VI SA/Wa 1085/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Magdalena Bosakirska Sędziowie WSA Zbigniew Rudnicki Asesor WSA Piotr Borowiecki (spr.) Protokolant Małgorzata Neudek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 kwietnia 2005 r. sprawy ze skargi J. G. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] kwietnia 2004 r. nr [...] w przedmiocie nałożenie kary pieniężnej za nieokazanie podczas kontroli drogowej wykresówek lub dokumentu potwierdzającego fakt nieprowadzenia pojazdu 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] kwietnia 2004 r., nr [...], Główny Inspektor Transportu Drogowego, po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez Pana J. G. od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] kwietnia 2003 r., Nr [...] o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 1.000,- złotych – uchylił decyzję organu I instancji i nałożył na stronę karę pieniężną w wysokości 400,- złotych z tytułu nieokazania podczas kontroli drogowej wykresówek lub dokumentu potwierdzającego fakt nieprowadzenia pojazdu. Z akt sprawy wynika, iż w dniu [...] kwietnia 2003 r., w miejscowości Ż., na drodze krajowej nr [...], zatrzymano do kontroli samochód ciężarowy marki [...] o nr rej. [...], należący do skarżącego J. G., prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą [...], którym kierował p. T. B., natomiast drugim kierowcą kontrolowanego pojazdu był p. W. L. W trakcie przeprowadzonej kontroli pojazdu funkcjonariusz [...] Wojewódzkiego Inspektoratu Transportu Drogowego stwierdził, iż jeden z kierowców – Pan W. L. nie okazał wykresówki z urządzenia rejestrującego samoczynnie prędkość jazdy, czas jazdy oraz postoju z dnia [...] kwietnia 2003 r. oraz z ostatniego dnia poprzedniego tygodnia, w którym kierowca ten prowadził pojazd przy wykonywaniu przewozu na potrzeby własne (vide: Protokół kontroli nr [...] z dnia [...] kwietnia 2003 r.). W konsekwencji ustaleń dokonanych w toku powyższej kontroli organ I instancji stwierdził, iż kierowca nie okazał wykresówek z urządzenia rejestrującego samoczynnie prędkość jazdy oraz czas jazdy i postoju za bieżący tydzień (1 sztuka) i za ostatni dzień poprzedniego tygodnia, w którym kierowca W. L. prowadził pojazd przy wykonywaniu przewozu na potrzeby własne (ogółem brak 2 sztuk wykresówek). W związku z tym [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego wydał decyzję z dnia [...] kwietnia 2003 r., na podstawie której – działając w oparciu o przepis art. 93 ust. 1 w zw. z art. 92 ust. 1 pkt 10 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz.U. z 2001 r. Nr 125, poz. 1371 ze zm.) – nałożył na skarżącego karę pieniężną w wysokości 1.000,- złotych za nieokazanie dwóch wykresówek. Skarżący J. G. w piśmie z dnia [...] maja 2003 r. odwołał się od w/w decyzji organu I instancji do Głównego Inspektora Transportu Drogowego. Zarzucając organowi I instancji naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 15 w zw. z art. 5 pkt 1 ustawy z dnia 24 sierpnia 2001 r. o czasie pracy kierowców (Dz.U. z 2001 r. Nr 123, poz. 1354 ze zm.) i art. 92 ust. 1 pkt 10 ustawy o transporcie drogowym, a ponadto naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 10 § 1 i art. 107 k.p.a. Strona skarżąca podniosła w uzasadnieniu, iż jeden ze skontrolowanych kierowców – Pan W. L. na co dzień obsługuje inny pojazd należący do strony ([...] o nr rej. [...]) o dopuszczalnej masie całkowitej nie przekraczającej 3,5 tony, a pojazd taki nie musi mieć zainstalowanego tachografu, zaś jego kierowca jest zwolniony z obowiązku posiadania wykresówek. Zdaniem skarżącego na okoliczność powyższego została przedłożona karta drogowa z dnia poprzedzającego kontrolę. Ponadto – zdaniem strony skarżącej – istnieje szereg innych dowodów, w tym dowodów zakupu paliwa oraz odbioru towarów do przewozu samochodem [...] z podpisami Pana L., które świadczą o ciągłości pracy w/w kierowcy, co jednoznacznie potwierdzać ma wyjaśnienia skarżącego. Strona wyjaśniła ponadto, iż w dniu kontroli kierowca W. L. posiadał prawidłową wykresówkę, a z uwagi na fakt, iż w dniach poprzednich pracował on na samochodzie o mniejszej ładowności – nie może posiadać wykresówek za poprzednie dni. Zdaniem strony skarżącej przepis art. 15 ustawy o czasie pracy kierowców nie miał zastosowania do kierowcy W. L., albowiem zgodnie z art. 5 pkt 1 w/w ustawy art. 15 nie ma zastosowania do przewozów rzeczy wykonywanych pojazdami o masie całkowitej nie przekraczającej 3,5 tony. Skarżący podniósł ponadto, iż warunkiem orzeczenia kary pieniężnej na podstawie art. 92 ust. 1 pkt 10 ustawy o transporcie drogowym jest uprzednie wykazanie niedopełnienia przez kontrolowanego kierowcę ściśle określonego obowiązku, a takiego naruszenia organ nie wykazał. Zdaniem strony zaskarżona decyzja nie posiada ponadto uzasadnienia faktycznego, nie wskazuje dowodów, na których oparto ustalenie faktów, zaś uzasadnienie prawne posiada szereg braków, w tym m.in. nie wskazuje przepisów prawa materialnego uzasadniających żądanie wykresówki od kierowcy, który obsługuje pojazdy o masie całkowitej poniżej 3,5 tony. W ocenie skarżącego organ I instancji uchybił również przepisowi art. 10 § 1 k.p.a., albowiem uniemożliwił stronie przed wydaniem decyzji wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów sprawy. W wyniku rozpatrzenia odwołania strony skarżącej Główny Inspektor Transportu Drogowego zaskarżoną decyzją z dnia [...] kwietnia 2004 r., nr [...], uchylił decyzję organu I instancji i nałożył karę pieniężną w wysokości 400,- złotych za nieokazanie podczas kontroli drogowej wykresówek lub dokumentu potwierdzającego fakt nieprowadzenia pojazdu. W uzasadnieniu decyzji organ II instancji stwierdził, iż kontrolowany kierowca w dniu kontroli ([...] kwietnia 2003 r.) nie okazał inspektorowi [...] Wojewódzkiego Inspektoratu Transportu Drogowego wykresówki z dnia [...] kwietnia 2003 r. oraz z ostatniego dnia poprzedniego tygodnia, w którym kierowca ten prowadził pojazd, jak również nie okazał dokumentu potwierdzającego fakt nieprowadzenia pojazdu w danym okresie. W konsekwencji organ przyjął – powołując się na przepisy art. 15 ustawy z dnia 24 sierpnia 2001 r. o czasie pracy kierowców oraz na art. 87 ust. 1 i art. 92 ust. 1 pkt 10 ustawy o transporcie drogowym i Lp. 1.11.11 ust. 1 lit. b) Załącznika do tej ustawy, iż należy zastosować karę w wysokości 200,- zł za każdą nieokazałą wykresówkę lub też nieokazanie dokumentu potwierdzającego fakt nieprowadzenia pojazdu podczas kontroli drogowej. Zdaniem Głównego Inspektora Transportu Drogowego w przedmiotowym stanie faktycznym w chwili kontroli doszło do naruszenia przepisów prawa w zakresie obowiązku rejestrowania czasu pracy kierowców przy wykonywaniu transportu drogowego. Ponieważ zdaniem organu kierowca nie okazał w chwili kontroli dwóch wykresówek, ani nie przedstawił żadnego dokumentu potwierdzającego fakt nieprowadzenia pojazdu, organ I instancji prawidłowo nałożył na stronę karę pieniężną w wysokości 400,- złotych. W ocenie organu przedstawione wyjaśnienia strony skarżącej nie mogą stanowić podstawy do uwzględnienia odwołania, albowiem pomimo, że w dniu orzekania przez organ I instancji wymóg okazania podczas kontroli dokumentu potwierdzającego fakt nieprowadzenia pojazdu w danym okresie nie wynikał wprost z art. 15 ustawy o czasie pracy kierowców - wymóg taki wynikał z treści art. 87 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym. Zdaniem organu odwoławczego redakcja przepisu art. 87 ust. 1 w/w ustawy uzasadnia twierdzenie, iż to na stronie skarżącej ciążył obowiązek usprawiedliwienia (najpóźniej w chwili kontroli) w sposób przekonywujący nieposiadania u kierowcy wymaganych przepisami prawa zapisów z urządzenia pomiarowo-kontrolnego za dany okres, albowiem w przeciwnym razie przeprowadzenie kontroli co do przestrzegania przepisów o czasie pracy kierowców byłoby niemożliwe. Jednakże z uwagi na treść przepisu art. 8 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2003 r. Nr 149, poz. 1452), należało - w ocenie organu odwoławczego – uchylić decyzję organu I instancji i nałożyć karę pieniężną w niższej wysokości 400,- zł (po 200,- zł za brak każdej wykresówki, zamiast 500,- złotych) stosując przepisy obowiązujące w chwili orzekania przez organ II instancji. Skarżący J. G. wniósł w dniu [...] maja 2004 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na w/w decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego. Strona zarzuciła organowi odwoławczemu naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 1 ust. 1 w zw. z art. 2 pkt 3, oraz art. 5 pkt 1 i art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 24 sierpnia 2001 r. o czasie pracy kierowców, a także art. art. 87 ust. 1 w zw. z art. 4 ust. 1 pkt 4 oraz art. 92 ust. 1 pkt 10 ustawy o transporcie drogowym, a ponadto naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 10 § 1 k.p.a. W uzasadnieniu skarżący podniósł m.in., iż przepisy ustawy o czasie pracy kierowców nie miały zastosowania do przewozów na potrzeby własne, a ponadto, że kierowca W. L w świetle art. 35 ust. 1 w/w ustawy nie miał obowiązku i możliwości okazania inspektorowi Wojewódzkiego Inspektoratu Transportu Drogowego wykresówek za okres do dnia [...] kwietnia 2003 r. włącznie. Ponadto skarżący podniósł, że został pozbawiony przez organ możliwości wniesienia uwag do protokołu kontroli. W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego, wniósł o oddalenie skargi. Podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko organ odwoławczy podniósł w uzasadnieniu, iż przyczyny nieokazania wykresówek muszą być udowodnione w trakcie kontroli. Według organu II instancji zgodnie z międzynarodową praktyką organów kontroli oraz biorąc pod uwagę ewentualne możliwości, jakie daje późniejsze od chwili kontroli dostarczenie zaświadczenia przez pracodawcę o niekierowaniu pojazdem należy uznać, iż tylko okazanie tego zaświadczenia w chwili kontroli daje organowi pewność co do niekierowania pojazdem w okresie wskazanym w zaświadczeniu. Dopuszczenie odmiennej praktyki mogłoby spowodować, że każdy brakujący dzień na wykresówce byłby w razie kontroli uzupełniony odpowiednim zaświadczeniem w terminie późniejszym. W piśmie procesowym z dnia [...] marca 2005 r. strona skarżąca podtrzymała swoje dotychczasowe stanowisko, uznając, iż z przepisu art. 15 ustawy o czasie pracy kierowców w brzmieniu obowiązującym w dniu kontroli wynikał wyłącznie obowiązek okazywania zapisów z przyrządu kontrolno-pomiarowego, zaś obowiązek okazywania stosownych zaświadczeń potwierdzających fakt nieprowadzenia pojazdu został wprowadzony do ustawy o czasie pracy kierowców dopiero od dnia [...] września 2003 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (vide: art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej także: p.p.s.a.). W ocenie Sądu analizowana pod tym kątem skarga Pana J. G. dotycząca nałożenia kary pieniężnej w wysokości 400,- zł za naruszenie w postaci nieokazania podczas kontroli drogowej wykresówki lub dokumentu potwierdzającego fakt nieprowadzenia pojazdu zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego, jak również poprzedzająca ją decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego naruszają przepisy prawa. Jeśli chodzi o kwestię zarzutu naruszenia przepisów o czasie pracy kierowców, należy na wstępie podnieść, że obowiązująca w dniu wydawania decyzji przez organ I instancji ustawa z dnia [...] września 2001 r. o transporcie drogowym stanowi w art. 92 ust. 1 pkt 10, iż kto wykonuje transport drogowy lub przewozy na potrzeby własne, nie przestrzegając przepisów o czasie pracy i odpoczynku kierowców oraz nie posiadając zapisów urządzenia rejestrującego samoczynnie prędkość jazdy oraz czas jazdy i postoju - podlega karze pieniężnej. Zgodnie z przepisem art. 15 ustawy o czasie pracy kierowców, w brzmieniu obowiązującym w dniu kontroli ([...] kwietnia 2003 r.), kierowca na żądanie osoby uprawnionej do przeprowadzenia kontroli, przedstawia zapisy przyrządu kontrolnego za bieżący tydzień i za ostatni dzień poprzedniego tygodnia, w którym prowadził pojazd. Przepis ten uległ zmianie na podstawie art. 6 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw. Od dnia 28 września 2003 r., według znowelizowanego przepisu art. 15 cyt. ustawy, kierowca zobowiązany jest okazać za dzień, w którym pojazdu nie prowadził zaświadczenie potwierdzające fakt nieprowadzenia pojazdu. Z tej przyczyny należy uznać, że skoro obowiązek dokumentowania nieprowadzenia pojazdów w drodze stosownego zaświadczenia wprowadzono dopiero z dniem [...] września 2003 r., natomiast kontrola miała miejsce przed tą datą (w dniu [...] kwietnia 2003 r.), to strona skarżąca do nieobowiązujących jeszcze regulacji prawnych zastosować się nie mogła, a więc nie można jej również czynić z tego powodu zrzutu. Skarżący podniósł w toku postępowania administracyjnego (w odwołaniu od decyzji organu I instancji), iż kierowca W. L. wykonujący skontrolowany transport drogowy nie okazał żądanych wykresówek tachografu za dzień [...] kwietnia 2003 r. oraz za ostatni dzień poprzedniego tygodnia, w którym kierowca prowadził pojazd, ponieważ w tym okresie jeździł innym samochodem, przy którym takie urządzenie nie jest wymagane i nie jest zainstalowane, zaś w dniu kontroli jechał pierwszy raz kontrolowanym samochodem. Z faktu tego skarżący wywodzi jednoznaczny brak obowiązku wykazania się przez kierowcę stosownymi wykresówkami w dniu kontroli. Zdaniem Sądu argumentacja taka nie zasługiwałaby na uwzględnienie, gdyby organ II instancji wykazał w toku postępowania administracyjnego, że w/w kierowca wykonywał transport w dniach poprzedzających kontrolę drogową pojazdem objętym obowiązkiem posiadania tachografu. Niemniej organ odwoławczy – ignorując jakąkolwiek potrzebę dowodzenia w tym kierunku celem wykazania bezzasadności twierdzeń strony skarżącej zawartych w odwołaniu – poprzestał jedynie na wadliwym uznaniu, iż kierowca winien w dniu kontroli wykazać się zaświadczeniem potwierdzającym fakt nieprowadzenia pojazdu. Zdaniem Sądu działanie takie nosi znamiona poważnego uchybienia przepisów postępowania administracyjnego, w tym art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. – poprzez niewłaściwe wyjaśnienie sprawy i wadliwe przeprowadzenie postępowania dowodowego, co w konsekwencji miało istotny wpływ na wynik sprawy. Zdaniem Sądu należy w pełni zgodzić się ze stanowiskiem strony skarżącej i uznać, że w świetle obowiązującej w dniu kontroli dyspozycji przepisu art. 15 ustawy o czasie pracy kierowców istniała podstawa do żądania przez organ kontroli wyłącznie okazania zapisów (wykresówek) z przyrządu kontrolno-pomiarowego, zaś brak było obowiązku okazywania stosownych zaświadczeń potwierdzających fakt nieprowadzenia pojazdu, albowiem obowiązek ten został wprowadzony do ustawy o czasie pracy kierowców dopiero od dnia 28 września 2003 r. W tej sytuacji organ II instancji winien ponownie rozpatrzeć sprawę w trybie postępowania odwoławczego ustosunkowując się do argumentów strony skarżącej, przy jednoczesnym uwzględnieniu przepisów ustawy o czasie pracy kierowców obowiązujących w dniu kontroli pojazdu. Z tej przyczyny Sąd uchylił zaskarżoną decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego działając na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Rozstrzygając o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji do czasu uprawomocnienia się wyroku, Sąd oparł się na dyspozycji przepisu art. 152 p.p.s.a.