II SA/Gd 199/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA: Jan Jędrkowiak Sędziowie: NSA Barbara Skrzycka - Pilch NSA Jacek Hyla (spr.) Protokolant Diana Wojtowicz po rozpoznaniu w dniu 27 maja 2004r. na rozprawie sprawy ze skargi P. G. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 10 grudnia 2000r., nr [...] w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji w sprawie warunków zabudowy i zagospodarowania terenu uchyla zaskarżone postanowienie. Postanowieniem z dnia 20 grudnia 2000r., sygn. akt [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmówiło skarżącemu P. G. przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Wójta Gminy nr [...] z dnia 14 sierpnia 2000r. W uzasadnieniu organ wskazał, iż z akt organu I instancji wynika, że w dniu 18 sierpnia 2000r. decyzja Wójta Gminy w przedmiocie warunków zabudowy i zagospodarowania terenu odebrana została przez żonę skarżącego. Nadto podkreślono, iż z zapisów w książeczce żeglarskiej wynika, iż skarżący przebywał w rejsie od dnia 13 czerwca 2000r. do dnia 7 września 2000r. Składając wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania skarżący nie wykazał, iż dochował 7-dniowego terminu liczonego od dnia powzięcia wiadomości o podjętej przez organ decyzji, do wystąpienia z wnioskiem. Nadto, organ wskazał, iż skarżący nie spełnił również warunku równoczesnego dopełnienia czynności, dla której dokonania określony był termin, tzn. nie wniósł odwołania jednocześnie z wnioskiem o przywrócenie terminu. Odwołanie zostało bowiem wniesione dopiero w dniu 10 października 2000r., a więc po upływie kolejnych 15 dni. Skargę na powyższe postanowienie wniósł skarżący P. G. zarzucając mu niezgodność z prawem polegającą na tym, iż decyzję Wójta Gminy doręczono skarżącemu w sposób wadliwy. Przesyłkę zawierającą przedmiotową decyzję odebrała bowiem osoba, która jest obca dla skarżącego, nie pozostaje z nim w jakimkolwiek związku, a jest wyłącznie jego lokatorem. Organ przyjmując, iż decyzja została skutecznie doręczona stronie dopuścił się naruszenia przepisów prawa oraz nadużył zaufania obywatela do państwa prawa. Skarżący wskazał, iż jest marynarzem i często jest poza swoim miejscem zamieszkania. W odniesieniu do przesyłki zawierającej decyzję o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu skarżący wskazał, iż informację o niej powziął dopiero w tydzień po powrocie z rejsu. Lokatorka, która odebrała przesyłkę dopiero w tydzień po jego powrocie powiadomiła go w liście poleconym na jego nazwisko. Skarżący podkreślił, iż najszybciej jak to było możliwe, tj. w dniu 25 września 2000r. wystąpił do organu z wnioskiem o przywrócenie terminu, któremu uchybił nie ze swojej winy. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów powszechnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270). Art. 1 § 1 oraz art. 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz.1269) stanowi, iż sąd administracyjny sprawuje, w zakresie swej właściwości, kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga zasługuje na uwzględnienie w całości. W niniejszej sprawie przedmiotem skargi jest postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Dokonując kontroli legalności tego postanowienia w granicach przysługujących kompetencji Sąd stwierdził, że postanowieniu temu można skutecznie zarzucić naruszenie prawa procesowego mające istotny wpływ na wynik sprawy. Kwestię przywrócenia uchybionego terminu do dokonania określonej czynności procesowej regulują na gruncie postępowania administracyjnego przed organami administracji I i II instancji przepisy art. 58 i nast. ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. – Kodeks postępowania administracyjnego (dalej: K.p.a., t.j.: Dz.U. z 2000r., nr 98, poz. 1071 ze zm.). W świetle postanowień zawartych w art. 58 § 1 i 2 K.p.a. uchybiony termin należy przywrócić, jeżeli zostaną spełnione łącznie cztery przesłanki: 1. strona wystąpi z wnioskiem o przywrócenie terminu; 2. strona uprawdopodobni, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy; 3. wniosek ten zostanie wniesiony w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu; 4. jednocześnie z wniesieniem wniosku zostanie dopełniona czynność, dla której określony był termin (w tym wypadku wniesienie odwołania). Pierwszą przesłanką jest wniesienie przez zainteresowanego prośby o przywrócenie terminu. Drugą przesłanką jest uprawdopodobnienie przez stronę braku winy. To kryterium wiąże się z obowiązkiem strony zachowania szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Zgodnie z utrwalonym stanowiskiem doktryny i judykatury o braku winy strony w niedopełnieniu w ustawowym terminie określonej czynności procesowej można mówić tylko w przypadku uprawdopodobnienia przez nią, że dopełnienie czynności było niemożliwe z powodu przeszkody takiej, której strona nie mogła przezwyciężyć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (wyrok NSA w Lublinie z dnia 8 grudnia 1999r., I SA/Lu 1246/98, LEX nr 40367; wyrok NSA w Warszawie z dnia 25 maja 1998r., IV SA 2162/96, LEX nr 43285). W wyroku z dnia 14 maja 1998r., IV SA 1153/96, Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, iż "(...) brak winy w uchybieniu terminu należy przyjąć wtedy, gdy zainteresowany nie był w stanie przeszkody pokonać (usunąć) przy użyciu sił i środków normalnie dostępnych, nie ryzykując własnym bądź innych zdrowiem, życiem lub narażając siebie bądź innych na poważne straty majątkowe. Powyższy brak zainteresowany winien uprawdopodobnić, a nie udowodnić, co świadczy o odformalizowaniu i uproszczeniu postępowania i co ma być udogodnieniem dla zainteresowanego. Uprawdopodobnienie jest środkiem zastępczym, słabszym niż dowód, nie dającym pewności, lecz jedynie wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o danym fakcie. Uprawdopodobnienie prowadzi do uzasadnionego przypuszczenia, że zdarzenie rzeczywiście miało miejsce. Ustawodawca celowo w tym zakresie dopuszcza środek dowodowy mniej pewny, aby tym samym ułatwić zainteresowanemu przedstawienie swych racji. W praktyce często oczekiwania organów są zbyt wygórowane, gdyż oczekują przedstawienia konkretnych dowodów (zaświadczeń, zeznań świadków). Jest to wtedy przekroczenie wymogów ustawowych, gdyż uprawdopodobnienie oparte na dokumentach, czy też zeznaniach (oświadczenia) świadków, staje się udowodnieniem". W świetle okoliczności niniejszej sprawy stwierdzić należy, iż skarżący uprawdopodobnił okoliczność uzasadniającą przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Przedłożył bowiem dokument prywatny w postaci książeczki żeglarskiej, z której wynikało, iż z rejsu dalekomorskiego, w który wypłynął w ramach wykonywania swoich obowiązków pracowniczych, wrócił do Polski w dniu 15 września 2000r. Wskazał ponadto, że podczas jego nieobecności list polecony zawierający decyzję Wójta Gminy odebrała osoba, będąca jego lokatorką. Już we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania skarżący wskazał, iż o przesłaniu na jego adres przedmiotowej decyzji dowiedział się dopiero w tydzień po powrocie z rejsu, tj. w dniu 21 września 2000r. wówczas, gdy powiadomiła go o tym lokatorka. Skoro skarżący dopiero w tydzień po powrocie do kraju został poinformowany przez lokatorkę o odbiorze przez nią opisanej przesyłki to wskazał okoliczność, której wystąpienie było niezależne od jego woli i uniemożliwiło mu dopełnienie czynności procesowej w terminie. Trzecią przesłankę przywrócenia terminu jest dochowanie terminu (nieprzywracalnego) do wniesienia prośby o przywrócenie terminu. Termin do wniesienia tej prośby zaczyna biec dopiero od dnia ustania przeszkody i licząc od tego dnia wynosi siedem dni. W ocenie Sądu organ administracji z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego uznał, że skarżący wystąpił z wnioskiem o przywrócenie terminu z przekroczeniem nieprzywracalnego 7-dniowego terminu z art. 58 § 2 K.p.a. Do sformułowania bowiem powyższego wniosku organ nie był uprawniony, albowiem nie zażądał od skarżącego bliższych wyjaśnień co do okoliczności, w jakim okresie przebywał on poza miejscem zamieszkania oraz kiedy dokładnie powziął wiadomość o wydanej decyzji. Podjęcie opisanych czynności mogło być wskazane, gdyż – wbrew stanowisku organu wyrażonemu w zaskarżonym postanowieniu – skarżący podał we wniosku, że o doręczeniu postanowienia dowiedział się w dniu 21 września 2000r. Organ administracji nie mógł twierdzić, że skarżący złożył wniosek z naruszeniem terminu podczas gdy nie ustalono daty rozpoczęcia biegu tego terminu. Tym samym organ dopuścił się naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w postaci art. 77 i art. 80 K.p.a. poprzez poczynienie błędnych ustaleń faktycznych i oparcie na nich orzeczenia. Czwartą przesłanką jest dopełnienie wraz z prośbą o przywrócenie terminu tej czynności, dla której był ustanowiony termin przywracany, w tym przypadku wniesienie odwołania. Przepis art. 58 § 2 K.p.a. nakłada na stronę obowiązek dokonania jednocześnie ze złożeniem wniosku o przywrócenie terminu czynności, której uchybiono. W niniejszym przypadku skarżący powinien był dołączyć do wniosku odwołanie. Niedopełnienie tego obowiązku przez składającego wniosek o przywrócenie terminu stanowiło brak formalny wniosku, którego uzupełnienie powinien zarządzić organ w trybie art. 64 § 2 K.p.a., wzywając wnoszącego do usunięcia braków w terminie 7 dni z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania. W orzecznictwie zgodnie przyjmuje się, iż w takim wypadku zatem nie można przejść do rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu przed wezwaniem strony do dokonania czynności procesowej, której w terminie nie dokonała. Gdyby skarżący nie uczynił zadość temu wezwaniu, wówczas to – zgodnie z art. 64 § 2 k.p.a. – wniosek o przywrócenie terminu należałoby pozostawić bez rozpoznania. Skoro jednak organ administracji nie uczynił użytku z przepisu art. 64§2 k.p.a., a skarżący dopełnił czynności wniesienia odwołania bez wezwania, to nie był dopuszczalne wyciąganie negatywnych dla skarżącego konsekwencji z faktu niezłożenia przez niego odwołania wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu. Wobec stwierdzenia, że zaskarżone postanowienie narusza przepisy postępowania w sposób uzasadniający jego uchylenie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270) orzekł, jak w sentencji wyroku.