I SA/Wa 264/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Cezary Pryca (spr.) Sędziowie WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska WSA Elżbieta Lenart Protokolant Iwona Kosińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 kwietnia 2005 r. sprawy ze skargi Burmistrza Miasta P. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2004 r. nr [...] w przedmiocie wywłaszczenia nieruchomości i odszkodowania 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. I SA/Wa 264/04 UZASADNIENIE Zaskarżoną decyzją z dnia [...] stycznia 2004 roku numer [...] Wojewoda [...] uchylił w całości decyzję z [...] listopada 2003 roku numer [...] Starosty P. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ administracji publicznej podniósł, że aktem notarialnym z dnia [...] lutego 1995 roku Repertorium [...] H. R. i J. małżonkowie D. kupili od S. T. działającej w imieniu własnym oraz w imieniu W. T. i D. N., niezabudowaną działkę gruntu położoną w P. i oznaczoną numerem [...] o powierzchni [...] m². Decyzją z dnia [...] lutego 2002 roku numer [...] o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu Burmistrz Miasta P. ustalił warunki zabudowy i zagospodarowania terenu dla inwestycji polegającej na budowie ulicy [...], przewidzianej do realizacji w obrębie miasta P., działki numer [...],[...],[...],[...]. Decyzją z dnia [...] listopada 2002 roku numer [...] Burmistrz Miasta P. zatwierdził z urzędu projekt podziału między innymi nieruchomości położonej w obrębie miasta P., a stanowiącej działkę numer [...] o powierzchni [...] m² będącej własnością H. i J. małżonków D., objętej księgą wieczystą Kw. [...], na działki gruntu o numerach [...] o powierzchni [...] m² z przeznaczeniem pod drogę gminną i [...] o powierzchni [...] m². W pismach z dnia 10 lutego 2003 roku i z dnia 6 marca 2003 roku Burmistrz Miasta P. zwrócił się do H. D. z ofertą nabycia przez Gminę P. własności działki gruntu położonej w P. i oznaczonej numerem [...] o powierzchni [...] m² proponując cenę [...] złotych za 1 m² gruntu wraz z naniesieniami. W pismach Burmistrz Miasta P. zakreślił 14 dniowy termin oczekiwania na odpowiedź i wskazał, iż bezskuteczny upływ terminu uzna za brak zgody współwłaścicieli na sprzedaż nieruchomości na rzecz Gminy P. W dniu 25 marca 2003 roku Burmistrz Miasta P. wystąpił do Starosty P. o wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego w stosunku do dwóch nieruchomości, w tym do nieruchomości położonej w P. oznaczonej jako działka numer [...] o powierzchni [...] m², objętej treścią księgi wieczystej Kw. [...] i będącej przedmiotem współwłasności H. i J. małżonków D. Pismem z dnia 14 maja 2003 roku, doręczonym H. i J. małżonkom D. w dniu 20 maja 2003 roku, Starosta P. wyznaczył termin do dnia 25 lipca 2003 roku do zawarcia umowy przeniesienia własności nieruchomości położonej w P. i oznaczonej numerem [...] o powierzchni [...] m². Zawiadomieniem z dnia 31 lipca 2003 roku Starosta P. powiadomił H. i J. małżonków D. o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego w stosunku do działki gruntu położonej w P. i oznaczonej numerem [...] o powierzchni [...] m². Pismem z dnia 13 sierpnia 2003 roku H. i J. małżonkowie D. zostali wezwani na rozprawę administracyjną wyznaczoną na dzień [...] sierpnia 2003 roku. W dniu [...] sierpnia 2003 roku odbyła się rozprawa administracyjna, w której uczestniczyli H. i J. małżonkowie D. Zgodnie z treścią operatu szacunkowego sporządzonego przez rzeczoznawcę majątkowego wartość działki numer [...] o powierzchni [...] m² wraz z naniesieniami ustalono na wrzesień 2003 roku na kwotę [...] złotych. W dniu 6 października 2003 roku H. i J. małżonkowie D. wystąpili do Starosty P. z wnioskiem o zabezpieczenie ich posesji wraz z budynkiem przed zalaniem wodami deszczowymi, wskazując iż działka numer [...] stanowiła zbiornik wód deszczowych. Do wniosku dołączono notatkę służbową z [...] marca 2002 roku sporządzona przez Kierownika Referatu Obrony Cywilnej i Spraw Wojskowych oraz przez Strażnika Straży Miejskiej w P. Decyzją z dnia [...] listopada 2003 roku numer [...] Starosta P. postanowił wywłaszczyć na rzecz Gminy P. na cel budowy ulicy [...], działkę gruntu położoną w P. i oznaczoną numerem [...] o powierzchni [...] m², objętą treścią księgi wieczystej Kw. [...] i będącą przedmiotem współwłasności H. i J. małżonków D. oraz ustalił odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość od Gminy P. na rzecz H. i J. małżonków D. w kwocie [...] złotych. Decyzją z dnia [...] stycznia 2004 roku numer [...] Wojewoda [...] uchylił decyzję z [...] listopada 2003 roku numer [...] Starosty P. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Na decyzję z dnia [...] stycznia 2004 roku numer [...] Wojewody [...], skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł Burmistrz Miasta P. Strona skarżąca domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji podniosła, że współwłaściciele wywłaszczonej nieruchomości nie kwestionowali sposobu przeprowadzenia postępowania wywłaszczeniowo- odszkodowawczego, a instytucja przewidziana w treści art.120 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami ( Dz. U. 46/00, poz.543 ze zmianami) nie może dotyczyć właściciela wywłaszczanej nieruchomości. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] podtrzymał swoją argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna i skutkuje uchyleniem zaskarżonej decyzji. Na wstępie należy stwierdzić, że stosownie do treści art.13 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. 153, poz.1270) wojewódzkie sądy administracyjne są powołane do rozpoznawania wszystkich spraw sądowoadministracyjnych z wyjątkiem tych spraw, dla których zastrzeżona jest właściwość Naczelnego Sądu Administracyjnego, a właściwym miejscowo do rozpoznania w/w spraw jest ten wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. Ponadto podkreślić należy, że ocena działalności organów administracji publicznej dokonywana przez wojewódzki sąd administracyjny sprowadza się do kontroli prawidłowości rozstrzygnięcia będącego przedmiotem tej oceny pod względem zgodności z przepisami prawa materialnego oraz pod względem zgodności z przepisami postępowania administracyjnego. W tym miejscu należy także podkreślić, że stosownie do treści art.134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy i nie jest związany zarzutami oraz wnioskami skargi a także powołaną podstawą prawną. Oczywiście Sąd nie może orzec na niekorzyść skarżącego chyba, że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonej decyzji art.134 § 2 w/w ustawy. W szczególności należy podkreślić, że organ odwoławczy uznał, iż w trakcie postępowania wywłaszczeniowo- odszkodowawczego organ administracji publicznej winien wnikliwie rozpatrzeć wniosek współwłaścicieli wywłaszczanej nieruchomości pod kątem zastosowania rozwiązań przewidzianych w art.120 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. 46/00, poz.543 ze zmianami). W ocenie organu odwoławczego braki w zakresie postępowania dowodowego mającego na celu wyjaśnienie okoliczności uzasadniających zastosowanie normy art.120 ustawy o gospodarce nieruchomościami dają wystarczającą podstawę do uchylenia decyzji organu I instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia. Ponadto przypomnieć należy, że decyzja organu odwoławczego zapadła w oparciu o przepis art.138 § 2 k.p.a. Rozstrzygnięcie organu odwoławczego przewidziane w art.138 § 2 k.p.a. określane jest jako decyzja kasacyjna. Zgodnie z treścią wskazanej wyżej normy prawnej organ odwoławczy może wydać decyzję kasacyjną, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Jednocześnie przypomnieć należy, że granice postępowania wyjaśniającego przed organem odwoławczym są określone w art.136 k.p.a. Z treści przywołanego przepisu prawa wynika, że organ odwoławczy może przeprowadzić na żądanie strony lub z urzędu dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie albo zlecić przeprowadzenie tego postępowania organowi, który wydał decyzję. Stwierdzić więc należy, że określając granice postępowania wyjaśniającego przed organem odwoławczym ustawodawca wskazał, iż organ ten nie jest zobowiązany do przeprowadzania postępowania dowodowego w całości, to znaczy nie jest zobowiązany do zgromadzenia wszystkich dowodów celem ustalenia rzeczywistego stanu sprawy. W orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że przepis art.136 k.p.a. znajduje zastosowanie wówczas, gdy organ odwoławczy stwierdzi, że materiał zebrany przez organ I instancji był niewystarczający do prawidłowego załatwienia sprawy lub gdy część materiału dowodowego została zgromadzona z naruszeniem prawa w sposób uniemożliwiający uznanie określonych faktów za udowodnione, a tym samym zastosowanie rozwiązań z art.138 § 2 k.p.a. jest możliwe, gdy organ I instancji przeprowadził postępowanie z rażącym naruszeniem norm prawa procesowego, a w szczególności nie przeprowadził w ogóle postępowania wyjaśniającego albo postępowanie takie przeprowadził ale w rażący sposób naruszył praw procesowe. (vide wyrok NSA z 4.10.1997 r. I SA/Po 1237/96, POP 3/98, poz.92). W związku z powyższymi uwagami podnieść także należy, że w każdej konkretnej sprawie organ odwoławczy winien odpowiedzieć na pytanie czy organ I instancji przeprowadził postępowanie dowodowe w przeważającej części prawidłowo oraz czy przeprowadzając to postępowanie organ I instancji w sposób rażący nie naruszył norm prawa procesowego. Z akt sprawy wynika, że przedmiotem postępowania administracyjnego było wywłaszczenie nieruchomości niezbędnej pod budowę ulicy gminnej i ustalenie stosownego odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość. Postępowanie to było prowadzone w oparciu o przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami. Poza zarzutami, o których mowa na wstępie niniejszych rozważań, organ odwoławczy nie wskazuje na żadne inne naruszenia prawa materialnego oraz prawa procesowego, których ewentualnie mógłby dopuścić się organ I instancji w toku przeprowadzanego postępowania o wywłaszczenie i odszkodowanie nieruchomości. W tym stanie rzeczy koniecznym jest ustalenie kiedy organ I instancji może zastosować rozwiązania przyjęte w art.120 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Stosownie do treści art.120 ustawy o gospodarce nieruchomościami, jeżeli zachodzi potrzeba zapobieżenia niebezpieczeństwu, wystąpieniu szkody lub niedogodności, jakie mogą powstać dla właścicieli albo użytkowników wieczystych nieruchomości sąsiednich wskutek wywłaszczenia lub innego niż dotychczas zagospodarowania wywłaszczonej nieruchomości, w decyzji o wywłaszczeniu ustanawia się niezbędne służebności oraz ustala obowiązek budowy i utrzymania odpowiednich urządzeń zapobiegających tym zdarzeniom lub okolicznością. Wskazany przepis prawa określa zarówno przesłanki przedmiotowe jak i podmiotowe. Znajduje on zastosowanie w sytuacji wystąpienia konieczności zapobieżenia niebezpieczeństwu, wystąpieniu szkody lub niedogodności, jeżeli sytuacje te miałyby nastąpić na skutek wywłaszczenia nieruchomości bądź innego niż dotychczas zagospodarowania wywłaszczonej nieruchomości. W zakresie podmiotowym odnosi się on jedynie do właścicieli lub użytkowników wieczystych nieruchomości sąsiednich, a więc takich które nie są przedmiotem wywłaszczenia. Oznacza to, że ochroną z art.120 ustawy o gospodarce nieruchomościami objęci są tylko właściciele i użytkownicy wieczyści nieruchomości sąsiednich w stosunku do nieruchomości wywłaszczanej. Wykładania przepisu art.120 ustawy o gospodarce nieruchomościami nie czyni koniecznym uzupełniania postępowania dowodowego przez organ I instancji, a zadaniem organu odwoławczego będzie rozpatrzenie odwołania i kontrola decyzji organu I instancji w zakresie prawidłowości przeprowadzenia postępowania wywłaszczeniowo- odszkodowawczego. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art.145 § 1 pkt.1 lit.a i lit.c, art.152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. 153, poz.1270) orzekł, jak w sentencji wyroku.