III SA/Wa 305/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Bogdan Lubiński (spr.), sędzia WSA Małgorzata Jarecka, asesor WSA Alojzy Skrodzki, Protokolant Małgorzata Szamocka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 kwietnia 2005 r. sprawy ze skargi W.K. na decyzję Prezesa ZUS w W. z dnia [...]listopada 2004 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenia zdrowotne, fundusz pracy oraz fundusz gwarantowanych świadczeń pracowniczych 1) uchyla zaskarżoną decyzję; 2) stwierdza, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu w całości. Decyzją nr [...] z dnia [...].09.2004r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił Panu W. K. umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek na: - ubezpieczenie społeczne za okres: 05.2000r. – 08.2003r. - ubezpieczenie zdrowotne za okres:04.2001r. – 08.2003r. - Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres: 06.2000r. – 08.2003r. wraz z odsetkami naliczonymi na dzień 22 grudnia 2003r. w łącznej kwocie [...] zł uznając, iż w sprawie nie zostały spełnione przesłanki umorzenia należności określone w art. 28 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137, poz. 887 z późn. zm.). Zaskarżoną do Sądu decyzją z dnia [...].11.2004r. Prezes ZUS utrzymał w mocy w/w decyzję. W jej uzasadnieniu stwierdził, że dokonana analiza akt sprawy wykazała, iż niespornym jest, że wnioskodawca pozostaje zobowiązany do zapłaty zaległych składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych – za okres oraz w wysokości określonej w decyzji z dnia[...] września 2004r. Stan faktyczny sprawy ustalony został przez organ rentowy w oparciu o posiadany materiał dowodowy, w tym dokumenty dostarczone przez stronę, w postępowaniu zakończonym decyzją znak: [...] z dnia [...] września 2004r. W toku postępowania wszczętego wnioskiem z dnia [...] października 2004r. o ponowne rozpoznanie sprawy, strona przedłożyła dodatkową dokumentację medyczną stwierdzającą jej problemy zdrowotne. Wnioskodawca wyrażając niezadowolenie z rozstrzygnięcia zawartego z decyzji [...] nie wskazał skutecznej argumentacji, która prowadziłaby do odmiennej oceny materiału dowodowego sprawy. Zdaniem organu aktualne trudności finansowe zobowiązanego nie wykluczają możliwości stopniowego zaspokojenia roszczeń wierzyciela w okresie późniejszym przy założeniu, wskazanym w decyzji z dnia [...] września 2004r., że zobowiązany uzyska stałe źródło dochodu umożliwiające regulowanie należności. Podkreślił, że zgodnie z art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umorzone pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Przepis ten nie daje podstaw do umorzenia należności za ubezpieczonych nie będących jednocześnie płatnikami składek, a więc m.in. pracowników. Dodatkowo art. 30 ustawy stanowi, że do składek finansowanych przez ubezpieczonych nie będących płatnikami składek nie stosuje się art. 28, tym samym wyklucza on możliwość umorzenia składek finansowanych przez ubezpieczonych nie będących płatnikami składek. Umorzenie składek w części finansowanej przez płatnika może nastąpić tylko w przypadku stwierdzenia całkowitej nieściągalności należności, której przypadki zostały wyczerpująco określone w art. 28 ust. 3 pkt 1-6 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, a przesłanki te w niniejszej sprawie nie zostały spełnione, co zostało wykazane w decyzji organu I instancji. W złożonej skardze na w/w decyzję skarżący zarzucił jej brak obiektywizmu i sprzeczność ustaleń ze zgromadzonym w sprawie materiałem. Podniósł, że od stycznia 2002r. jest niezdolny do pracy zarobkowej. Jest leczony specjalistycznie po przebytej operacji i pozbawiony przez ZUS świadczeń zdrowotnych. Został narażony na trwały uszczerbek na zdrowiu przez ZUS. Dodał, że orzeczenie orzecznika ZUS o rentę jest nietrafne. W rezultacie pozbawiono go prawa do leczenia w ramach ubezpieczenia przez ZUS. Podniósł, że nadal jest uznany za niezdolnego do pracy, co wynika z opinii biegłych sądowych powołanych przez Sąd Apelacyjny. W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: W punkcie wyjścia należało podnieść, iż uznaniowy charakter decyzji jaką jest decyzja zaskarżona do Sądu nie zwalnia organu od przeprowadzenia stosownego postępowania mającego na celu przeprowadzenie oceny całego materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie. Z akt sprawy wynika, że skarżący we wniosku z dnia [...] grudnia 2003r. powołał się m.in. stan zdrowia. Na poparcie swojego żądania w trakcie całego postępowania przedłożył szereg dokumentów, zaświadczeń lekarskich, opinii, które zdaniem strony świadczyły o zasadności jego stanowiska. Między innymi organ pierwszoinstancyjny uzasadniając swoje stanowisko stwierdził, że orzeczenie lekarskie ZUS z dnia [...].12.2002r. świadczy, iż W. K. uznany został za zdolnego do pracy (k. 12). Tymczasem organ drugoinstancyjny podtrzymał argumentację zawartą w decyzji pierwszoinstancyjnej w oparciu o zgromadzony przez ten organ materiał dowodowy w sytuacji, gdzie znane było już temu organowi orzeczenie o stopniu niepełnosprawności z dnia [...].06.2004r. Nr [...] powodującą w sposób istotny obniżenie zdolności do wykonywania pracy, a które wpłynęło do niego [...].10.2004r. (k. 78). W przedmiotowej sprawie, w ocenie Sądu decyzja narusza art. 107 § 3 Kpa. oraz art. 8 i 11 Kpa. Organ nie wziął pod uwagę, iż zobowiązany z uwagi na istotne obniżenie zdolności do wykonywania pracy. Okoliczność ta może w konsekwencji mieć wpływ na uzyskanie stałego źródła dochodu umożliwiającego uregulowanie należności, na co wskazuje organ II instancji w uzasadnieniu decyzji. Organ naruszył również art. 80 Kpa., bowiem ocena dokonana bez odniesienia się do argumentacji skarżącej musi być uznana za dowolną i wykraczającą poza ramy swobodnej oceny dowodów. Wskazane wyżej wady decyzji nie były jedynymi naruszeniami prawa w tej sprawie. Naruszona została również jedna z podstawowych zasad postępowania administracyjnego, tj. zasada czynnego udziału strony w postępowaniu (art. 10 § 1 Kpa.). Z akt administracyjnych wynika bowiem, że organ przed wydaniem decyzji nie umożliwił stronie wypowiedzenia się co do zebranych materiałów oraz zgłoszonych żądań. W doktrynie podkreśla się, iż strona ma prawo do zajęcia stanowiska wobec całości dowodów i żądań zawartych w aktach sprawy. Jest to prawo strony do wypowiedzenia ostatniego słowa w sprawie stanowiącej przedmiot postępowania administracyjnego. Obowiązkiem organu prowadzącego postępowanie jest pouczenie strony o prawie zapoznania się z aktami i złożenia końcowego oświadczenia, a także wstrzymania się od wydania decyzji do czasu (określonego wyznaczonym stronie terminem) złożenia powyższego oświadczenia. Brak w aktach sprawy końcowego oświadczenia strony oraz dowodu, że organ prowadzący postępowanie pouczył stronę o przysługującym jej prawie - uzasadnia wniosek, że organ prowadzący postępowanie naruszył obowiązek ustalony w art. 10 § 1 k.p.a. (W. Dawidowicz, postępowanie administracyjne, str. 94 - za B. Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego - komentarz, Wydawnictwo C.H. Beck, 2004 - wydruk z systemu Legali, komentarz do art. 10, pkt 3). Sąd podzielił ten pogląd i uznał, że naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, zwłaszcza w kontekście wadliwości uzasadnień wydanych w sprawie decyzji. W ponownie przeprowadzonym postępowaniu należy zagwarantować stronie możliwość wypowiedzenia się przed wydaniem decyzji, zgodnie z treścią art. 10 § 1 k.p.a. oraz ocenić zebrane w sprawie dowody stosownie do dyspozycji art. 80 k.p.a. Uzasadnienie decyzji winno odpowiadać rygorom określonym w art. 107 § 3 k.p.a., dając jasny obraz motywów rozstrzygnięcia. W tych warunkach Sąd. na podstawie art. 132 w związku z art. 135 oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.