II SA/Rz 349/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Zbigniew Czarnik Sędzia NSA Marian Ekiert /spr/ AWSA Magdalena Józefczyk Protokolant st. ref. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w dniu 26 maja 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi J. S. – Przedsiębiorstwo "S." Sp. jawna w S. na akt wydany przez Burmistrza Miasta [...] z dnia [...].02.2004 r. Nr [...] w przedmiocie opłaty za sprzedaż napojów alkoholowych I Uchyla zaskarżony akt II Stwierdza, że zaskarżony akt nie podlega wykonaniu do czasu prawomocności niniejszego wyroku III Zasądza od Burmistrza Miasta [...] na rzecz skarżącego J. S. - Przedsiębiorstwo [...] w S. tytułem kosztów postępowania sądowego kwotę 100 zł /sto złotych/ II SA/Rz 349/04 U Z A S A D N I E N I E Pismem opatrzonym datą 8.01.2004 r. J. S. prowadzący Przedsiębiorstwo [...] Spółka jawna w S. wystąpił do Burmistrza Miasta [...] { data wpływu 12.01.2004 r. } z wnioskiem o ustalenie czy istnieje obowiązek uiszczenia dodatkowej opłaty za korzystanie z zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych oznaczonych numerami [...] za okres od stycznia do listopada 1997 r., wnosząc przy tym o wyrażenie stanowiska przez wspomniany wyżej organ, co do obowiązku wniesienia takich opłat za wyżej podane zezwolenia we wspomnianym okresie. W uzasadnieniu wniosku podniósł on, iż już uprzednio po wydaniu przez Naczelny Sąd Administracyjny wyroku z dnia 13.11.2002 r. sygn.akt SA/Rz 254/99 skierował on kolejne takie wezwanie, domagając się w przypadku zajęcia w tym względzie pozytywnego stanowiska dokonania wyliczenia takich opłat. W dniu 20.01.2003 r. Burmistrz Miasta zajął takie stanowisko w piśmie nr 6435/4/03, które jednakże nie spełnia wymogów czynności materialno – technicznej. Postanowieniem z dnia 4.06.2003 r. sygn.akt SAB/Rz 5/03 Naczelny Sąd Administracyjny odrzucił skargę wnioskodawcy na bezczynność Burmistrza Miasta [...] przyjmując że pismo to spełnia powyższe wymogi. W ocenie wnioskodawcy wyrażenie takiego stanowiska w sytuacjach wątpliwych co do istnienia samego obowiązku uiszczenia opłaty za okres od stycznia do listopada 1997 r. jak i co do jej wysokości, na wniosek zainteresowanego Burmistrz Miasta zobowiązany jest do wyrażenia takiego stanowiska w formie przewidzianej przez kpa { decyzja }. Wyrażenie takiego stanowiska przez organ ma charakter czynności materialno – technicznej w rozumieniu art. 16 ust. 1 pkt 4 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym. Czynność taka po uprzednim wezwaniu właściwego organu do usunięcia naruszenia prawa { art. 34 ust. 3 ustawy o NSA }, może być zaskarżona do Naczelnego Sądu Administracyjnego. W przypadku istnienia w tym względzie wątpliwości, zarówno co do istnienia samego obowiązku uiszczenia opłaty jak i jej wysokości organ Gminy zobowiązany jest na wyraźne żądanie zainteresowanego do wyrażenia stanowiska na piśmie. W odpowiedzi na to wezwanie skierowanej do J. S. Burmistrz Miasta [...] pismem z dnia [...].02.2004 r. nr [...] doręczonym adresatowi w dniu 11.02.2004 r. stwierdził, iż obowiązek uiszczenia opłaty za korzystanie z zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych oraz jej wysokość wynika wprost z przepisów ustawy z dnia 26.10.1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi [ t.jedn. z 2002 r. Nr 147 poz. 1231 z późn.zm. ]. Ustawa z dnia 1.08.1997 r. o zmianie ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi [ Dz.Ust. Nr 113 poz. 732 ] nałożyła obowiązek ponoszenia opłat przewidzianych w art. 111 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi także na podmioty posiadające zezwolenie wydane przed dniem 29.12.1996 r. , przy czym opłaty te za 1997 r. należało pomniejszyć o wysokość opłaty skarbowej pobranej przy wydaniu zezwolenia. Opłaty te podmioty miały obowiązek wnieść w terminie 30 dni od dnia wejścia w życie ustawy tj. do dnia 8.11.1997 r. Nie dokonanie opłaty, o której mowa wyżej