VI SA/Wa 456/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia Sędziowie : Sędzia WSA Ewa Marcinkowska Protokolant: Łukasz Poprawski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 kwietnia 2005 r. sprawy ze skargi A. W. poprzednio Z. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] grudnia 2003 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję w punkcie 2 w części nakładającej karę pieniężną w kwocie 3000 (trzy tysiące) złotych za wykonywanie przewozu na potrzeby własne bez uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja w uchylonej części nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz A. W. poprzednio Z. kwotę 720 (siedemset dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania w sprawie Decyzją z dnia [...] grudnia 2003r. Główny Inspektor Transportu Drogowego uchylił decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] stycznia 2003r. o nałożeniu na A. Z., obecnie posługującą się nazwiskiem Wańtuch, kary pieniężnej w wysokości 6000 zł i nałożył karę pieniężną w wysokości 5000 zł, w tym za wykonywanie przewozu na potrzeby własne bez wymaganego zaświadczenia (2000 zł) oraz za wykonywanie przewozu na potrzeby własne bez uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych (3000 zł). W uzasadnieniu decyzji wskazano, iż podstawę faktyczną rozstrzygnięcia stanowił brak u prowadzącego pojazd m.in. karty opłat drogowej, za co wymierzono karę w wysokości 4000 zł. Przewóz odbywał się po drodze krajowej nr [...] w dniu [...] stycznia 2003r.. Kara w powyższej wysokości została wymierzona zgodnie z obowiązującym w dacie orzekania przez organ I instancji taryfikatorem kar określonym w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 3 lipca 2002r. w sprawie wysokości kar pieniężnych w transporcie drogowym. W toku postępowania administracyjnego strona przedstawiła siedmiodniową kartę opłaty z przejazd po drogach krajowych nr [...] ważną od [...] stycznia 2003r. do[...] stycznia 2003r. Zdaniem organu przedstawiona kserokopia karty nie stanowi wiarygodnego dowodu na uiszczenie w chwili kontroli opłaty za korzystanie z dróg krajowych, albowiem uregulowanie zawarte w § 5 ust. 4 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001r. w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych daje możliwość zakupu i wypełnienia karty z datą kontroli już po dokonaniu kontroli. Zatem przedstawienie po zakończonej kontroli karty opłaty siedmiodniowej nie stanowi dowodu uiszczenia wymaganej przepisami prawa opłaty drogowej. Nadto organ wskazał, iż zgodnie z art. 87 ust. 3 ustawy o transporcie drogowym to przedsiębiorca jest odpowiedzialny za wyposażenie kierowcy w wymagane dokumenty i wszelkie konsekwencje prawne nieokazania przez kierowcę podczas kontroli wymaganych dokumentów ponosi przedsiębiorca, a nie kontrolowany kierowca. Mając na uwadze uregulowania art. 8 ustawy z dnia 23 lipca 2003r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw organ II instancji uchylił decyzję organu I instancji w zakresie nałożenia kary pieniężnej w wysokości 4000 zł i nałożył karę w wysokości 3000 zł z tego tytułu. W skardze do Sądu A. Z., obecnie W., zaskarżyła powyższą decyzję w części nakładającej karę pieniężną w wysokości 3000 zł za wykonywanie przewozu na potrzeby własne bez uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych. Zarzuciła jej naruszenie art. 42 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym przez niewłaściwą wykładnię i uznanie, że przedstawiona karta opłaty drogowej nie stanowi wymaganej przepisami prawa opłaty drogowej oraz naruszenie przepisów postępowania przez niepodjęcie kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i załatwienia sprawy mając na względzie zarówno interes społeczny, jak i słuszny interes obywateli. Skarżąca wskazała, iż karta opłaty drogowej została nabyta [...] stycznia 2003r. o godz. 1400, zaś kontrola odbyła się o godz. 1815 i niezasadne jest przyjęcie przez organ II instancji, iż mogła kartę wypełnić po kontroli. Karta została niezwłocznie wypełniona, a jedynie przez omyłkę kierowcy pojazdu nie została zabrana przez niego w trasę. Skarżąca zarzuciła, iż w toku postępowania administracyjnego nie dokonano ustaleń ile pojazdów posiada skarżąca, a także iż organ nie odniósł się do kwestii, iż karta opłaty była zakupiona kilka godzin przed przejazdem. W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słusznościowych lub celowościowych. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przedmiotowa skarga analizowana według wskazanych powyżej kryteriów kontroli decyzji administracyjnych zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 42 ustawy z dnia 6 września 2001r. o transporcie drogowym przedsiębiorca wykonujący transport drogowy na terenie Rzeczypospolitej Polskiej oraz wykonujący przewozy na potrzeby własne są obowiązani do uiszczenia opłaty za przejazdu samochodowego po drogach krajowych z wyłączeniem podmiotów o jakich mówi powyższy przepis. Skarżąca była więc zobowiązana do uiszczenia opłaty za przejazd w dniu przeprowadzenia kontroli. Zgodnie z art. 92 ust. 1 w/w ustawy, kto wykonuje transport drogowy lub przewozy na potrzeby własne bez uiszczania opłaty za przejazd po drogach krajowych podlega karze pieniężnej. Wysokość kar pieniężnych wynosi od 200 do 15000 zł. Ustęp 2 wskazanego artykułu zawiera delegację ustawową dla ministra właściwego do spraw transportu do określenia, w porozumieniu z ministrami właściwymi do spraw wewnętrznych i do spraw finansów publicznych, wysokości kar pieniężnych za naruszenia wymienione w ust. 1 art. 92. W wykonaniu tej delegacji Minister Infrastruktury wydał dnia 3 lipca 2002r. rozporządzenie w sprawie wysokości kar pieniężnych w transporcie drogowym. Punkt 6 załącznika do wskazanego rozporządzenia określa karę za naruszenie art. 92 ust. 1 pkt 6 ustawy o transporcie drogowym. Naruszenie to jednak precyzuje jako "wykonywanie transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne bez posiadania w pojeździe dowodu uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych (art. 87 ust. 1). Kara za tak określone naruszanie zgodnie z rozporządzeniem wynosi 4000 zł.. Jak wynika z porównania treści wskazanych przepisów, rozporządzenie wychodzi poza zakres delegacji ustawowej, kreuje bowiem nowy typ naruszenia prawa polegający na nieposiadaniu w pojeździe dowodu uiszczenia opłaty drogowej. Ustawa przewiduje karę pieniężną tylko za nieuiszczenie opłaty drogowej, zaś rozporządzenie przewiduje karę za brak posiadania dowodu uiszczenia opłaty w pojeździe. Są to oczywiście różne sytuacje a karalność wynikająca z rozporządzenia jest znacznie zaostrzona, bowiem obejmuje również tych, którzy opłatę uiścili, ale wbrew obowiązkowi wynikającemu z art. 87 ust. 1 ustawy, nie posiadali w pojeździe dowodu jej uiszczenia. W opisanej sytuacji rozporządzenie wykracza swą materią poza delegację wynikającą z ustawy o transporcie drogowym. Biorąc powyższe pod uwagę uznać należy, iż w dacie kontroli, tj. [...] stycznia 2003r., obowiązujące wówczas przepisy wskazanej wyżej ustawy nie przewidywały kary za nieposiadanie przez kierowcę w momencie kontroli dowodu opłaty drogowej. Dopiero zmiana ustawy, tj. art. 91 dokonana art. 1 pkt 46 ustawy z dnia 23 lipca 2003r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw, która weszła w życie z dniem 28 września 2003r. wprowadziła penalizację naruszenia ustawy o transporcie drogowym polegającą na wykonywaniu transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne bez posiadania w pojeździe karty opłaty drogowej i dotyczy to jedynie karty opłaty miesięcznej, półrocznej i rocznej wykupionej najpóźniej w dniu poprzedzającym dzień kontroli. Kara za tego typu naruszenie wynosi 200 zł. Odrębnie określona jest kara za wykonywanie określonego wyżej transportu bez uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych i wynosi ona 3000 zł. Skarżąca dołączyła do odwołania 7 dniową kartę opłaty drogowej zakupioną w dniu [...] stycznia 2003r. o godz. 1400, wypełnioną prawidłowo i podniosła, iż brak jest podstaw do wymierzenia kary wobec faktu, iż uiściła opłatę za przejazd a kierowca zapomniał zabrać kartę opłaty drogowej. Zgodnie z art. 138 k.p.a. i z zasadą dwuinstancyjności organ odwoławczy rozpoznając odwołanie nie może ograniczyć się do badania zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, ale winien ponownie rozpoznać i rozstrzygnąć sprawę rozstrzygniętą decyzją organu I instancji. W postępowaniu tym organ ma obowiązek przestrzegania przepisów procesowych, co wyraźnie wynika z art. 140 k.p.a., który stanowi, że w sprawach nieuregulowanych w art. 136-139 k.p.a. w postępowaniu przez organami odwoławczymi mają odpowiednie zastosowanie przepisy o postępowaniu przed organami pierwszej instancji. Decyzja wydana w postępowaniu odwoławczym winna odpowiadać wymogom art. 107 § 3 k.p.a. W przedmiotowej sprawie organ rozpoznając ją ponownie wskazał na złożoną przez skarżącą kartę opłaty drogowej, uznając, że nie stanowi ona wiarygodnego dowodu na uiszczenie w chwili kontroli opłaty z korzystanie z dróg krajowych. Swoje stanowisko w tej mierze uzasadnił jednak bardzo ogólnie, nie odnosząc się do konkretnego stanu faktycznego i nie poddając go ocenie. Karta, na którą powołuje się skarżąca została zakupiona o godz. 1400 – co wynika ze stempla pocztowego, a kontrola miała miejsce o godzi 1815. Do takiego stanu faktycznego nie można zatem odnieść standardowych twierdzeń organu, iż kartę można zakupić i wypełnić już po dokonaniu kontroli. Nie ustalił też organ ile pojazdów posada skarżąca i czy karta mogłaby być ewentualnie wykorzystana dla innego samochodu. Uznać zatem należy, iż organ II instancji nie zebrał i nie rozpatrzył całego materiału dowodowego istotnego dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy. Swym postępowaniem naruszył więc przepisy art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 k.p.a. Mając powyższe na względzie Sąd na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji wyroku. O kosztach orzeczono w trybie art. 200 w/w ustawy.