III OW 89/25

Dnia 20 stycznia 2026 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Artur Kuś (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Piotr Korzeniowski sędzia del. WSA Sławomir Pauter po rozpoznaniu w dniu 20 stycznia 2026 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Prezydenta Miasta [...] o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Prezydentem Miasta [...] a Prezesem Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej przez wskazanie organu właściwego do prowadzenia postępowania w sprawie zasypania rowu i zastąpienia go murem oporowym postanawia: oddalić wniosek. Pismem z 22 października 2025 r. Prezydent Miasta [...] złożył wniosek o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy nim a Prezesem Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej przez wskazanie organu właściwego do prowadzenia postępowania w sprawie zasypania rowu i zastąpienia go murem oporowym, przy realizacji inwestycji [...] S.A., znajdującego się na działce nr [...] obręb [...], który był urządzeniem wodnym kształtującym zasoby wodne. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że zawiadomieniem z 3 października 2025 r. znak: KPZ.0155.24.13.2025.AR Prezes Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie przekazał wniosek D.S., ul. [...], [...], z 24 września 2025 r. i jego uzupełnienie do załatwienia według właściwości Prezydentowi Miasta [...]. W powyższym wniosku D.S. podał, że inwestor w ramach wykonywania inwestycji pn. "[...]" wykonał prace budowlane polegające na zasypaniu rowu melioracyjnego, znajdującego się na całej długości zniwelowanego terenu pod budowę obecnego muru oporowego, wykonanego z paneli Larsena, bez wymaganego prawem pozwolenia wodnoprawnego. Dalej podał, że zasypano istniejący do 2024 r. rów wraz z przepustem związanym z nim funkcjonalnie - odwodnienie liniowe, zasypano ujście znajdujące się na działce numer [...] obręb [...] do potoku [...]. Przedłożył również ekspertyzę techniczną, wykonaną przez mgr inż. G. B.. W ekspertyzie stwierdzono, iż zasypany rów był urządzeniem wodnym kształtującym zasoby wodne zgodnie z art. 16 pkt. 65 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 960 ze zm., dalej: "Prawo wodne"). Zdaniem eksperta, likwidacja rowu przy realizacji inwestycji PKP S.A., zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 4 oraz art. 389 pkt 6 Prawa wodnego, wymagała pozyskania pozwolenia wodnoprawnego oraz zachowania istniejących stosunków wodnych. Rów ten kształtował stosunki wodne poprzez odprowadzenie wód opadowo-roztop owych z terenów przyległych oraz drogi przy torach kolejowych. Brak możliwości spływu wód spowodował zmianę stosunków wodnych na działkach. Likwidacja rowu spowodowała brak możliwości odwodnienia terenu zgodnie z ukształtowaniem terenu i brak możliwości spływu wód opadowo-roztopowych. Prezydent Miasta [...] stwierdził, że zgodnie z art. 16 pkt 65 lit. a Prawa wodnego, likwidacja rowu na działce nr [...], który kształtował zasoby wodne, jest likwidacją urządzenia wodnego, wymagającym uzyskania pozwolenia wodnoprawnego na podstawie art. 389 pkt 6 w związku art. 16 pkt 65 lit. a Prawa wodnego. Zdaniem Prezydenta Miasta [...], jeżeli nastąpiło wykonanie urządzenia wodnego (w tym przypadku jego likwidacja), sprawa powinna być rozpatrywana w kontekście art. 190 Prawa wodnego, a nie w trybie art. 234 Prawa wodnego. Prezydent Miasta [...] wyjaśnił, że powyższe przepisy różnicują właściwość organów, przed którymi może być załatwiona sprawa likwidacji szkodliwej dla gruntów sąsiednich zmiany stosunków wodnych na gruncie. Jeśli zmiana ta jest spowodowana zasypaniem i przebudową urządzenia wodnego, jakim jest rów a więc urządzenie lub budowla służąca do kształtowania zasobów wodnych lub korzystania z tych zasobów, to organem właściwym do władczej ingerencji jest Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie. Prezydent stwierdził, że przepisy art. 190 Prawa wodnego, stanowią lex specialis do art. 234 Prawa wodnego. Obejmują one, zatem przypadki szkodliwej dla gruntów sąsiednich zmiany stosunków wodnych na gruncie spowodowanej wykonaniem, likwidacją lub przebudową urządzenia wodnego. Zdaniem Prezydenta Miasta [...], jeżeli nastąpiło wykonanie urządzenia wodnego (odbudowa, rozbudowa, nadbudowa, przebudowa, rozbiórka lub likwidacja tych urządzeń), to działanie takie wymaga uzyskania pozwolenia wodnoprawnego. Przepis art. 190 ustawy Prawo wodne pozwala zaś nałożyć w drodze decyzji obowiązek likwidacji urządzenia wodnego wykonanego bez stosownego pozwolenia, ustalając warunki i termin wykonania tej czynności, a do wydania decyzji w tym przedmiocie właściwe jest PGW Wody Polskie. W odpowiedzi na wniosek Prezes Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej stwierdził, że w niniejszej sprawie nie tylko nie ma podstaw do wszczęcia sporu kompetencyjnego, ale również nie ma możliwości rozstrzygnąć go pomiędzy Prezesem Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej a Prezydentem Miasta [...], ponieważ żaden z organów nie jest organem właściwym do rozpatrzenia sprawy w świetle obowiązujących przepisów. Wyjaśnił, że wynika to z obowiązujących przepisów prawa. Zgodnie z art. 239 ust. 3 pkt Prawa wodnego, Wody Polskie dzieją się na jednostki organizacyjne, które stanowią odrębne organy, a na podstawie art. 190 Prawa wodnego oraz § 18 pkt 37 Rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 28 grudnia 2017 r. w sprawie nadania statutu Państwowemu Gospodarstwu Wodnemu Wody Polskie (Dz. U. z 2017 r. poz. 2506) przedmiotowa sprawa leży w kompetencjach Dyrektora Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie Zarząd Zlewni w [...] To oznacza, że organem właściwym w niniejszej sprawie jest Dyrektor Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie Zarząd Zlewni w [...]. Kompetencja rozpatrzenia przedmiotowej sprawy leży zatem po stronie organu, który nie jest stroną sporu. Naczelny Sąd Administracyjny zaważył, co następuje. Zgodnie z art. 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek, a organami administracji rządowej. Rozstrzyganie sporów polega na wskazaniu organu właściwego do rozpoznania sprawy (art. 15 § 2 p.p.s.a.). W niniejszej sprawie spór sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy wniosek dotyczący przedmiotowego zasypania rowu i zastąpienia go murem oporowym powinien zostać rozpoznany w trybie art. 190 Prawa wodnego czy też w trybie art. 234 tej ustawy. Zgodnie z art. 190 ust. 13 i ust. 14 Prawa wodnego, jeżeli właściciel urządzenia wodnego nie wystąpił z wnioskiem, o którym mowa w ust. 1 (wniosek o legalizację), lub nie uzyskał decyzji o legalizacji urządzenia wodnego, organ właściwy w sprawach pozwoleń wodnoprawnych na wykonywanie urządzeń wodnych nakłada na właściciela tego urządzenia, w drodze decyzji, obowiązek likwidacji urządzenia, ustalając warunki i termin wykonania tego obowiązku, a także jeżeli właściciel urządzenia wodnego nie uzyskał decyzji o legalizacji urządzenia wodnego, a likwidacja urządzenia jest niemożliwa ze względów technicznych lub ekonomicznych, organ właściwy w sprawach pozwoleń wodnoprawnych na wykonywanie urządzeń wodnych może nałożyć na właściciela tego urządzenia, w drodze decyzji, obowiązek wykonania urządzeń zapobiegających szkodom. W myśl art. 234 ust. 1 Prawa wodnego właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może: 1) zmieniać kierunku i natężenia odpływu znajdujących się na jego gruncie wód opadowych lub roztopowych ani kierunku odpływu wód ze źródeł - ze szkodą dla gruntów sąsiednich; 2) odprowadzać wód oraz wprowadzać ścieków na grunty sąsiednie. Na właścicielu gruntu ciąży obowiązek usunięcia przeszkód oraz zmian w odpływie wody, powstałych na jego gruncie na skutek przypadku lub działania osób trzecich, ze szkodą dla gruntów sąsiednich (art. 234 ust. 2 tej ustawy). Jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, z urzędu lub na wniosek, w drodze decyzji, nakazuje właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom, ustalając termin wykonania tych czynności (art. 234 ust. 3 Prawa wodnego). W pierwszym przypadku organem właściwym jest organ Wód Polskich, zaś w drugim przypadku właściwy jest wójt, burmistrz lub prezydent miasta. Katalog urządzeń wodnych wynika z definicji sformułowanej w art. 16 pkt 65 lit. a. Prawa wodnego, zgodnie z którą przez urządzenia wodne rozumie się urządzenia lub budowle służące do kształtowania zasobów wodnych lub korzystania z tych zasobów, w tym urządzenia lub budowle piętrzące, przeciwpowodziowe i regulacyjne, a także kanały i rowy oraz wyloty urządzeń kanalizacyjnych służące do wprowadzania ścieków do wód, do ziemi lub do urządzeń wodnych oraz wyloty służące do wprowadzania wody do wód, do ziemi lub do urządzeń wodnych. Złożony wniosek obejmuje zasypanie rowu i zastąpienia go murem oporowym, przy realizacji inwestycji PKP S.A., znajdującego się na działce nr [...] obręb [...] innymi słowy likwidację rowu na działce nr [...]. Zgodnie z art. 16 pkt 65 lit. a Prawa wodnego likwidacja urządzenia wodnego, wymaga uzyskania pozwolenia wodnoprawnego na podstawie art. 389 pkt 6 Prawa wodnego, w związku art. 16 pkt 65 lit. a Prawa wodnego. W tej sytuacji, organem właściwym w sprawie będzie Dyrektor Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie Zarząd Zlewni w [...], co przyznał Prezydent w swoim piśmie z 5 grudnia 2025 r., stanowiącym odpowiedź na wniosek o rozstrzygnięcie sporu. Podobne stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 16 kwietnia 2024 r. sygn. akt III OW 5/24 dotyczącego analogicznego przedmiotu sporu co w rozpatrywanej sprawie. Stronami niniejszego sporu kompetencyjnego są natomiast Prezydent Miasta [...] oraz Prezes Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej, co oznacza, że wniosek o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego podlega oddaleniu. Właściwym bowiem do rozpoznania przedmiotowego wniosku jest organ nie będący stroną niniejszego postępowania, tj. organ, który wydał pozwolenie wodnoprawne. W niniejszej sprawie, ponieważ żaden z organów pozostających w sporze nie jest właściwy w sprawie, wniosek na podstawie art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 15 § 2 p.p.s.a. i art. 64 § 3 p.p.s.a. podlegał oddaleniu.