II SA/Ka 1136/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax Sędziowie: NSA Zofia Borowicz WSA Stanisław Nitecki (spr.) Protokolant referent Arkadiusz Kmiotek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 maja 2004 r. sprawy ze skargi R.J. na orzeczenie Sądu Dyscyplinarnego przy Okręgowym Inspektoracie Służby Więziennej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary dyscyplinarnej 1) uchyla zaskarżone orzeczenie, 2) orzeka, że zaskarżone orzeczenie nie podlega wykonaniu. Dyrektor Zakładu Karnego w W. postanowieniem z dnia [...] wydanym na podstawie § 6 ust. 1 i § 7 ust. 1 w związku z § 10 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 listopada 1996 r. w sprawie regulaminu dyscyplinarnego funkcjonariuszy Służby Więziennej ( Dz. U. Nr 135, poz. 634 ) wszczął postępowanie dyscyplinarne przeciwko R.J. o to, że w dniu [...] pełniąc służbę o godz. [...] na posterunku uzbrojonym zaniedbał obowiązki poprzez [...]. W wyniku wszczętego postępowania wyżej wymieniony organ orzeczeniem o wymierzeniu kary dyscyplinarnej z dnia [...] wydanym na podstawie art. 130 ust. 1 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej ( Dz. U. Nr 61 poz. 283 ze zm.) oraz § 21 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 listopada 1996 r. w sprawie regulaminu dyscyplinarnego funkcjonariuszy Służby Więziennej ( Dz. U. Nr 135, poz. 634 ) wymierzył R.J. karę dyscyplinarną : ostrzeżenie o niepełnej przydatności do służby. Jako uzasadnienie rozstrzygnięcia wskazał, że skarżący w nocy [...] o godz. [...] pełniąc służbę na posterunku uzbrojonym [...], poprzez [...] do posterunku. Na powyższe orzeczenie dyscyplinarne zażalenie do Sądu Dyscyplinarnego przy Okręgowym Inspektoracie Służby Więziennej w K. wniósł skarżący. W zażaleniu tym, skarżący nie zgodził się z otrzymaną karą i uznał ją za niesłusznie nałożoną oraz wystąpił o przeprowadzenie dowodu w postaci przejrzenia nagrania z kamer monitorujących podejście do posterunku. Dodatkowo skarżący wskazał, że jest [...]. Sąd Dyscyplinarny przy Okręgowym Inspektoracie Służby Więziennej w K. orzeczeniem wydanym [...] na podstawie art. 132 ust. 3 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r. o służbie Więziennej ( Dz. U. Nr 61, poz. 283 ze zm.) oraz § 52 ust. 1 pkt 3 regulaminu dyscyplinarnego funkcjonariuszy Służby Więziennej ( Dz. U. Nr 135, poz. 634 ze zm.) uchylił zaskarżone orzeczenie i skierował sprawę do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd Dyscyplinarny przy OISW w K. wskazał, że postępowanie organu pierwszej instancji nie przeprowadzone było zbyt wnikliwie, gdyż w zgromadzonym materiale dowodowym występowały istotne dla rozstrzygnięcia uchybienia, jednocześnie Sąd Dyscyplinarny wskazał, że jego zdaniem skarżący dopuścił się naruszenia nie art. 125 ust. 3 pkt 1 wyżej wymienionej ustawy lecz art. 125 ust. 3 pkt 4 tej ustawy. Dyrektor Zakładu Karnego w W. po ponownym przeprowadzeniu postępowania dyscyplinarnego przeciwko R.J., orzeczeniem o wymierzeniu kary dyscyplinarnej z dnia 19 lutego 2002 r. wydanym na podstawie art. 130 ust. 1 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej ( Dz. U. Nr 61 poz. 283 ze zm.) oraz § 21 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 listopada 1996 r. w sprawie regulaminu dyscyplinarnego funkcjonariuszy Służby Więziennej ( Dz. U. Nr 135, poz. 634 ) wymierzył mu karę dyscyplinarną: ostrzeżenie o niepełnej przydatności do służby. Jako uzasadnienie rozstrzygnięcia wskazał, że skarżący w nocy [...] o godz. [...] pełniąc służbę na posterunku uzbrojonym [...] poprzez [...] do posterunku. Na powyższe orzeczenie dyscyplinarne zażalenie do Sądu Dyscyplinarnego przy Okręgowym Inspektoracie Służby Więziennej w K. wniósł skarżący. W zażaleniu tym skarżący nie zgodził się z wymierzoną mu karą oraz podniósł, że nie wie z jakiego powodu nie uwzględniono jego wniosku o przeprowadzenie dowodu w postaci odtworzenia obrazu z nagrań na kamerach monitorujących podejście do posterunku. Dodatkowo skarżący wskazał, że postępowanie to jest formą odwetu za sporządzoną przez niego notatkę z dnia [...] oraz wystąpił o przesłuchanie M.R. jako świadka w trakcie postępowania przed Sądem Dyscyplinarnym. Sąd Dyscyplinarny przy Okręgowym Inspektoracie Służby Więziennej w K. orzeczeniem wydanym [...] na podstawie art. 132 ust. 3 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej ( Dz. U. Nr 61, poz. 283 ze zm.) oraz § 52 ust. 1 pkt 3 regulaminu dyscyplinarnego funkcjonariuszy Służby Więziennej ( Dz. U. Nr 135, poz. 634 ze zm.) utrzymał zaskarżone orzeczenie w mocy. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd Dyscyplinarny przy OISW w K. przedstawił w sposób szczegółowy, wynikający ze zgromadzonego materiału dowodowego, przebieg wydarzeń [...]. W oparciu o zgromadzony materiał dowodowy Sąd Dyscyplinarny doszedł do przekonania, że wina skarżącego została wykazana i w ramach postępowania dowodowego wykazano, iż skarżący [...] poprzez [...]. Jednocześnie Sąd Dyscyplinarny nie dał wiary zeznaniom skarżącego, który utrzymuje, że całe postępowanie dyscyplinarne oraz wymierzona kara spowodowane zostały zatargiem z T.C., gdyż taką moc dowodową przyznał zeznaniom dowódcy i jego zastępcy. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżący podniósł, że wydane orzeczenie jest niezgodne z zaistniałą sytuacją oraz nie zostały uwzględnione żadne argumenty i fakty zgłoszone przez niego. Ponadto skarżący zaznaczył, że sprawa ma podłoże złośliwości ze strony przełożonych. Dodatkowo skarżący zaznaczył, że zgłaszany przez niego wniosek o włączenie do akt nagrania z kamer monitorujących okolice posterunku nr [...] nie został na żadnym etapie postępowania uwzględniony, podobnie jak nie została do akt włączona notatka z [...] potwierdzająca jego twierdzenia o złośliwości ze strony przełożonych. W odpowiedzi na skargę Sąd Dyscyplinarny przy OISW w K. przedstawił w sposób rozbudowany przebieg dotychczasowego postępowania dyscyplinarnego. Odnosząc się do zarzutów skarżącego Sąd ten zaznaczył, że zadaniem kamery monitorującej teren wokół posterunku jest obserwować i rejestrować to co dzieje się w rejonie posterunku a nie rejestruje zachowań funkcjonariuszy pełniących na nim służbę i z tego powodu, Sąd ten uznał przeprowadzenie tego dowodu za zbędne. Odnośnie nie przesłuchania plut. M.R. powyższy Sąd wskazał, że wyżej wymieniony w trakcie postępowania był przesłuchiwany na okoliczność [...] przez skarżącego, był również przesłuchiwany w trakcie pierwszego postępowania prowadzonego przez Sąd Dyscyplinarny w dniu [...]