I SA/Sz 496/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w S w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Kazimiera Sobocińska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Marzena Kowalewska Sędzia WSA Alicja Polańska Protokolant Karolina Borowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 marca 2005 r. sprawy ze skargi S O na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w S z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego 1. u c h y l a zaskarżone postanowienie, 2. z a s ą d z a od Dyrektora Izby Skarbowej w S na rzecz skarżącego kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych, 3. uchylone postanowienie nie podlega wykonaniu Dyrektor Izby Skarbowej w S postanowieniem z dnia [...]. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w W z [...]. wydane na podstawie art. 34 § 4 ustawy z 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zgłoszone przez S O dotyczące nieistnienia obowiązku /art. 33 pkt 1/ i niedopuszczalności egzekucji /art. 33 pkt 6/. Egzekucję administracyjną wobec S O organ I instancji wszczął na wniosek wierzyciela, Z U S Inspektorat w W u w oparciu o tytuły wykonawcze nr [...] wystawione na podstawie deklaracji rozliczeniowych składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne, i w dniu [...] dokonał zajęcia wierzytelności pieniężnej zobowiązanego wobec PZU SA. W ocenie organów obu instancji tytuły wykonawcze wystawione zostały zgodnie z wymogami art. 27 ustawy o p.e.a. a wykazany w nich obowiązek podlegał egzekucji administracyjnej z mocy art. 2 § 1 pkt 5 tej ustawy w związku z art. 24 § 2 ustawy z 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych /Dz.U. Nr 137, poz.887 z późn.zm./. Ponadto zgodnie z art.3a § 1 pkt 3 ustawy o p.e.a egzekucję administracyjną stosuje się także do składek na ubezpieczenie społeczne wynikających z deklaracji rozliczeniowych złożonych przez płatnika tych składek. Spełnienie powyższych wymagań oraz dopełnienie przez wierzyciela obowiązku upomnienia zobowiązanego, o którym mowa wart. 15 § 1 omawianej ustawy stanowiło, w ocenie organów, o dopuszczalności egzekucji administracyjnej. Tym samym zarzut niedopuszczalności egzekucji /art. 33 pkt 6/ uznano za nieuzasadniony. W odniesieniu do zarzutu nieistnienia egzekwowanego obowiązku, jego wygaśnięcia, czy też braku wymagalności /art. 33 pkt 1 i 2/ organy obu instancji wyjaśniły, że - stosownie do art.29 § 1 ustawy o p.e.a. - organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. W tym zakresie, zgodnie z art. 34 § 1 ustawy o p.e.a., organ egzekucyjny jest związany wypowiedzią wierzyciela, który postanowieniem z 11 marca 2004r. uznał zarzuty zobowiązanego za nieuzasadnione wyjaśniając w uzasadnieniu, że egzekwowany obowiązek dotyczy wymagalnego zobowiązania z tytułu składek zdrowotnych oraz części składek na ubezpieczenie społeczne finansowanych ze środków pracowników, które nie były i nie mogły być objęte decyzją o umorzeniu zaległości, co wynika z art. 30 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Wierzyciel wyjaśnił też zasadność naliczenia odsetek od zaległości wobec zobowiązanego wskazując, że skoro wierzytelność nie została zaspokojona z funduszów masy upadłości, wierzyciel może dochodzić odsetek od upadłego po ukończeniu upadłości. Organ odwoławczy, poza stwierdzeniem wiążącego charakteru wypowiedzi wierzyciela, potwierdził też zasadność tego stanowiska wskazując na przepisy art. 169, art. 223 i art. 220-222 prawa upadłościowego /rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z 24 października 1934r. - Dz.U. z 1991r. Nr 118, poz. 512 z późn.zm/, w świetle których po ukończeniu upadłości nie ma przeszkód do dochodzenia wierzytelności nie uwzględnionych wtoku upadłości bezpośrednio od upadłego. W świetle powyższego za nieuzasadnione uznano zarzuty zobowiązanego zgłoszone na podstawie art. 33 pkt 1 i 2 ustawy o p.e.a. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego S O domaga się uchylenia postanowień obu instancji zarzucając, że wydane zostały z naruszeniem przepisów art. 2 § 3, art. 3 § 1, art. 12, art. 13 § 1, art. 26 § 5, art. 27 § 1, art. 29 § 1 i 2, art. 32, art. 33 pkt 1, 3, 6 i 10 , art. 45 § 1 i 2, art. 56 § 1 pkt 5, art. 59 § 1 pkt 2, 3, i m7, art. 62 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w związku z art. 33 § 1, art. 61, art. 131 § 1 pkt 10, art. 169, art. 170, art. 204 i art. 217 Prawa upadłościowego. W uzasadnieniu skargi, tak jak wcześniej w zażaleniu, skarżący kwestionuje zasadność i wymagalność egzekwowanego obowiązku wyrażając pogląd, że ukończenie postępowania upadłościowego wobec niego postanowieniem Sądu Rejonowego w P z [...] wyłączało możliwość dochodzenia niezaspokojonych roszczeń bezpośrednio od upadłego. Skarżący zarzucił też, że egzekucja administracyjna była niedopuszczalna z uwagi na brak decyzji określającej jego zobowiązanie, przy czym uważa, że deklaracje składkowe nie spełniały funkcji tytułu egzekucyjnego. Na rozprawie skarżący podniósł nadto, że deklaracje rozliczenia składek nie zawierały pouczenia, że stanowią one podstawę do wystawienia tytułów wykonawczych. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sad Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Skarga częściowo zasługuje na uwzględnienie, a mianowicie w części dotyczącej zarzutu z art. 33 pkt 6 ustawy o p.e.a. tj. niedopuszczalności egzekucji. Zgodnie z art. 29 § 1 omawianej ustawy organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji. Badając przedłożone przez wierzyciela tytuły wykonawcze organ egzekucyjny stwierdził, że spełniają one wymagania określone wart. 27 ustawy o p.e.a. ponieważ wystawione zostały przez uprawnionego wierzyciela w sposób prawidłowy i dotyczą obowiązków podlegających egzekucji administracyjnej z mocy art. 2 § 1 pkt 5 /powinno być pkt 2/ ustawy egzekucyjnej w związku za art. 24 ust.2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, a ponadto z mocy art.3a § 1 pkt 3 ustawy o p.e.a. egzekucja administracyjna mogła być stosowana na podstawie deklaracji rozliczeniowej złożonej przez płatnika składek na ubezpieczenie społeczne przy spełnieniu przez wierzyciela obowiązku uprzedniego upomnienia zobowiązanego w trybie art. 15 § 1. Organ egzekucyjny pominął jednak istotny warunek dopuszczalności egzekucji administracyjnej w rozpatrywanej sprawie przewidziany wart. 3a § 2 pkt 1 ustawy egzekucyjnej. Zgodnie z tym przepisem /wprowadzonym ustawą z 6 września 2001r. - Dz.U. Nr 125, poz. 1368 i obowiązującym od 30 listopada 2001r/ w przypadkach, o których mowa w § 1, a więc także składek na ubezpieczenie społeczne /i zdrowotne - art.1a pkt 11 ustawy o p.e.a/ wynikających z deklaracji rozliczeniowych złożonych przez płatnika tych składek stosuje się egzekucję administracyjną jeżeli w deklaracji zostało zamieszczone pouczenie, że stanowi ona podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego. Oznacza to, że niedopuszczalna jest egzekucja administracyjna składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne wynikających z deklaracji rozliczeniowych, w których nie zawarto pouczenia, że stanowią one podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego, zaś tytuł wykonawczy wystawiony mimo braku powyższego pouczenia nie może być uznany za odpowiadający wymaganiom art. 27 ustawy egzekucyjnej. Obowiązek zbadania czy deklaracje składkowe spełniały warunek z art. 3a § 2 pkt 1 ustawy egzekucyjnej, a tym samym czy tytuł wykonawczy spełniał wymagania ustawowe do wszczęcia i prowadzenia egzekucji powinien być co do zasady wykonany z urzędu w ramach obowiązku badania dopuszczalności egzekucji, a w rozpatrywanej sprawie w szczególności, bowiem - jak już wyżej wspomniano - możliwość stosowania egzekucji administracyjnej składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne w oparciu o tytuł wykonawczy wystawiony na podstawie deklaracji rozliczeniowej złożonej przez płatnika tych składek wprowadzona została ustawą z 6 września 2001 r /Dz. U. Nr 125, poz. 1368/ i obowiązuje od 30 listopada 2001 r., podczas gdy - jak wynika z tytułów wykonawczych i ze stanowiska wierzyciela - egzekwowane należności dotyczą zobowiązań składkowych za okres od [...] do [...], od [...] do [...]. oraz za [...]. Nie zbadanie powyższego warunku dopuszczalności egzekucji stanowi o naruszeniu art. 29 § 1 i art. 3a § 2 pkt 1 ustawy egzekucyjnej, a tym samym o przedwczesnym, naruszającym art. 34 § 4 tej ustawy, uznaniu zarzutu niedopuszczalności egzekucji za nieuzasadniony. W odniesieniu do zarzutu zasadności i wymagalności obowiązku /art. 33 pkt 1 i 2/ skarga nie jest zasadna, bowiem - jak trafnie wyjaśniono w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia - organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, co wynika z jednoznacznej treści art. 29 § 1 ustawy egzekucyjnej, a ponadto jest związany wypowiedzią wierzyciela w tym zakresie, co wynika z art. 34- § 1 tej ustawy. Jeśli więc wierzyciel stwierdził, że zgłoszone do egzekucji należności są wymagalne, organ egzekucyjny nie może kwestionować tego stanowiska. Z przedstawionych wyżej względów Sąd uchylił zaskarżone postanowienie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1a) ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanawiając o kosztach na podstawie art. 200 tej ustawy.