I SA/Gl 1029/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Ewa Madej (sprawozdawca), Sędziowie: NSA Małgorzata Wolf-Mendecka, WSA Krzysztof Winiarski, Protokolant Anna Florek, po rozpoznaniu w dniu 17 maja 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi K. i M. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości 1) uchyla zaskarżoną decyzję 2) określa, że zaskarżona decyzja nie może być w całości wykonana do czasu uprawomocnienia się wyroku. K. i M. B. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] r. nr SKO. [...], utrzymującą w mocy decyzję Wójta Gminy K. z dnia [...] r. nr [...] o ustaleniu łącznego zobowiązania pieniężnego na 2004 r. w wysokości [...] zł. W skardze zarzucili, że organy obu instancji nie wzięły pod uwagę podnoszonej przez podatników okoliczności, że ich dom w K. przy ul [...] jest budynkiem mieszkalnym, do którego przenieśli swe centrum życiowe, o czym świadczy fakt, że M. B. od czasu przejścia na emeryturę mieszka tam już na stałe (w [...] 2003 r. zameldował się na pobyt czasowy do 2008 r.), a jego żona spędza w tym domu ok. 60 % dni w roku, gdyż jeszcze pracuje zawodowo i z tego powodu korzysta z mieszkania w Z.. Skarżący dodatkowo wskazali, że o stałym zamieszkiwaniu w K. świadczy także zarejestrowanie się obojga małżonków jako pacjentów przychodni rejonowej w K., opłacanie przez cały rok należności za wywóz śmieci, wodę, energię elektryczną i stacjonarny telefon, szczepienie psa przeciw wściekliźnie w lecznicy w K. oraz dokonywanie większości zakupów w K.. Podatnicy powołali się na stanowisko zaprezentowane w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 lipca 2002 r., w kwestii oceny czy budynek letniskowy mieści się w pojęciu budynku mieszkalnego i pod jakimi warunkami. Wskazali, że w świetle tej uchwały ich budynek powinien być opodatkowany podatkiem od nieruchomości tak jak budynek mieszkalny, o co ubiegali się w niniejszej sprawie. Odpowiadając na powyższą skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. wniosło o jej oddalenie. W uzasadnieniu wskazało, że decyzją Wójta K. ustalono K. i M. B. podatek od nieruchomości na 2004 r., przyjmując jako przedmiot opodatkowania budynek letniskowy o powierzchni [...] m2 oraz grunt letniskowy o powierzchni [...] m2. Organ I instancji zastosował do tej nieruchomości stawki podatkowe ustalone przez Radę Gminy K. uchwałą nr [...] z dnia [...] 2003 r. dla gruntów pozostałych - w wysokości [...] zł za 1 m2, a dla budynków letniskowych - w wysokości [...] zł za 1 m2. Dokonując wymiaru podatku organ ten oparł się na informacji w sprawie podatku od nieruchomości złożonej przez podatników w dniu [...] 2993 r., zawiadomieniu o zmianie w rejestrze gruntów z dnia [...]2003 r. oraz zaświadczeniu o przyjęciu zgłoszenia do użytkowania obiektu budowlanego z dnia 2 [...] 2001 r., z którego wynika, że zgłoszono do użytkowania budynek mieszkalny letniskowy zlokalizowany w K. przy ul. [...] na działce o nr [...] gm. K., zrealizowany na podstawie pozwolenia na budowę z dnia [...] 1997 r. nr [...], wydanego przez Urząd Rejonowy w M.. W dalszym wywodzie odpowiedzi na skargę Kolegium wskazało na uregulowania prawne, którymi się kierowało, a to na art. 2 ust. 1 i ust. 2, art. 3 ust. 1 pkt 1, art. 4 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 oraz art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2002 r. Nr 9, poz. 84 ze zm.). Podniosło następnie, że w spornej kwestii oceny charakteru budynku podlegającego opodatkowaniu uznano zasadnie, że - w świetle zgromadzonych dokumentów - nie budziło wątpliwości, że jest to budynek letniskowy. Oceniając zaś kwestię, czy mógł być o opodatkowany stawką przewidzianą dla budynków mieszkalnych, kierowano się poglądem sformułowanym w uchwałach NSA z dnia 1 lipca 20002 r. sygn. FPK2/02 i FPK 3/02 oraz z dnia 22 kwietnia 2002 r. sygn. FPK 17/01, a mianowicie, że o zaliczeniu budynku letniskowego do kategorii budynków mieszkalnych w rozumieniu art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych decyduje kryterium zaspokojenia podstawowych potrzeb mieszkaniowych właściciela i osób mu bliskich. W ocenie organu odwoławczego materiał dowodowy rozpatrywanej sprawy wskazywał, że podatnicy mają zaspokojone swe potrzeby mieszkaniowe w miejscu stałego zamieszkania tj. w Z., zaś możliwość całorocznego zamieszkiwania w domu w K., jak również czasowe zameldowanie się w nim nie przesądza o tym, że budynek ten podlega opodatkowaniu jako budynek mieszkalny. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona, gdyż – wbrew stanowisku Samorządowego Kolegium Odwoławczego, zaprezentowanemu w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji oraz w odpowiedzi na skargę, kwestia przeznaczenia budynku położonego w K. przy ul. [...] na zaspokojenie potrzeb (mieszkaniowych czy tylko rekreacyjnych) skarżących nie została dostatecznie sprawdzona i wyjaśniona w toku postępowania podatkowego. W szczególności należy wskazać, że postępowanie przed organem pierwszej instancji przeprowadzono z naruszeniem prawa strony do czynnego udziału w tym postępowaniu, nie zapoznano podatników ze zgromadzonym materiałem dowodowym i nie zapewniono im możliwości wypowiedzenia się w tym zakresie przed wydaniem decyzji. Stanowi to naruszenie art. 123 § 1 i art. 200 § 1 Ordynacji podatkowej. Nie ma przy tym podstaw do uznania, że zachodziła, przewidziana w art. 200 § 2, możliwość odstąpienia od wymogu określonego w ostatnim z powołanych przepisów ze względu na treść art. 165 § 5 Ordynacji podatkowej. Trzeba bowiem podkreślić, że podatnicy wyraźnie sformułowali żądanie uwzględnienia zmiany okoliczności faktycznych w zakresie obowiązku podatkowego, a mianowicie wykorzystywanie budynku w K. przez M. B. dla celów mieszkaniowych, z chwilą przejścia na emeryturę. Organ pierwszej instancji do powyższego wniosku podatników w ogóle się nie odniósł w lakonicznym uzasadnieniu swej decyzji, nie zgromadził też w tym zakresie jakiegokolwiek materiału dowodowego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze z kolei, jakkolwiek poszerzyło znacznie argumentację odnośnie podstaw faktycznych i prawnych wydanej decyzji podatkowej, to wywody swe oparło na tym samym materiale dowodowym, co organ pierwszej instancji. Materiał ten, jak wskazano wyżej, jest skąpy i odnosi się do ustaleń nie kwestionowanych przez podatników, dotyczy bowiem powierzchni gruntu i budynku oraz faktu, że skarżący wybudowali dom letniskowy i zgłosili go do użytkowania w [...] 2001 r. Faktów tych skarżący nie negują. Natomiast wyprowadzenie z tych ustaleń oraz z faktu, że podatnicy mają mieszkanie w Z. wniosku iż właśnie w tym mieszkaniu mają aktualnie (w roku podatkowym 2004) swe centrum życiowe i tym samym dom w K. nie służy zaspokojeniu ich potrzeb mieszkaniowych jest wnioskiem co najmniej przedwczesnym, przed sprawdzeniem okoliczności podnoszonych przez podatników. W szczególności zaś organy podatkowe nie odniosły się do twierdzenia skarżących, iż ich sytuacja osobista i rodzinna uległa zmianie z chwilą przejścia M. B. na emeryturę i deklarowanego przez małżonków B. całkowitego przeniesienia się na stałe do domu w K., z utrzymaniem mieszkania w Z. li tylko na okres przejściowy, do zakończenia pracy zawodowej przez K. B.. Organ odwoławczy, podobnie jak organ pierwszej instancji nie zrealizował obowiązku wynikającego z art. 200 § 1 Ordynacji podatkowej, co w realiach tej sprawy miało zasadnicze znaczenie z uwagi na argumenty podatników, które – wobec uniemożliwienia im przedstawienia tychże przed wydaniem decyzji (zarówno pierwszej jak i drugiej instancji), dopiero w skardze do Sądu zostały przedstawione. W tym kontekście nie sposób uznać, że naruszenie przepisu procesowego (art. 200 § 1 w związku z art. 235 Ordynacji podatkowej) nie miało wpływu na wynika sprawy. Niepełne postępowanie dowodowe spowodowało, że zasadnicza kwestia sposobu korzystania przez podatników z domu będącego przedmiotem opodatkowania, nie została wyjaśniona. O niezbędności dokonania w tym zakresie szczegółowych ustaleń przekonuje wzgląd na pogląd wypracowany w orzecznictwie NSA, a znajdujący swe jednoznaczne sformułowanie m in. w uchwale składu 5 sędziów NSA z dnia 1 lipca 2002 r. sygn. FSK 3?02 (Orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego nr 2 z 2003 r. poz. 50, na którą zresztą powołał się zarówno organ odwoławczy jak i strona skarżąca. W uchwale tej wskazano, że "o zaliczeniu budynku letniskowego do kategorii budynków mieszkalnych w rozumieniu art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 9, poz. 84 ze zm.) decyduje kryterium zaspokojenia podstawowych potrzeb mieszkaniowych właściciela i osób mu bliskich". Podzielając całkowicie ten pogląd, Sąd stanął na stanowisku, że prawidłowa ocena, czy budynek położony w K. przy ul. [...], w roku podatkowym 2004, służył zaspokojeniu podstawowych potrzeb mieszkaniowych właścicieli, czy też jego użyłkowanie polegało na realizacji celu rekreacyjnego, wymaga dokładnego ustalenia. Wymaga to przeprowadzenia wszystkich dostępnych dowodów, w tym wnioskowanych przez stronę skarżącą w skardze do Sądu. W tym kierunku powinno być prowadzone dalsze postępowanie podatkowe, przy jednoczesnym zachowaniu wszystkich wymogów proceduralnych. Mając powyższe na uwadze Sąd uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1279 ze zm.). Jednocześnie, na mocy art. 152 tej ustawy Sąd orzekł, że zaskarżona decyzja nie może być wykonywana do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku.