II SA/Gd 3959/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Stanisław Nowakowski (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Mariola Jaroszewska Asesor WSA Krzysztof Retyk Protokolant: Małgorzata Kuba po rozpoznaniu w dniu 13 kwietnia 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi I. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 28 września 2001 r., nr [...] w przedmiocie pomocy finansowej na utrzymanie dziecka w rodzinie zastępczej uchyla zaskarżoną decyzję. Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej decyzją z dnia 19 stycznia 2001 r., na podstawie art. 33g ust. 1, 3, 5 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (jedn. tekst z 1998 r., Dz. U. Nr 64, poz. 414 ze zm.) oraz na podstawie art. 10 ust. 1 pkt 2 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 września 2000 r. w sprawie rodzin zastępczych (Dz. U. Nr 83, poz. 939) przyznał pomoc pieniężną na częściowe pokrycie kosztów utrzymania dziecka – P. S., umieszczonego w rodzinie zastępczej, w wysokości 20% kwoty 1387 zł, o której mowa w art. 33 g ust. 3 ustawy o pomocy społecznej. Pomoc tę przyznano od dnia 1 stycznia 2001 r. do dnia skończenia przez dziecko 18 roku życia. W uzasadnieniu wskazano, że babcia dziecka – I. S. stanowi dla niego rodzinę zastępczą. Miesięczny dochód tej rodziny wynosi 1343, 46 zł i nie przekracza 200% kryterium dochodowego, ustalonego zgodnie z art. 4 ustawy, tj. 1606, 00 zł, co uzasadniało przyznanie pomocy w wyżej określonej wysokości. Jednocześnie wskazano, iż zmiana wysokości świadczenia była związana z ogólną zmianą zasad obliczania wysokości i przyznawania pomocy pieniężnej na utrzymanie dziecka w rodzinie zastępczej. I. S. wniosła odwołanie od powyższej decyzji domagając się zwiększenia wysokości przyznanej pomocy do kwoty poprzednio otrzymywanej w wysokości 600 zł. W uzasadnieniu wskazała, iż samotnie wychowuje dzieci, w tym również dziecko w rodzinie zastępczej. Zamieszkuje we wspólnym mieszkaniu z byłym mężem, który jest człowiekiem chorym psychicznie. Wskazywała, iż wobec bardzo niskiego dochodu trudno jest jej utrzymać rodzinę. Nie uwzględniając zarzutów odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 28 września 2001 r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymało zaskarżone rozstrzygnięcie w mocy, podzielając w całości jego uzasadnienie faktyczne i prawne. Ponadto SKO wskazało, że przesłanki udzielenia pomocy rodzinom zastępczym określono w art. 33 g ustawy o pomocy społecznej. Wysokość udzielonej pomocy jest związana z uzyskiwanym przez rodzinę dochodem. SKO wskazało, że "w niniejszej sprawie dochód rodziny, ustalony wywiadem przeprowadzonym w dniu 15 grudnia 2000 r. to kwota 7447, 82 zł, podczas gdy kryterium dochodowe dla 1 osoby w rodzinie 2 – osobowej to kwota 803 zł. Tak więc dochód rzeczywiście osiągany przekroczył kryterium dochodowe oraz nie przekroczył 200% tego kryterium, a więc należna pomoc na dziecko przebywające w rodzinie zastępczej to – zgodnie z § 10 ust 1 pkt 2 rozporządzenia – 20% kwoty bazowej (1387, 0 zł) – 227, 40 zł." I. S. wniosła skargę do sądu na powyższą decyzję, w której wskazywała, iż sposób naliczania wysokości świadczenia jest dla niej wysoce niesprawiedliwy. Podkreśliła, iż sytuacja finansowa jej rodziny jest tragiczna. Podnosiła, iż przepisy, na których opierają się organy administracji w tej sprawie są sprzeczne z art. 70, 71 i 72 Konstytucji RP, a także z Konwencją Praw Dziecka. Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie, wskazując między innymi, że "błędnie zastosowano przepis art. 25 ust 2 ustawy z 29 VIII 1997 r. o warunkach wykonywania krajowego przewozu osób". Podkreślono, iż zarzut beztroskiego traktowania przez organ administracji wnioskodawczyni jest oczywiście bezzasadny. Organ wskazał, że "żadna z rozpatrywanych spraw nie jest traktowana w sposób beztroski". Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) Prawo o ustroju sądów administracyjnych, sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, która sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2). Skarga zasługiwała na uwzględnienie, albowiem zakres kontroli sądu administracyjnego i kasacyjny charakter jego orzeczeń, nie zezwalają na oddalenie skargi na akt rozstrzygający prawidłowo, lecz zupełnie wadliwie uzasadniony. Zgodnie z art. 107 § 1 k.p.a. decyzja powinna zawierać: oznaczenie organu administracji publicznej, datę wydania, oznaczenie strony lub stron, powołanie podstawy prawnej, rozstrzygnięcie, uzasadnienie faktyczne i prawne, pouczenie, czy i w jakim trybie służy od niej odwołanie, podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej do wydania decyzji. Decyzja, w stosunku do której może być wniesione powództwo do sądu powszechnego lub skarga do sądu administracyjnego, powinna zawierać ponadto pouczenie o dopuszczalności wniesienia powództwa lub skargi. § 3 tego przepisu stanowi, że uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne – wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Zgodnie z art. 107 § 1 k.p.a. uzasadnienie decyzji stanowi zatem integralną część decyzji. Z uzasadnienia wynikać ma ocena faktów, prawa i subsumcji oraz celów i skutków rozstrzygnięcia. Zatem ocenie Sądu nie może podlegać sama osnowa decyzji, ale decyzja jako całość, a więc łącznie z uzasadnieniem. Uzasadnienie stanowi integralną część decyzji i jego zadaniem jest wyjaśnienie rozstrzygnięcia stanowiącego dyspozytywną część decyzji. Konstrukcja prawidłowego uzasadnienia powinna spełniać szereg postulatów do treści i formy, które powinny być zróżnicowane w zależności od charakteru decyzji oraz stadium i trybu postępowania administracyjnego. Powinno ono zawierać wskazanie okoliczności faktycznych i prawnych, którymi organ kierował się przy podejmowaniu decyzji. W szczególności winno ono zawierać ocenę zebranego w postępowaniu materiału dowodowego, dokonaną przez organ wykładnię stosowanych przepisów oraz ocenę przyjętego stanu faktycznego w świetle obowiązującego prawa. Uzasadnienie decyzji ma szczególne znaczenie przy ocenie prawidłowości decyzji przez organ wyższego stopnia, zwłaszcza decyzji o charakterze uznaniowym. Brak prawidłowego uzasadnienia takiej decyzji uniemożliwia bowiem - w przypadku jej zaskarżenia – ustalenie, czy organ nie przekroczył granic przyznanego mu uznania administracyjnego, gdyż to swobodne uznanie nie może być wszakże tożsame z dowolnością. Do cech dobrego uzasadnienia należą: logiczny związek i zgodność z rozstrzygnięciem i jego treścią, brak wywodów sprzecznych lub rozbieżnych z rozstrzygnięciem, ścisłość i dokładność wywodów, ich zwięzłość i prostota ujęcia oraz kompletność motywów. Do wadliwości uzasadnienia zaliczyć należy: 1) niepełność uzasadnienia, 2) pozorność uzasadnienia (także sprzeczność uzasadnienia z obiektywnymi motywami), 3) brak uzasadnienia obligatoryjnego, 4) niepowiązanie uzasadnienia z rozstrzygnięciem decyzji, 5) wady formalne (błędy logiczne, stylistyczne, wady budowy wewnętrznej, wady metodologiczne) – por. komentarz do k.p.a. B. Adamiak, J. Borkowski, CH. Beck, W-wa 2000, str. 453. W sprawie niniejszej organ drugiej instancji w sposób lekceważący podszedł nie tylko do sporządzenia uzasadnienia zaskarżonej decyzji, które jest logicznie niespójne i zawiera błędy rachunkowe, ale również do sporządzenia odpowiedzi na skargę, w której , prawdopodobnie wykorzystując funkcję "kopiuj-wklej", umieścił treści niezwiązane z tym postępowaniem (por. zdanie "błędnie zastosowano przepis art. 25 ust. 2 ustawy z 29 VIII 1997 r. o warunkach wykonywania krajowego przewozu osób"). Odnosząc się do uzasadnienia decyzji organu odwoławczego wskazać należy, iż z jego treści wynika, jakoby dochód rodziny skarżącej wynosił 7447, 82 zł, co w żaden sposób nie znajduje potwierdzenia w aktach sprawy. Taka wysokość dochodu nie mogłaby także być podstawą wydanego przez organ rozstrzygnięcia. Uzasadnienie to jest sporządzone w sposób, który uniemożliwia odczytanie podstawy zarówno faktycznej, jak i prawnej, leżącej u podstaw rozstrzygnięcia organu administracji. W dalszym toku postępowania organ powinien ponownie rozpoznając sprawę i wydając stosowne rozstrzygnięcie właściwie je uzasadnić, mając na względzie wszystkie wskazane wyżej elementy. Z tych też przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), orzekł, jak w sentencji wyroku.