za 1997 r. we wskazanym terminie powodowało wygaśnięcie zezwolenia. Przedsiębiorstwo "S." S.C. w D. posiadało zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych wydane przed dniem 29.12.1996 r. w związku z czym miało ustawowy obowiązek wnieść opłatę za korzystanie z zezwoleń za rok 1997 w wysokości określonej w art. 111 ust. 2 i 3 cyt. ustawy pomniejszonej o wysokość opłaty skarbowej pobranej przy wydaniu zezwolenia w terminie do dnia 8.11.1997 r. Dokonanie obliczenia przedmiotowej opłaty powinno nastąpić w drodze czynności materialno – technicznej typu wykonawczego w trybie poza procesowym lub w drodze samoobliczenia przez podmiot posiadający zezwolenie, nie zaś w drodze decyzji administracyjnej ustalającej opłatę za korzystanie z zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych. Stanowisko to znalazło potwierdzenie w decyzjach nr [...], [...] oraz [...] z dnia [...].11.1997 r. Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13.11.2002 r. sygn.akt SA/Rz 254/99. Z uwagi na powyższe Burmistrz Miasta [...] w piśmie z dnia [...].01.2003 r. nr [...] poinformował, że podmiot posiadający zezwolenia wydane na podstawie art. 18 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi przed dniem 29.12.1996 r. miał obowiązek wnieść opłaty przewidziane w art. 111. W tym stanie rzeczy uprawnionym jest stwierdzenie, że dla dokonania obliczenia wysokości należnych opłat nie jest wymagane wydanie decyzji administracyjnej. W dniu 19.02.2004 r. J.S. prowadzący Przedsiębiorstwo " S." S.J. w S. wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie ze skargą na czynność Burmistrza Miasta [...] polegającą na nieprawidłowym wyrażeniu stanowiska przez ten organ w sprawie ustalenia i obliczenia opłaty za korzystanie z zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych, wnosząc o zobowiązanie Burmistrza Miasta do pisemnego wyrażenia stanowiska co do obowiązku uiszczenia opłaty za korzystanie z zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych nr [...], nr [...] i nr [...] za okres od stycznia do listopada 1997 r., które będzie spełniało warunki przewidziane w art. 16 ust. 1 pkt 4 ustawy o NSA oraz o zasądzenie kosztów postępowania. W motywach skargi skarżący wywodzi, iż z mocy ustawy z dnia 1.08.1997 r. o zmianie ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi wprowadzono obowiązek wnoszenia opłat przewidzianych w art. 11 również w odniesieniu do podmiotów posiadających zezwolenie wydane na podstawie art. 18 ustawy przed dniem 29.12.1996 r. W dniu 8.01.2004 r. kolejny raz skarżący zwrócił się do Burmistrza Miasta o zajęcie stanowiska w tej sprawie jednak i tym razem wezwanie to nie zostało należycie rozpatrzone. Sprawa była już przedmiotem rozstrzygnięcia przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w dniu [...].12.1997 r. i zakończona wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13.11.2003 r. sygn.akt SA/Rz 254/99. Po tym wyroku skarżący skierował kolejne wezwanie w dniu 27.12.2002 r. do Burmistrza Miasta o wyrażenie stanowiska co do obowiązku uiszczenia opłaty za korzystanie z zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych za okres od stycznia do listopada 1997 r. , domagając się w przypadku zajęcia pozytywnego stanowiska w tym przedmiocie wyliczenia wielkości opłat. W dniu 20.01.2003 r. Burmistrz Miasta zajął w sprawie stanowisko wyrażone w piśmie [...], które jednakże nie spełniało wymogów określonych dla czynności materialno technicznej w art. 16 ust. 1 pkt 4 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym. Rację ma Burmistrz, że obliczenie opłaty ma charakter czynności rachunkowej i jest to czynność materialno - techniczna dokonywana przez podmiot korzystający z zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych. Jednakże w sytuacjach wątpliwych zarówno co do istnienia samego obowiązku uiszczenia opłaty za okres od stycznia do listopada 1997 r. , jak i co do jej wysokości, na wniosek podmiotu Burmistrz Miasta zobowiązany jest do wyrażenia takiego stanowiska w formie przewidzianej przez kpa { decyzja }. Czynność taka, jeżeli nie zostanie wykonana przez Burmistrza może zostać zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Rozstrzygnięcie w tym zakresie wydane przez Burmistrza musi posiadać cechy decyzji administracyjnej w formie czynności materialno – technicznej. Musi ono zawierać rozstrzygnięcie prawne, ustalenie i obliczenie opłaty za zezwolenie na sprzedaż napojów alkoholowych. Pismo Burmistrza Miasta z dnia [...].02.2004 r. nr [...] nie posiada tych cech, zatem nie może być uznane za wiążące rozstrzygnięcie w tej sprawie. W konkluzji skarżący wnosi o dopuszczenie dowodu z akt Naczelnego Sądu Administracyjnego sygn. SA/Rz 254/99 i SA/Rz 1092/03 na okoliczność ustalenia ich treści. W odpowiedzi na skargę Burmistrz Miasta [...] wniósł o jej oddalenie i zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych wywodząc, iż wielokrotnie już wyrażał stanowisko, że obowiązek uiszczenia opłaty za korzystanie z zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych oraz jej wysokość wynika wprost z przepisów ustawy z dnia 26.10.1982 o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi. Natomiast obowiązek uiszczenia opłat za korzystanie z zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych przez podmioty posiadające zezwolenia wydane przed dniem 29.12.1996 r. wprowadzony został ustawą z dnia 1.08.1997 r. o zmianie ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi. Skarżący posiadał trzy zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych nr [...], nr [...] i nr [...] wydane przed dniem 29.12.1996 r. i dlatego miał ustawowy obowiązek uiszczenia opłat za korzystanie z nich za okres od stycznia do listopada 1997 r. w wysokości określonej w art. 111 ust. 2 i 3 cyt. ustawy, pomniejszonych o wysokość opłaty skarbowej pobranej przy wydaniu tych zezwoleń, Obliczenia wysokości należnych opłat należało dokonać w drodze czynności materiałowo – technicznych typu wykonawczego w trybie poza procesowym, albo w drodze samoobliczenia przez podmiot posiadający zezwolenia, a nie jak domaga się tego skarżący w drodze decyzji administracyjnej ustalającej wysokość przedmiotowej opłaty. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Skarga generalnie rzecz biorąc zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem oceny w badanej sprawie pozostaje kwestia legalności czynności materialno – technicznej podjętej w formie pisma Burmistrza Miasta [...] z dnia 4.02.2004 r. nr [...] skierowanego do skarżącego, stanowiącego odpowiedź na jego wezwanie z dnia 8.01.2004 r. w sprawie o wyrażenie stanowiska przez wymieniony wyżej organ co do obowiązku uiszczenia opłat za korzystanie z zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych nr nr [...], [...], [...], za okres od stycznia do listopada 1997 r. Występując do Burmistrza Miasta skarżący domagał się wyrażenia przez ten organ stanowiska co do obowiązku uiszczenia przedmiotowych opłat w formie przewidzianej w kpa { decyzja } oraz twierdził, że czynność ta po uprzednim wezwaniu właściwego organu do usunięcia naruszenia prawa może być zaskarżona do " Naczelnego Sądu Administracyjnego { art. 34 ust. 3 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym }" . Przystępując do kontroli legalności opisanej wyżej czynności na wstępie należy zauważyć, iż wobec zmiany stanu prawnego kwestie procesowe związane z rozpoznaniem skargi reguluje ustawa z dnia 30.08.2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [ Dz.Ust. Nr 153 poz. 1270 ], zwana dalej w skrócie p.s.a. oraz rozważyć czy w świetle tej regulacji skarżący dopełnił wymogów formalnych uprawniających go do wystąpienia ze skargą i czy zachował prawem przewidziany termin do jej wniesienia. Otóż w samej sprawie poza sporem pozostaje, iż skarżący uprzednio już występował do Burmistrza Miasta [...] w tej sprawie, która trafiła wówczas na wokandę Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie jednakże nie została rozpoznana merytorycznie co do istoty { skarga została odrzucona postanowieniem Sądu z dnia 9.01.2004 r. sygn.akt SA/Rz 1092/03 }. Stąd też w tym przypadku trudno mówić o powadze rzeczy osądzonej. Jeżeli zaś tak to kolejne wezwanie z dnia 8.01.2004 r. należało traktować jako wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. Za powyższym przemawia przede wszystkim okoliczność, iż dotyczyło ono tej samej materii. Skoro zatem w odpowiedzi na to pismo Burmistrz Miasta podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w piśmie skierowanym do skarżącego z dnia 20.01.2003 r. , to tym samym uprawniony jest wniosek, iż wyczerpany został przewidziany prawem tryb do wniesienia skargi określony w art. 52 § 3 p.s.a. oraz zachowany przewidziany w powołanym przepisie prawa 14 – dniowy termin do wystąpienia z nią. Termin ten bowiem rozpoczyna swój bieg od dnia doręczenia stronie odpowiedzi na wezwanie do usunięcia prawa. Odpowiedź na wezwanie doręczono skarżącemu w dniu 11.02.2004 r.. Jeżeli zatem ze skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wystąpił on w dniu 18.02.2004 r. , to tym samym dochował on wspomnianego terminu. Ustalenia te uprawniają i zarazem zobowiązują Sąd do merytorycznego rozpoznania sprawy. Przystępując zatem do powyższego podkreślić wypadnie, iż w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie budzi wątpliwości okoliczność, że opłaty za zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych o których mowa w art. 11 ustawy z dnia 26.10.1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, także po jej nowelizacji, nie ustala się w formie decyzji administracyjnej, ale że określenie tej opłaty ma charakter czynności rachunkowej, a zatem iż jest to czynność materialno – techniczna. Obliczenia zaś tej opłaty może dokonać podmiot zobowiązany do jej uiszczenia we własnym zakresie, albo właściwy organ w trybie poza procesowym. Mając zaś na uwadze żądanie skarżącego odpowiedzieć należy sobie na pytanie, który z członów tak określonej alternatywy znajdzie w sprawie zastosowanie. Otóż w tym miejscu wypadnie zauważyć, że w aktualnym stanie prawnym adresat obowiązku o charakterze publiczno – prawnym uprawniony jest do podejmowania działań zmierzających do ochrony swoich praw. Oznacza to, że w sytuacjach wątpliwych co do istnienia takiego obowiązku jak i co do jego wysokości właściwy organ na wniosek zobowiązanego podmiotu prowadzącego sprzedaż napojów alkoholowych winien wyrazić swoje stanowisko w formie poza procesowej. Stanowisko to zaś jako akt lub czynność dotycząca obowiązku wynikającego wprost z przepisu prawa podlega kontroli sądowej { tak również Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu uchwały składu pięciu sędziów z dnia 23.06.1997 r. sygn. akt OPK 1/97 – ONSA 1997/4/148 }. Przenosząc te uwagi natury ogólnej na grunt rozstrzyganej sprawy, stwierdzić należy, iż jakkolwiek Burmistrz Miasta [...] wyraził w zasadzie w tym przedmiocie swoje stanowisko w piśmie z dnia [...].02.2004 r. nr [...], co do istnienia po stronie skarżącego tego obowiązku, to jednak nie określił jego wysokości, ani też nie wskazał sposobu jej wyliczenia. Innymi słowy istnieją w tym zakresie wątpliwości, co przy uwzględnieniu uprzednio zaistniałych wystąpień skarżącego stanowi o zasadności skargi. W dalszym zatem postępowaniu Burmistrz Miasta [...] zobowiązany będzie do jednoznacznego określenia w formie poza procesowej swojego stanowiska tak co do istnienia po stronie skarżącego tego obowiązku jak i w przypadku odpowiedzi pozytywnej na pierwszy z problemów wyrażania kwotowo jego wysokości, przy jednoczesnym wskazaniu sposobu jego wyliczenia. W tym stanie rzeczy działając na podstawie art. 146 p.s.a należało orzec jak w sentencji. Orzeczenie o kosztach postępowania sądowego znajduje swoje uzasadnienie w art. 200 p.s.a.