VII SA/Wa 561/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Halina Kuśmirek (spr.), Sędziowie ( WSA, WSA Ewa Machlejd, Krystyna Tomaszewska, , Protokolant Piotr Zawadzki, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 kwietnia 2005 r. sprawy ze skargi J. B. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2004 r. Znak: [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji I. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. VII SA/Wa 561/04 UZASADNIENIE Prezydent Miasta [...] decyzją z dnia [...] lutego 1993r. nr [...] na podstawie art. 53 i 54 ustawy Prawo budowlane z 1974r. nakazał właścicielom realności F. – dokończenie rozbiórki oficyny tylnej pos. F. do styku z oficyną boczną, przeznaczoną do remontu kapitalnego. Decyzji tej został nadany rygor natychmiastowej wykonalności. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] sierpnia 1993r. nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję z dnia [...] lutego 1993r. w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. W dniu [...] lutego 1998r. wpłynął wniosek J. B. o stwierdzenie nieważności decyzji organu pierwszej instancji z [...] lutego 1993r. Wojewoda [...] w dniu [...] kwietnia 1998r. decyzją nr [...] na podstawie art. 157 § 3 kpa odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] lutego 1993r. i decyzja ta została utrzymana w mocy przez Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego w dniu [...] czerwca 1998r. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 20 września 2000r. sygn. akt IV SA 1444/987 uchylił decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] czerwca 1998r. oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji z [...] kwietnia 1998r. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] stycznia 2004r. nr [...] umorzył postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] lutego 1993r. Organ nadzoru przypomniał, iż kwestionowana decyzja Prezydenta [...] z dnia [...] lutego 1993r. została uchylona przez organ odwoławczy, sprawa przekazana do ponownego rozpoznania przez organ pierwszej instancji. Nie istnieje, więc w obiegu prawnym kwestionowana przez wnioskodawcę decyzja. Wydanie decyzji uchylającej decyzję Prezydenta Miasta [...] z [...] lutego 1993r. stanowi o bezprzedmiotowości postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji. Odwołanie od powyższej decyzji wnieśli J. B. i T. B.. W obu odwołaniach podniesiony został zarzut braku oceny w niniejszym postępowaniu decyzji organu drugiej instancji – Wojewody [...] z [...] sierpnia 1993r. Ponadto odwołujący zarzucili kwestionowanej decyzji Prezydenta Miasta [...] – pominięcie charakteru zabytkowego oficyny tylnej i przeznaczenie jej w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego do remontu i adaptacji, brak zgody współwłaściciele na rozbiórkę. W chwili wydania zaś decyzji z [...] sierpnia 1993r. nastąpiło już całkowite wyburzenie obiektu, co winno być uwzględnione przez ten organ. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy przez organy administracyjne nie poczyniły one żadnych ustaleń odnośnie przesłanek z art. 156 § 1 kpa, co zalecił Naczelny Sąd Administracyjny. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] marca 2004r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Zdaniem organu brak potwierdzenia podnoszonego w odwołaniu faktu, iż wniosek z [...] lutego 1998r. obejmował również decyzję Wojewody [...] z [...] sierpnia 1993r. Z pisma tego jednoznacznie wynika, iż skarżący domagał się jedynie weryfikacji decyzji z dnia [...] lutego 1993r. Skoro zaś ta decyzja poprzez uchylenie w trybie, art. 138 § 1 pkt 2 kpa została wyeliminowana z obiegu prawnego należało podzielić stanowisko zawarte w decyzji organu pierwszej instancji. Skargę na tą decyzję złożył J. B.. Skarżący podniósł, iż organ odwoławczy błędnie podał podstawy prawne decyzji Wojewody [...] z [...] sierpnia 1993r. – art. 138 § 1 pkt 2 kpa, gdy w rzeczywistości podstawę prawną tej decyzji stanowił, art. 54 ustawy Prawo budowlane z 1974r. i art. 138 § 2 kpa. Organy administracyjne nie zauważyły, że we wniosku o stwierdzenie nieważności znajduje się sformułowanie obejmujące kontrolą w nadzwyczajnym postępowaniu również decyzję kasacyjną z [...] sierpnia 1993r. Organy nie wykonały zaleceń zawartych w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 września 2000r. Ponadto organ pierwszej instancji nigdy już nie rozpatrzył merytorycznie sprawy, a tylko umorzył postępowanie na wniosek współwłaścicieli obiektu. Skarżący domagał się stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z 13 sierpnia 1993r. oraz Prezydenta [...] z [...] lutego 1993r. W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie, powołując się na argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, jednakże z innych nieco przyczyn aniżeli podniesione w skardze zarzuty. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Według art. 157 § 1 kpa właściwy do stwierdzenia nieważności decyzji jest organ wyższego stopnia, a jak decyzja wydana została przez ministra lub Samorządowe Kolegium Odwoławcze - ten organ. Natomiast, jakie organy są organami wyższego stopnia w rozumieniu kpa, określa przepis art. 17 kpa. W zasadzie na podstawie tych regulacji nie ma trudności ze wskazaniem organu właściwego do orzekania w kwestii nieważności decyzji. W niniejszej sprawie organy administracyjne uznały, iż właściwym organem do stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta [...] z [...] lutego 1993r. – jest Wojewoda [...], który należy uznać za organ wyższego stopnia. Umknęła uwadze jednak tych organów okoliczność, iż decyzja Prezydenta Miasta [...] z [...] lutego 1993r. – nie ustateczniła się w pierwszej instancji. w sprawie dokończenia rozbiórki oficyny tylnej przy ul: F. w [...] wypowiedział się, bowiem organ odwoławczy – Wojewoda [...] wydając w dniu [...] sierpnia 1993r. decyzję kasacyjną. W orzecznictwie sądu administracyjnego wyrażony jest natomiast pogląd, że organ administracji właściwy do stwierdzenia nieważności decyzji wydanej w instancji odwoławczej, jest właściwy również do stwierdzenia nieważności decyzji organu pierwszej instancji w tej samej sprawie, gdy dotknięta jest ona ciężkimi wadami, określonymi w art. 156 § 1 kpa. – Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 sierpnia 1997r. sygn. akt IV SA 1520/95. Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w postępowaniu objętym kontrolą naruszone zostały przepisy o właściwości. W przypadku, bowiem decyzji, w której jako organ drugiej instancji orzekał Wojewoda [...], do stwierdzenia nieważności wydanych decyzji nie może być uprawniony ten sam organ, lecz organ wyższego stopnia, jakim jest Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego. Tym samym zaistniała przesłanka, z art. 156 § 1 pkt 1 kpa skutkująca stwierdzeniem nieważności obu zaskarżonych decyzji. Ponadto wbrew twierdzeniom organów wniosek J. B. z dnia [...] lipca 1998r., choć zatytułowany jako "wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji organu pierwszej instancji" – w końcowym akapicie obejmuje również swoim żądaniem decyzję kasacyjną wydaną w dniu [...] sierpnia 1993r. przez Wojewodę [...]. W takiej zaś sytuacji nie ma wątpliwości, iż do stwierdzenia nieważności własnej decyzji, nie był uprawniony Wojewoda [...]. W świetle zaś sformułowań wniosku o stwierdzenie nieważności z [...] lipca 1998r. rozważania organów administracyjnych odnośnie bezprzedmiotowości postępowania administracyjnego w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji o nakazie rozbiórki oficyny nie mogą być uznane za prawidłowe, skoro w obiegu prawnym funkcjonuje decyzja ostateczna Wojewody [...] z [...] sierpnia 1998r., co do prawidłowości, której nie wypowiedział się w ogóle organ nadzoru. Z tych względów, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 cytowanej wyżej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), należało orzec jak w sentencji wyroku.