L., Z. L. oraz do A. L. i Z. L. "zmieszała się" z inną obszerną dokumentacją firmową, na co E. M. "w natłoku innych obszernych obowiązków i zadań służbowych nie zwróciła uwagi". Dopiero w dniu dzisiejszym - 16 września 2025 r. E. M., przeglądając i segregując w biurze pozostałą dokumentację, wśród tej dokumentacji zwróciła uwagę na pozostałe 3 listy sądowe w niniejszej sprawie, które nie zostały przekazane ich adresatom, tj. spółce jawnej "X" oraz A. L. i Z. L.. W wyniku tego nieświadomego przeoczenia dopiero w dniu dzisiejszym E. M. na korespondencję tą natrafiła wśród innych pozostałych dokumentów i przekazała ją konkretnym adresatom, tj. składającym niniejszy wniosek. Według wnioskodawców, w świetle zaistniałych okoliczności nieusunięcie tych braków w zastrzeżonym przez Sąd terminie nie nastąpiło z ich winy, gdyż na zaistniałą sytuację i "zmieszanie" tej korespondencji z innymi dokumentami przewożonymi przez E. M. nie mieli żadnego wpływu i było to od nich niezależne. Dlatego też w wyznaczonym przez Sąd terminie 7 dni od daty doręczenia tej korespondencji pod adresem [...] nr [...] nie byli w stanie uzupełnić wskazanych przez Sądu braków skargi, albowiem o tym wezwaniu nie wiedzieli aż do dnia dzisiejszego. W ocenie wnioskodawców niedochowanie terminu nastąpiło z powodu okoliczności, za zaistnienie których nie ponoszą winy i dlatego wnoszą o przywrócenie – każdemu z nich z osobna – terminu do usunięcia braków formalnych skargi z dnia 23 lipca 2025 r. W opisanej sytuacji nie byli w stanie, nawet przy dołożeniu maksymalnej staranności, uzupełnić braków skargi, a tym samym brak winy w uchybieniu terminu należy uznać za uprawdopodobniony. Ponadto wyjaśnili, że pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnoszą w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminu. Uzasadniając odmowę przywrócenia przedmiotowego terminu Sąd stwierdził, że wnioskodawcy nie wykazali takich okoliczności, które stanowiłyby należyte uprawdopodobnienie, że do uchybienia terminu doszło bez winy strony. Wskazał, że w odniesieniu do profesjonalnych podmiotów uczestniczących w obrocie gospodarczym należy oczekiwać większej staranności w podejmowaniu przez nich czynności procesowych, a zwłaszcza bardziej rygorystycznie ocenia się przesłanki braku winy w kontekście przywrócenia terminu do dokonania czynności. Wnioskodawcy już niejako na "przedpolu sprawy" powinni też mieć świadomość wniesienia pisma obarczonego podstawowymi brakami, jak w szczególności brak podpisu czy brak wykazania sposobu reprezentacji osób prawnych oraz jednostek organizacyjnych mających zdolność sądową. Dodatkowo Sąd podkreślił, że ewentualne zaniedbania osób, którymi posługują się przedsiębiorcy, podmioty prawa handlowego profesjonalnie działające w obrocie gospodarczym, nie mogą być uznane za brak winy w uchybieniu terminu, bowiem to podmiot zobowiązany ponosi wówczas ryzyko działań takich osób trzecich. Zawodowy charakter działalności powoduje, że odpowiedzialność przedsiębiorcy obejmuje działania wszystkich osób, którymi posługuje się, wykonując swoją działalność. Zdaniem Sądu w niniejszej sprawie nie ulega wątpliwości, że wnioskodawcy nie zadbali należycie o zapewnienie przepływu korespondencji sądowej doręczonej odrębnie każdemu z wnioskodawców pod adresem wskazanym w skardze. Wnioskodawcy nie zdecydowali się na osobiste odebranie poczty, np. przez jednego ze wspólników i przekazanie jej wszystkim zainteresowanym. To z woli samych zainteresowanych korespondencja odebrana pod adresem [...] nr [...], [...] [...] została przekazana pracownikowi spółki "X" A. L., E. L., Z. L. – sp. j. z siedzibą w [...]. Pracownik ten został obarczony wieloma obowiązkami w zakresie obsługi przepływu korespondencji - także przez inne podmioty gospodarcze niż sami wnioskodawcy. Godzili się zatem z konsekwencjami takiego, zawodnego sposobu zorganizowania obiegu korespondencji pocztowej (urzędowej, sądowej), w tym ewentualnych zaniedbań i pomyłek pracownika w rozdzieleniu i przekazaniu korespondencji wszystkim zainteresowanym podmiotom. Wnioskodawcy nie zadbali zatem o to, by kierowana do nich korespondencja sądowa w odpowiedni sposób i we właściwym czasie dotarła do każdego z nich, pozwalając na skuteczne dopełnienie czynności procesowych, do których wykonania zostali wezwani. Świadczą o tym jednoznacznie okoliczności sprawy. Sąd podkreślił, że w przypadku, gdy strona będąca przedsiębiorcą posługuje się w swojej działalności osobami trzecimi, to zaniedbania osób, którymi on się posługuje, obciążają jego samego, a zatem nie uwalniają one strony od winy w niezachowaniu terminu. Tym samym w ocenie Sądu w niniejszej sprawie nie zostały spełnione przesłanki do przywrócenia uchybionego terminu. Na koniec Sąd wyjaśnił, że na gruncie art. 106 § 3 p.p.s.a. nie jest dopuszczalne przeprowadzanie dowodu z przesłuchania świadków i stron, a wyznaczenie posiedzenia jawnego w celu złożenia oświadczeń przez strony postępowania (patrz art. 90 § 1 i 2 oraz art. 91 § 3 p.p.s.a.) było w świetle ujawnionych okoliczności sprawy bezprzedmiotowe i zbyteczne, a tym samym naruszające ekonomikę postępowania. Zażaleniami "X" A. L., E. L., Z. L. – sp. j. z siedzibą w [...], A. L. i Z. L. zaskarżyli powyższe postanowienie zarzucając mu "naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia poprzez wadliwe przyjęcie, że w świetle okoliczności niniejszej sprawy brak jest podstaw do przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi". Z uwagi na powyższe w zażaleniach wniesiono o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez przywrócenie poszczególnym skarżącym terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi, ewentualnie uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia. W piśmie procesowym z 27 listopada 2025 r. skarżąca E. L. poparła zażalenia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenia nie zasługują na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935, dalej: p.p.s.a.), jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Zgodnie z art. 87 § 1 p.p.s.a., pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a.). Przypomnieć należy, że brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy i przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet lekkim niedbalstwem. Przywrócenie terminu ma bowiem charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Może mieć zatem miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przywrócenia uchybionego terminu nie uzasadniają niedostateczna staranność w prowadzeniu własnych spraw, czy też nieznajomość prawa. Warunkiem przywrócenia terminu jest zatem uprawdopodobnienie braku winy strony w jego uchybieniu, przy czym pojęcie winy należy rozumieć w sposób obiektywny – wymagając od strony staranności (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 lutego 2000 r., I CKN 1261/99 publ. Biuletyn SN 2000/5/12). Tylko stwierdzenie, iż strona danej przeszkody nie była w stanie przewidzieć, uzasadnia uwzględnienie wniosku. Chodzi więc o okoliczności od strony całkowicie niezależne i nieprzewidywalne (tak NSA w postanowieniu z dnia 20 stycznia 2020 r. I OZ 1120/20). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w przedmiotowej sprawie trafnie Sąd pierwszej instancji uznał, że zawarte we wniosku o przywrócenie terminu argumenty nie uprawdopodabniają braku winy w uchybieniu terminowi i tym samym nie mogły stanowić podstawy do przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. Zwrócenia uwagi wymaga, że zdaniem skarżących do uchybienia terminu w niniejszej sprawie doszło na skutek działania pracownika Spółki podejmującego się przekazania całej korespondencji pocztowej, który korespondencję z Sądu skierowaną do "X" A. L., E. L., Z. L. – sp. j. z siedzibą w [...], A. L. i Z. L. zawierającą wezwania do uzupełnienia braków formalnych ich skargi pomieszał z inną dokumentacją i przekazał ww. skarżącym dopiero po upływie terminu do uzupełnienia tych braków. Powyższe świadczy w ocenie skarżących o tym, że nieusunięcie tych braków w zastrzeżonym przez Sąd terminie nie nastąpiło z ich winy, gdyż na zaistniałą sytuację i zmieszanie korespondencji z innymi dokumentami przewożonymi przez pracownika nie mieli żadnego wpływu i było to od nich niezależne. Tymczasem niedochowanie należytej staranności przez pracownika Spółki lub osobę uprawnioną przez stronę do odbioru korespondencji nie może stanowić okoliczności mającej wpływ na bieg terminów w postępowaniu sądowym. Strona odpowiada za swoich pracowników i ponosi ryzyko związane z ich działaniami, również w zakresie odbioru korespondencji urzędowej. To strona ponosi odpowiedzialność za dobór osób, którymi posługuje się przy prowadzeniu zleconych im spraw. Tym samym, za zaniedbania tych osób odpowiedzialność ponosi sama strona. Stwierdzić zatem należy, że uchybienie w niniejszej sprawie terminowi do uzupełnienia braków formalnych skargi wynikało de facto z braku staranności w kierowaniu swoimi sprawami i braku należytej dbałości o własne interesy, a we wniosku o przywrócenie terminu, ani w zażaleniu skarżący nie wykazali, że istniały obiektywnie, niemożliwe do przezwyciężenia przeszkody uniemożliwiające im dochowanie terminu do uzupełnienia braków skargi. Brak było więc podstaw do przywrócenia skarżącym przedmiotowego terminu. W tych okolicznościach należało uznać, że zażalenia nie zawierają usprawiedliwionych podstaw, a Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu prawidłowo uznał, że skarżący nie uprawdopodobnili w wystarczającym stopniu braku winy w uchybieniu terminu. Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.