I OSK 2732/23

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2026-01-22

Skład orzekający: Elżbieta Kremer, Jolanta Rudnicka, Jolanta Górska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzja zobowiązująca do zwrotu wydatków poniesionych przez gminę zastępczo za pobyt członka rodziny w domu pomocy społecznej może zostać wydana bez wcześniejszej decyzji ustalającej obowiązek ponoszenia opłat przez zobowiązanego?
Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że decyzja o zwrocie wydatków poniesionych przez gminę zastępczo za pobyt ojca skarżącej w domu pomocy społecznej była prawidłowa. Sąd podkreślił, że obowiązek zwrotu wydatków gminy wynika z faktu niewywiązywania się przez skarżącą z umowy o ponoszenie opłat za pobyt ojca, która pozostawała w mocy. Sąd nie dopatrzył się naruszenia przepisów prawa materialnego ani postępowania, które mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji zobowiązującej skarżącą do zwrotu wydatków poniesionych przez Gminę Racibórz za pobyt jej ojca w domu pomocy społecznej w okresie od 1 sierpnia 2016 r. do 5 marca 2018 r. Skarżąca kwestionowała zasadność tej decyzji, argumentując, że nigdy nie została wydana decyzja ustalająca jej obowiązek ponoszenia opłat, a także brak było umowy cywilnoprawnej. Skarżąca wniosła skargę kasacyjną od wyroku WSA w Gliwicach, który oddalił jej skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Elżbieta Kremer Sędziowie: sędzia NSA Jolanta Rudnicka sędzia del. WSA Jolanta Górska (sprawozdawca) Protokolant: starszy asystent sędziego Maciej Kozłowski po rozpoznaniu w dniu 22 stycznia 2026 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej K.O. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 10 lipca 2023 r. sygn. akt II SA/Gl 142/23 w sprawie ze skargi K.O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] listopada 2022 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu wydatków za pobyt członka rodziny w domu pomocy społecznej oddala skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 10 lipca 2023 r. sygn. akt II SA/Gl 142/23, oddalił skargę K.O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] listopada 2022 r., nr [...]. Decyzją tą utrzymano w mocy, wydaną na podstawie art. 61 ust. 1, 2 i 3 w zw. z art. 104 ust. 1, 3, 4 i 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2021 r., poz. 2268 ze zm.), decyzję Prezydenta Miasta Racibórz z dnia [...] września 2022 r., nr [...], zobowiązującą skarżącą do zwrotu wydatków z tytułu zastępczego ponoszenia opłat przez Gminę Racibórz za pobyt ojca – H.O. w Domu Pomocy Społecznej w G. za okres od 1 sierpnia 2016 r. do 5 marca 2018 r. w łącznej kwocie 35 362,77 zł. Skarżąca wniosła skargę kasacyjną od powyższego wyroku, zaskarżając go w całości i zarzucając 1. naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, tj.: - naruszenie art. 104 ust. 3 w zw. z art. 59 oraz w zw. z art. 103 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej poprzez niewłaściwe zastosowanie w sytuacji, gdy okoliczności sprawy nie dawały podstawy do oddalenia skargi skarżącej i utrzymania w mocy decyzji organu II instancji zobowiązującej skarżącą do zwrotu wydatków zastępczo poniesionych przez Gminę Racibórz, gdyż w analizowanym przypadku nigdy nie została wydana decyzja ustalająca obowiązek ponoszenia opłat przez skarżącą, a jedynie decyzja dotycząca zobowiązania do zwrotu należności poniesionych zastępczo przez Gminę Racibórz, jak również brak było umowy cywilnoprawnej o której to umowie mowa w art. 103 ust. 2 ustawy dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej; - naruszenie art. 104 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej poprzez jego błędną wykładnię polegająca na uznaniu, iż nie znajdzie on zastosowania w przypadku, gdy organ zaniechał wydania decyzji ustalającej obowiązek ponoszenia opłat określonych przepisami ustawy dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej; 2. naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: - art. 134 § 1 i art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez nierozpatrzenie przez Sąd całości sprawy i pozostawienie poza rozważaniami istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności, w tym w szczególności kwestii czy organ II instancji przy wydawaniu zaskarżonej decyzji z dnia [...].11.2022 r. dysponował całością zgromadzonych w sprawie dokumentów, która to okoliczność miała istotne znaczenie dla rozpatrzenia niniejszej sprawy. Zarzucając powyższe, skarżąca wniosła o: uchylenie w całości zaskarżonego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania ewentualnie o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Gliwicach i rozpoznanie skargi, a także o zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania oraz kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Nadto, skarżąca wniosła o rozpoznanie sprawy na rozprawie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach wniosło o oddalenie skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej wyznaczonymi wskazanymi podstawami. Zgodnie z treścią art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Rozpoznając wniesioną w niniejszej sprawie skargę kasacyjną, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zawarte w niej zarzuty nie pozwalają na skuteczne zakwestionowanie oceny i ustaleń dokonanych przez Sąd I instancji w zaskarżonym wyroku, mających znaczenie dla rozpoznania sprawy. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, prawidłowo bowiem Sąd I zaaprobował stanowisko orzekających w sprawie organów, że w okolicznościach niniejszej sprawy zachodziły podstawy do zobowiązania skarżącej do zwrotu wydatków z tytułu zastępczego ponoszenia opłat przez Gminę Racibórz za pobyt jej ojca w Domu Pomocy Społecznej w G. za okres od dnia 1 sierpnia 2016 r. do dnia 5 marca 2018 r. Decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] listopada 2022 r. i poprzedzająca ją decyzja Prezydenta Miasta Racibórz z dnia [...] września 2022 r. wydane zostały na podstawie art. 61 ust. 3 i art. 104 ustawy z dnia dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2021 r., poz. 2268 ze zm.). Przepis art. 61 ustawy o pomocy społecznej stanowi, że: 1. Obowiązani do wnoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej są w kolejności: 1) mieszkaniec domu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka, 2) małżonek, zstępni przed wstępnymi, 3) gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej - przy czym osoby i gmina określone w pkt 2 i 3 nie mają obowiązku wnoszenia opłat, jeżeli mieszkaniec domu ponosi pełną odpłatność. 2. Opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wnoszą: 1) mieszkaniec domu, nie więcej jednak niż 70% swojego dochodu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka, nie więcej niż 70% tego dochodu; 2) małżonek, zstępni przed wstępnymi - zgodnie z umową zawartą w trybie art. 103 ust. 2: a) w przypadku osoby samotnie gospodarującej, jeżeli dochód jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, jednak kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% tego kryterium, b) w przypadku osoby w rodzinie, jeżeli posiadany dochód na osobę jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, z tym że kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie; 3) gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej – w wysokości różnicy między średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej a opłatami wnoszonymi przez osoby, o których mowa w pkt 1 i 2. 2a. Opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej mogą wnosić osoby niewymienione w ust. 2. 2c. W przypadku, o którym mowa w ust. 2a, art. 103 ust. 2 stosuje się odpowiednio. 2d. W przypadku odmowy przez osoby, o których mowa w ust. 1 pkt 2, zawarcia umowy, o której mowa w art. 103 ust. 2, wysokość ich opłaty za pobyt mieszkańca domu w domu pomocy społecznej ustala w drodze decyzji organ gminy właściwej zgodnie z art. 59 ust. 1, z uwzględnieniem ograniczeń, o których mowa w ust. 2 pkt 2 i art. 103 ust. 2. 2e. W przypadku odmowy przez osoby, o których mowa w ust. 1 pkt 2, zawarcia umowy, o której mowa w art. 103 ust. 2, oraz niewyrażenia zgody na przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego, wysokość ich opłaty za pobyt mieszkańca domu w domu pomocy społecznej ustala, w drodze decyzji, organ gminy właściwej zgodnie z art. 59 ust. 1, w wysokości różnicy między średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej a opłatą wnoszoną przez mieszkańca domu i opłatami wnoszonymi przez inne osoby obowiązane, o których mowa w ust. 1 pkt 2. 2f. Wysokość opłaty za pobyt mieszkańca domu w domu pomocy społecznej, o której mowa w ust. 2e, ustala się proporcjonalnie do liczby osób obowiązanych do jej wnoszenia. 3. W przypadku niewywiązywania się osób, o których mowa w ust. 2 pkt 1 i 2 oraz ust. 2a, z obowiązku opłaty za pobyt mieszkańca domu w domu pomocy społecznej, ustalonego w decyzji lub umowie, o której mowa w art. 103 ust. 2, opłaty te zastępczo wnosi gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej. Wydatki gminy podlegają ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Przepis art. 104 ust. 3-8 stosuje się odpowiednio. Z kolei, zgodnie z treścią art. 104 tej ustawy wysokość należności, o których mowa w ust. 1, podlegających zwrotowi oraz terminy ich zwrotu ustala się w drodze decyzji administracyjnej (ust. 3). W przypadkach szczególnie uzasadnionych, zwłaszcza jeżeli żądanie zwrotu wydatków na udzielone świadczenie, z tytułu opłat określonych w ustawie oraz z tytułu nienależnie pobranych świadczeń w całości lub w części stanowiłoby dla osoby zobowiązanej nadmierne obciążenie lub też niweczyłoby skutki udzielanej pomocy, właściwy organ, który wydał decyzję w sprawie zwrotu należności, o których mowa w ust. 1, na wniosek pracownika socjalnego lub osoby zainteresowanej, może odstąpić od żądania takiego zwrotu, umorzyć kwotę nienależnie pobranych świadczeń w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty ( ust. 4). Należności, o których mowa w ust. 1, ulegają przedawnieniu z upływem 3 lat, licząc od dnia, w którym decyzja ustalająca te należności stała się ostateczna (ust. 5). Bieg przedawnienia przerywa odroczenie terminu płatności należności lub rozłożenie spłaty należności na raty. Po przerwaniu biegu terminu przedawnienia biegnie on na nowo od dnia następującego po dniu ustalonym jako ostatni dzień spłaty odroczonej należności lub po dniu ustalonym jako ostatni dzień spłaty ostatniej raty należności (ust. 6). Nie wydaje się decyzji o zwrocie nienależnie pobranych świadczeń, jeżeli od terminu ich pobrania upłynęło więcej niż 10 lat (ust. 7). Należności, o których mowa w ust. 1, podlegają zwrotowi na rachunek bankowy odpowiednio gminy, powiatu lub samorządu województwa (ust. 8). Z treści art. 61 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej wynika, że warunkiem wydania decyzji ustalającej wysokość należności poniesionych zastępczo przez gminę i zobowiązującej do ich zwrotu na podstawie art. 61 ust. 3 w zw. z art. 104 ust. 3 jest istnienie w obrocie prawnym decyzji lub umowy ustalającej wysokość odpłatności za pobyt mieszkańca w domu pomocy społecznej oraz ustalenie okoliczności braku wywiązywania się osoby zobowiązanej z obowiązku ponoszenia opłat ustalonych w decyzji lub umowie. Wskazać przy tym należy, że powołana treść art. 61 ust. 3 została wprowadzona mocą ustawy z dnia 19 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o pomocy społecznej oraz ustawy o ochronie zdrowia psychicznego (Dz.U. z 2021 r., poz. 803). Wcześniej zaś przepis ten stanowił, że w przypadku niewywiązywania się osób, o których mowa w ust. 2 pkt 1 i 2 oraz ust. 2a, z obowiązku opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej opłaty te zastępczo wnosi gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej. Gminie przysługuje prawo dochodzenia zwrotu poniesionych na ten cel wydatków. Stosowanie tego przepisu wywoływało rozbieżności i w uchwale z dnia 11 czerwca 2018 r., sygn. akt I OPS 7/17 (https://orzeczenia.nsa.gov.pl) Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, że obowiązek wnoszenia, przez osoby wskazane w art. 61 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej, opłat za pobyt w domu pomocy społecznej umieszczonej w nim osoby, a w konsekwencji wydanie decyzji o zwrocie kosztów poniesionych zastępczo przez gminę na podstawie art. 104 ust. 3 w związku z art. 61 ust. 3 tej ustawy, wymaga uprzedniego skonkretyzowania i zindywidualizowania tego obowiązku począwszy od dnia jego powstania w stosunku do każdej ze zobowiązanych osób w decyzji administracyjnej o ustaleniu opłaty wydanej na podstawie art. 59 ust. 1 w związku z art. 61 ust. 1 i 2 tej ustawy lub w drodze umowy zawartej na podstawie art. 103 ust. 2 w związku z art. 61 ust. 1 i 2 oraz art. 64 ustawy o pomocy społecznej. Aktualnie jednak brzmienie art. 61 ust. 3 nie wywołuje rozbieżności i niewątpliwie wynika z niego, że o zastępczej realizacji obowiązku wnoszenia opłaty przez gminę można mówić jedynie wtedy, gdy obowiązku tego nie wykonują osoby zobowiązane na podstawie umowy lub decyzji administracyjnej. Tym samym, zastępcze wnoszenie opłaty przez gminę wymaga uprzedniej konkretyzacji i indywidualizacji przedmiotowego obowiązku w umowie lub decyzji. Pamiętać bowiem należy, że ustalenie - na podstawie art. 59 ust. 1 u.p.s. – w drodze decyzji opłaty ponoszonej przez osoby wymienione w art. 61 ust. 2 ustawy za pobyt mieszkańca w domu pomocy społecznej jest alternatywnym rozwiązaniem w stosunku do możliwości ustalenia tej opłaty w drodze umowy, o jakiej mowa w art. 103 ust. 2 ustawy. W stosunku do małżonka, zstępnych i wstępnych istnieje bowiem zarówno możliwość wydania decyzji, jak i zawarcia umowy, a także połączenia obu tych form ustalenia opłaty, jeżeli ustalona w drodze umowy opłata nie odpowiada wysokością zakresowi zobowiązań ciążących na tych osobach. Inaczej ujmując, w każdym przypadku gdy ustalona w drodze umowy (umów) opłata nie będzie pokrywać rzeczywistego kosztu pobytu mieszkańca w domu pomocy społecznej, organ ma obowiązek wydać decyzję o ustaleniu wysokości należnej opłaty od osoby wymienionej w art. 61 ust. 1 pkt 2 ustawy, uwzględniając maksymalną dopuszczalność kwotowego obciążenia opłatą przy stosowaniu kryterium ustawowego wynikającego z art. 61 ust. 2 ustawy. Ta możliwa elastyczność w zakresie formy ustalenia odpłatności za pobyt mieszkańca w domu pomocy społecznej przez osoby wymienione w art. 61 ust. 1 pkt 2 ustawy uzasadnia posłużenie się spójnikiem alternatywy zwykłej, celem oddania relacji istniejących między ustaleniem opłaty w drodze decyzji i umowy. Z kolei, dochodzenie roszczeń przez gminę powinno być poprzedzone wydaniem decyzji na podstawie art. 104 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej a więc zwrot należności powinien być egzekwowany na podstawie decyzji o zwrocie a nie decyzji ustalającej opłatę. Z akt niniejszej sprawy wynika zaś, że skarżąca na mocy umowy z dnia 20 grudnia 2023 r. zawartej z Dyrektorem Ośrodka Pomocy Społecznej w Raciborzu, zobowiązała się do ponoszenia opłaty za pobyt ojca w Domu Pomocy Społecznej. Umowa ta była następnie zmieniana aneksami zmieniającymi wysokość opłaty ponoszonej przez skarżącą od dnia 1 lutego 2014 r., 1 kwietnia 2015 r. oraz od dnia 1 marca 2016 r. Bezsporne przy tym jest, że skarżąca od dnia 1 sierpnia 2016 r. nie wywiązywała się z zawartej umowy. Niewątpliwie, w piśmie z dnia 4 sierpnia 2016 r. skarżąca złożyła oświadczenie o wypowiedzeniu umowy. Jednakże, jak wynika z akt sprawy, następnie w piśmie z dnia 23 września 2016 r. skarżąca wniosła o przychylenie się do prośby zwolnienia z odpłatności a w piśmie z dnia 11 października 2016 r. wniosła o sporządzenie stosownych zmian w dotychczasowych umowach w zakresie dotyczącym stawki naliczonej opłaty. Z kolei, w odpowiedzi na wezwanie organu I instancji, zawarte w piśmie z dnia 18 października 2016 r., do sprecyzowania złożonych żądań, w piśmie z dnia 10 listopada 2016 r. skarżąca wskazała, że wnosi o zwolnienie jej w całości z obowiązku ponoszenia opłaty za pobyt ojca w Domu Pomocy Społecznej ewentualnie o zmianę dotychczasowych umów w zakresie stawki naliczonej opłaty. Wniosek skarżącej w tym zakresie został rozpatrzony decyzją z dnia 13 stycznia 2017 r. Prezydenta Miasta Racibórz o odmowie zwolnienia skarżącej z opłaty za pobyt ojca w Domu Pomocy Społecznej i decyzja ta utrzymana została w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 8 marca 2017 r. a Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 11 października 2017 r., sygn. akt IV SA/Gd 436/17 oddalił skargę wniesioną przez skarżącą na tą decyzję. W rozstrzygnięciach tych stwierdzono zaś, że skarżąca wnosi opłatę na mocy umowy z dnia 20 grudnia 2013 r. W stanie prawnym obowiązującym w dacie wydawania tych decyzji o zwolnienie z opłaty mogły zaś ubiegać się wyłącznie osoby wnoszące opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej. Co więcej, po zakończeniu postępowania w przedmiocie zwolnienia z opłaty, organ I instancji, w piśmie z dnia 13 lutego 2019 r., poinformował skarżącą o braku możliwości uwzględnienia wniosku skarżącej dotyczącego zmiany wysokości opłaty ustalonej w dotychczasowych aneksach do umowy z dnia 20 grudnia 2013 r. Z powyższego wynika, że skarżąca ostatecznie nie podtrzymała i nie złożyła skutecznie oświadczenia o wypowiedzeniu zawartej umowy, a tym samym umowa ta obowiązywała zgodnie z jej § 9 na czas pobytu ojca skarżącej w Domu Pomocy Społecznej. W tych okolicznościach, jak słusznie stwierdził Sąd I instancji, zastosowanie znajdował przepis art. 61 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej. Dlatego też, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie zasługiwał na uwzględnienie zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia art. 104 ust. 3 w zw. z art. 59 oraz w zw. z art. 103 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej. Wskazać przy tym należy, że ustalona w decyzji kwota podlegająca zwrotowi nie była kwestionowana w skardze kasacyjnej. Ponadto, nie zasługiwał na uwzględnienie zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia art. 104 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej, zgodnie z którym należności, o których mowa w ust. 1, ulegają przedawnieniu z upływem 3 lat, licząc od dnia, w którym decyzja ustalająca te należności stała się ostateczna. Początkiem biegu tego terminu, wbrew twierdzeniom skarżącej, nie jest bowiem data wydania decyzji lub podpisania umowy ustalającej wysokość opłaty za pobyt osoby w domu pomocy społecznej dla którejś z osób zobowiązanych do ponoszenia takiej opłaty. Jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 14 listopada 2025 r., sygn. akt I OSK 2168/24 (https://orzeczenia.nsa.gov.pl), należy bowiem dostrzec różnicę między opłatami za pobyt w domu pomocy społecznej, wnoszonymi przez osoby do tych opłat zobowiązane a kategorią wydatków na świadczenia z pomocy społecznej. Ustawodawca na gruncie ustawy o pomocy społecznej wyraźnie dokonał rozróżnienia na opłaty określone przepisami ustawy oraz wydatki na świadczenia z pomocy społecznej. Sprawa zwrotu należności z tytułu wydatków na świadczenia z pomocy społecznej nie dotyczy bezpośrednio opłat wnoszonych na podstawie art. 61 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Wydatki, które gmina poniosła zastępczo, tj. w przypadku niewywiązywania się osób z obowiązku ponoszenia opłat, podlegają ściągnięciu w trybie egzekucji, po uprzednim wydaniu decyzji na podstawie art. 104 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej określającej wysokość należności z tego tytułu i termin zwrotu. Przepis art. 104 ust. 5 dotyczy zaś należności, o których mowa w ust. 1 tego artykułu, czyli z tytułu wydatków na świadczenia z pomocy społecznej. Opłaty ponoszone zastępczo przez gminę stanowią wydatki podlegające ściągnięciu w trybie postępowania egzekucyjnego. Dopiero zatem wydanie ostatecznej decyzji określającej wysokość należności podlegającej zwrotowi z tytułu poniesionych przez gminę wydatków i termin tego zwrotu otwiera bieg terminu 3 letniego, skutkującego przedawnieniem należności z tytułu tych wydatków. Nadto, nie zasługiwały na uwzględnienie zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia art. 134 § 1 i art. 141 § 4 p.p.s.a. Art. 141 § 4 p.p.s.a. określa elementy uzasadnienia wyroku i wskazuje, że uzasadnienie winno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Wszystkie te elementy zostały zawarte w uzasadnieniu Sądu I instancji. Za pomocą zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie można skutecznie zwalczać prawidłowości przyjętego przez Sąd I instancji stanu faktycznego czy też stanowiska co do wykładni bądź zastosowania prawa materialnego. Analiza uzasadnienia zaskarżonego wyroku pozwala na przyjęcie, że spełnia ono wszystkie niezbędne wymogi, o których mowa w powołanym przepisie, a dostatecznie zwięźle przedstawiony w nim wywód prawny w toku kontroli instancyjnej pozwala na ocenę, jakie znaczenie Sąd I instancji nadał zastosowanym normom prawnym i co stanowiło podstawę prawną rozstrzygnięcia zawartego w sentencji. Sąd I instancji nie jest również obowiązany szczegółowo odnosić się w uzasadnieniu wydawanego orzeczenia do zarzutów i argumentacji w jego ocenie niemających istotnego znaczenia w sprawie (por. wyroki NSA z: 8 kwietnia 2008 r. II FSK 1965/06 i z 19 stycznia 2012 r. I OSK 62/11, aprobowane przez M. Jagielską, J. Jagielskiego, R. Stankiewicza, M. Grzywacza w: red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, C.H. Beck 2021, s. 746, nb 22). Z kolei, zarzut naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. byłby skuteczny wtedy, gdyby sąd wykroczył poza granice sprawy, w której została wniesiona skarga, albo - mimo wynikającego z tego przepisu obowiązku - nie wyszedł poza zarzuty i wnioski skargi nie zauważając na przykład naruszeń prawa, które nie były powołane przez skarżącego, a które sąd I instancji zobowiązany był uwzględnić z urzędu. W ramach zarzutu naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. nie można jednak kwestionować dokonanej przez sąd oceny ustalonego stanu faktycznego z punktu widzenia jego zgodności lub niezgodności z mającym zastosowanie w sprawie stanem prawnym i faktycznym, czy też prawidłowości dokonanej przez sąd oceny działań organu administracji publicznej pod kątem zachowania przepisów procedur obowiązujących ten organ. Z uzasadnienia zarzutu skargi kasacyjnej w tym zakresie nie wynika aby taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie. Mając na uwadze powyższe względy, skarga kasacyjna, jako pozbawiona usprawiedliwionych podstaw, podlegała oddaleniu i na podstawie art. 184 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło