III SA/Po 787/22

Dnia 20 stycznia 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Walentyna Długaszewska Sędziowie WSA Mirella Ławniczak (sprawozdawca) Asesor sądowy WSA Piotr Ławrynowicz po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 20 stycznia 2023 roku sprawy ze skargi J. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 30 sierpnia 2022 r., nr [...] w przedmiocie oddalenia zarzutów w sprawie postępowania egzekucyjnego oddala skargę. III SA/Po 787/22 U Z A S A D N I E N I E W dniu 27 maja 2021 roku J. K. złożył zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej na podst. tytułów wykonawczych o nr [...] i [...] z 4 maja 2021 roku dot. obowiązku dokonania opłaty za nieopłacony postój w strefie płatnego parkowania w O. . Zakwestionował istnienie tego obowiązku z uwagi na nieprawidłowe oznakowanie strefy. Postanowieniem z dnia 14 stycznia 2022 roku , o nr [...] Prezydent Miasta O. oddalił zarzuty J. K. . W uzasadnieniu organ wskazał, że strona z uwagi na zdarzenia nieopłaconego postoju w strefie płatnego parkowania otrzymała raporty/wezwania będące dowodem parkowania w strefie oraz wezwanie do wniesienia opłaty dodatkowej za nieopłacony postój. Organ wyjaśnił, że zgodnie z przepisami rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 3 lipca 2003 r w sprawie szczegółowych warunków technicznych dla znaków i sygnałów drogowych oraz urządzeń bezpieczeństwa ruchu drogowego i warunków ich umieszczania na drogach początek strefy płatnego parkowania oznacza się znakiem drogowym D-44 ,a jej zakończenia znakiem drogowym D-45.W strefie oznakowanej znakiem D-44 miejsca dla postoju pojazdu samochodowego wyznacza się znakami pionowymi określonymi w pkt 5.2.18 oraz znakami poziomymi określonymi w załączniku nr 2 do rozporządzenia w pkt 5.2.4,pkt 5.2.5, 5.2.6 i 5.9.2. Znaki takie jak wskazał sam zobowiązany znajdują się w miejscach , w których parkował . W dniu 19 stycznia 2022 roku strona złożyła zażalenie na powyższe postanowienie .W uzasadnieniu wskazano, że organ nie dowiódł zaparkowania samochodu na wyznaczonym stanowisku ,a jedynie w obszarze prawidłowo oznakowanym. Zdaniem strony organ nie wskazał wprost, że w miejscu w którym strona zaparkowała nie było żadnego znaku czy symbolu oznaczającego płatne miejsce postojowe . W dniu 30 sierpnia 2022 roku Samorządowe Kolegium Odwoławcze K. postanowieniem o nr [...] utrzymało w mocy orzeczenie organu I instancji. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że organ I instancji przeprowadził prawidłowo postępowanie dowodowe i zasadnie uznał, że skoro doszło do zaparkowania w SPP i nie wniesiono opłaty, to prawidłowo skierowano do zobowiązanego upomnienie ,a następnie wystawiono tytuły wykonawcze. Strona skorzystała z prawa skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. Pełnomocnik strony wniósł o uchylenie obu postanowień z uwagi na fakt ,iż SKO w K. nie odniosło się do kluczowego zarzutu strony, a mianowicie niewłaściwego oznaczenia miejsca ,w którym skarżący zaparkował swój pojazd. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył co następuje. Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Rację ma jedynie skarżący zarzucając organowi II instancji, że nie odniósł się do zarzutu niewłaściwego oznaczenia miejsca parkowania , co wprawdzie jest uchybieniem organu , to niemniej nie ma ono wpływu na wynik sprawy, bowiem organ odwoławczy w całości poparł stanowisko organu I instancji, w tym również jego ustalenia i wnioski. A z uzasadnienia orzeczenia Prezydenta Miasta O. z dnia 14 stycznia 2022 roku wynika wprost, że odniesiono się do tej kwestii, ponadto była ona już uprzednio rozpoznawana na skutek zażalenia z dnia 29 czerwca 2021roku. Przystępując do kwestii postawionego zarzutu wskazać należy, że przede wszystkim niniejsze postępowanie toczy się jako konsekwencja wniesionego zarzutu dot. tytułów wykonawczych o nr [...] i [...] z dnia 4 maja 2021 roku. W pierwszej kolejności należy przypomnieć, że procedura egzekucyjna przewidziana w ustawie z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (w niniejszej sprawie w brzmieniu obowiązującym po 30 lipca 2020 r. - Dz.U. z 2020 r., poz. 1427 z późn. zm. - dalej w skrócie "u.p.e.a."), co do zasady nie służy ustaleniu bądź określaniu obowiązków zobowiązanego, a jedynie wykonaniu tych obowiązków w drodze egzekucji administracyjnej, a więc ma zastosowanie dopiero w sytuacji, gdy zobowiązany nie wykona dobrowolnie obowiązku (tutaj: wynikającego z mocy prawa) i wówczas zachodzi podstawa do przymusowego egzekwowania tego obowiązku według reguł przewidzianych powołaną wyżej ustawą u.p.e.a. Tym samym badanie zasadności egzekwowanego obowiązku zobowiązanej strony następuje według reguł przewidzianych przepisami u.p.e.a. Postępowanie egzekucyjne jest bowiem szczególnym rodzajem postępowania administracyjnego, mającego własne instytucje procesowe i środki zaskarżenia. Zatem celem tego postępowania, przy uwzględnieniu ochrony praw zobowiązanego w określonych przepisami u.p.e.a. sytuacjach, jest jednak zaspokojenie dochodzonych roszczeń wierzyciela, a nie badanie zasadności dochodzonego przez wierzyciela roszczenia (obowiązku zobowiązanego), co wynika wprost z art. 29 § 1 u.p.e.a.). Podstawowym środkiem ochrony zobowiązanego przed nieuzasadnionym bądź niezgodnym z prawem wszczęciem i prowadzeniem egzekucji są zarzuty, których podstawy są ściśle określone przez ustawodawcę, a zatem stanowią zamknięty katalog, który przewidziany jest w przepisie art. 33 u.p.e.a. Zarzuty zgłaszane są organowi egzekucyjnemu i do tego organu należy ostateczne rozstrzygnięcie o zasadności bądź niezasadności, czy też niedopuszczalności zarzutów. Zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej są sformalizowanym środkiem prawnym, a ich wniesienie wszczyna postępowanie zmierzające do rozpoznania sprawy i wydania rozstrzygnięcia w przedmiocie zarzutów na postępowanie egzekucyjne. Zarzuty te można składać tylko z przyczyn ściśle wskazanych w ww. art. 33 u.p.e.a. W ocenie Sądu, organ odnosząc się do podniesionych przez stronę zobowiązaną zarzutów określonych w art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a., słusznie uznał je za nieuzasadnione w kontekście zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności dokumentacji fotograficznej i nawet argumentów skarżącego. Zdaniem Sądu, zaprezentowana przez organ ocena co do istoty zarzutu nieistnienia obowiązku i jego argumentacji była uprawniona i brak jest podstaw do jej kwestionowania. Podkreślić należy, że postępowanie egzekucyjne nie jest etapem, na którym może być prowadzony spór co do okoliczności przytoczonych przez zobowiązanego, a dotyczących braku właściwego oznakowania w strefie płatnego parkowania miejsc postoju pojazdu. Tym właściwym etapem przedegzekucyjnym do podważania istnienia obowiązku, objętego tytułem wykonawczym, było dostarczenie stronie upomnień. Na skutek wniesionych zarzutów uruchamiane jest postępowanie przewidziane w art. 34 u.p.e.a. Obowiązkiem zobowiązanego jest wskazanie podstawy zarzutu, a więc faktu lub prawa mieszczącego się w zakresie podstaw określonych przepisem art. 33 u.p.e.a.).Na tle powyższego Sąd stwierdził, że zarzut co do nieistnienia obowiązku nie zasługuje na uwzględnienie w świetle ustaleń organu, znajdujących oparcie w materiale dowodowym zgromadzonym w aktach sprawy, jak i stanowisku skarżącego , który w żaden sposób nie podważył w sposób wymagany przepisami u.p.e.a .W sprawie Skarżący nie kwestionuje okoliczności doręczenia upomnienia tj. wezwania do zapłaty egzekwowanej należności z tytułu opłaty za nieopłacony postój pojazdu we wskazanych dniach, miejscach oraz godzinach pod rygorem wszczęcia egzekucji administracyjnej w przypadku nieuregulowania żądanej należności w terminie 7 dni (art. 15 § 1 u.p.e.a.). Skoro zatem upomnienie skutecznie doręczono, to wobec braku dobrowolnej zapłaty lub wykazania dowodami stwierdzającymi nieistnienie obowiązku – uprawniało organ do podjęcia kolejnych działań prawnych, a mianowicie wszczęcia w tej sprawie egzekucji administracyjnej. Poza sporem jest także, że J. K. nie podjął żadnych działań prawnych w odpowiedzi na ww. upomnienie, w szczególności wykazujących, że twierdzenia organu co do zdarzeń objętych tytułami wykonawczymi są błędne (że sporne zdarzenia nie miały miejsca lub, że zostały oparte na błędnych ustaleniach). Nie budzi również wątpliwości, że żądanej tym upomnieniem należności skarżący nie uregulował dobrowolnie aż do dnia wszczęcia egzekucji w badanej sprawie . Co istotne, również w zażaleniu na postanowienie organu I instancji, jak i w skardze strona nie odnosi się , do tych okoliczności, natomiast całkowicie koncentruje się na kwestionowaniu istnienia dochodzonych w egzekucji obowiązków wskazanych w ww. tytułach wykonawczych z uwagi na niewłaściwe oznakowanie miejsc postoju pojazdu w strefie płatnego parkowania, a tym samym błędne przyjęcie , że skarżący miał obowiązek uiścić opłatę za parkowanie w strefie płatnego parkowania ("SPP"), stosownie do art. 13b ust. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r O drogach publicznych ( Dz.U. 2017,poz.2222 ze zm."u.d.p."), mimo braku oznakowania "wyznaczonego miejsca" Stosownie z kolei do art. 13 ust. 1 pkt 1 lit. a) tej ustawy korzystający z dróg publicznych są obowiązani do ponoszenia opłat za postój pojazdów samochodowych na drogach publicznych w Zgodnie z art. 13b ust. 3 u.d.p. strefę tę ustala rady gminy (rada miasta),a w myśl art. 13b ust. 1 u.d.p. omawianą opłatę pobiera się za postój pojazdów samochodowych w strefie płatnego parkowania, w wyznaczonym miejscu, w określone dni robocze, w określonych godzinach lub całodobowo. Zgodnie natomiast z art. 13f ust. 1 u.d.p. za nieuiszczenie omawianej opłaty pobiera się opłatę dodatkową. Konsekwencją powyższych regulacji jest uznanie, że obowiązek uiszczenia zarówno opłaty za postój pojazdu samochodowego na drodze publicznej w wyznaczonym miejscu w strefie płatnego parkowania, jak i opłaty dodatkowej jest obowiązkiem wynikającym z mocy samego prawa. Obowiązek taki powinien być zatem wykonany niezwłocznie po zaistnieniu zdarzenia, z wystąpieniem którego ustawa wiąże jego powstanie. W uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 października 2017 r., sygn. akt II GPS 2/17 wskazano , że zgodnie z art. 13b ust. 1 w związku z art. 13 ust. 1 pkt 1 u.d.p. opłatę za postój pojazdów samochodowych na drogach publicznych w strefie płatnego parkowania pobiera się od korzystającego z drogi publicznej wyłącznie za postój w odpowiednio wyznaczonym do tego miejscu, a nie: w dowolnym miejscu znajdującym się w tej strefie. Podkreślono też, że miejscem wyznaczonym jest, co do zasady, miejsce wyróżnione zarówno znakami informacyjnymi pionowymi, jak i znakami informacyjnymi poziomymi. Zwrócono uwagę, że znaki informacyjne pionowe mają na celu poinformowanie kierujących pojazdami o rodzaju drogi i sposobie korzystania oraz obiektach znajdujących się przy drodze lub w jej pobliżu przeznaczonych dla użytkowników dróg - pkt 5 załącznika nr 1 do wcześniej powołanego rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 3 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych warunków technicznych dla znaków i sygnałów drogowych oraz urządzeń bezpieczeństwa ruchu drogowego i warunków ich umieszczenia na drogach (Dz. U. z 2003r., Nr 220, poz. 2181, dalej: rozporządzenie), natomiast znaki informacyjne poziome dróg służą zwiększeniu bezpieczeństwa uczestników ruchu i innych osób znajdujących się na drodze, usprawnieniu ruchu pojazdów i ułatwieniu korzystania z dróg (pkt 1.2 załącznika nr 2 do rozporządzenia). Na tej podstawie wywiedziono, że to znakom pionowym należy przypisać rolę decydującą w omawianej kwestii.Idąc tym tokiem rozumowania, należałoby uznać, że znaki informacyjne poziome pełnią jedynie funkcję wspierającą w zakresie obejmującym wyznaczenie stanowiska postojowego. Co więcej, stosownie do punktu 5.2.4 zdanie pierwsze załącznika nr 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 3 lipca 2003 r. nie muszą być one zastosowane w przypadku, gdy stanowisko to zostało wydzielone konstrukcyjnie.Z powyższych unormowań wynika zatem , że prawodawca dopuszcza zaniechanie wykorzystania znaków poziomych jedynie wówczas, gdy ich funkcję zastępuje konstrukcyjne ustalenie stanowisk na wydzielonych parkingach. Zasadność obciążenia użytkownika drogi opłatą za parkowanie w lokalizacjach bez znaków poziomych wymaga zatem wykazania, że pojazd pozostawiono w strefie płatnego parkowania na wydzielonym parkingu, w obrębie którego konstrukcyjnie wydzielone takie stanowiska. Analiza materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie, a przede wszystkim dokumentacji zdjęciowej nie pozostawia wątpliwości, że w spornych przypadkach postój pojazdu samochodowego odbył się w miejscach, które zostały oznakowane znakami pionowymi. Znak P-19 "linia wyznaczająca pas postojowy" wyznacza pas przeznaczony na postój pojazdów wzdłuż krawędzi jezdni lub oddziela od niej zatokę postojową i taki znak widoczny jest za pojazdem na wszystkich zdjęciach z raportu ze strefy w dniach 29 stycznia i 6 lutego 2020. Organ więc wbrew twierdzeniu zażalenia i skargi wykazał, że zaparkował w miejscu prawidłowo oznaczonym. Znak ten należy do grupy znaków 5.2.5 tj. wyznaczających pas postojowy. Natomiast strona nie zdołała wykazać, że auto w takim miejscu nie stało. Skarżący błędnie rozróżnia miejsca postojowe od stanowisk postojowych z intencją nie podlegania obowiązkowi opłaty przy niewyznaczonym stanowisku postojowym. Tymczasem miejsce postojowe to wydzielona powierzchnia terenu przeznaczona do postoju pojazdów mechanicznych i na którym to miejscu postojowym może być więcej stanowisk postojowych. Niemniej samo wyznaczenie pasa postojowego , czyli pasa przeznaczonego do postoju pojazdów jest wystarczającym wymogiem dla przyjęcia zaparkowania w strefie płatnego postoju. Należy też podkreślić ,że strona w postępowaniu administracyjnym konsekwentnie używa pojęcia stanowisko postojowe ,podczas gdy w skardze pełnomocnik stoi na stanowisku, że to miejsce zaparkowania jako takie, a nie stanowisko było niewłaściwe oznakowane. Reasumując sporne miejsca parkowania należało zatem uznać za wyznaczone w rozumieniu art. 13b ust. 1 u.d.p., albowiem oznaczono je znakami pionowymi i poziomymi w sposób, który dla każdego kierującego powinien być wystarczająco identyfikowalny. W związku z tym twierdzenie skarżącego o braku prawidłowego oznaczenia tych miejsc postojowych, a w rezultacie – braku możliwości poboru spornej opłaty uznać trzeba było za niesłuszne ,a w konsekwencji zarzut nieistnienia egzekwowanego obowiązku prawidłowo oceniono jako niezasadny . W świetle powyższych uwag uznać należało, że zaskarżone postanowienie SKO jest zgodne z prawem. To z kolei determinowało konieczność oddalenia wniesionej na nie skargi, co też uczyniono, działając stosownie do art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. - Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm .)