II OZ 279/05

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Barbara Gorczycka – Muszyńska po rozpoznaniu w dniu 28 kwietnia 2005 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia E. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 4 lutego 2005 r., sygn. akt II SA/Sz 807/04 o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi E. W. na decyzję Zachodniopomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Szczecinie z dnia 25 czerwca 2004 r., nr [...] w przedmiocie nakazania wykonania określonych czynności w celu doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem p o s t a n a w i a oddalić zażalenie . W dniu 26 lipca 2004 r. (data stempla pocztowego) E. W. wniósł skargę na decyzję Zachodniopomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Szczecinie z dnia 25 czerwca 2004 r., nr [...] którą nakazano mu wykonanie określonych czynności w celu doprowadzenia budowanego budynku gospodarczego do stanu zgodnego z prawem. W związku z wezwaniem Sądu z dnia 8 września 2004 r. do uiszczenia wpisu sądowego od wniesionej skargi w wysokości 500 zł., E. W., pismem z dnia 16 września 2004 r., złożył wniosek o zwolnienie go z kosztów postępowania w całości oraz o ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu wniosku skarżący podał, że jest bezrobotny i nie ma przyznanego prawa do zasiłku. Utrzymuje go matka, która otrzymuje rentę inwalidzką w wysokości 650 zł. miesięcznie. Do pisma skarżący dołączył odcinek renty matki, zaświadczenie z Powiatowego Urzędu Pracy oraz poświadczenie posiadania statusu osoby bezrobotnej. Na wezwanie Sądu z dnia 19 listopada 2004 r. E. W. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu. Pismem z dnia 16 grudnia 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny wezwał skarżącego do uzupełnienia wniosku o aktualne zaświadczenie o statusie osoby bezrobotnej, wykaz rachunków bankowych i zaświadczenia o korzystaniu, bądź nie korzystaniu w ciągu ostatnich dwóch lat ze świadczeń opieki społecznej. W odpowiedzi na wezwanie Sądu, E. W. złożył w dniu 22 grudnia 2004 r. oświadczenie, że udokumentował swoją sytuację we wniosku PPF i ponownie załączył odcinek renty, zaświadczenie z Powiatowego Urzędu Pracy oraz poświadczenie posiadania statusu osoby bezrobotnej, podkreślając, że jego sytuacja się nie zmieniła. Sygn. akt II OZ 279/05 Postanowieniem z dnia 29 grudnia 2004 r., sygn. akt II SA/Sz 807/04, referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Szczecinie odmówił E.W. przyznania prawa pomocy. W wyniku wniesionego sprzeciwu, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie rozpatrzył wniosek jeszcze raz i postanowieniem z dnia 4 lutego 2005 r. odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że skarżący pomimo wezwań nie przedłożył żądanych aktualnych dokumentów, wobec czego nie wykazał w sposób prawidłowy, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Ponadto Sąd wskazał, że skarżący zataił posiadany majątek i dochody, ponieważ z akt w innych sprawach prowadzonych z inicjatywy skarżącego wynika, że w roku 2003 r. nabył działkę nr 117/8 od Gminy Trzebiatów o pow. 36 m² za kwotę 11 490,00 zł.; płacąc przed podpisaniem aktu notarialnego 1 149,00 zł., i zobowiązując się do zapłaty reszty kwoty w równych ratach po 1 149,00 zł. rocznie. Powyższa działka, jak również działka nr 358, na której znajduje się budynek będący przedmiotem postępowania nie zostały przez skarżącego wykazane we wniosku. Na powyższe postanowienie, którego odpis doręczono skarżącemu w dniu 8 lutego 2005 r., E. W. wniósł w dniu 23 lutego 2005 r. zażalenie. Podnosi w nim, że posiadanie działki nie stanowi wielkiego majątku, a ponadto została ona zakupiona za pożyczone pieniądze. Skarżący podkreślił, że nie posiada żadnych dochodów, co powinno uzasadniać przyznanie prawa pomocy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie jest zasadne. Artykuł 230 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270), od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji pobiera się wpis stosunkowy lub stały. Sygn. akt II OZ 279/05 Zgodnie z § 2 powołanego artykułu, pismami tymi są skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania. Zgodnie z generalna zasadą ponoszenia kosztów sądowych i stosownie do art. 214 § 1 p.p.s.a., jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, do uiszczenia kosztów sądowych obowiązany jest ten, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki. Prawo pomocy jest wyjątkiem od tej zasady i zastosowanie tej instytucji ogranicza się do szczególnie uzasadnionych przypadków. W niniejszej sprawie, skarżący ubiegał się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie z kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie całkowitym przyznaje się osobie fizycznej, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania w sprawie. Podstawowym warunkiem przyznania prawa pomocy jest więc wykazanie przez wnioskującego braku środków finansowych na pokrycie kosztów postępowania. Badaniu przez Sąd podlega jednak nie tylko dochód skarżącego, ale także posiadany majątek. Przy ocenie możliwości poniesienia kosztów postępowania znaczenie ma zarówno bieżąca sytuacja skarżącego, jak i możliwość wcześniejszego zgromadzenia odpowiednich środków. Sytuacja skarżącego E. W. mogłaby uzasadniać przyznanie prawa pomocy, gdyby skarżący w sposób nie budzący wątpliwości wykazał brak zgromadzonych środków, a tym samym brak możliwości poniesienia kosztów postępowania we wszczętej przez siebie sprawie. Jednakże skarżący zignorował wezwanie Sądu z dnia 16 grudnia 2004 r. do przedłożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów, przesyłając te same, co z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy kopie dokumentów. W tej sytuacji Sąd nie był w stanie ocenić rzeczywistej sytuacji skarżącego. Ponadto skarżący, zatajając we wniosku fakt posiadania dwóch działek i budynku, nie wykazał należycie Sygn. akt II OZ 279/05 posiadanego majątku, co uniemożliwia przyznanie prawa pomocy, ponieważ zachodzą uzasadnione wątpliwości, co do faktycznego położenia i możliwości finansowych skarżącego. Nierzetelne przedstawienie swoich warunków materialnych we wniosku o przyznanie prawa pomocy nie pozwala na uwzględnienie wniosku. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny postanowił, jak w sentencji.