II SA/Bk 1666/25

WyrokWSA w Białymstoku2026-03-17

Skład orzekający: Marek Leszczyński, Anna Bartłomiejczuk, Barbara Romanczuk

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy czynność Dyrektora Szkoły Podstawowej nr 1 w Siemiatyczach z dnia 27 sierpnia 2025 r. polegająca na nieprzyjęciu dziecka do klasy I z powodu rzekomego zamieszkiwania poza obwodem szkoły, oparta na informacjach uzyskanych od Burmistrza Miasta Siemiatycze, była zgodna z prawem?
Ratio decidendi
Czynność Dyrektora Szkoły Podstawowej nr 1 w Siemiatyczach z dnia 27 sierpnia 2025 r. polegająca na nieprzyjęciu dziecka do klasy I została uznana za bezskuteczną. Sąd stwierdził, że Burmistrz Miasta Siemiatycze nie miał podstaw prawnych do zlecenia wywiadu środowiskowego w celu weryfikacji miejsca zamieszkania dziecka, a jego ustalenia nie znalazły oparcia w materiale dowodowym. W związku z tym, Dyrektor szkoły, opierając swoją decyzję na tych nieprawidłowych ustaleniach, naruszył przepisy Prawa oświatowego oraz zasadę zaufania obywateli do organów państwa.
Stan faktyczny
Matka dziecka złożyła zgłoszenie o przyjęcie syna do klasy I Szkoły Podstawowej nr 1 w Siemiatyczach, wskazując adres w obwodzie szkoły. Po publikacji listy przyjętych dzieci, Burmistrz Miasta Siemiatycze, na podstawie anonimowego donosu, podjął działania w celu ustalenia faktycznego miejsca zamieszkania dziecka, zlecając MOPS przeprowadzenie wywiadu środowiskowego. MOPS nie przeprowadził wywiadu, ale stwierdził, że dziecko nie zamieszkuje pod wskazanym adresem. Dyrektor szkoły, opierając się na informacji Burmistrza, odmówił przyjęcia dziecka do szkoły. Rodzice dziecka sprzeciwili się tym działaniom, wskazując na posiadane dokumenty potwierdzające zamieszkanie w obwodzie szkoły. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego.
Rozstrzygnięcie
Sąd stwierdził bezskuteczność zaskarżonej czynności i zasądził od Dyrektora Szkoły Podstawowej nr 1 im. Księżnej Anny z Sapiehów Jabłonowskiej w Siemiatyczach na rzecz skarżącego K. Z. kwotę 697 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marek Leszczyński, Sędziowie asesor sądowy WSA Anna Bartłomiejczuk, sędzia WSA Barbara Romanczuk (spr.), Protokolant sekretarz sądowy Emilia Jarząbska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 17 marca 2026 r. sprawy ze skargi K. Z. reprezentowanego przez przedstawiciela ustawowego E. Z. na czynność Dyrektora Szkoły Podstawowej nr 1 im. Księżnej Anny z Sapiehów Jabłonowskiej w Siemiatyczach z dnia 27 sierpnia 2025 r. nr 4310.1.2025 w przedmiocie nieprzyjęcia do szkoły podstawowej 1. stwierdza bezskuteczność zaskarżonej czynności; 2. zasądza od Dyrektora Szkoły Podstawowej nr 1 im. Księżnej Anny z Sapiehów Jabłonowskiej w Siemiatyczach na rzecz skarżącego K. Z. reprezentowanego przez przedstawiciela ustawowego E. Z. kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżoną czynnością z 27 sierpnia 2025 r. Dyrektor Szkoły Podstawowej nr 1 im. Księżnej Anny z Sapiehów w Siemiatyczach (dalej jako: "Dyrektor" lub "organ") odmówił przyjęcia K. Z. (dalej także jako: "Małoletni", "Uczeń", "Skarżący") do klasy I ww. szkoły podstawowej z uwagi na zamieszkiwanie poza obwodem szkoły. Powyższa czynność została dokonana w następującym stanie faktycznym. W dniu 18 lutego 2025 r. matka Małoletniego E. Z. (dalej także jako: "Przedstawicielka Skarżącego) złożyła w siedzibie Szkoły Podstawowej nr 1 im. Księżnej Anny z Sapiehów w Siemiatyczach zgłoszenie w przedmiocie przyjęcia K. Z. do klasy pierwszej na rok szkolny 2025/2026. Do zgłoszenia dołączone zostały wymagane dokumenty, w tym oświadczenie o miejscu zamieszkania małoletniego. W oświadczeniu wskazano adres położony w obwodzie szkoły - ul. [...] Siemiatycze. W czerwcu 2025 r. Dyrektor opublikował listę dzieci z obwodu szkoły przyjętych do klasy I na rok szkolny 2025/2026. Pod pozycją 41 umieszczono Małoletniego K. Z. Na przełomie lipca i sierpnia 2025 r. Burmistrz Miasta Siemiatycze (dalej: "Burmistrz") otrzymał anonimowe zawiadomienie od "troskliwego mieszkańca" (k. 121). Zawiadamiający wskazał, że: "R. i E. Z. oszukują miasto i szkołę, podając nieprawdziwe informacje, że mieszkają w Siemiatyczach. W rzeczywistości mieszkają od wielu lat w C. i każdy o tym wie. Chwalą się, że ich syn będzie chodził do szkoły w Siemiatyczach. Wprowadzili w błąd szkołę i urząd, podając fałszywe oświadczenie i płacąc za śmieci po to, by stworzyć pozory zamieszkania, a Burmistrz może im naskoczyć. Proszę o sprawdzenie tej sprawy (...)." W związku z powstałymi wątpliwościami Burmistrz podjął działania mające na celu ustalenie faktycznego miejsca zamieszkania Małoletniego. W dniu 25 sierpnia 2025 r. Burmistrz wystosował pismo do Wójta Gminy Siemiatycze, w którym poprosił o udzielenie informacji, czy E. Z. zamieszkuje pod adresem ul. [...], C. – w celu ustalenia prawa dziecka do nauki w szkole podstawowej prowadzonej przez Miasto Siemiatycze (k. 111). Pracownicy GOPS przeprowadzili wnioskowane czynności. W piśmie z 2 września 2025 r. (k. 156) p.o. Kierownika GOPS poinformowała, że podjęte czynności dokonano na podstawie art. 7b Kodeksu postępowania administracyjnego, a także, że nie prowadzi postępowania administracyjnego wobec E. Z. W dniu 25 sierpnia 2025 r. Burmistrz wystosował analogiczne pismo do Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Siemiatyczach, w którym poprosił o przeprowadzenie wywiadu środowiskowego i udzielenie informacji, czy E. Z. zamieszkuje pod adresem ul. [...], Siemiatycze (k. 112). W odpowiedzi z 26 sierpnia 2025 r. (k. 113) Dyrektor MOPS poinformowała, że w dniu 25 sierpnia 2025 r. pracownik socjalny MOPS Siemiatycze udał się pod adres ul. [...] celem przeprowadzenia wywiadu środowiskowego u Przedstawicielki Skarżącego. Wskazała, że posesja pod wskazanym adresem posiada trzy bramy i wszystkie były zamknięte na kłódki, na bramie nie było dzwonka, pracownik nie miał możliwości wejść na posesję, dlatego też wywiad środowiskowy nie został przeprowadzony. Nadmieniła, że pracownik MOPS ustalił w środowisku podczas rozmowy z osobą mieszkająca na posesji mieszczącej się na ulicy [...], usytuowanej naprzeciwko posesji na ul. [...], iż pod wyżej wskazanym adresem mieszka jedna osoba - samotna emerytka. Mając na uwadze powyższe Dyrektor MOPS uznała, że E. Z. nie zamieszkuje pod adresem Siemiatycze, ul. [...]. Nawiązując do tego pisma Burmistrz pismem z 2 września 2025 r. wyjaśnił Dyrektorowi MOPS, że jego intencją nie było przeprowadzenie wywiadu środowiskowego w rozumieniu art. 107 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, a jedynie ustalenie rzeczywistego miejsca zamieszkania E. Z. Zaznaczył, że swoją prośbę skierował do MOPS mając na uwadze fakt, że w związku z podejmowanymi przez MOPS działaniami ma on możliwość sprawnego ustalenia miejsca zamieszkania w sposób wiarygodny, co było niezbędne w związku ze zgłoszoną mu sytuacją. Wniosek przedłożył do MOPS przy założeniu, że ewentualne działania w tym zakresie będą miały charakter wyłącznie sprawdzający i informacyjny. W wyniku przeprowadzonych czynności Burmistrz stanął na stanowisku, że Małoletni wraz z przedstawicielami ustawowymi faktycznie nie zamieszkuje pod wskazanym adresem przy ul. [...] w Siemiatyczach), tj. w wyznaczonym obszarze terytorialnym, z którego dzieci podlegające obowiązkowi szkolnemu są przypisane do Szkoły Podstawowej nr 1 Siemiatyczach. Powyższą informację Burmistrz przekazał Dyrektorowi. Pismem z 24 sierpnia 2025 r., adresowanym do Dyrektora SP nr 1, Przedstawicielka Skarżącego wyraziła stanowczy sprzeciw wobec podjętej przez Dyrektora próby cofnięcia decyzji o przyjęciu Małoletniego do klasy I. Z kolei w dniu 26 sierpnia Przedstawicielka Skarżącego w piśmie do Urzędu Miasta Siemiatycze sprzeciwiła się prowadzeniu przez Burmistrza, a w szczególności przez podległy mu MOPS, jakichkolwiek działań sprawdzających, weryfikacyjnych czy dochodzeniowych w niniejszej sprawie. Analogiczny sprzeciw wobec działań MOPS wystosował ojciec Małoletniego w piśmie do Dyrektora MOPS w Siemiatyczach. Ponadto Przedstawicielka Skarżącego pismem z 27 sierpnia 2025 r., adresowanym do Kierownika GOPS w Siemiatyczach, wyraziła sprzeciw wobec działań polegających na podjęciu "działań weryfikacyjnych" wobec jej osoby i jej rodziny, w drodze wywiadu środowiskowego, przeprowadzonego pod adresem C., ul. [...]. Podkreśliła m.in., że naleganie, aby przyszła do GOPS i oświadczyła na piśmie, gdzie mieszka, bez wszczęcia formalnego postępowania, jest działaniem pozaprawnym. W dniu 27 sierpnia 2025 r. Dyrektor wystosował pismo o następującej treści: "w związku z pismem Burmistrza Miasta Siemiatycze z dnia 26 sierpnia 2025 roku, które stwierdza że Pani syn K. Z. nie mieszka na terenie miasta Siemiatycze pod wskazanym adresem, tj. ul. [...], z powodu braku rekrutacji dzieci spoza obwodu szkoły nie przyjmuję go do klasy I na rok szkolny 2025/2026. Jednocześnie informuję, że obowiązek przyjęcia Pani syna ma szkoła, w której obwodzie on zamieszkuje." Pismo to zostało zaadresowane na adres ul. [...], Siemiatycze i skutecznie doręczone. W skierowanym do Dyrektora MOPS piśmie z 29 sierpnia 2025 r., stanowiącym wniosek z art. 16 RODO, K. K. kategorycznie i stanowczo zaprzeczyła, aby kiedykolwiek przekazywała pracownikom MOPS informacje o tym, że rodzina Państwa Z. nie zamieszkuje pod adresem ul. [...] w Siemiatyczach. Nie zgadzając się z nieprzyjęciem do Szkoły Podstawowej nr 1 w Siemiatyczach Skarżący, reprezentowany przez przedstawicielkę ustawową (matkę), pismem z 28 sierpnia 2025 r. wywiódł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku skargę na akt/czynność z 27 sierpnia 2025 r. Zaskarżonemu aktu/czynności zarzucił rażące naruszenie: I. Przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1. Art. 6 i art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (dalej: "K.p.a.") poprzez działanie bez jakiejkolwiek podstawy prawnej, z pogwałceniem zasady legalizmu i praworządności, a także poprzez podważanie zaufania obywatela do organów władzy publicznej, 2. Art. 77 § 1 K.p.a. poprzez oparcie rozstrzygnięcia na niezweryfikowanych i pozyskanych w sposób nielegalny materiałach, z pominięciem dowodów przedstawionych przez stronę w toku postępowania rekrutacyjnego. II. Prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.: 1. Art. 158 ust. 1, 3 i 4 ustawy - Prawo oświatowe poprzez bezprawne unieważnienie skutków zakończonego i prawomocnego postępowania rekrutacyjnego, w wyniku którego dziecko zostało przyjęte do szkoły, 2. Art. 10 ust. 1 ustawy - Prawo oświatowe poprzez bezpodstawne oparcie swojej czynności na nieformalnym poleceniu organu prowadzącego, który nie ma kompetencji do ingerowania w indywidualne sprawy rekrutacyjne, 3. Art. 70 Konstytucji RP poprzez pozbawienie dziecka jego konstytucyjnego prawa do nauki w szkole, do której zostało legalnie przyjęte, 4. Art. 47 Konstytucji RP poprzez oparcie skarżonej czynności/aktu na ustaleniach dokonanych w wyniku bezprawnej ingerencji w życie prywatne i rodzinne mojej rodziny, prowadzonej na zlecenie Burmistrza Miasta Siemiatycze. Na podstawie powyższych zarzutów wniosła o: 1) stwierdzenie bezskuteczności zaskarżonej czynności z dnia 27 sierpnia 2025 r., 2) stwierdzenie, że zaskarżona czynność została dokonana z rażącym naruszeniem prawa, 3) wstrzymanie wykonania zaskarżonej czynności/aktu w całości i zobowiązanie Dyrektora Szkoły Podstawowej nr 1 w Siemiatyczach do natychmiastowego umożliwienia Małoletniemu realizacji prawa do nauki i uczestniczenia w zajęciach dydaktyczno-wychowawczych w klasie 1 do czasu prawomocnego zakończenia postępowania sadowego. Ponadto autor skargi wniósł o zobowiązanie Dyrektora SP, Burmistrza, Dyrektora MOPS oraz Dyrektora GOPS, a także o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów z załączonych do skargi dokumentów - oświadczenia wiedzy K. K. - na okoliczność treści jej rozmowy z pracownikami MOPS, a także pozostałych dokumentów wymienionych w skardze - na okoliczność uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania skarżonego aktu/czynności. Wniosła również o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. Zarzuty skargi zostały rozwinięte w jej uzasadnieniu. Do skargi załączono: 1) pismo Dyrektora SP nr 1 z 27 sierpnia 2025 r., 2) pisma do organów z 24, 25, 26 i 27 sierpnia 2025 r., 3) oświadczenie wiedzy K. K., 4) oświadczenie M. i M.1 K., 5) zdjęcie listy dzieci przyjętych (poz. 41 – K. Z.), 6) umowę najmu lokalu, 7) zaświadczenie o zameldowaniu Przedstawicielki Skarżącego z 25 sierpnia 2025 r., 8) zaświadczenie o zameldowaniu Małoletniego z 25 sierpnia 2025 r. Skarga została uzupełniona pismem z 1 września 2025 r. Do pisma tego Przedstawicielka Skarżącego przedłożyła dwa dokumenty, tj. oświadczenie K. K., w której sprostowała ona oczywistą omyłkę we wcześniejszym oświadczeniu pisemnym co do daty przeprowadzonego przez pracownice MOPS w Siemiatyczach wywiadu środowiskowego w jej miejscu zamieszkania, a także pismo z Urzędu Miasta Siemiatycze (Referat Infrastruktury) – formularz "Deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi", przesłane przez Urząd Miasta i adresowane do E. Z., na adres ul. [...] w Siemiatyczach. Przedstawicielka Skarżącego podkreśliła, że pismem tym już w kwietniu 2025 r. organ traktował ją jako stronę postępowania administracyjnego, zamieszkałą pod ww. adresem. Dokument ten uważa ona za kluczowy dowód w sprawie, ponieważ jej zdaniem bezspornie potwierdza, że sam Urząd Miasta Siemiatycze, działając w ramach swoich innych kompetencji, uznawał adres przy ul. [...] za miejsce zamieszkania jej rodziny. W jej ocenie jest to dowód na to, że twierdzenia Burmistrza i Dyrektora, kwestionujące ten fakt na potrzeby rekrutacji, są niewiarygodne i stanowią jedynie pretekst do bezprawnych działań. Przedstawicielka Skarżącego wniosła o uzupełnienie materiału dowodowego o powyższe dokumenty. W odpowiedzi na skargę Dyrektor SP 1 w Siemiatyczach zaznaczył, że w związku z powstałymi wątpliwościami co do miejsca zamieszkania Małoletniego, działając z należytą starannością i w granicach obowiązków (wynikających m.in. z art. 41 ust. 2 ustawy Prawo oświatowe) podjęto działania mające na celu ustalenie faktycznego miejsca zamieszkania małoletniego. Polegały one na dokonaniu czynności terenowych przeprowadzonych przez pracowników Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej, którzy stwierdzili brak faktycznego zamieszkiwania dziecka pod podanym adresem. Działania te były podyktowane koniecznością zapewnienia prawidłowego przebiegu procedury rekrutacyjnej oraz zagwarantowania, aby przyjęcie dziecka do placówki nastąpiło wyłącznie w zgodzie z obowiązującymi przepisami prawa, w szczególności ww. art. 133 ustawy Prawo oświatowe. Dyrektor podkreślił, że w wyniku dokonanej kontroli ustalono, że Małoletni wraz z przedstawicielami ustawowymi faktycznie nie zamieszkuje pod wskazanym adresem przy ul. [...] ([...] Siemiatycze) - tj. w wyznaczonym obszarze terytorialnym, z którego dzieci podlegające obowiązkowi szkolnemu są przypisane do Szkoły Podstawowej nr 1 Siemiatyczach (Organu). W ocenie Dyrektora był on był zobowiązany odmówić przyjęcia dziecka do szkoły z uwagi na niespełnienie kryterium zamieszkania w obwodzie placówki organu. Na tej podstawie w dniu 27 sierpnia 2025 r. Dyrektor wydał zaskarżone pismo, w treści którego poinformował Przedstawicielkę Skarżącego o: a) wyżej opisanych okolicznościach związanych z ustaleniem niezamieszkiwania małoletniego K. Z. pod wskazanym adresem przy ul. [...] ([...] Siemiatycze); b) braku prowadzenia postępowania rekrutacyjnego dla dzieci spoza obwodu placówki organu do klasy na I rok szkolny 2025 / 2026; c) możliwości realizowania obowiązku szkolnego małoletniego K. Z. w placówce szkoły mającej siedzibę w obwodzie jego rzeczywistego miejsca zamieszkania. Dalej organ wyjaśnił w odpowiedzi na skargę, że pomimo szczegółowego przedstawienia wszystkich wyżej opisanych okoliczności, jak również przeprowadzenia rozmów z rodzicami Małoletniego, w których starano się wyjaśnić przyczyny odmowy przyjęcia dziecka do placówki organu, Przedstawicielka Skarżącego nie zaprzestała narzucania swojej narracji i formułowania kolejnych zarzutów pod adresem przedstawiciela organu. Dyrektor wskazał, że tego rodzaju domysły nie tylko nie znajdują żadnego oparcia w zgromadzonym materiale, ale wręcz przywodzi na myśl próbę budowania teorii spiskowej, która w istocie pozostaje wyłącznie subiektywną interpretacją matki Małoletniego, niepopartą żadnymi faktami ani dowodami. Podjęte przez czynności ocenił jako w pełni zgodne z obowiązującymi przepisami prawa. Skoro organ nie prowadził rekrutacji uzupełniającej spośród dzieci zamieszkałych poza obwodem jego placówki, zaś w toku przeprowadzonej weryfikacji ustalono, iż Małoletni nie zamieszkuje na terenie obwodu placówki prowadzonej przez organ, brak było podstaw prawnych do jego przyjęcia. Realizacja obowiązku szkolnego przez dziecko winna następować w szkole, w obwodzie której rzeczywiście zamieszkuje, a nie w placówce organu. Taka interpretacja stanowi bezpośrednią konsekwencję ustaleń poczynionych w drodze ustaleń pracowników MOPS, treści wskazanych przepisów i gwarantuje prawidłowe wykonywanie obowiązków przez dyrektora szkoły jako organu odpowiedzialnego za proces rekrutacji. Organ podkreślił, że oparł swoje działanie na art. 41 ust. 1 i 2 ustawy Prawo oświatowe. Wypełniając ustawowy obowiązek zawarty w tym przepisie Burmistrz Miasta Siemiatycze przekazał Dyrektorowi informację o ustaleniach dokonanych przez pracowników MOPS. Wskazał, że tym samym organ prowadzący szkołę (Burmistrz Miasta Siemiatycze) prawidłowo zrealizował swoje zadania ustawowe, dostarczając Dyrektorowi wiedzy niezbędnej do podjęcia zgodnej z prawem decyzji o nieprzyjęciu dziecka. Informacje dotyczące faktycznego miejsca zamieszkania uczniów mają znaczenie podstawowe dla prawidłowej realizacji obowiązku szkolnego i dystrybucji zadań pomiędzy szkoły publiczne na terenie gminy. Zdaniem organu wszelkie zarzuty podniesione przez Przedstawicielką Skarżącego są nieuprawnione i pozbawione podstaw prawnych oraz faktycznych. W swej argumentacji przedstawia obraz zdarzeń, który nie znajduje odzwierciedlenia w rzeczywistym stanie sprawy, a formułowane twierdzenia stanowią jedynie zbyt daleko idącą nadinterpretację działań organu. Zaznaczył, że nie sposób przypisać Dyrektorowi jakiejkolwiek winy czy naruszenia prawa w związku z decyzją o nieprzyjęciu Małoletniego do I klasy, skoro została ona podjęta zgodnie z obowiązującymi przepisami oraz w oparciu o obiektywnie ustalone fakty dotyczące rzeczywistego miejsca jego zamieszkania. Wszelkie próby przenoszenia odpowiedzialności za powstała sytuacje na organ maja charakter nie tylko nieuzasadniony, lecz również polegają na pomijaniu obowiązków prawnych ciążących na Dyrektorze, których realizacja nie mogła prowadzić do odmiennego rozstrzygnięcia. Decyzja o nieprzyjęciu Małoletniego do klasy I nie miała charakteru unieważnienia jakiegokolwiek wcześniejszego aktu, lecz stanowiła wykonanie ustawowego obowiązku, opartego na art. 130 i 133 Prawa oświatowego. Ponadto wskazał, że formułowanie tak poważnych oskarżeń, jak fałszowanie dokumentów urzędowych, ich antydatowanie czy poświadczanie nieprawdy, bez przedstawienia choćby elementarnych dowodów, należy ocenić jako całkowicie niedopuszczalne. Następnie Przedstawicielka Skarżącego w piśmie z 16 października 2025 r. wskazała, że razem z synem od lutego stale mieszka w Siemiatyczach pod adresem ul. [...]. Zaznaczyła, że cała procedura wszczęta i zakończona na kilka dni przed rozpoczęciem roku – począwszy od nieuprawnionego zlecenia przez Burmistrza wykonania wywiadu środowiskowego, poprzez wykonanie czynności w terenie i sfałszowanie dokumentu (którego na oczy nie widziała, bo MOPS odmówił prawa wglądu do dokumentów), że rzekomo sąsiadka spod numeru [...] miała powiedzieć, że na ul. [...] mieszka tylko emerytka (czemu przeczy i na co znajduje się w aktach sprawy jej oświadczenie) i skończywszy na piśmie dyrektora z 27 sierpnia 2025 r. informującego, że nie przyjmuje Małoletniego do szkoły – jest nielegalna. Wniosła o przeprowadzenie dowodów z dokumentów w postaci pism, jakie po dacie wniesienia skargi zostały w sprawie przez nią wytworzone, a także w postaci odpowiedzi na te pisma różnych organów, tj.: Dyrektora, Burmistrza, Dyrektora MOPS, Wojewody Podlaskiego, RPO, RPD, Prokuratury Okręgowej w Białymstoku i innych. Podkreśliła znaczenie korespondencji Burmistrza z Rzecznikiem Praw Obywatelskich oraz załączonych do pisma Burmistrza dokumentów w postaci: 1) anonimowego donosu, 2) wniosku do MOPS z którego wynika zlecenia przeprowadzenia "wywiadu środowiskowego" z 25 sierpnia 2025 r. oraz pisma z 2 września 2025 r., 3) pisma MOPS z 26 sierpnia 2025 r., stanowiącego odpowiedź na wniosek o przeprowadzenie wywiadu środowiskowego z 25 sierpnia 2025 r., 4) pisma Dyrektora szkoły do Burmistrza z 25 sierpnia 2025 r., posiadającego (zdaniem autorki skargi) ślady ręcznej zmiany numeru wpływu, 5) odpowiedzi Dyrektora szkoły z 17 września 2025 r. na wniosek w trybie u.d.i.p., 6) odpowiedzi Burmistrza na jej wniosek w trybie u.d.i.p. z 30 września 2025 r., 7) postanowienie MOPS z 13 października 2025 r. w sprawie odmowy udzielenia wglądu w akta sprawy, 8) pisma GOPS z 2 września 2025 r., stanowiącego odpowiedź na wniosek z 27 sierpnia 2025 r., 9) zawiadomienia o podejrzeniu popełnienia przestępstwa z 4 września 2025 r., 10) skargi do WSA w Białymstoku z 7 września 2025 r., przedmiotem której jest czynność Dyrektora szkoły polegająca przyjęciu do szkoły nowych dzieci. Postanowieniem z 29 października 2025 r. (sygn. II SO/Bk 8/25) Sąd wstrzymał wykonanie zaskarżonej czynności. Sąd wskazał, że konieczne jest, aby na czas postępowania sądowoadministracyjnego K. Z. znajdował się na liście uczniów (co miało miejsce do czasu jego wykreślenia w sierpniu 2025 r.) i tym samym mógł uczęszczać do Szkoły Podstawowej nr 1 w Siemiatyczach. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 19 grudnia 2025 r. (sygn. III OZ 697/25) oddalił zażalenie Dyrektora na ww. postanowienie. NSA wskazał, że oddalenie zażalenia potwierdza, że Dyrektor Szkoły Podstawowej nr 1 im. Księżnej Anny z Sapiehów w Siemiatyczach zobowiązany jest traktować, na czas trwania postępowania sądowoadministracyjnego, K. Z. jako ucznia szkoły, i dopuścić małoletniego do udziału w zajęciach. Na rozprawie w dniu 17 marca 2026 r. pełnomocnik strony skarżącej wskazał, że nie jest prowadzone postępowanie karnego przeciwko matce Małoletniego o składanie fałszywych oświadczeń. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje. Skarga podlega uwzględnieniu, choć nie wszystkie zawarte w niej argumenty okazały się zasadne. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W rozpatrywanej sprawie kwestionowana jest czynność Dyrektora Szkoły Podstawowej nr 1 w Siemiatyczach z 27 sierpnia 2025 r. w przedmiocie nieprzyjęcia Małoletniego do klasy I publicznej szkoły podstawowej. W pierwszej kolejności Sąd stwierdza, że kwestionowana czynność jest objęta kognicją sądu administracyjnego. W tym aspekcie wskazać należy, że stosownie do art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143, dalej: "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa (...). Przedmiotem skargi do sądu administracyjnego mogą być akty lub czynności, które: 1) nie mają charakteru decyzji lub postanowienia, te bowiem są zaskarżalne na podstawie art. 3 § 2 pkt 1-3 p.p.s.a.; 2) są podejmowane w sprawach indywidualnych, albowiem akty o charakterze ogólnym zostały wymienione w art. 3 § 2 pkt 5 i 6 p.p.s.a.; 3) muszą mieć charakter publicznoprawny; 4) dotyczą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisu prawa (vide komentarz do art. 3 [w:] R. Hauser, M. Wierzbowski, R. Stankiewicz (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. 9, 2025). Nie budzi wątpliwości Sądu, że zaskarżona czynność Dyrektora spełnia wszystkie powyższe wymogi. Również Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 19 grudnia 2025 r. (sygn. III OZ 697/25), rozpoznając wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej czynności w sprawie niniejszej, podkreślił, że zaskarżona czynność wywołała skutki prawne wobec Małoletniego. Stanowisko to Sąd orzekający w sprawie niniejszej w całości podziela. Możliwe było zatem merytoryczne rozpoznanie skargi. Sąd stwierdza również, że na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. dopuścił wszystkie przedłożone przez Przedstawicielkę Skarżącego dokumenty jako dowody w sprawie, albowiem były one niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowodowały przedłużenia postępowania w sprawie. Materialnoprawną podstawą zaskarżonej czynności były przepisy ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe (Dz. U. z 2025 r. poz. 1043 z późn. zm., dalej: "ustawa – Prawo oświatowe" lub "P.o."), które regulują m.in. zasady przyjmowania dzieci do publicznych szkół podstawowych. Na podstawie art. 130 ust. 2 in fine i ust. 5 oraz art. 133 ust. 1 P.o., dzieci i młodzież zamieszkałe w obwodzie publicznej szkoły podstawowej są przyjmowane do klasy I z urzędu przez dyrektora, bez obowiązku udziału w postępowaniu rekrutacyjnym. Przyjęcia dokonuje się na podstawie zgłoszenia (art. 133 ust. 1 w zw. z art. 151 P.o.). Przy czym złożenie zgłoszeń nie powoduje wszczęcia postępowania rekrutacyjnego oraz może nastąpić w każdym czasie, przed rozpoczęciem, jak i w trakcie roku szkolnego, z powodu braku ograniczenia ustawowego dla rodzica (art. 130 ust. 2 i 5 P.o.). Z taką sytuacją mamy do czynienia w sprawie niniejszej. Drugi tryb wynika z art. 133 ust. 2 P.o. i dotyczy dzieci zamieszkałych poza obwodem publicznej szkoły podstawowej, które mogą być przyjęte do klasy I po przeprowadzeniu postępowania rekrutacyjnego. W postępowaniu tym brane są pod uwagę kryteria określone przez organ prowadzący szkołę, z uwzględnieniem zapewnienia jak najpełniejszej realizacji potrzeb dziecka i jego rodziny oraz lokalnych potrzeb społecznych, oraz może być brane pod uwagę kryterium dochodu na osobę w rodzinie kandydata, na co wskazuje art. 133 ust. 2 i 3 w zw. z art. 133 ust. 4 i art. 154 ust. 3 P.o. Wyniki postępowania rekrutacyjnego, a także możliwą ścieżkę odwoławczą, w tym prawo wniesienia skargi do sądu administracyjnego na rozstrzygnięcie dyrektora, reguluje wówczas art. 158 P.o. W tym trybie nie składa się zgłoszenia, lecz wniosek. Procedura ta nie miała jednak zastosowania w sprawie, dlatego też Przedstawicielka Skarżącego niezasadnie powołuje się na art. 158 P.o. Raz jeszcze zaakcentować trzeba, że ma on zastosowanie tylko do postępowania rekrutacyjnego, a nie wobec dzieci obwodowych, przyjmowanych do szkoły z urzędu. Ponadto w odniesieniu do zarzutów skargi Sąd podkreśla, że wywieszenie (opublikowanie) przez dyrektora szkoły listy dzieci obwodowych, przyjętych do klasy I szkoły podstawowej, ma w istocie charakter informacyjny i porządkowy. Taka lista jest tylko technicznym potwierdzeniem faktu, że szkoła przyjęła zgłoszenie i wpisała dziecko do ewidencji na nadchodzący rok szkolny. Z całą pewnością nie jest to decyzja ani inny akt administracyjny, która nadaje status ucznia. Dlatego też, wbrew twierdzeniom autora skargi, w sprawie nie mogło dojść do "unieważnienia" decyzji o przyjęciu Małoletniego do klasy I. W tym miejscu odnotować trzeba, że skreślenie ucznia z listy uczniów regulują odrębne przepisy, przewidujące udział rady pedagogicznej i samorządu uczniowskiego oraz wprowadzające sformalizowaną procedurę w trybie Kodeksu postępowania administracyjnego, na czele z decyzją administracyjną jako formą rozstrzygnięcia (zob. art. 68 ust. 2 P.o.). Co więcej, z art. 68 ust. 3 P.o. wynika, że wydanie decyzji o skreśleniu ucznia z listy uczniów jest – co do zasady – niedopuszczalne wobec ucznia realizującego obowiązek szkolny. Skreślenie ucznia z listy uczniów oznaczałoby bowiem w tym przypadku odebranie mu możliwości realizacji tego obowiązku w formie prawem przewidzianej. Możliwe jest wobec takich uczniów przeniesienie ich do innej szkoły przez kuratora oświaty (zob. M. Pilich, komentarz do art. 68 [w:] A. Olszewski, M. Pilich, Prawo oświatowe. Komentarz, wyd. III, Warszawa 2022, dostęp: LEX/el.). Rzecz jasna procedura skreślenia ucznia z listy uczniów nie została wobec Małoletniego wdrożona. W momencie podjęcia zaskarżonej czynności w sierpniu 2025 r. Małoletni nie został jeszcze nawet wpisany do tzw. księgi uczniów, gdyż takiego wpisu zasadniczo dokonuje się z dniem 1 września (zob. § 4 Rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 25 sierpnia 2017 r. w sprawie sposobu prowadzenia przez publiczne przedszkola, szkoły i placówki dokumentacji przebiegu nauczania, działalności wychowawczej i opiekuńczej oraz rodzajów tej dokumentacji, Dz. U. z 2024 r. poz. 50). Podkreślenia wymaga, że pomimo nieprowadzenia – w sprawie przyjęcia dzieci obwodowych do I klasy szkoły podstawowej – postępowania rekrutacyjnego, a więc niestosowania przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, to jednak właściwe organy stosujące prawo muszą działać w oparciu o przepisy prawa, zwłaszcza Prawa oświatowego, a także przestrzegać innych uniwersalnych zasad odnoszących się do działania władzy publicznej wobec jednostki. Dlatego też władcza ingerencja w prawa lub obowiązki ucznia (kandydata) powinna zostać poprzedzona prawidłowym ustaleniem stanu faktycznego oraz budzić zaufanie do organów szkoły lub organu prowadzącego. Należy przekazać uczniowi (jego przedstawicielowi) okoliczności faktyczne i prawne, które zdeterminowały podjęcie takiej a nie innej decyzji, w tym przesłanki, którymi organ się kierował. Spełnienie powyższych warunków jest o tyle istotne w sprawie niniejszej, o ile zważy się na fakt, że czynność w postaci nieprzyjęcia dziecka obwodowego do klasy I szkoły podstawowej może zostać zaskarżona do sądu administracyjnego, który będzie oceniał jej legalność, również przez pryzmat dochowania ww. gwarancji. Relewantna w sprawie jest również treść art. 70 ust. 1 Konstytucji, który – ustanawiając konstytucyjne prawo podmiotowe jednostki – stanowi, że każdy ma prawo do nauki, a nauka do 18 roku życia jest obowiązkowa (por. na gruncie postępowania rekrutacyjnego rozważania NSA w wyroku z 5 listopada 2015 r., I OSK 2173/15). Konstytucyjne zagwarantowanie prawa do nauki rzutuje na zakres obowiązków władz publicznych, do których zalicza się obowiązek urządzenia i poprowadzenia systemu szkół publicznych, pozwalających każdemu na faktyczną realizację prawa do nauki. Z drugiej strony, art. 70 ust. 1 zdanie drugie wprowadza obowiązek szkolny odnoszący się do wszystkich osób (więc także cudzoziemców), które nie ukończyły 18 roku życia. Prawo do nauki uznawane jest za na tyle istotne, że nadano mu równocześnie postać powszechnego obowiązku, kierowanego zresztą nie tylko do osób uprawnionych, ale – przede wszystkim – do ich rodziców lub opiekunów (por. L. Garlicki, M. Derlatka, komentarz do art. 70 [w:] Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz. Tom II, wyd. II, red. M. Zubik, Warszawa 2016, dostęp: LEX/el.) W ocenie Sądu w sprawie niniejszej odmowa przyjęcia Małoletniego do klasy I SP nr 1 w Siemiatyczach nie została poprzedzona prawidłowym wyjaśnieniem kluczowej okoliczności, tj. rzeczywistego miejsca zamieszkania Małoletniego. Doszło również do naruszenia przepisu prawa materialnego, tj. art. 41 ust. 2 P.o. Z woli ustawodawcy (art. 151 P.o.) na etapie przyjmowania dziecka do szkoły obwodowej wystarczające jest oświadczenie rodzica o miejscu zamieszkana, nie jest zaś wymagane przedłożenie jakiegokolwiek dodatkowego dokumentu (np. umowy najmu lokalu, korzystania z mediów lub usług telekomunikacyjnych, czy opłacania podatku w związku z zamieszkiwaniem w obwodzie szkoły), ponieważ szkoła (ani też organ prowadzący) nie jest upoważniona do prowadzenia postępowania wyjaśniającego i wymagania złożenia innych danych i dokumentów niż wynikające z art. 151 ust. 2 i 3 P.o. Ustawodawca uznał za wystarczające złożenie zgłoszenia z danymi osobowymi rodzica i ucznia oraz oświadczenie o miejscu zamieszkania rodziców kandydata i kandydata pod rygorem odpowiedzialności karnej. Co do zasady zatem nie ma podstawy prawnej do domagania się przez szkołę przedłożenia jakiegokolwiek innego dokumentu. Niemniej jednak gdyby z jakiegoś powodu stanowiące element zgłoszenia oświadczenie o miejscu zamieszkania (art. 151 ust. 2 P.o.) budziło wątpliwości, np. z powodu dysponowania informacjami o innym adresie zamieszkania, to organ prowadzący szkołę ma podstawę prawną do przeprowadzenia pewnych czynności weryfikacyjnych. Jest nią art. 41 ust. 2 ustawy – Prawo oświatowe. Zgodnie z tym przepisem wójt gminy (burmistrz, prezydent miasta) jest obowiązany przekazywać dyrektorom publicznych szkół podstawowych na obszarze gminy informacje o aktualnym stanie i zmianach w ewidencji dzieci i młodzieży w wieku 3-18 lat. W piśmiennictwie wskazuje się, że dane osób określonych w tym przepisie powinny być przekazywane bez wezwania w terminie zapewniającym dyrektorom szkół prawidłowe wykonanie zadań w zakresie ewidencji obowiązku szkolnego (a więc niewątpliwie przekazanie zaktualizowanych danych powinno mieć miejsce jeszcze przed rozpoczęciem roku szkolnego). Przesyłanie danych jest obowiązkowe corocznie i co najmniej raz do roku. Do tego celu nie wymaga się zgody na przetwarzanie danych osobowych, gdyż chodzi tu o realizację obowiązku nałożonego prawem. Wykazy danych osobowych dzieci i młodzieży należałoby dzielić i przesyłać dyrektorom poszczególnych szkół w takim zakresie, w jakim ze względu na zakres prowadzonej ewidencji są oni zainteresowani posiadaniem określonych danych. Organ ewidencji ludności dzieli zatem wspomniane wykazy według obwodów szkolnych, w których dzieci i młodzież mają miejsce zamieszkania. Regularne i terminowe przekazywanie wykazów uczniów podlegających obowiązkom edukacyjnym stanowi wprawdzie technicznoprawne ułatwienie realizacji obowiązku kontroli, jednak nie zwalnia dyrektorów szkół z odpowiedzialności za ciągłe aktualizowanie danych ewidencyjnych, zwłaszcza o adresie zamieszkania dziecka i jego rodziców (opiekunów prawnych) (vide M. Pilich, komentarz do art. 41 [w:] A. Olszewski, M. Pilich, Prawo oświatowe...). Wywieść należy, że kompetencja wójta gminy (burmistrz, prezydent miasta) do podejmowania czynności weryfikacyjnych w zakresie ustalenia (aktualizacji) adresu zamieszkania ucznia jest pochodną jego ustawowego obowiązku z art. 41 ust. 2 P.o. Innymi słowy, aby organ ten mógł przekazywać podległym dyrektorom informacje o aktualnym stanie i zmianach w ewidencji, to musi posiadać uprawnienia do sprawdzenia, czy adres jest prawidłowy (aktualny). W związku z tym każda gmina może i powinna weryfikować dysponowanie aktualnymi danymi o adresach zamieszkania (por. wyrok NSA z 9 kwietnia 2014 r., I OSK 76/14). W tym celu organ prowadzący szkołę może posłużyć się informacjami zebranymi na potrzeby postępowań prowadzonych przez gminę, np. dotyczących gospodarowania odpadami, podatków i opłat lokalnych, spisu wyborców, a w sytuacji, gdy rodzic zameldował siebie i dziecko należałoby zapoznać się z dokumentacją dotyczącą potwierdzenia pobytu pod danym adresem (art. 28 ustawy o ewidencji ludności). Zasadniczo więc organ powinien opierać się na już posiadanych dokumentach. Ostatecznie może też wystąpić do instytucji publicznych o udzielenie stosownej informacji, jeżeli instytucje te takie informacje posiadają. Odnotować wypada, że podobne kompetencje zostały wójtowi przyznane na gruncie postępowania rekrutacyjnego w odniesieniu do oświadczeń, o których mowa w art. 150 ust. 2 (art. 150 ust. 8 zdanie 1 P.o.). Co jednak kluczowe dla sprawy niniejszej, art. 41 ust. 2 P.o. nie ustanawia kompetencji do zlecania jakiemukolwiek organowi administracji, a nawet podległej gminie jednostce organizacyjnej (np. ośrodkowi pomocy społecznej) lub pracownikowi urzędu, przeprowadzania czynności dowodowych przewidzianych dla potrzeb jurysdykcyjnego postępowania administracyjnego, jak np. oględzin, przesłuchania, rozprawy administracyjnej itd. Tym bardziej wójt (burmistrz, prezydent miasta) nie ma – na gruncie art. 41 ust. 2 P.o. – uprawnienia do przeprowadzania lub zlecania szczególnych czynności dowodowych, przewidzianych dla pewnego rodzaju postępowań, jak np. rodzinnego wywiadu środowiskowego, o którym mowa w art. 107 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1214 z późn. zm.). Pogłębiając kwestię zleconego przez Burmistrza w dniu 25 sierpnia 2025 r. wywiadu środowiskowego zaznaczyć trzeba, że pracownicy ośrodka pomocy społecznej są zatrudnieni w jednostce organizacyjnej gminy, zajmującej się głównie świadczeniem usług i przyznawaniem świadczeń z pomocy społecznej, pracą socjalną, a także wspieraniem rodziny i pieczy zastępczej. Wywiad środowiskowy – co do zasady – służy celom pomocy społecznej. Wprawdzie może zostać wykorzystany również w innym postępowaniu, ale tylko jeśli ustawa wyraźnie to przewiduje. Przykładowo, rodzinny wywiad środowiskowy wykorzystuje się także dla celów postępowania o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, w postępowaniu w sprawie dłużników alimentacyjnych, przy przyznawaniu dodatków mieszkaniowych, przy kierowaniu do centrum integracji społecznej w zatrudnieniu socjalnym oraz przy udzielaniu pomocy rodzinie na podstawie ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (zob. art. 107 ust. 1a ustawy o pomocy społecznej oraz I. Sierpowska, komentarz do art. 107 [w:] Pomoc społeczna. Komentarz, wyd. VII, Warszawa 2025, dostęp: LEX/el.). Ponadto, na gruncie Prawa oświatowego dopuszczalność przeprowadzania wywiadu środowiskowego została przypisana tylko do postępowania rekrutacyjnego, a nadto wyłącznie w celu weryfikacji oświadczenia o samotnym wychowywaniu dziecka (art. 150 ust. 8 zdanie 2 P.o.). Należy zatem wywieść, że gdyby ustawodawca chciał, aby organ prowadzący szkołę mógł wykorzystać wywiad środowiskowy do weryfikacji miejsca zamieszkania ucznia to by tego rodzaju kompetencję wprost w ustawie przewidział. W myśl art. 7 Konstytucji RP organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa, co oznacza zakaz domniemania kompetencji i nakaz podejmowania wszelkich działań w oparciu o normę kompetencyjną wyłącznie w zakresie przez normę tę wyznaczonym. Z powyższych rozważań wynika, że w sprawie niniejszej Burmistrz – w celu weryfikacji podanego w zgłoszeniu adresu zamieszkania Małoletniego – nie miał podstawy prawnej wystąpienia do Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej czy też Wójta Gminy Siemiatycze o przeprowadzenie wywiadu środowiskowego lub podjęcie innych "terenowych" czynności sprawdzających. Tym samym próby wykonania tego polecenia przez pracowników socjalnych również należy uznać za nieuprawnione. W razie przekonania, że polecenie przeprowadzenia zleconych czynności było niezgodne z prawem, pracownik ośrodka pomocy społecznej powinien poinformować o tym na piśmie swojego bezpośredniego przełożonego, zgodnie z art. 25 ust. 2 ustawy o pracownikach samorządowych w zw. z art. 123 ustawy o pomocy społecznej. Z całą pewnością samoistną podstawą przeprowadzenia omawianych czynności dowodowych nie mógł być art. 7b k.p.a., na co niezasadnie powołuje się Kierownik GOPS w piśmie z 2 września 2025 r. (k. 156) – już chociażby z tego względu, że organ nie prowadził wobec Skarżącego żadnego postępowania administracyjnego. Co więcej, Sąd w pełni podziela stanowisko Przedstawicielki Skarżącego, że istnieją dokumenty przeczące poczynionym przez organ prowadzący szkołę ustaleniom w zakresie rzeczywistego miejsca zamieszkania. Dokumenty te, znajdujące się w aktach sprawy, przekonują, że Małoletni zamieszkuje pod adresem ul. [...] w Siemiatyczach, czyli w obwodzie SP nr 1. W tym aspekcie podkreślić należy, że: 1) Burmistrz na adres ul. [...] wystosował wezwanie do złożenia deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi (k. 33). Również pozostała korespondencja z organu kierowana jest na adres [...]. 2) Przedstawicielka Skarżącego dysponuje zaświadczeniem o zameldowaniu na pobyt stały pod ww. adresem (k. 25), a także zawartą 10 lutego 2025 r. z B. K. umową najmu "części poddasza użytkowego" o pow. [...] m2 (k. 27). Dowody te w istocie podważają tezę Burmistrza o zamieszkiwaniu przez Małoletniego oraz jego rodziców w C. Jedynymi dowodami, na podstawie którego Burmistrz przyjął inny niż deklarowany w zgłoszeniu adres zamieszkania, było anonimowe zgłoszenie od "troskliwego mieszkańca" (k. 121) oraz pismo Dyrektora MOPS z 26 sierpnia 2025 r. (k. 113), w którym poinformowano, że wywiad środowiskowy w dniu 25 sierpnia 2025 r. nie został przeprowadzony, a także że pracownik MOPS dowiedział się od osoby mieszkającej pod adresem [...], że pod adresem [...] mieszka jedna osoba - samotna emerytka. Na podstawie ww. relacji sąsiadki Dyrektor MOPS uznał, że E. Z. nie zamieszkuje w domu na ul. [...]. Abstrahując od braku podstaw prawnych do przeprowadzania wywiadu środowiskowego czy też innego rodzaju "terenowych" czynności dowodowych, o czym była już mowa, w ocenie Sądu zawarte w ww. piśmie ustalenia Dyrektora MOPS są niewiarygodne, jeśli zestawi się je z oświadczeniem owej sąsiadki, K. K. W piśmie z 29 sierpnia 2025 r. (k. 138) kategorycznie zaprzeczyła, aby kiedykolwiek przekazywała pracownikom MOPS informacje o tym, że rodzina Państwa Z. nie zamieszkuje pod adresem ul. [...] w Siemiatyczach. Stanowczo stwierdziła, że "jest to wierutne kłamstwo i nadinterpretacja". Reasumując, Burmistrz nie dysponował jakimkolwiek wiarygodnym dokumentem, z którego wynikałoby, że Małoletni wraz z rodzicami nie mieszka pod adresem ul. [...] w Siemiatyczach. Co więcej, organ jest w posiadaniu dokumentów, w tym urzędowych (vide art. 76 § 1 k.p.a.), które jednoznacznie potwierdzają adres zamieszkania zadeklarowany w zgłoszeniu. Ustalenia Burmistrza nie znajdują żadnego oparcia w materiale dowodowym. W tym stanie rzeczy stwierdzić należy, że podstawą ustalenia miejsca zamieszkania Małoletniego mogło być wyłącznie oświadczenie o miejscu zamieszkania, załączone do zgłoszenia do klasy pierwszej na rok szkolny 2025/2026 z 18 lutego 2025 r. Skoro zatem Małoletni mieszka pod adresem ul. [...] w Siemiatyczach, a więc w obwodzie SP nr 1, to ma on prawo i jednocześnie obowiązek uczęszczać do tej właśnie placówki oświatowej. Sąd ma świadomość, że działanie Dyrektora było "jedynie" konsekwencją informacji uzyskanej od Burmistrza, w tym znaczeniu, że Dyrektor był związany informacją organu prowadzącego w przedmiocie miejsca zamieszkania Małoletniego, sam zaś nie miał uprawnień do przeprowadzania jakichkolwiek czynności weryfikacyjnych. Niemniej jednak w takiej sytuacji wzgląd na konieczność zapewnienia jednostce efektywnej kontroli sądowej działań władzy publicznej nakazywał przyjąć, że bezprawne działania organu prowadzącego niejako obciążają samego Dyrektora. Małoletni musiał mieć bowiem zagwarantowane prawo do sądowej oceny działań organów administracji, a tylko czynność Dyrektora mogła zostać objęta kognicją Sądu, gdyż to ona bezpośrednio dotyczyła prawa do przyjęcia do szkoły obwodowej. Małoletni nie mógł bowiem zaskarżyć czynności Burmistrza w postaci przekazania Dyrektorowi informacji o miejscu zamieszkania. Wobec stwierdzenia, że przy wydawaniu zaskarżonej czynności z 27 sierpnia 2025 r. doszło do naruszenia art. 130 ust. 5 i art. 133 ust. 1 w zw. z art. 151 ust. 2 i 3 P.o., a także art. 41 ust. 2 P.o., jak również zasady zaufania obywateli do organów państwa, Sąd – na mocy art. 146 § 1 p.p.s.a. – stwierdził bezskuteczność zaskarżonej czynności, o czym orzeczono w pkt 1 sentencji wyroku. O kosztach orzeczono w pkt 2 na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 i 4 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2026 r. poz. 215). Na powyższe koszty składają się: wpis sądowy w kwocie 200 zł, wynagrodzenie pełnomocnika w kwocie 480,00 zł oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło