II SA/Łd 369/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA: Anna Łuczaj, Sędziowie: WSA: Sławomir Wojciechowski (spr.), Asesor: Ewa Cisowska-Sakrajda, Protokolant asystent sędziego Dominika Janicka, po rozpoznaniu w dniu 15 czerwca 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi E. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie zasiłku rodzinnego i dodatku do zasiłku rodzinnego uchyla zaskarżoną decyzję. II SA/Łd 369/05 U Z A S A D N I E N I E Decyzją z dnia [...] Nr [...] Prezydent Miasta Ł. odmówił przyznania E. W. zasiłku rodzinnego na syna A. urodzonego 2 lutego 1988 roku oraz dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowania dziecka, uzasadniając swoje rozstrzygnięcie przekroczeniem kryterium dochodu rodziny określonego w ustawie o świadczeniach rodzinnych. Od powyższej decyzji odwołała się E. W., wniosła o uchylenie wydanej decyzji oraz o przyznanie zasiłku rodzinnego na syna przy uwzględnieniu dokumentacji załączonej do odwołania, w postaci decyzji o wykreśleniu z ewidencji działalności gospodarczej, postanowienia PUP Nr 1 w Ł. o przyznaniu statusu osoby bezrobotnej, informacji zakładu pracy - firmy PPHU Carino sp. z o.o. dotyczącej wypłacenia zasiłku rodzinnego na syna w październiku 2003 r. Odwołująca się przedstawiła swoją trudną sytuację materialną. Wyjaśniła, iż działalność gospodarczą zlikwidowała w październiku 2003 r. z powodu niskich dochodów i braku płynności finansowej oraz stanu zdrowia, a następnie przebywała na zasiłku dla bezrobotnych. Obecnie ubiega się o przyznanie renty z powodu niezdolności do pracy, ale nie otrzymała jeszcze decyzji ZUS. Zdaniem odwołującej się jej uprawnienia powinny być rozpatrzone z uwzględnieniem tak zwanego dochodu utraconego, a wówczas dochód na jednego członka rodziny nie przekroczy 400 zł. Decyzją z dnia [...] Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Kolegium w uzasadnieniu swej decyzji wskazało na przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U Nr 228, poz. 2255 ze zm.) jako regulujące materię objętą wnioskiem strony. Zgodnie z ustawą o świadczeniach rodzinnych – zasiłek celowy ma na celu częściowe pokrycie wydatków na utrzymanie dziecka. Prawo do zasiłku rodzinnego i dodatków do tego zasiłku przysługuje rodzicom, jednemu z rodziców albo opiekunowi prawnemu dziecka, opiekunowi faktycznemu dziecka, osobie uczącej się (art. 4 ust. 1 i 2 ustawy) pod warunkiem spełnienia kryterium dochodu, to, jest jeżeli przeciętny miesięczny dochód na osobę w rodzinie albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 504 zł, albo kwoty 583 zł, gdy członkiem rodziny jest dziecko w wieku do 25 lat legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności (art. 5 ust. 1 i 2) W myśl art. 8 ustawy – do zasiłku rodzinnego przysługują dodatki, między innymi z tytułu samotnego wychowania dziecka. Dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowania dziecka przysługuje w myśl art. 12 ustawy- matce lub ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka i opiekunowi prawnemu dziecka. Prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami. Z powołanych przepisów wynika, ze dodatki do zasiłku rodzinnego przysługują w przypadku ustalenia uprawnień do zasiłku rodzinnego. W sytuacji, gdy brak jest uprawnień do zasiłku rodzinnego, prawo do dodatku z tytułu samotnego wychowania dziecka nie przysługuje. W przypadku zaś utraty dochodu prawo do zasiłku rodzinnego ustala się na wniosek osoby uprawnionej na podstawie dochodu rodziny pomniejszonego o ten dochód, ale aby taka okoliczność mogła być rozpatrywana przez uprawniony organ to wymagane jest wskazanie tego we wniosku przez osobę zainteresowaną. Z załączonej do akt administracyjnych dokumentacji i ustaleń wynika, że E. W. wystąpiła w dniu 29 listopada 2004 r. z wnioskiem do organu I instancji o przyznanie zasiłku rodzinnego i dodatku z tytułu samotnego wychowania syna A. W. urodzonego w dniu 2 lutego 1988 r. Do wniosku zainteresowana załączyła zaświadczenie o dochodach za 2002 r. wystawione przez Naczelnika Urzędu Skarbowego Ł-Ś, oświadczenie o dochodach nie podlegających opodatkowaniu podatkiem dochodowym z tytułu alimentów na rzecz syna, oświadczenie o dochodzie z działalności opodatkowanej w formie ryczałtu ewidencjonowanego, kopie dowodu osobistego, zaświadczenie z pracy, zaświadczenie wystawione przez Uniwersytet Łódzki na okoliczność nauki córki J., kopię prawomocnego wyroku orzekającego rozwód. W oparciu o dokumenty załączone do wniosku organ I instancji ustalił, iż dochód dla trzyosobowej rodziny wnioskodawczyni w 2002 r. wyniósł 27.870,89 zł, a miesięczny dochód na jednego członka rodziny wynosi 774,18 zł. Organ I instancji, w ocenie organu odwoławczego rozpoznał więc wniosek strony w oparciu o załączone do wniosku dokumenty w sposób prawidłowy. Żaden z dokumentów załączonych do wniosku złożonego przez stronę w listopadzie 2004 r. nie wskazywał na okoliczność ,,utraty dochodu", a ponadto strona w formularzu wniosku podała w pkt 4 inne dane -,, nie dotyczy" i nie zaznaczyła , że sytuacja dochodowa jej rodziny może być rozpoznana pod kątem dochodu utraconego. Zatem prawidłowo organ I instancji ustalił w oparciu o dokumenty załączone do wniosku z dnia 29 listopada 2004 r., iż brak było przesłanek do ustalenia dochodu z innego okresu niż wykazanego w załączonych do wniosku dokumentach. Kolegium wskazało ponadto, iż odwołująca się ma prawo do ponownego wystąpienia z wnioskiem o przyznanie świadczenia rodzinnego i dodatków z nim związanych oraz wskazania takich nowych okoliczności i dowodów jakie mogą mieć znaczenie dla rozpoznania i oceny uprawnień do świadczeń rodzinnych. Powyższą decyzję zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł. E. W., wnosząc o jej uchylenie i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Skarżąca prosiła o pomyślne załatwienie sprawy poprzez przyznanie zasiłku rodzinnego i dodatku do zasiłku rodzinnego, podnosiła zarzuty sprowadzające się w istocie do zarzutów wskazanych w odwołaniu. E. W. podkreśliła też, iż składając wniosek o przyznanie zasiłku rodzinnego i dodatku do tego zasiłku z tytułu samotnego wychowania dziecka nie wiedziała, iż dochód wykazany w PIT 28 ze względu na zamknięcie działalności gospodarczej jest tzw. dochodem utraconym. Skarżąca opisała swoją trudną sytuację majątkową, wskazując, iż w styczniu 2005 r. przyznano jej rentę chorobową w wysokości 503 zł. Tak więc na dzień składania skargi posiada dochód w wysokości 803 zł ( renta plus 300 zł tytułem alimentów na dwójkę dzieci) miesięcznie na trzy osoby. E. W. wyjaśniła ponadto, iż zmuszona była zamknąć działalność gospodarczą z powodu niskich dochodów, braku płynności finansowej oraz złego stanu zdrowia. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło o oddalenie skargi, prosząc o przyjęcie przez Sąd uzasadnienia ostatecznej decyzji z dnia [...] jako nieodłącznej części odpowiedzi na skargę. Wojewódzki Sąd Administracyjny, zważył co następuje: Zgodnie z przepisami art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r.-Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Analogiczne unormowanie zawarte zostało w przepisie art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Oznacza to, ze Sąd bada legalność zaskarżonej decyzji tj. jej zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd rozpoznający sprawę nie przejmuje jej do merytorycznego rozstrzygnięcia, nie może zatem zmienić zaskarżonej decyzji, a jedynie uwzględniając skargę może ją uchylić, stwierdzić jej nieważność lub niezgodność z prawem. W przypadku zaś, gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skarga podlega oddaleniu. Stosownie do art. 134 § 1 cytowanej powyżej ustawy sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi. Oznacza to, ze może badać zaskarżoną decyzję nie tylko pod kątem naruszeń prawa wskazanych w skardze, ale także pod kątem wystąpienia w niej wszelkich ewentualnych naruszeń prawa. Skarga jest zasadna. Skarżąca w swym odwołaniu z 19 stycznia 2005 roku zawarła wniosek o wypłatę zasiłku rodzinnego i dodatku do zasiłku rodzinnego z uwzględnieniem właśnie dochodu utraconego, przedstawiając i popierając stosownymi dokumentami swoją sytuację materialną. Analiza tej sytuacji skłaniała do wniosku, że dochody rodziny odwołującej się w 2004 roku mieszczą się między 300 a 400 zł. miesięcznie na członka rodziny, co uprawniało do skutecznego ubiegania się, otrzymanie zasiłku rodzinnego i dodatku do tego zasiłku z tytułu samotnego wychowywania dziecka. Sąd nie podzielił argumentacji przywołanej przez organ II instancji, iż wniosek został rozpatrzony w oparciu o dokumenty załączone, a organ I instancji ustalił, iż dochód dla trzyosobowej rodziny wnioskodawczyni w 2002 r. wyniósł 27.870,89 zł, a miesięczny dochód na jednego członka rodziny wynosi 774,18 zł. Organ I instancji, w ocenie organu odwoławczego rozpoznał więc wniosek strony w oparciu o załączone do wniosku dokumenty w sposób prawidłowy. Żaden z dokumentów załączonych do wniosku złożonego przez stronę w listopadzie 2004 r. nie wskazywał na okoliczność ,,utraty dochodu", a ponadto strona w formularzu wniosku podała w pkt 4 inne dane -,,nie dotyczy" i nie zaznaczyła , że sytuacja dochodowa jej rodziny może być rozpoznana pod kątem dochodu utraconego. O ile rozstrzygnięcie organu I instancji było prawidłowe, do czasu złożenia odwołania, to z całą pewnością organ odwoławczy miał możliwość skorygowania decyzji pierwszoinstancyjnej na podstawie złożonego przez E. W. w odwołaniu wniosku o rozpatrzenie sprawy w oparciu o tak zwany dochód utracony. Data złożenia wniosku, nawet jeżeli ma to miejsce na etapie postępowania odwoławczego jest niezwykle istotna dla zachowania kolejnego okresu należnego świadczenia zgodnie z art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze było w pełni uprawnione do uchylenia zaskarżonej decyzji w całości i orzeczenia w zakresie złożonego wniosku co do istoty sprawy Takie uprawnienie daje organowi odwoławczemu art. 138 § 1 pkt. 2 k.p.a., a zważywszy na treść art. 136 k.p.a. istniała również możliwość uzupełnienia materiału dowodowego w postępowaniu odwoławczym, jeżeli byłby on niekompletny. Zgodnie z art. 4 ust. 1 i 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych z dnia 28 listopada 2003 roku Dz.U. z 2003 r., Nr 228, poz. 2255 ze zm.) zasiłek rodzinny ma na celu częściowe pokrycie wydatków na utrzymanie dziecka. Prawo do zasiłku rodzinnego i dodatków do tego zasiłku przysługuje rodzicom, jednemu z rodziców albo opiekunowi prawnemu dziecka, opiekunowi faktycznemu dziecka, osobie uczącej się. Stosownie do treści art. 5 ust. 1 i 2 cytowanej powyżej ustawy zasiłek rodzinny przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 504,00 zł. W przypadku, gdy członkiem rodziny jest dziecko legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności lub orzeczeniem o umiarkowanym albo o znacznym stopniu niepełnosprawności, zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 583,00 zł. Do zasiłku rodzinnego przysługują dodatki z tytułu min. samotnego wychowania dziecka (art. 8 pkt 3 ustawy). Stosownie do treści art. 24 ust. 1 i 2 prawo do świadczeń rodzinnych ustala się na okres zasiłkowy, z wyjątkiem świadczeń, o których mowa w art. 9 i 14-16. Prawo do świadczeń rodzinnych ustala się od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Przywołane wyżej przepisy prawa nie zostały zastosowane przez organ odwoławczy w sposób pozytywny dla ustalenia świadczenia, o które wnioskowała E. W. w odwołaniu, co stanowi w ocenie Sądu naruszenia prawa materialnego. Jeżeli organ odwoławczy miał wątpliwości mógł wezwać również stronę do uzupełnienia wniosku. Mając powyższe na uwadze jak i fakt, że zaskarżona decyzja została wydane z naruszeniem przytoczonych wcześniej przepisów prawa materialnego i postępowania administracyjnego, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c i art. 135 o u.p.s.a. (Dz. U.Nr 153, poz. 1271 z póź. zm.) uchylił zaskarżoną decyzję.