. Skład Orzekający Sądu Dyscyplinarnego nie rozpatrywał w ramach tego postępowania zagadnień związanych z notatką skarżącego z dnia [...], gdyż w tym zakresie prowadzone jest odrębne postępowanie dyscyplinarne. Ponadto Sąd ten wskazał, iż faktycznie w pierwszym rozstrzygnięciu Dyrektora Zakładu Karnego w W. z dnia [...] znalazł się błąd co do wskazania osoby, która dokonywała kontroli posterunku zajmowanego przez skarżącego, jednakże uchybienie to nie miało żadnego znaczenia dla rozstrzygnięcia i zostało wyjaśnione w trakcie obu postępowań dyscyplinarnych. Przy wymierzaniu kary Sąd ten kierował się dokonanymi ustaleniami faktycznymi i dotychczasowym przebiegiem służby skarżącego i w tym stanie wystąpił o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Z dniem 1 stycznia 2004 r. uległ zmianie stan prawny i w myśl postanowień art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ). W konsekwencji oznacza to, że stosownie do postanowień rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z 25 kwietnia 2003 r. w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości ( Dz. U. Nr 72, poz. 652 ) sprawa podlega rozpatrzeniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Kontrola legalności zaskarżonego orzeczenia przeprowadzona w oparciu o postanowienia art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ) wykazała, że zaskarżone orzeczenie nie odpowiada wymogom prawa. Szczegółowe zasady i tryb postępowań dyscyplinarnych prowadzonych wobec funkcjonariuszy Służby Więziennej znajdują swoje unormowanie w ustawie z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej ( Dz. U. Nr 61 poz. 283 ze zm.), ze szczególnym uwzględnieniem postanowień zamieszczonych w rozdziale 8 tej ustawy oraz w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z 14 listopada 1996 r. w sprawie regulaminu dyscyplinarnego funkcjonariuszy Służby Więziennej ( Dz. U. Nr 135, poz. 634 ze zm.). Stosownie do postanowień art. 125 ust. 2 wyżej wymienionej ustawy funkcjonariusz podlega odpowiedzialności dyscyplinarnej za naruszenie dyscypliny służbowej nieprzestrzeganie etyki zawodowej, a zwłaszcza honoru, godności i dobrego imienia służby, oraz w innych przypadkach określonych w ustawie. Naruszeniem dyscypliny służbowej jest m.in. wykonywanie czynności służbowej w sposób niedbały albo sprzecznie z obowiązującymi zasadami. Po myśli postanowień § 3 przywołanego powyżej rozporządzenia przy wymierzaniu kary dyscyplinarnej bierze się pod uwagę w szczególności : rodzaj i wagę przewinienia, okoliczności, w jakich zostało popełnione, pobudki czynu, stopień winy, zachowanie się obwinionego przed i po popełnieniu przewinienia, okres pozostawania w służbie i opinię służbową. Z kolei wymiar kary dyscyplinarnej powinien uwzględniać : skutki przewinienia, czy popełnione było pod wpływem alkoholu lub innego środka odurzającego oraz czy w stosunku do funkcjonariusza jest już orzeczona kara dyscyplinarna. Celem postępowania dyscyplinarnego jest stosownie do postanowień § 6 ust. 2 pkt 2 tegoż rozporządzenia wszechstronne wyjaśnienie przyczyn i okoliczności popełnienia przewinienia. Po myśli postanowień § 13 powyższego rozporządzenia prowadzący postępowanie dyscyplinarne zbiera dowody i podejmuje czynności niezbędne do wyjaśnienia sprawy, a zgodnie z treścią § 16 wnioski o przeprowadzenie dowodów zgłasza się na piśmie prowadzącemu postępowanie dyscyplinarne, ze wskazaniem okoliczności, które mają być udowodnione. Prowadzący postępowanie nie może odmówić przeprowadzenia dowodów mających istotne znaczenie dla wyjaśnienia sprawy. Natomiast wnioski o przeprowadzenie dowodu nie uwzględnia się gdy : przeprowadzenie dowodu jest niedopuszczalne; okoliczność, która ma zostać udowodniona, jest już udowodniona zgodnie z twierdzeniem wnioskodawcy; okoliczności nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy lub dowodu nie da się przeprowadzić. Oddalenie wniosku wymaga wydania postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny po zapoznaniu się z przedłożonymi aktami administracyjnymi stwierdził, że podmioty prowadzące postępowanie dyscyplinarne nie dopełniły wszystkich wymogów wynikających z przedstawionych powyżej unormowań prawnych. W pierwszym rzędzie przyjdzie odnieść się do zarzutu skarżącego o nie przeprowadzeniu wnioskowanego przez niego dowodu w postaci przejrzenia nagrania z kamer monitorujących teren wokół posterunku nr [...], czyli tego, w którym skarżący w dniu [...] pełnił służbę. Zdaniem podmiotów orzekających w sprawie przeprowadzenie tego dowodu było niecelowe, ponieważ kamery swoim zasięgiem obejmują teren przylegający do posterunków, natomiast nie obejmują tego co dzieje się w samym posterunku, a tym samym nie da się przy wykorzystaniu tego środka dowodowego ustalić zachowania skarżącego. Przedstawiona argumentacja nie oddaje w sposób właściwy intencji wnioskodawcy. Otóż wnioskodawca za pośrednictwem tego dowodu nie zamierza udowadniać, że [...], ponieważ jak sam to zaznacza kamery nie monitorują samych posterunków, natomiast skarżący przy wykorzystaniu tego dowodu zamierza ustalić, czy z-ca dowódcy zmiany i bramowy w trakcie obchodu [...]. Zdaniem składu orzekającego okoliczność ta faktycznie przy wykorzystaniu tego dowodu, może być ustalona, gdyż jeżeli osoby kontrolujące [...] skarżącego faktycznie [...] winny zostać uwidocznione na obrazie kamery. Wyjaśnienie tej okoliczności pozwala na zweryfikowanie twierdzeń podawanych przez kontrolujących i skarżącego. Odmowa przeprowadzenia tego dowodu w ramach postępowania dowodowego, skutkuje tym, że nie wszystkie okoliczności sprawy zostały wyjaśnione. Tym samym podmioty orzekające w sprawie przeprowadziły postępowanie w sprawie bez wszechstronnego wyjaśnienia przyczyn i okoliczności ewentualnego popełnienia przewinienia przez skarżącego i dopuściły się naruszenia postanowień § 6 ust. 2 pkt 2 wyżej wymienionego rozporządzenia, mającego wpływ na wynik sprawy. Kolejnym uchybieniem podmiotów prowadzących postępowanie dyscyplinarne jest nie ustosunkowanie się w sposób przewidziany przepisami przywołanego rozporządzenia do wniosku skarżącego o przeprowadzenie dowodu z zapoznania się z zapisem na kamerze monitorującej okolice posterunku nr [...]. Stosownie do postanowień § 16 ust. 4 przedmiotowego rozporządzenia oddalenie wniosku wymaga wydania postanowienia. W rozpatrywanej sprawie wniosek o przeprowadzenie tego dowodu został zgłoszony już w ramach pierwszego zażalenia wniesionego przez skarżącego. I w ramach ponownie prowadzonego postępowania podmiot pierwszej instancji posiadał już wniosek skarżącego o przeprowadzenie tego dowodu i w trakcie prowadzonego postępowania nie odniósł się do niego w prawem przewidzianej formie tj. w formie postanowienia. Wskazane uchybienie nie może być jednakże zaliczone do uchybień mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia, ponieważ zgodnie z treścią § 14 w toku postępowania dyscyplinarnego prowadzący postępowanie wydaje postanowienia, jeżeli rozporządzenie