II SA/Kr 1197/23
WyrokWSA w Krakowie2023-11-29
Skład orzekający: Małgorzata Łoboz, Monika Niedźwiedź, Anna Kopeć
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wysokość odszkodowania za nieruchomość przejętą pod inwestycję drogową, której przeznaczenie w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego było zgodne z przeznaczeniem drogowym, została prawidłowo ustalona na podstawie operatu szacunkowego uwzględniającego ceny transakcyjne nieruchomości drogowych, a nie nieruchomości przeznaczonych pod zabudowę usługową?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że organy administracji prawidłowo ustaliły wysokość odszkodowania za nieruchomość przejętą pod inwestycję drogową. Podstawą rozstrzygnięcia był operat szacunkowy sporządzony zgodnie z przepisami specustawy drogowej i rozporządzenia o wycenie nieruchomości, który uwzględniał przeznaczenie nieruchomości jako terenu komunikacyjnego. Prywatna opinia biegłego, która wyceniła nieruchomość na podstawie transakcji nieruchomościami usługowymi i dotyczyła innej działki, została słusznie odrzucona jako nieodnosząca się do przedmiotu sprawy.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła ustalenia odszkodowania za działkę gruntu o powierzchni 0,0046 ha, przejętą pod rozbudowę drogi powiatowej na podstawie decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej (ZRID). Starosta Krakowski ustalił odszkodowanie na kwotę 10 120,00 zł, opierając się na operacie szacunkowym rzeczoznawcy majątkowego, który wycenił grunt na 162,29 zł/m2, uwzględniając jego przeznaczenie komunikacyjne. Wojewoda Małopolski utrzymał tę decyzję w mocy. Skarżący M. S. kwestionował wysokość odszkodowania, opierając się na prywatnej opinii biegłego, która wyceniła nieruchomość na 471,12 zł/m2, uznając, że organy błędnie oceniły materiał dowodowy i odrzuciły jego opinię.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Małgorzata Łoboz Sędziowie: WSA Monika Niedźwiedź Asesor WSA Anna Kopeć (spr.) Protokolant: sekretarz sądowy Katarzyna Migda po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 listopada 2023 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia 17 lipca 2023 r. znak WS-VI.7570.1.45.2023.AS w przedmiocie ustalenia odszkodowania za nieruchomość oddala skargę.
Decyzją z dnia 28 lutego 2023 r. znak GN.III.683.3.51.2022.MA Starosta Krakowski orzekł:
- w pkt 1 o ustaleniu odszkodowania na rzecz M. S. s. K. i D. w wysokości 10 120,00 zł za nieruchomość oznaczoną jako działka nr [...] o pow. 0,0046 ha obr. A. wice jedn. ewid. Z. , objętej decyzją Starosty Krakowskiego nr 16.2021 z dnia 14 grudnia 2021 r. znak AB.V.6740.7.15.2021.KM o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej pn.: "Rozbudowa odcinka drogi powiatowej nr 2121K od km ok. 2+552 - km 5+321";
- w pkt 2 o niepowiększeniu ustalonego w punkcie 1 odszkodowania na podstawie art. 18 ust. 1e pkt 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych;
- w pkt 3 o wypłacie ustalonego w punkcie 1 odszkodowania na rzecz Banku [...] S.A. z siedzibą w W., jako wierzyciela hipotecznego;
- w pkt 4 o zobowiązaniu Powiatu Krakowskiego reprezentowanego przez Zarząd Powiatu Krakowskiego do zapłaty odszkodowania w wysokości określonej w punkcie 3 w kwocie 10 120,00 zł w terminie 14 dni od dnia, w którym opisana wyżej decyzja Starosty krakowskiego nr 16.2021 z dnia 14 grudnia 2021 r. znak AB.V.6740.7.15.2021.KM stanie się ostateczna.
Ustalając wysokość odszkodowania organ I instancji oparł się na operacie szacunkowym z dnia 27 września 2022 r. autorstwa rzeczoznawcy majątkowego M. G. - L., która wartość 1 m2 gruntu przedmiotowej nieruchomości określiła na kwotę 162,29 zł oraz składników budowlanych na kwotę 2 655,00 zł.
Odwołanie od tej decyzji wniósł M. S..
Wojewoda Małopolski decyzją z dnia 17 lipca 2023 r., znak WS-VI.7570.1.45.2023.AS utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.
W jej uzasadnieniu wskazał, że podstawę nabycia na rzecz Gminy Z. nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 0,0046 ha obr. A. jedn. ewid. Z. , stanowiły przepisy art. 12 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (zwanej dalej: "specustawą drogową"), których treść przytoczono.
Decyzją nr 16.2021 Starosty Krakowskiego z dnia 14 grudnia 2021 r. znak: AB.V.6740.7.15.2021.KM orzeczono o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej dla inwestycji pn.: Rozbudowa odcinka drogi powiatowej nr 2121 K od km ok. 2+552 - km 5+321". Rozstrzygnięcie to w postępowaniu odwoławczym decyzją Wojewody Małopolskiego w dniu 23 czerwca 2023 r. znak WI-VI.7821.1.3.2022.DS/AL. zostało w części uchylone (i w tym zakresie orzeczono co do istoty sprawy), a w pozostałej części utrzymane w mocy.
Na podstawie treści księgi wieczystej nr [...] ustalono, iż nieruchomość oznaczona jako działka nr [...] obr. A. jedn. ewid.. (z której podziału powstała przeznaczona pod inwestycję drogową działka nr [...] o pow. 0,0046 ha, która w efekcie ostateczności decyzji ZRID) uprzednio stanowiła własność M. S. s. K. i D.. Dział III ww. księgi pozostawał wolny od wpisów. W dziale IV ww. księgi ujawniona była hipoteka na rzecz Banku [...] S.A. z siedzibą w W. (jej aktualna wysokość oraz numer rachunku, na który należy przelać kwotę odszkodowania tytułem spłaty wierzytelności nią zabezpieczonej została podana przez wierzyciela pismem z dnia 2 września 2022 r.).
W związku z obowiązującymi przepisami prawa normującymi kwestię ustalania wysokości odszkodowania za nieruchomości, które stały się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwej jednostki samorządu terytorialnego na podstawie przepisów specustawy drogowej organ prowadzący postępowanie administracyjne zobowiązany jest powołać biegłego tj. rzeczoznawcę majątkowego w przypadku, gdy w sprawie wymagane są wiadomości specjalne.
Zasady wyceny nieruchomości przeznaczonych pod drogi publiczne zostały szczegółowo uregulowane w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (zwanego dalej "rozporządzeniem"), którego przepis § 36 ust. 1 stanowi, że wartość rynkową nieruchomości dla potrzeb ustalenia odszkodowania za nieruchomości wywłaszczone lub przejęte z mocy prawa na podstawie przepisów spec ustawy drogowej określa się, przyjmując stan nieruchomości z dnia wydania decyzji, ceny nieruchomości z dnia ustalenia odszkodowania, a przeznaczenie nieruchomości zgodnie z art. 154 ustawy bez uwzględnienia ustaleń decyzji. Nie uwzględnia się nakładów poniesionych na nieruchomości po dniu wydania decyzji. W przypadku, gdy na realizację inwestycji drogowej została wywłaszczona lub przejęta z mocy prawa nieruchomość, która na dzień wydania decyzji była przeznaczona pod inwestycję drogową, wartość rynkową określa się, przyjmując przeznaczenie nieruchomości przeważające wśród gruntów przyległych, chyba że określenie wartości jest możliwe przy uwzględnieniu cen transakcyjnych nieruchomości drogowych. Przepisy ust. 1 - 3 stosuje się odpowiednio (§ 36 ust. 4 ww. rozporządzenia).
Sporządzająca operat szacunkowy w przedmiotowej sprawie rzeczoznawca majątkowy M. G. - L. wartość przedmiotu wyceny, położonego zgodnie z planem zagospodarowania przestrzennego sołectw A., B., K. w Gminie Z. zatwierdzonego Uchwałą Nr XXIII/169/45 Rady Gminy Z. z dnia 15 czerwca 2012 r. (Dz. Urz. Woj. Mał. poz. 3507, z dnia 18 lipca 2012 r., zm. Uchwałą Nr XXXVI/358/17 Rady Gminy Z. z dnia 27 października 2017 r.) na terenach oznaczonych symbolem 2KDZ - tereny tras komunikacyjnych (tereny przyległe stanowią tereny zabudowy usługowej o symbolu 6U), określiła przy zastosowaniu następujących podejść, metod oraz technik wyceny:
1. wartość rynkowa gruntu - podejście porównawcze, metoda korygowania ceny średniej.
2. wartość części składowych budowlanych - metoda kosztów odtworzenia, technika wskaźnikowa.
Biorąc pod uwagę fakt, ze cel wywłaszczenia jest tożsamy z dotychczasowym przeznaczeniem gruntu, analizą objęto niezabudowane nieruchomości gruntowe o przeznaczeniu drogowym. W związku z powyższym nie ma podstaw do zastosowania tzw. zasady korzyści.
Stosownie do zapisów § 36 ust. 4 rozporządzenia w sprawie wyceny wybrano przy uwzględnieniu cen transakcyjnych 11 nieruchomości porównawczych, przeznaczonych pod tereny komunikacji, położonych na terenie gmin: Z. , Z. oraz W. W., podobnych do nieruchomości wycenianej. Ceny zawierały się w przedziale od 70,00 zł/m2 do 226,42zł/m2
Na podstawie przeprowadzonych analiz i badania równoległych rynków nieruchomości gruntowych, jako cechy wpływające w największym stopniu na wartość nieruchomości wycenianej, biegła przyjęła: "Lokalizację" (udział 30%), "Charakter terenów lokalizacji drogi" (udział 30%), "Rodzaj drogi - dojazd" (udział 10%) oraz "Sąsiedztwo - stan zagospod. otoczenia" (udział 30%). Następnie po uwzględnieniu ww. atrybutów i skorygowaniu otrzymanej ceny średniej za pomocą stosownych współczynników korygujących odnoszących się do tychże atrybutów, oszacowała ona wartość prawa własności 1 m2 gruntu przedmiotowej nieruchomości na kwotę 162,29 zł.
Jako prawidłowy ocenić należy także sposób oszacowania wartości znajdującego się na nieruchomości składnika budowlanego tj. wjazdu z kostki betonowej, czego biegła dokonała w oparciu o ceny wg katalogów Scalone Normatywy wyd.. , z uwzględnieniem zużycia technicznego i współczynnika regionalnego.
Biorąc pod uwagę ww. okoliczności, omawiany operat szacunkowy z dnia 27 września 2022 r. autorstwa rzeczoznawcy majątkowego Pani M. G. - L., należało ocenić jako mogący stanowić dowód w niniejszym postępowaniu administracyjnym.
W związku z wniesionymi przez stronę uwagami do ww. operatu szacunkowego, Starosta Krakowski przed wydaniem decyzji zwrócił się do biegłej z prośbą o ustosunkowanie się do podniesionych zarzutów. Pismem z dnia 31 stycznia 2023 r. rzeczoznawca odniosła się do uwag przedstawionych w piśmie z dnia 27 stycznia 2023 r., analogicznych jak w odwołaniu. Podkreśliła ona m.in., iż działka [...] stanowiła pas gruntu o pow. 46 m2 wzdłuż istniejącej drogi publicznej i znajdowała się w terenach tras komunikacyjnych - symbol 2KDZ, jest zatem działką o funkcji komunikacji drogowej, a nie pod usługi komercyjne. Działka została przejęta z mocy prawa na poszerzenie drogi powiatowej nr [...] i zgodnie z jej przeznaczeniem i zasadami wycen dla celów odszkodowawczych została wyceniona w oparciu o rynek transakcji drogowych, zawartych w ostatnich dwóch latach na terenie gminy Z. oraz gmin sąsiednich o podobnej cenności gruntów.
W opinii organu odwoławczego te wyjaśnienia rzeczoznawcy są przekonujące i logiczne, a tym samym brak podstaw do ich kwestionowania.
Dalej zwrócono uwagę, że zarówno na etapie pierwszoinstacyjnym jak i w odwołaniu M. S. swój zasadniczy zarzut zaniżonego odszkodowania opierał na fakcie, iż w operacie szacunkowym z dnia 1 marca 2022 r. sporządzonym na jego zlecenie (i przedłożonym do akt sprawy w dniu 27 stycznia 2023 r.) przez rzeczoznawcę majątkowego M. W. wartość 1 m2 gruntu przedmiotowej nieruchomości została wyceniona na kwotę 471,12 zł. Zarzuty ten jest jednak bezzasadny (podobnie jak stwierdzenie, iż organ I instancji rzekomo w ogóle nie dokonał analizy i oceny tego dowodu, co nie jest prawdą, gdyż przecież na stronach 7-8 decyzji Starosta Krakowski w sposób logiczny i wyczerpujący wyjaśnił powody, z jakich musi on zostać odrzucony - co stanowi wypełnienie obowiązku wynikającego z art. 77, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a.). Za całkowicie błędne należy bowiem uznać dokonanie przez biegłego wyceny przedmiotowej nieruchomości w oparciu o transakcje nieruchomościami przeznaczonymi pod zabudowę usługową. Należy ponownie jednoznacznie stwierdzić, iż zgodnie z planem zagospodarowania przestrzennego sołectw A., B., K. w Gminie Z. zatwierdzonego Uchwałą Nr XXIII/169/45 Rady Gminy Z. z dnia 15 czerwca 2012 r. (Dz. Urz. Woj. Mał. poz. 3507, z dnia 18 lipca 2012 r., zm. Uchwałą Nr XXXVI/358/17 Rady Gminy Z. z dnia 27 października 2017 r.) przedmiotowa nieruchomość znajdowała się na terenach oznaczonych symbolem 2KDZ, czyli tereny tras komunikacyjnych. Wobec powyższego wyceny należało dokonać zgodnie z jej przeznaczeniem drogowym, a nie usługowym. Uznać zatem należy, że przeznaczenie nieruchomości zostało przez rzeczoznawcę majątkowego ustalone niewłaściwie. Co więcej, wycena ta w istocie w ogóle nie dotyczy przedmiotu postępowania tj. działki nr [...] o pow. 0,0046 ha, lecz działki, z której została ona wydzielona pod drogę publiczną, czyli nr [...] o pow. 0,3593 m2, czyli nieruchomości o całkowicie odmiennych parametrach (w tym i przeznaczeniu planistycznym), a zatem w ogóle brak podstaw do uznania jej za przydatną dla potrzeb niniejszego postępowania. Trudno bowiem uznać za zasadne, aby wywłaszczonemu należało wyliczać wartość odszkodowania w oparciu o cechy nieruchomości, która nie jest przedmiotem wyceny, tylko nieruchomością z której został on wydzielony.
Opisaną wyżej decyzję zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie M. S., zarzucając jej naruszenie:
1. art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. przez dowolną i subiektywną ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, a w szczególności w zakresie operatu szacunkowego sporządzonego na zlecenie strony przez M.. W. (marzec 2022r.) i bezpodstawną odmowę przypisania temu dokumentowi mocy dowodowej z jednoczesnym uznaniem za wiarygodny oraz za podstawę rozstrzygnięcia operatu szacunkowego sporządzonego przez rzeczoznawcę majątkowego M.. G.-L. (na zlecenie organu), podczas gdy operat ten nie daje podstawy do ustalenia rzeczywistej wartości przedmiotowej nieruchomości.
2. art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 75 § 1 k.p.a. w zw. z art. 84 § 1 k.p.a. przez zaniechanie dopuszczenia dowodu z opinii innego biegłego rzeczoznawcy majątkowego (z zakresu szacowania nieruchomości) celem ustalenia rzeczywistej działki oznaczonej ewidencyjnie numerem [...] o powierzchni 0,0046 ha (obr. A. jedn. ewid. Z. a tym samym przez ustalenie wysokości odszkodowania należnego skarżącemu w niewłaściwej (zaniżonej) wysokości, wartości nieruchomości
3. art. 15 k.p.a. przez naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania poprzez ograniczenie zakresu postępowania odwoławczego do lakonicznego odniesienia się do zarzutów podniesionych w odwołaniu.
Na podstawie tych zarzutów skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzję Starosty Krakowskiego, stwierdzenie, że zaskarżone decyzje nie podlegają wykonaniu oraz o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda Małopolski wniósł o jej oddalenie i w całości podtrzymał dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" - "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634) - dalej określanej jako "p.p.s.a." - kontrola sądowa działalności administracji publicznej sprawowana jest w zakresie oceny zgodności zaskarżonych do sądu decyzji lub postanowień z obowiązującymi przepisami prawa materialnego, jak i przepisami proceduralnymi. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.
Dokonana według tak określonych kryteriów kontrola sądowa zaskarżonej decyzji wykazała, że jest ona prawidłowa.
Zaskarżona decyzja dotyczyła ustalenia odszkodowania za grunt przejęty pod drogę publiczną w trybie tzw. specustawy drogowej. Starosta Krakowski decyzją nr 16.2021 z dnia 14 grudnia 2021 r. znak: AB.V.6740.7.15.2021.KM orzekł o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej dla inwestycji pn.: Rozbudowa odcinka drogi powiatowej nr [...] od km ok. 2+552 - km 5+321". Rozstrzygnięcie to decyzją Wojewody Małopolskiego w dniu 23 czerwca 2023 r. znak WI-VI.7821.1.3.2022.DS/AL. zostało w części uchylone (i w tym zakresie orzeczono co do istoty sprawy), a w pozostałej części utrzymane w mocy.
Na mocy tej decyzji z działki nr [...] obr. A. jedn. ewid. Z. wydzielono pod inwestycję drogową i przejęto na własność Powiatu Krakowskiego działkę nr [...] o pow. 0,0046 ha. Na podstawie treści księgi wieczystej nr [...] ustalono, iż nieruchomość oznaczona jako działka nr [...] o pow. 0,3593 ha przed podziałem stanowiła własność M. S.. Zgodnie z art. 12 ust. 4f specustawy drogowej odszkodowanie za nieruchomości przejęte na mocy decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej przysługuje dotychczasowym właścicielom nieruchomości, użytkownikom wieczystym nieruchomości oraz osobom, którym przysługuje do nieruchomości ograniczone prawo rzeczowe. Jednak jeżeli na nieruchomościach, o których mowa w art. 12 ust. 4, lub na prawie użytkowania wieczystego tych nieruchomości jest ustanowiona hipoteka, wysokość odszkodowania z tytułu wygaśnięcia hipoteki ustala się w wysokości świadczenia głównego wierzytelności zabezpieczonej hipoteką, wraz z odsetkami zabezpieczonymi tą hipoteką. Odszkodowanie to podlega zaliczeniu na spłatę świadczenia głównego wierzytelności zabezpieczonej hipoteką wraz z odsetkami (art. 18 ust.1c specustawy drogowej). Decyzję ustalającą wysokość odszkodowania za nieruchomości, o których mowa w ust. 4, wydaje organ, który wydał decyzję o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej (art. 12 ust. 4a specustawy drogowej). Wreszcie w myśl art. 12 ust. 5 tej ustawy do ustalenia wysokości i wypłacenia odszkodowania, o którym mowa w ust. 4a, stosuje się odpowiednio przepisy o gospodarce nieruchomościami, z zastrzeżeniem art. 18.
Powołany wcześniej art. 12 ust. 5 specustawy drogowej odsyła do odpowiedniego stosowania przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami. Chodzi tu w szczególności o przepisy działu III pt. Wykonywanie, ograniczanie lub pozbawianie praw do nieruchomości, zawarte w rozdziale 5 "Odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości" oraz o przepisy działu IV pt. Wycena nieruchomości. Na podstawie art. 159 ustawy o gospodarce nieruchomościami Rada Ministrów wydała rozporządzenie z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 555) - które obowiązywało w dacie wydania zaskarżonej decyzji. W zaskarżonej decyzji słusznie przytoczono treść § 36 rozporządzenia, który reguluje sposób ustalenia odszkodowania za nieruchomości wywłaszczone lub przejęte z mocy prawa na podstawie przepisów specustawy drogowej.
Wszystkie wskazane wyżej przepisy stanowiły podstawę prawną do wydania zaskarżonej decyzji oraz do sporządzenia operatu szacunkowego, zgodnie z którym ustalono wysokość przysługującego skarżącemu odszkodowania.
W niniejszej sprawie poza sporem pozostają wskazane wcześniej okoliczności faktyczne tj. fakt przejęcia działki nr [...] (stanowiącej wcześniej własność M. S.) na rzecz Powiatu Krakowskiego na podstawie decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej. Istota sporu sprowadza się do oceny prawidłowości sporządzonego w sprawie operatu szacunkowego i dokonanej w nim wyceny przejętej nieruchomości.
Charakter dowodu w postaci operatu szacunkowego był wielokrotnie przedmiotem rozważań sądów administracyjnych. Wynika z nich, że operat szacunkowy ma charakter opinii biegłego, jest to bowiem dokument, którego opracowanie wymaga wiedzy specjalistycznej z zakresu rynku nieruchomości. Dokument ten może być sporządzony tylko przez osobę będącą rzeczoznawcą majątkowym (art. 156 ust. 1 u.g.n.). Zgodnie z art. 154 ust. 1 u.g.n., wyboru właściwego podejścia oraz metody i techniki szacowania nieruchomości dokonuje rzeczoznawca majątkowy. Na tle tych regulacji przyjmuje się, że ocena operatu szacunkowego, jako specjalistycznej opinii, powinna być dokonana pod względem formalnym. Oznacza to, że należy zbadać, czy operat został sporządzony i podpisany przez uprawnioną osobę, czy zawiera wymagane przepisami prawa elementy treści, nie zawiera niejasności, pomyłek, braków, które powinny być sprostowane lub uzupełnione, aby dokument ten miał wartość dowodową. Kluczowe znaczenie ma to, że zakwestionowanie operatu szacunkowego przez organ administracji publicznej lub sąd administracyjny jest dopuszczalne, ale wyłącznie w wyjątkowych i oczywistych wypadkach, jeżeli zostanie wykazane, że przy sporządzeniu operatu doszło do naruszenia prawa albo operat zawiera ewidentne błędy, które dyskwalifikują jego walory dowodowe (wyrok NSA z dnia 2 lutego 2023 r., sygn. II OSK 2833/21, LEX nr 3515350).
Sąd całkowicie podziela dokonaną przez organy obu instancji ocenę dowodu w postaci opinii biegłego tj. operatu szacunkowego jako sporządzonego prawidłowo, zgodnie z wytycznymi wynikającymi z powołanych wcześniej przepisów i dającego podstawę do przyjęcia jego ustaleń jako podstawę wydanej decyzji o odszkodowaniu. Operat jest jasny i rzeczowy, zawiera wszystkie wymagane elementy i nie budzi zastrzeżeń Sądu.
Strona skarżąca jeszcze na etapie postępowania przed organem I instancji przedłożyła opinię prywatną tj. operat szacunkowy sporządzony przez M.. W., który wycenił wartość 1 m2 nieruchomości na kwotę 471,12 zł (podczas gdy operat, na podstawie którego wydano zaskarżoną decyzję określa wartość 1 m2 nieruchomości na kwotę 162,29 zł plus wycena składników budowlanych na kwotę 2 655 zł).
Starosta Krakowski oraz Wojewoda Małopolski prawidłowo przyjęli, że operat ten nie może prowadzić do podważenia prawidłowości operatu sporządzonego przez M.. G. - L. na zlecenie organu, bowiem dotyczy innej nieruchomości tj. działki nr [...] o pow. 3593 m2 i przeznaczonej w planie miejscowym pod usługi. Natomiast przedmiotem wyceny w niniejszej sprawie była przejęta na podstawie decyzji ZRID działka nr [...] o pow. 46 m2, w obowiązującym planie miejscowym objęta symbolem 2KDZ (tereny tras komunikacyjnych). Słusznie więc ustalono, ze cel wywłaszczenia był tożsamy z przeznaczeniem nieruchomości w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego i takie też przeznaczenie przyjęto jako podstawę wyceny.
Wbrew zarzutom skarżącego nie doszło do naruszenia przepisów art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. przez dowolną i subiektywną ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, a w szczególności w zakresie operatu szacunkowego sporządzonego na zlecenie strony przez M.. W. i bezpodstawną odmowę przypisania temu dokumentowi mocy dowodowej. Organy obu instancji jasno i klarownie wyjaśniły, dlaczego przedłożony przez stronę "kontrooperat" nie może znaleźć zastosowania w niniejszej sprawie. Twierdzenie, ze "organ nie powinien wybierać tej formuły wyceny, która jest najmniej korzystna dla strony" nie jest zgodne z prawdą. Organ ma obowiązek oprzeć się na takim operacie szacunkowym, który odpowiada wymogom ustaw i rozporządzeń, a nie na takim, który jest korzystniejszy dla strony postępowania. Niewątpliwie odszkodowanie "powinno korelować z wartością wywłaszczanego mienia" i odpowiadać jej rzeczywistej wartości – z woli ustawodawcy wartość ta jest jednak (co do zasady) ustalana na podstawie kryterium przeznaczenia nieruchomości w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego. Tak też było w okolicznościach niniejszej sprawy, natomiast nie ma żadnych podstaw by przejętą nieruchomość wyceniać jak działkę przeznaczoną pod usługi. Wbrew zarzutom skargi nie może być w tej sytuacji mowy o próbach marginalizacji opinii przedłożonej przez skarżącego czy też jej "powierzchownej i tendencyjnej analizie".
Z tych samych powodów nie było podstaw do przeprowadzenia dowodu z kolejnego operatu. Samo przedłożenie opinii, w której wyceniono nieruchomość na kwotę znacznie wyższą niż wynikająca z operatu sporządzonego na zlecenie organu – w sytuacji, gdy ten przedłożony przez stronę dokument już na pierwszy rzut oka nie odnosi się do przedmiotu sprawy – nie rodzi obowiązku dalszego prowadzenia postępowania dowodowego. Skoro operat przedłożony przez stronę został przez organy obu instancji przeanalizowany i wyjaśniono jasno dlaczego nie prowadzi do zakwestionowania operatu M.. G. – L., to nie było podstaw do wyjaśniania nieistniejących wątpliwości przez zlecanie kolejnych opinii biegłego.
Nie można też zgodzić się ze skarżącym, że doszło do naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania, bowiem organ II instancji ograniczył się w istocie do rozpoznania zarzutów odwołania, co i tak uczynił jedynie powierzchownie, bez przeprowadzenia wszechstronnej analizy wszystkich okoliczności faktycznych oraz prawnych niniejszej sprawy. W trakcie postępowania przed organem I instancji zebrano kompletny materiał dowodowy, oceniono go i ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, dokonując następnie ich oceny prawnej. Wojewoda Małopolski nie miał podstaw do uzupełnienia tak zebranego materiału; dokonał pełnego ponownego rozpoznania sprawy, rozważając wszystkie okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia, odnosząc się również do zarzutów odwołania.
Jak wynika z powyższego zaskarżona decyzja okazała się prawidłowa, a zatem skarga jako bezzasadna podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło