II SA/Wr 1795/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Janowska – (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik Asesor sądowy Elżbieta Naumowicz Protokolant : sekretarz sądowy Jolanta Hadała po rozpoznaniu w dniu 26 kwietnia 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi J. K. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie przyznania uprawnień kombatanckich 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. z dnia [...], nr [...], 2. określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości, 3. zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. na rzecz J. K. kwotę 10 (dziesięć) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją organu pierwszej instancji – Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] Nr [...] wydaną na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a oraz art. 149 § 3 k.p.a. w związku art. 1 usta. 2 pkt 5 i art. 2 pkt 7 ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. Nr 42, z 2002r. poz. 371) odmówiono wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego decyzją ostateczną z dnia 1 października 2001r. Nr [...] o odmowie przyznania uprawnień kombatanckich. W uzasadnieniu decyzji pierwszoinstancyjnej wyjaśniono, że J. K. otrzymał decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych o odmowie przyznania uprawnień z tytułu prowadzenia działalności niepodległościowej okresie powojennym oraz z powodu odniesienia uszczerbku na zdrowiu podczas wydarzeń na Wybrzeżu w roku 1970r. Decyzja ta została utrzymana w mocy z uwagi na brak podstaw do uwzględnienia roszczeń wnioskodawcy ze względów dowodowych. W dniu 25 marca 2002r. wpłynęło do Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. pismo J. K. z prośbą o wznowienie postępowania i przyznanie uprawnień kombatanckich. Organ I instancji uznając, że wnioskodawca nie przedłożył żadnych nowych dowodów, ani nie wskazał innych okoliczności nie znanych Urzędowi w dniu wydania decyzji orzekł o odmowie wznowienia postępowania administracyjnego. Wskazując jako podstawę prawną swojego rozstrzygnięcia przepis art. 145 § 1 k.p.a. pozwalający wznowienie postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, które wydał decyzję. Decyzja z dnia [...] została doręczona wnioskodawcy w dniu 7 czerwca 2002r. z błędnym pouczeniem co do prawa wniesienia odwołania, zamiast prawidłowego pouczenia o prawie do złożenia wniosku do Kierownika Urzędu o ponowne rozpatrzenie sprawy. Wobec tego wniosek strony złożony dnia 29 czerwca 2002r. Kierownik Urzędu uznał za złożony z zachowaniem terminu. Decyzją z dnia [...] Nr [...] Kierownik Urzędu do spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych działając na podstawie art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 utrzymał w mocy decyzję w własną z dnia [...] o odmowie wznowienia postępowania administracyjnego podnosząc, że w przedmiotowej sprawie nie wystąpiła żadna z przesłanek określonych w przepisie art. 145 k.p.a. pozwalająca na wznowienie postępowania, a w podaniu o wznowienie postępowania nie podano przyczyny wznowienia wymienionej w art. 145 § 1 k.p.a. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego J. K. domagał się ponownego rozpoznania sprawy pozwalającej na przyznanie mu uprawnień kombatanckich. Skargę swoją uzasadnił czynnym udziałem w wydarzeniach Grudnia 1970 roku na Wybrzeżu, w związku z czym doznał uszczerbku na zdrowiu. Ponadto wyjaśnił, że od 1966r. jako jeden z założycieli podziemnej organizacji Partia Ludzi dla Człowieka brał czynny udział w walce z totalitaryzmem komunistycznym. Zarzucił, że należy mu się status kombatanta, bo całe swoje życie prowadził walkę o wolną Polskę, pisząc wiersze patriotyczne o treści antykomunistycznej za co był prześladowany nie otrzymując paszportu pozwalającego na wyjazd na zagraniczną wycieczkę do Paryża. Podniósł, że wskutek działań władz dawnego PRL-u a obecnie policji nie czuje się bezpieczny we własnym mieszkaniu, podkreślił iż o doznawanych prześladowaniach świadczy niemożność zmiany nazwiska. W piśmie procesowym z dnia 1 kwietnia 2005r. skarżący uzupełnił wywody skargi, wyjaśniając, że na jego postawę życiową wpłynęło pochodzenie z rodziny o tradycjach patriotycznych, on sam prowadził od 1966r. walkę podziemną był nieposłuszny wobec władz PRL, zmuszany był do udziału w wyborach, a swoją walkę prowadził dłutem, piórem, pędzlem i negacją. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując wywody i argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Na wstępie należy odnotować, że skoro skarga została wniesiona do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r., to w oparciu o art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271), sprawa podlega rozpoznaniu przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny. Na zasadzie art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzygają spory kompetencyjne i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola, o której mowa wyżej, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2). Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowym, podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy ( art. 145 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Zgodnie z art. 1 § 2 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Sąd, badając legalność decyzji administracyjnej, rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Niezależnie przeto od treści skargi, zauważyć należało, iż organ odwoławczy wydając zaskarżoną decyzję dopuścił się naruszenia przepisów procesowych. Postępowanie przed organem I instancji toczyło się w związku z wnioskiem skarżącego o wznowienie postępowania z powodu i niewyjaśnienia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy. Mieściło się to zatem w granicach przyczyny wznowienia postępowania zamieszczonej w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Pierwsza faza postępowania o wznowienie polega na zbadaniu, czy wniosek o wznowienie postępowania opiera się na podstawach wymienionych w art. 145 § 1 k.p.a. i czy został zachowany termin do złożenia wniosku przewidziany w art. 148 k.p.a.. W tej fazie postępowania organ administracji bada również, czy nie występują negatywne przesłanki przedmiotowe, istotne z punktu widzenia art. 145 k.p.a. dla wznowienia postępowania, np. czy wniosek jest złożony w postępowaniu, które nie zostało zakończone ostateczną decyzją. Na tym etapie organ administracji bada również, czy wniosek pochodzi od strony postępowania. Jeśli jednak wniosek o wznowienie postępowania jest oparty o przesłankę przewidzianą w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. i zawiera stwierdzenie wywodzące, że składający to podanie podmiot uważa, iż wyszły na jaw nowe okoliczności faktyczne, to weryfikacja twierdzeń wnoszącego podanie następuje w następnej fazie postępowania, prowadzonej po wydaniu postanowienia o wznowieniu postępowania. Dopiero zatem na tym etapie postępowania organ administracji może przeprowadzić merytoryczną ocenę materiału sprawy i dokonać weryfikacji twierdzeń wnoszącego podanie, iż w sprawie nie wykazano istnienia żadnej z przesłanek wznowienia postępowania administracyjnego, jak również nie ujawniono istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów, które istniały w dniu wydania decyzji lecz nie były znane organowi. Przechodząc na grunt sprawy niniejszej stwierdzić należało, iż bezpodstawnie w rozpoznanej sprawie organ I instancji, z naruszeniem art. 149 § 3 k.p.a. orzekł o odmowie wznowienia postępowania, dokonując we wstępnym etapie postępowania oceny, iż strona nie przedstawiła innych dowodów które dla sprawy są nowe i po raz pierwszy zgłoszone przez stronę. Taka ocena – jak już wyżej wspomniano - winna nastąpić na etapie następnym po wznowieniu postępowania i wówczas, gdyby organ administracji doszedł do przekonania, iż nie występują przesłanki do wznowienia postępowania przewidziane w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a, tj., że podmiot zgłaszający wniosek o wznowienie postępowania nie ujawnił nowych okoliczności ani też dowodów nowych dla sprawy, że istniały one w dniu wydania decyzji ostatecznej i nie były znane organowi, który wydał decyzję to winien - zgodnie z art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a - odmówić uchylenia decyzji dotychczasowej. Decyzja taka winna zapaść po przeprowadzeniu postępowania stosownie do treści art. 149 § 2 k.p.a. W przeciwnym wypadku należy uchylić decyzję dotychczasową i wydać nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy. Pogląd ten znajduje odzwierciedlenie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego. Przykładowo w wyroku z dnia 22 października 1998 r., sygn. IV SA 116/98 (zb. LEX nr 43747) wyjaśniono, iż "Pierwsza faza postępowania o wznowienie polega na zbadaniu, czy wniosek o wznowienie postępowania opiera się na podstawach wymienionych w art. 145 § 1 kpa i czy został zachowany termin do złożenia wniosku przewidziany w art. 148 kpa. W tej fazie postępowania organ administracji bada również, czy nie występują negatywne przesłanki przedmiotowe, a dla wznowienia postępowania, np. czy wniosek jest złożony w postępowaniu, które nie zostało zakończone ostateczną decyzją. Na tym etapie organ administracji bada również, czy wniosek pochodzi od strony postępowania. Wydanie rozstrzygnięcia merytorycznego w postępowaniu wstępnym, które winno zakończyć się postanowieniem o wznowieniu postępowania (art. 149 § 1 kpa) lub decyzją o odmowie wznowienia postępowania (ale nie z przyczyn merytorycznych), stanowi naruszenie przepisów postępowania mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ przeprowadzi postępowanie w sprawie dopuszczalności wznowienia postępowania w przedmiotowej sprawie, w razie stwierdzenia że nie występują przesłanki negatywne, o których była wyżej mowa, postanowi o wszczęciu postępowania w sprawie wznowienia postępowania, co stanowiło będzie zgodnie z art. 149 § 2 k.p.a. podstawę do przeprowadzenia postępowania co do przyczyn wznowienia. Wynik tego postępowania obligował będzie do wydania jednej z decyzji, o których mowa w art. 151 k.p.a. Wobec powyższego, ze względu na to, że do wydania decyzji odwoławczej oraz decyzji poprzedzającej doszło z zgodnie z art. 145 § 1 pkt1, art. 152 i art. 200 ppsa w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1271 ze zm.), należało orzec jak w sentencji.