tak stanowi, a na postanowienie służy zażalenie jeżeli przepis rozporządzenia tak stanowi. W przypadku postanowienia o oddaleniu wniosku o przeprowadzenie dowodu rozporządzenie nie przewiduje zażalenia. Tym samym uchybienia tego nie można uznać za skutkujące niezbędnością uchylenia zaskarżonego orzeczenia, jednakże stanowi przejaw nie respektowania unormowań prawnych. Kolejnym uchybieniem ze strony Sądu Dyscyplinarnego w zaskarżonym orzeczeniu jest przywołanie niewłaściwej podstawy prawnej wydanego orzeczenia, otóż Sąd ten powołał się na postanowienia § 52 ust. 1 pkt 3 przedmiotowego rozporządzenia w sytuacji, gdy treść tego przepisu odnosi się do uchylenia orzeczenia i skierowania sprawy do ponownego rozpatrzenia przez przełożonego. Prawidłową podstawą prawną dla wydania zaskarżonego orzeczenia jest treść § 52 ust. 1 pkt 1, gdyż przepis ten odnosi się do utrzymania orzeczenia dyscyplinarnego w mocy. Uchybienie to jednakże, nie ma istotnego znaczenia dla prawidłowości rozstrzygnięcia podjętego przez Sąd Dyscyplinarny przy OISW w K., jednakże stanowi kolejny dowód braku należytego respektu dla unormowań prawnych. Stosownie do postanowień § 54 ust. 1 w związku z § 3 przedmiotowego rozporządzenia orzeczenie sądu dyscyplinarnego powinno zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne. W ramach tego uzasadnienia sąd ten winien wskazać jakie okoliczności brał pod uwagę przy wymierzaniu kary. Zaskarżone orzeczenie wolne jest niestety od tego typu rozważań. Przy czym należy zaznaczyć, że Sąd Dyscyplinarny w orzeczeniu z [...] wytknął organowi pierwszej instancji uchybienia w tym zakresie. Sąd ten dopiero w odpowiedzi na skargę odniósł się w sposób wyczerpujący do tych okoliczności, jednakże zamieszczenie tego typu rozważań dopiero na tym etapie nie może skutkować sanacją wydanego orzeczenia. Uchybienie w tym zakresie ma istotne znaczenie dla wyniku sprawy, ponieważ Sąd Dyscyplinarny wydając zaskarżone orzeczenie winien, w jego uzasadnieniu, wskazać motywy jakimi kierował się wymierzając skarżącemu tak wysoką karę dyscyplinarną. Zdaniem składu orzekającego, w rozpatrywanej sprawie nie ma związku między przedmiotem tej sprawy a treścią notatki służbowej sporządzonej przez skarżącego w dniu [...]. Rozważania Sądu Dyscyplinarnego w tym zakresie w zaskarżonym orzeczeniu są wyczerpujące i wyjaśniają wszystkie okoliczności związane z tym zagadnieniem. Z uwagi na uchylenie zaskarżonego orzeczenia sprawa trafia ponownie do rozpatrzenia przez Sąd Dyscyplinarny przy OISW w K., który kierując się motywami podjętego wyroku winien przeprowadzić prawidłowe postępowanie dowodowe w sprawie, a w szczególności dowód z przejrzenia nagrań z kamer monitorujących sporny teren, o ile przeprowadzenie tego dowodu będzie jeszcze możliwe z uwagi na upływ czasu jaki nastąpił od zdarzenia skutkującego uruchomieniem niniejszego postępowania dyscyplinarnego, a następnie stosownie do dokonanych ustaleń wydać orzeczenie dyscyplinarne. Z uwagi na fakt, że mocą uchylonego orzeczenia Sąd Dyscyplinarny utrzymał w mocy nałożoną karę dyscyplinarną, uwzględnienie skargi nie wpływa na jej wykonanie. Z tego powodu Sąd po myśli art. 152 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ) określił, że uchylone orzeczenie nie podlega wykonywaniu. Wobec powyższego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ) uchylono zaskarżone orzeczenie.