I SA/Wa 333/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Łukaszewska-Macioch Sędziowie WSA Daniela Kozłowska asesor WSA Maria Tarnowska (spr.) Protokolant Przemysław Żmich po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 kwietnia 2005 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów z dnia [...] stycznia 2004 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zatwierdzenia uchwały o nadaniu stopnia doktora habilitowanego. 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Centralnej Komisji do Spraw Tytułu Naukowego i Stopni Naukowych z dnia [...] kwietnia 2003 r. nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, 3. zasądza od Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów na rzecz J. K. kwotę 1000 (tysiąc) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Centralna Komisja do Spraw Stopni i Tytułów, decyzją z dnia [...] stycznia 2004 r. Nr [...], po ponownym rozpatrzeniu sprawy zatwierdzenia uchwały Rady Wydziału [...] i [...] Uniwersytetu [...] z dnia [...] czerwca 2002 r. o nadaniu ks. dr J. K. stopnia naukowego doktora habilitowanego, utrzymała w mocy własną decyzję z dnia [...] kwietnia 2003 r., odmawiającą zatwierdzenia uchwały Rady Wydziału [...] i [...] Uniwersytetu [...] o nadaniu ks. dr J. K. stopnia naukowego doktora habilitowanego. W uzasadnieniu Centralna Komisja do Spraw Stopni i Tytułów (Centralna Komisja) stwierdziła, że Sekcja Nauk [...] i [...], po zapoznaniu się z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, po wysłuchaniu opinii recenzentów Centralnej Komisji oraz po przeprowadzeniu dyskusji, w głosowaniu tajnym, wypowiedziała się przeciw uchyleniu decyzji Centralnej Komisji o odmowie zatwierdzenia uchwały o nadaniu [...] dr J. K. stopnia naukowego doktora habilitowanego; za uchyleniem decyzji 3 głosy, przeciw 28, wstrzymujących się 6. Prezydium Centralnej Komisji, po zapoznaniu się ze stanowiskiem Sekcji, w głosowaniu tajnym, postanowiło utrzymać w mocy poprzednią decyzję Centralnej Komisji, odmawiającą zatwierdzenia uchwały Rady Wydziału nadaniu stopnia naukowego; za utrzymaniem decyzji 11 głosów, przeciw 0, wstrzymujących się 0. Organ uznał, że ocena dokonana przez Sekcję wskazuje, że argumenty podniesione w wystąpieniu o ponowne rozpatrzenie sprawy nadal nie pozwalają na uznanie, że habilitant spełnił wymagania określone w art. 14 i 15 ust. 1 ustawy o tytule naukowym i stopniach naukowych. W postępowaniu odwoławczym zasięgnięto opinii dwu recenzentów, którzy przedstawili jednoznacznie negatywne opinie, z których wynika, że należy podtrzymać podstawowe zarzuty dotyczące zarówno dorobku naukowego jak i samej rozprawy habilitacyjnej [...] dr J. K. wskazujące, że nie było wystarczającej podstawy do nadania habilitantowi stopnia naukowego doktora habilitowanego w dyscyplinie nauki o polityce. Z ustaleń organu wynika, że [...] dr J. K. w swym odwołaniu odrzucił zarzut dotyczący "rzekomego braku ... wiedzy w sferze tradycji i rozwoju myśli liberalnej". Jednakże z analizy wynika, że habilitant wykazuje poważne braki w zakresie znajomości literatury przedmiotu. Wykład myśli liberalnej oparty został w głównej mierze na dostępnych w języku polskim opracowaniach innych badaczy. Nie jest to więc wykład oryginalny, którego należałoby oczekiwać od znawcy i badacza określonej problematyki. Jego wartość znacznie obniża brak pogłębionych analiz klasycznych pozycji dotyczących myśli liberalnej, jak i odniesień do obcojęzycznej, bardzo bogatej literatury przedmiotu. Spłycenie argumentacji, brak niezbędnych dla uzasadnienia wywodu odniesień do reprezentowanej literatury przedmiotu, czyni merytorycznie bezzasadną argumentację użytą w odwołaniu habilitanta. Habilitant nie poradził sobie również z pojęciami komunitaryzmu i społeczeństwa obywatelskiego. W przeprowadzonych analizach nie ustrzegł się poważnych błędów. Habilitant w swym odwołaniu pomniejsza znaczenie zarzutu braku wystarczającej konsultacji literatury przedmiotu dla wartości rozprawy. Jeden z recenzentów Centralnej Komisji powołany w postępowaniu odwoławczym przypomina jednak, iż "rozprawa należy do dziedziny filozofii politycznej, została opublikowana nie na początku lat dziewięćdziesiątych, lecz w roku 2001, kiedy literatura dotycząca społeczeństwa obywatelskiego była już bardzo bogata". Zdaniem organu, ustalenia dokonane w postępowaniu odwoławczym potwierdzają jednoznacznie, że rozprawa habilitacyjna [...] dr J. K. nie wnosi nowych ustaleń w zakresie wiedzy o społeczeństwie obywatelskim, ani nie poszerza o nowe ustalenia wiedzy o liberalizmie. Dlatego też Prezydium Centralnej Komisji uznało za uzasadnione stanowisko Sekcji sprzeciwiające się uchyleniu decyzji o odmowie zatwierdzenia uchwały nadającej [...] dr J. K. stopień naukowy doktora habilitowanego. Skargę na decyzję Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów z dnia [...] stycznia 2004 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożył [...] dr J. K. Skarżący podniósł, że Centralna Komisja do Spraw Stopni i Tytułów, jako jednego z dwóch superrecenzentów w sprawie oceny jego dorobku naukowego i rozprawy habilitacyjnej, powołała jego bezpośredniego przełożonego w [...] Wyższej Szkole [...] i [...] w L, co można potraktować jako niezgodne z zasadami prawa, a wydanie negatywnej opinii - jako nieobiektywnej. Zależność przełożony – podwładny mogła spowodować nieobiektywną ocenę superrecenzji, natomiast brak opinii obiektywnej mógł w istotny sposób wpłynąć na ostateczny wynik głosowania w Centralnej Komisji. Ponadto, jak stwierdził skarżący, do oceny jego dorobku i pracy habilitacyjnej nie wzięto pod uwagę pozytywnych recenzji dopuszczających do przewodu habilitacyjnego na Wydziale [...] i [...] Uniwersytetu [...], które to recenzje dostrzegły naukowy wkład dorobku i rozprawy habilitacyjnej do nauki o polityce. Obecność recenzentów z przewodu habilitacyjnego na obradach Centralnej Komisji mogłaby dostarczyć więcej argumentów przemawiających za zatwierdzeniem kolokwium habilitacyjnego. Zaskarżona decyzja, zdaniem skarżącego, nie spełnia wymogów właściwie uzasadnionej decyzji, decyzja sprawia wrażenie ogólnikowej i mało konkretnej. W uzasadnieniu użyto ogólnych sformułowań nie odwołując się do odpowiadających im fragmentów superrecenzji, podczas gdy każdy z zarzutów powinien być uzasadniony odpowiednim fragmentem superrecenzji, aby można z nim było polemizować. Skarżący podkreśla, że jego praca habilitacyjna ma charakter interdyscyplinarny. Kolokwium habilitacyjne odbyło się na Wydziale [...] i [...] Uniwersytetu [...] i zakończyło się wydaniem pozytywnej decyzji w sprawie nadania stopnia naukowego doktora habilitowanego, a faktu tego nie można pominąć w procesie zatwierdzania w Centralnej Komisji. Podważenie decyzji Wydziału [...] i [...] Uniwersytetu [...] jest naruszeniem autorytetu uczelni oraz jej autonomii naukowej w nadawaniu stopni i tytułów naukowych. Wydaje się, że tak wielka kompetencja Wydziału [...] i [...] Uniwersytetu [...] w zakresie nauki o polityce powinna być uszanowana w kolejnych etapach zatwierdzania jego decyzji w Centralnej Komisji. Ponadto, jak przypomina skarżący, na kolokwium habilitacyjne na Wydziale [...] i [...] Uniwersytetu [...] skarżący został skierowany przez swoich przełożonych z Uniwersytetu [...] w związku z rozwojem Instytutu [...] w macierzystej jednostce naukowej skarżącego. W odpowiedzi na skargę Centralna Komisja do Spraw Stopni i Tytułów wniosła o oddalenie skargi i podtrzymała stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji oraz znacznie uzupełniła stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Skarga jest zasadna. Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że zaskarżona decyzja jak również decyzja poprzedzająca, naruszają prawo. W niniejszej sprawie przedmiotem skargi jest odmowa zatwierdzenia przez Centralną Komisję do Spraw Stopni i Tytułów uchwały Rady Wydziału [...] i [...] Uniwersytetu [...] z dnia [...] czerwca 2002 r. o nadaniu [...] dr J. K. stopnia naukowego doktora habilitowanego. Zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 12 września 1990 r. o tytule naukowym i stopniach naukowych (Dz. U. Nr 65, poz. 386 z późn. zm.), uchwała o nadaniu stopnia naukowego doktora habilitowanego staje się prawomocna z chwilą jej zatwierdzenia przez Centralną Komisję. Uchwała jest przedstawiana Centralnej Komisji wraz z aktami przewodu habilitacyjnego w terminie miesiąca od dnia podjęcia uchwały. O zatwierdzeniu uchwały Centralna Komisja rozstrzyga w terminie sześciu miesięcy od dnia otrzymania uchwały. Art. 17 ust. 2 ustawy z dnia 12 września 1990 r. o tytule naukowym i stopniach naukowych (...), stanowi, że w przypadku niezatwierdzenia uchwały o nadaniu stopnia naukowego doktora habilitowanego, rada jednostki organizacyjnej lub osoba ubiegająca się o nadanie stopnia naukowego może, w terminie trzech miesięcy od dnia doręczenia jej rozstrzygnięcia, wystąpić do Centralnej Komisji z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Centralna Komisja rozpatruje wniosek w terminie czterech miesięcy. Recenzenci w przewodzie habilitacyjnym uczestniczą w postępowaniu przed Centralną Komisją na prawach strony. Zgodnie z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 października 1993 r. I SA 1270/93, OSP 1994/7/131, który to pogląd Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela w zupełności, uchwała Centralnej Komisji do Spraw Tytułu Naukowego i Stopni Naukowych o zatwierdzeniu lub odmowie zatwierdzenia uchwały rady wydziału w sprawie nadania stopnia naukowego doktora habilitowanego (art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 12 września 1990 r. o tytule naukowym i stopniach naukowych, Dz. U. Nr 65, poz. 386) ma moc decyzji administracyjnej, a zatem podlega rygorom przewidzianym również w art. 107 § 1 i 3 kpa. W postępowaniu przed Centralną Komisją recenzenci biorą udział na prawach strony (art. 17 ust. 2 ustawy z dnia 12 września 1990 r. o tytule naukowym i stopniach naukowych(...), co nie oznacza, że złożone przez nich opinie nie mają waloru dowodu w rozumieniu art. 75 § 2 kpa. J. Borkowski w glosie aprobującej do wyżej przytoczonego wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego (OSP 1994/7-8/131), podkreśla, że Centralna Komisja do Spraw Tytułu Naukowego i Stopni Naukowych rozstrzyga sprawę indywidualną, odrębną od sprawy nadania stopnia naukowego, która kończy się uchwałą odpowiedniej rady. Przy zatwierdzaniu uchwały Centralna Komisja bada wyłącznie prawidłowość czynności organu nadającego stopień, a postępowanie przed Centralną Komisją wszczynane jest w dniu przedstawienia uchwały rady wraz z aktami przewodu habilitacyjnego, stosownie do art. 17 ust. 1 zdanie drugie ustawy z dnia 12 września 1990 r. o tytule naukowym i stopniach naukowych (...). Nie jest to bowiem ani postępowanie w drugiej instancji, ani przeniesienie sprawy do organu wyższego wskutek dewolucji kompetencji, czyli przesunięcia kompetencji do załatwienia sprawy z organu właściwego na organ wyższego stopnia, lecz jest to rozstrzygnięcie sprawy odrębnej i nowej, w stosunku do sprawy nadania stopnia naukowego, zakończonej ostateczną decyzją (od tej uchwały odwołanie nie służy zgodnie z art. 19 ust. 1 ustawy, bo nie jest ona odmowna). Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela ten pogląd w zupełności. Podkreślić należy, że w postępowaniu administracyjnym przesunięcie kompetencji do załatwienia sprawy z organu właściwego na organ wyższego stopnia następuje w razie wyłączenia właściwego organu od załatwienia sprawy - co w niniejszej sprawie nie nastąpiło. Takie samo stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 7 października 1999 r. I SA 813/99 (niepubl.), podkreślając, że przedmiotem oceny Centralnej Komisji nie jest wprost sama rozprawa naukowa, lecz uchwała nadająca stopień naukowy, będąca wyrazem przekonania o wartości naukowej rozprawy. Z akt administracyjnych wynika, że Centralna Komisja po przeprowadzeniu postępowania w sprawie zatwierdzenia uchwały Rady Wydziału o nadaniu stopnia naukowego doktora habilitowanego doszła do przekonania, że rozprawa habilitacyjna [...] dr J. K. nie spełnia warunków, o których mowa w art. 14 i 15 ust. 1 ustawy z dnia 12 września 1990 r. o tytule naukowym i stopniach naukowych (...). W zaskarżonych decyzjach Centralnej Komisji nie ma żadnego odniesienia się do stanowiska Rady Wydziału Uniwersytetu [...], do której ustawowych kompetencji wynikających z art. 16 ust. 2 pkt 6 ustawy z dnia 12 września 1990 r. o tytule naukowym i stopniach naukowych (...) należy, po przeprowadzeniu przewodu habilitacyjnego, nadanie stopnia naukowego doktora habilitowanego. Tymczasem, w zaskarżonych decyzjach Centralnej Komisji nie ma żadnego odniesienia się do stanowiska Rady Wydziału, a Centralna Komisja przedstawia swoje stanowisko w taki sposób, jakby przedmiotem postępowania przed jej organami było samodzielne rozstrzygnięcie o nadaniu stopnia naukowego doktora habilitowanego, a nie zatwierdzenie, albo, w uzasadnionych przypadkach, odmowa zatwierdzenia uchwały już podjętej w tej sprawie przez inny ustawowo uprawniony organ. Skoro ustawa z dnia 12 września 1990 r. o tytule naukowym i stopniach naukowych (...) uprawnia Centralną Komisję do zatwierdzenia wyłącznie uchwały Rady Wydziału o nadaniu stopnia naukowego doktora habilitowanego (art. 17 ust. 1), to proces zatwierdzenia tej uchwały, a tym bardziej odmowy zatwierdzenia, nie może odbywać się z pominięciem szczegółowego odniesienia się do treści aktu i poprzedzających go dowodów (poszczególne pozytywne uchwały Rady Wydziału i recenzje – art. 16 ust. 2 ustawy z dnia 12 września 1990 r. o tytule naukowym i stopniach naukowych (...). Stosownie do § 7 ust. 1 Statutu Centralnej Komisji do Spraw Tytułu Naukowego i Stopni Naukowych, uchwały Prezydium Komisji i sekcji Komisji zapadają bezwzględną większością oddanych głosów w obecności co najmniej połowy liczby członków. Pojęcie bezwzględnej większości głosów nie zostało ustawowo zdefiniowane. Najbardziej rozpowszechniony sposób jej rozumienia wyrażony jest formułą 50% + 1 głos, co oznacza, że za wnioskiem, którego uchwalenie wymaga bezwzględnej większości musi być oddanych o jeden głos więcej, niż wynosi połowa ważnie oddanych głosów. W przypadku, gdy ilość głosujących jest nieparzysta, oznacza to oddanie za przyjęciem uchwały co najmniej takiej liczby głosów, która jest większa o jeden głos od sumy pozostałych głosów. Jeśli zatem, jak wynika z uzasadnienia decyzji Centralnej Komisji z dnia [...] kwietnia 2003 r., w Sekcji [...] za zatwierdzeniem uchwały oddano 16 głosów, przeciw – 13 głosów, wstrzymało się od głosowania – 9, należy przyjąć, że w głosowaniu brało udział 38 osób, a zatem większość bezwzględna wynosiła 20 głosów. Skoro powyższa uchwała Sekcji nie została podjęta w sposób prawidłowy, to sprawa, której dotyczyła uchwała Sekcji, nie mogła być prawidłowo rozpoznana przez Centralną Komisję. Sąd również zauważa, że przytoczenie pełnego brzmienia kwestii (pytania) poddanej pod głosowanie, którego rezultaty przytaczane są w uzasadnieniu decyzji, i którego rezultat stanowi podstawę do podejmowania kolejnych działań, nie jest objęte zasadą tajności głosowania, przewidzianą w § 7 ust. 2 Statutu. Precyzyjnie sformułowane pytanie może jedynie przyczynić się do jednoznacznego ustalenia stanu faktycznego danej sprawy a nie do naruszenia przepisów Statutu. W sprawie udziału recenzentów Rady Wydziału Uniwersytetu [...] w postępowaniu przed Centralną Komisją, Sąd nie podziela stanowiska przedstawionego przez organ. Z art. 17 ust. 2 ustawy z dnia 12 września 1990 r. o tytule naukowym i stopniach naukowych (...) wynika, że recenzenci w przewodzie habilitacyjnym uczestniczą w postępowaniu przed Centralną Komisją na prawach strony. Pojęcie strony jest w postępowaniu administracyjnym szeroko wyjaśnione. Do podstawowych uprawnień strony należy prawo uczestniczenia w postępowaniu jej dotyczącym, z czym łączy się obowiązek organu powiadomienia jej o terminie czynności. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że recenzenci w przewodzie habilitacyjnym nie uczestniczyli w postępowaniu przed Centralną Komisją działającą stosownie do art. 43 ust. 2 ustawy z dnia 12 września 1990 r. o tytule naukowym i stopniach naukowych (...), przez swoje organy, w tym prezydium Centralnej Komisji i sekcje Centralnej Komisji; w aktach administracyjnych sprawy brak dowodu doręczenia zawiadomienia o posiedzeniu Sekcji [...], a w protokole z posiedzenia Centralnej Komisji brak jakiejkolwiek wzmianki o obecności czy zawiadomieniu recenzentów Rady Wydziału o terminie posiedzenia. Zgodnie z art. 68 § 1 kpa, protokół sporządza się tak, aby z niego wynikało, kto, kiedy, gdzie i jakich czynności dokonał, kto i w jakim charakterze był przy tym obecny, co i w jaki sposób w wyniku tych czynności ustalono i jakie uwagi zgłosiły obecne osoby – protokoły znajdujące się w aktach administracyjnych, poprzedzające obie decyzje organu, są zbyt ogólnikowe i nie spełniają wymogów ustawowych, w szczególności nie wiadomo, jakie uwagi zgłosiły obecne osoby. Wniosek w sprawie zatwierdzenia uchwały Rady Wydziału [...] i [...] Uniwersytetu [...] z dnia [...] czerwca 2002 r. o nadaniu [...] dr J. K. stopnia naukowego doktora habilitowanego nauk humanistycznych w zakresie nauk o polityce, wraz z uchwałą, do Centralnej Komisji ds. Tytułu Naukowego i Stopni Naukowych wpłynął w dniu [...] sierpnia 2002 r. Zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 12 września 1990 r. o tytule naukowym i stopniach naukowych (...), o zatwierdzeniu uchwały Centralna Komisja rozstrzyga w terminie sześciu miesięcy od dnia otrzymania uchwały – lecz Centralna Komisja podjęła uchwałę dopiero w dniu [...] kwietnia 2003 r., a skarżący otrzymał ją w dniu 19 maja 2003 r. O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy – jak wynika z art. 36 § 1 kpa, jednakże w aktach sprawy brak takiego powiadomienia. W przypadku nie zatwierdzenia uchwały o nadaniu stopnia naukowego doktora habilitowanego (art. 17 ust. 2 ustawy z dnia 12 września 1990 r. o tytule naukowym i stopniach naukowych (...), wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy Centralna Komisja rozpatruje w terminie czterech miesięcy – z przedłożonych akt administracyjnych wynika, że Centralna Komisja rozpatrzyła wniosek po dopiero upływie siedmiu miesięcy, i nie dopełniła ustawowych obowiązków wynikających z przytoczonego wyżej art. 36 § 1 kpa. W tych okolicznościach należy stwierdzić, że wszystkie powyższe uchybienia są na tyle istotne, że musiały skutkować uwzględnieniem skargi i uchyleniem zaskarżonej decyzji oraz decyzji poprzedzającej. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (...), Sąd orzekł jak w sentencji wyroku. O zwrocie kosztów postępowania na rzecz skarżącego Sąd orzekł na podstawie art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.