II SA/Łd 869/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Stępień (spr.), Sędziowie: Sędzia WSA Jolanta Rosińska, Asesor Ewa Cisowska-Sakrajda, Protokolant Referent-stażysta Izabela Wędrak, po rozpoznaniu w dniu 14 kwietnia 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi H. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie zasiłku okresowego uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej Filii Ł. z dnia [...], nr [...], Decyzją z dnia [...] wydaną na podstawie art. 38 ust. 1 pkt 1, art. 38 ust. 2 pkt 1, art. 3 ust. 4, art. 147 ust. 1 pkt 1, art. 150 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz.U. Nr 64, poz. 593 ze zm.) Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej Filia Ł. odmówił H. S. przyznania zasiłku okresowego w miesiącu styczniu 1999r. W uzasadnieniu organ podał, że strona zwróciła się o przyznanie zasiłku okresowego w styczniu 1999r. Po kolejnych odwołaniach od decyzji ustalono, iż w styczniu 1999r. H. S. otrzymał, po potrąceniu alimentów, rentę w wysokości 171,76 zł oraz dodatek mieszkaniowy w wysokości 18,63 zł. Strona była osobą samotnie gospodarującą, a dochód jej nie przekraczał kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. Jednakże z art. 3 ust. 4 potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Zasiłki okresowe mają charakter fakultatywny. Pomoc w tej formie jest udzielana, jeżeli w budżecie Ośrodka są środki finansowe przeznaczone na ten cel. Obecnie Ośrodek nie posiada środków na zasiłki okresowe, w związku z czym brak jest możliwości przyznania pomocy w tej formie. Od decyzji tej H. S. złożył obszerną skargę, opisując przebieg dotychczasowego postępowania i podnosząc, że decyzją z dnia [...] Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej po raz pierwszy odmówił mu przyznania zasiłku okresowego w miesiącu styczniu 1999r. Jednocześnie organ stwierdził w uzasadnieniu, iż strona spełnia wymogi określone w art. 4 ust. 1 i art. 31 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Skarżący powołał się ponadto na swój niedostatek i zagrożoną egzystencję, domagając się przyznania mu wnioskowanego świadczenia. Decyzją z dnia [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 39 ust. 2, art. 2 ust. 1, art. 8 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej ( Dz.U. z 2004r. Nr 64, poz. 593 ) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ podał, iż z akt administracyjnych wynika, że H. S., urodzony w dniu 22 kwietnia 1938r., prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe w jednoizbowym lokalu kwaterunkowym o powierzchni 20,65 m2, skanalizowanym, z zimną wodą, c.o. i elektrycznością (gaz odłączony), wyposażonym w podstawowy sprzęt gospodarstwa domowego. Jest osobą samotną, zobowiązaną do alimentacji na rzecz swojego syna zamieszkałego w P.. Wnioskodawca nie pracował z uwagi na stan zdrowia (schorzenia kręgosłupa, żołądka, serca i nerwicę), nie był również zarejestrowany w PUP dla inwalidów jako poszukujący pracy. Obecnie w wieku poprodukcyjnym pozostaje nadal pod stałą opieką lekarza rejonowego, neurologa i kardiologa. Dochód wnioskodawcy w 1999r. stanowiła orzeczona w 1989r. renta inwalidzka III grupy przyznana na stałe w kwocie 171,76 zł ( po potrąceniu alimentów ) oraz dodatek mieszkaniowy w kwocie 18,63 zł (łącznie 190,39 zł). Przed l stycznia 1999r. wnioskodawca otrzymywał świadczenie z MOPS w postaci zasiłku okresowego w wysokości 40 zł miesięcznie. W miesiącu lutym 1999r. przyznano mu zasiłek celowy w kwocie 200 zł. Samorządowe Kolegium Odwoławcze podniosło także, że przepisy wskazanej wyżej ustawy z dnia 12 marca 2004r., w szczególności art. 3 ust. 4 stanowią, że potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. W ocenie organu odwoławczego, bezspornym jest fakt, że wnioskodawca spełniał i spełnia w dalszym ciągu kryterium ustawowe do otrzymania zasiłku okresowego, jednak brak środków finansowych na fakultatywną pomoc zarówno w roku 1999, jak i 2001 spowodował odmowne decyzje MOPS o przyznaniu wnioskodawcy zasiłku okresowego zarówno w styczniu 1999r., jak i w marcu 2001r. Jednocześnie Samorządowe Kolegium Odwoławcze przyznało, że wraz z wejściem w życie z dniem 1 maja 2004r. nowej ustawy o pomocy społecznej (Dz. U. z 2004r. Nr 64, poz. 593) przyznawane dotąd fakultatywnie zasiłki okresowe stały się zasiłkami obligatoryjnymi. Zgodnie z art. 147 ust. 4 ustawy z dnia 12 marca 2004r. gminy w 2004r. otrzymują dotację celową z budżetu państwa na pokrycie wydatków na zasiłki okresowe w obligatoryjnej wysokości. Równocześnie organ odwoławczy wskazał, iż przesłane w maju 2004r. do [...] Urzędu Wojewódzkiego pismo określające potrzeby finansowe Ł. na okres od maja do grudnia 2004r. na zasiłki okresowe, jak również wystąpienie Prezydenta Miasta Ł. na początku lipca 2004r. do Wojewody [...] o pilne przekazanie środków finansowych na ten cel, nie spowodowało przekazania środków na wypłatę zasiłków okresowych. Ponadto Samorządowe Kolegium Odwoławcze powołało się na brak danych na temat wysokości dotacji celowej, jak i terminu jej przekazania. W konkluzji organ odwoławczy stwierdził, iż z w/w dokumentów wynika, że obecnie Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej nie może przyznać żądanej przez wnioskodawcę pomocy, gdyż nie posiada środków na ten cel i nie może zobowiązać się na przyszłość, a tym samym brak jest możliwości uwzględnienia zgłoszonego w odwołaniu żądania dotyczącego przyznania H. S. zasiłku okresowego za miesiąc styczeń 1999r. W dniu 8 września 2004r. H. S. wniósł skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, domagając się jej uchylenia. W uzasadnieniu zarzucił znaczną przewlekłość postępowania i stronnicze działanie organu, który bezpodstawnie pozbawia go należnego mu świadczenia. W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Podobnego rodzaju unormowanie zawarte jest w art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270), zwanej dalej w skrócie p.s.a. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ponadto, stosownie do treści art. 134 § 1 tejże ustawy, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, ale nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając sprawę w tak zakreślonej kognicji stwierdził, iż zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca wydane zostały z uchybieniami, które spowodowały konieczność uchylenia tychże decyzji. Okolicznością poza sporem jest, iż wniosek skarżącego o przyznanie mu zasiłku okresowego dotyczy stycznia 1999r., a więc został złożony pod rządem ustawy z dnia 29 listopada 1990r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz.U. nr 64 z 1998r., poz. 414 ze zm.). Jednakże na skutek naruszenia przez organy administracyjne przepisów prawa i znacznej przewlekłości postępowania do dnia 1 maja 2004r. w przedmiotowej sprawie nie została wydana ostateczna decyzja rozstrzygająca wniosek H. S.. Z dniem 1 maja 2004r. weszła w życie ustawa z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz.U. nr 64, poz. 593), co wynika z art. 161 tejże ustawy, z wyjątkiem artykułów wymienionych w punktach 1-3, które nie mają zastosowania w niniejszej sprawie. Stosownie do unormowania zawartego w art. 150 wymienionej wyżej ustawy - do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia jej w życie stosuje się przepisy niniejszej ustawy. Dlatego też podstawą materialnoprawną wydanej decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej, które wprowadzają szereg zmian, zarówno co do rodzajów świadczeń z pomocy społecznej, jak i zasad ich przyznawania. I tak z dniem 1 maja 2004r. zasiłki okresowe, które do dnia 30 kwietnia 2004r. były świadczeniami fakultatywnymi, stały się zasiłkami o charakterze obligatoryjnym, a więc świadczeniem niezależnym od uznania administracyjnego ( art. 36 pkt 1 lit b, art. 38 ust. 1-6 ), czego nie zauważył organ I instancji. Jeżeli więc spełnione są wszystkie niezbędne ustawowe przesłanki do jego przyznania, organ jest zobligowany wniosek złożony w tym przedmiocie uwzględnić, mając jednocześnie na uwadze treść art. 147 ust. 1-3, który w latach 2004 - 2007 wprowadza dodatkowe ograniczenia w zakresie minimalnej wysokości zasiłku okresowego. Wskazane wyżej przepisy nie uzależniają jednak, jak to przyjął organ odwoławczy, wydania decyzji uwzględniającej wniosek od przekazania gminom dotacji celowej z budżetu państwa (art. 147 ust. 4-6 ustawy). Ta kwestia, w przypadku nierealizowania dotacji określonym terminie, może stać się problemem w toku ewentualnego postępowania egzekucyjnego, jednakże jest to już poza przedmiotem niniejszego postępowania. Dodatkowo Sąd podnosi, iż Samorządowe Kolegium Odwoławcze w komparycji zaskarżonej decyzji nieprawidłowo wskazało przepis art. 39 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, który dotyczy zasiłku celowego, w sytuacji gdy przedmiotem rozpoznania jest wniosek o zasiłek okresowy. Reasumując, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. nr 153, poz. 1270 ) orzekł, jak w sentencji wyroku. Jednocześnie Sąd nie wydał rozstrzygnięcia w trybie art. 152 wskazanej wyżej ustawy ze względu na bezprzedmiotowość, gdyż kwestionowana przez skarżącego decyzja była odmowna.