I SA/Gl 1800/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ryszard Mikosz (sprawozdawca), , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 7 listopada 2005 r. sprawy ze skargi J.D.-K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...]r., nr [...] w przedmiocie podatku od środków transportowych oddala skargę Decyzją z dnia [...] r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B., działając na podstawie art. 17, art. 18 i art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 856 ze zm.), art. 8, art. 9 ust. 1 i 1a i art. 11 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. Nr 9, poz. 31 ze zm., obecnie Dz. U. z 2002 r. Nr 9, poz. 84 ze zm.) oraz art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm., obecnie Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.), utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy U. z dnia [...] r., nr [...] , określającą J. D.-K.i J. K. zobowiązanie w podatku od środków transportowych za 2001 r. na kwotę [...] zł. W uzasadnieniu tej decyzji Kolegium stwierdziło na wstępie, że wspomniane zobowiązanie dotyczyło samochodu marki [...] o nr. rej. [...] , stanowiącego współwłasność J. K. i J. D.-K., która w odwołaniu wyraziła pogląd, iż pojazd ów podlega ustawowemu zwolnieniu od podatku jako samochód ciężarowy specjalny. Następnie Samorządowe Kolegium Odwoławcze obszernie nawiązało do treści art. 8, art. 9 ust. 1 i 1a, art. 10 oraz art. 12 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych w brzmieniu obowiązującym w 2001 r., zauważając w szczególności, że w tym ostatnim przepisie, zawierającym katalog środków transportowych zwolnionych od podatku, nie wymieniono pojazdów specjalnych. Jego zdaniem pojazdy te, stosownie do art. 8 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, nie podlegają w ogóle podatkowi. W związku z tym Kolegium podniosło, że "[z]asadniczą kwestią w niniejszej sprawie jest ustalenie, czy pojazd będący wówczas własnością stron podlega opodatkowaniu podatkiem od środków transportowych, tzn. czy jest samochodem ciężarowym podlegającym opodatkowaniu – jak uważa organ podatkowy, czy też specjalnym, objętym ustawowym zwolnieniem od podatku – jak twierdzi Strona". Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie zgodziło się z poglądem, wyrażonym w tym zakresie przez odwołującą się, przedstawiając argumenty przemawiające, według niego, na rzecz stanowiska przyjętego przez organy podatkowe. I tak zwróciło uwagę, że sporny pojazd został zarejestrowany w Wydziale Komunikacji Urzędu Miejskiego w Ż. jako "samochód ciężar. – specjal.". Jego zdaniem oznacza to, iż pojazd ów jest samochodem ciężarowym specjalizowanym, nie zaś pojazdem specjalnym, objętym zwolnieniem. Kolegium podkreśliło różnicę pomiędzy tymi ostatnimi a samochodami ciężarowymi wynikającą z art. 2 pkt 36 i 42 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. Nr 98, poz. 602 ze zm., obecnie Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm.). Podniosło również, iż pojęcie "samochody ciężarowe specjalizowane" występuje w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 grudnia 1999 r. w sprawie Klasyfikacji Środków Trwałych (Dz. U. Nr 112, poz. 1317 ze zm.) oraz w załączniku nr 4 do bliżej nieokreślonego przez organ zarządzenia Ministra Komunikacji z dnia 19 grudnia 1983 r. Zwróciło też uwagę na załącznik nr 3 do rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 14 grudnia 2000 r. w sprawie szczegółowych czynności organów związanych z dopuszczeniem pojazdu do ruchu oraz wzorów dokumentów w tych sprawach (Dz. U. Nr 4, poz. 37) "wskazujący rodzaje pojazdów i zaliczający wywrotkę do samochodów ciężarowych". W końcowej części uzasadnienia Kolegium podniosło, że dowód rejestracyjny pojazdu oraz ewidencja pojazdów "zawierają dane urzędowo potwierdzone", a "ewentualne urzędowe podważenie tego zapisu i obalenie domniemania prawdziwości towarzyszącego dokumentom urzędowym należy do strony i pozostaje poza postępowaniem podatkowym". Decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] r. J. D.-K. zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, wnosząc o jej uchylenie oraz orzeczenie o kosztach postępowania. W uzasadnieniu skargi stwierdziła m. in., że decyzją tą utrzymano w mocy decyzję pierwszej instancji, chociaż powielała ona te same naruszenia prawa co poprzednia decyzja, uchylona przez organ odwoławczy. Skarżąca zarzuciła zatem organowi pierwszej instancji "brak uzasadnienia faktycznego decyzji i niewyjaśnienie w uzasadnieniu decyzji, na jakiej podstawie dokonał zakwalifikowania środka transportu do kręgu środków transportowych objętych opodatkowaniem". Podkreśliła zarazem, że "organ odwoławczy nie tylko (...) nie uchylił decyzji, ale podjął się wyjaśnienia tegoż uzasadnienia faktycznego czyniąc to w sposób niedopuszczalny za organ pierwszej instancji". Niezależnie od tego skarżąca zwróciła uwagę na uchybienie art. 123 Ordynacji podatkowej poprzez niezapewnienie jej czynnego udziału w postępowaniu oraz uniemożliwienie jej wypowiedzenia się co do zebranych dowodów przed wydaniem zaskarżonej decyzji. Podniosła również naruszenie art. 120-122, art. 125 oraz 227 § 3 Ordynacji podatkowej, określając je jednak jako "mniejsze". W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie. Polemizując z zarzutami skargi, Kolegium podtrzymało dotychczasową argumentację organów podatkowych. Dodatkowo zauważyło, że "organ pierwszej instancji dwukrotnie przed wydaniem decyzji bezskutecznie wezwał strony do udziału w postępowaniu", a "Kolegium odstąpiło od realizacji tej zasady również dlatego, że opierało się na materiale dowodowym zgromadzonym przez organ pierwszej instancji". Kolegium, powołując się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, wyraziło pogląd, iż takie odstąpienie na etapie postępowania odwoławczego było uzasadnione w świetle treści art. 235 Ordynacji podatkowej. W piśmie z dnia [...] 2005 r. skarżąca wniosła o przeprowadzenie postępowania w trybie uproszczonym oraz wydanie orzeczenia na posiedzeniu niejawnym. W uzasadnieniu pisma przywołała treść art. 9 ust. 7 ustawy o podatkach lokalnych i wyeksponowała, że od 1992 r. mieszka wraz z mężem w Ż. i dlatego zaskarżona decyzja, podobnie jak utrzymana nią w mocy decyzja organu pierwszej instancji, jest nieważna jako wydana z naruszeniem przepisów o właściwości. Skarżąca przedstawiła zarazem kserokopie dowodów osobistych oraz potwierdzeń zameldowania, z których wynika, iż od [...] 1999 r. jest zameldowana na pobyt stały w Ż., a jej mąż, J. K. był tam zameldowany na pobyt czasowy w okresach od dnia [...] 1999 r. do dnia [...] 2000 r., od dnia [...] 2001 r. do dnia [...] 2003 r. oraz od dnia [...] 2003 r. do dnia [...] 2005 r. W piśmie z dnia [...] 2005 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, wykonując wezwanie Sądu o zajęcie stanowiska w przedmiocie powyższego wniosku skarżącej, wystosowane na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), odwołało się do zasady ustalania właściwości miejscowej wynikającej z art. 9 ust. 7 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, a przyjętej również przed wejściem w życie tego przepisu we wskazanych przez organ orzeczeniach Naczelnego Sądu Administracyjnego. Według niej w przypadku współwłasności środka transportowego organem właściwym jest organ podatkowy odpowiedni dla osoby wpisanej jako pierwsza w dowodzie rejestracyjnym pojazdu. W związku z tym Kolegium podkreśliło, że w świetle zawartej w aktach kserokopii dowodu rejestracyjnego pojazdu stanowiącego przedmiot sporu w rozpatrywanej sprawie pojazd ów został zarejestrowany na J. K., zamieszkałego w Z., a zamieszkałą w Ż. skarżącą wskazano jako współwłaściciela. Podniosło również, iż treść ta pozostawała bez zmian do dnia [...] 2003 r. Kolegium zwróciło jednocześnie uwagę na regulację art. 78 ust. 2 pkt 2 Prawa o ruchu drogowym, stosownie do której właściciel pojazdu zarejestrowanego jest obowiązany zawiadomić w terminie nie przekraczającym 30 dni starostę o zmianie stanu faktycznego wymagającej zmiany danych zamieszczonych w dowodzie rejestracyjnym. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje Przystępując do oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, w pierwszej kolejności należy odnieść się do zarzutu, że decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów o właściwości. Kwestia ta ma bowiem istotne znaczenie, gdyż ewentualna trafność tego zarzutu przesądziłaby o konieczności stwierdzenia nieważności zarówno zaskarżonej decyzji, jak i poprzedzającej ją decyzji pierwszoinstancyjnej na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) w związku z unormowaniem art. 247 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.). W ocenie Sądu jednak ani Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu, ani Wójtowi Gminy U. takiego zarzutu skutecznie postawić nie można. Do wniosku takiego skłania kilka argumentów. I tak po pierwsze, warto odnotować, iż wspomniane zagadnienie skarżąca podniosła dopiero w piśmie z dnia [...] 2005 r., którym wniosła o przeprowadzenie postępowania w trybie uproszczonym, a więc już po wniesieniu skargi. Tym samym nie stanowiło ono przedmiotu spornego w ramach postępowania podatkowego. Po drugie, w trakcie wspomnianego postępowania nie było podstaw do tego, aby organy mogły powziąć jakąkolwiek wątpliwość w analizowanym zakresie. Jak słusznie wskazało bowiem Kolegium w piśmie z dnia [...] 2005 r., organy podatkowe, kierując się regulacją zawartą w art. 9 ust. 7 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 9, poz. 84 ze zm.), mogły uznać się za właściwe na podstawie treści dowodu rejestracyjnego pojazdu, którego dotyczył podatek, gdzie jako pierwszego wpisano J. K. zamieszkałego w Z., a jako drugą skarżącą, zamieszkałą w Ż.. Jest zaś tak dlatego, że zgodnie z przywołanym przepisem organem właściwym w sprawach podatku od środków transportowych jest organ podatkowy, na którego terenie znajduje się miejsce zamieszkania podatnika, a w przypadku współwłasności środka transportowego organ podatkowy odpowiedni dla osoby, która została wpisana jako pierwsza w dowodzie rejestracyjnym. Treść dowodu rejestracyjnego ma zatem w omawianej materii znaczenie decydujące. Nie powinna ona być przy tym w postępowaniu podatkowym podważana czy też kwestionowana pod kątem zgodności ze stanem rzeczywistym, skoro celom tym służy procedura unormowana w ustawie z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908). W tym kontekście warto odnotować, tak jak to uczyniło Kolegium, że stosownie do art. 78 ust. 2 pkt 2 powołanej ustawy, właściciel pojazdu zarejestrowanego jest obowiązany zawiadomić w terminie nie przekraczającym 30 dni starostę o zmianie stanu faktycznego wymagającej zmiany danych zamieszczonych w dowodzie rejestracyjnym. Po trzecie, analiza przedstawionych przez skarżącą kserokopii dowodów oraz potwierdzeń zameldowania nie przesądza niejako sama przez się, że organy podatkowe w niniejszej sprawie mogłyby być uznane za niewłaściwe. Kryterium, według którego ustala się ich właściwość, stanowi bowiem, jak już wspomniano, miejsce zamieszkania podatnika, tym zaś w przypadku osoby fizycznej jest, w myśl art. 25 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 ze zm.), miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Podkreślić zarazem wypada, że dla właściwości organu podatkowego bez znaczenia pozostaje to, jakie jest miejsce stałego lub czasowego zameldowania podatnika (por. L. Etel, S. Presnarowicz, Podatki i opłaty samorządowe. Komentarz, Warszawa 2002, s. 302). Powyższe uwagi pozwalają przejść do oceny legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia. W tych ramach należy na wstępie odnotować, że zgodnie z treścią art. 8 pkt 1 i 2 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, opodatkowaniu podatkiem od środków transportowych podlegają samochody ciężarowe o dopuszczalnej masie całkowitej bądź od 3,5 tony do 12 ton (pkt 1), bądź równiej lub wyższej niż 12 ton. Treść przytoczonej regulacji nie uległa zmianie od 2001 r., którego to roku podatkowego dotyczy zaskarżona decyzja (wtedy ustawa o podatkach i opłatach lokalnych opublikowana była w Dz. U. z 1991 r. Nr 9, poz. 31 ze zm.). Podkreślić jednak trzeba, że w 2001 r. w sposób odmienny ukształtowany był zakres zwolnienia od podatku od środków transportowych, przewidzianego w art. 12 ustawy przywołanej ustawy. Nie obejmował on bowiem wówczas pojazdów specjalnych, gdyż tę grupę środków transportowych wymieniono w art. 12 ust. 1 pkt 2 analizowanej ustawy dopiero w wyniku jego nowelizacji przeprowadzonej art. 2 pkt 4 lit. a ustawy z dnia 8 grudnia 2000 r. (Dz. U. Nr 122, poz. 1315), zmieniającej tę ustawę z dniem 1 stycznia 2002 r. Wspomniana nowelizacja ma nader doniosłe znaczenie dla rozpatrywanej sprawy. Jest bowiem poza sporem, że pojazd, którego dotyczy podatek określony decyzją pierwszoinstancyjną, to samochód ciężarowy, co przyznaje zresztą sama skarżąca. Taka klasyfikacja pojazdu wynika zresztą również z treści jego dowodu rejestracyjnego. Nie ulega przecież wątpliwości, iż skrót "ciężar." oznacza "ciężarowy". Skoro zaś tak, to sporny pojazd musiał w stanie prawnym obowiązującym w 2001 r. podlegać opodatkowaniu podatkiem od środków transportowych i to niezależnie od tego, czy drugą część wpisu w rzeczonym dowodzie rejestracyjnym, tj. skrót "specjal.", należy rozwinąć w słowo "specjalny", jak utrzymuje skarżąca, czy też "specjalizowany", jak twierdzi Kolegium. Innymi słowy, ta ostatnia kwestia, chociaż stanowiła główny przedmiot polemiki pomiędzy stronami, nie miała – w kontekście okoliczności faktycznych rozpatrywanej sprawy – znaczenia dla bytu obowiązku podatkowego w podatku od środków transportowych w 2001 r. Nietrudno bowiem zauważyć, że w przeciwnym razie nowelizacja art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, mocą której rozbudowano przewidziany nim katalog środków transportowych zwolnionych od podatku o pojazdy specjalne, byłaby zbędna. Wszystkie dotychczasowe spostrzeżenia prowadzą do wniosku, że organom podatkowym nie można, zdaniem Sądu, postawić uzasadnionego zarzutu naruszenia prawa, które skutkowałoby koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji. Konstatacja ta dotyczy w szczególności zrealizowania przez te organy powinności, które wynikają z art. 122 i 187 § 1 Ordynacji podatkowej. Dokonane w toku postępowania ustalenie, że sporny pojazd jest samochodem ciężarowym sprawia bowiem – w stanie prawnym obowiązującym w 2001 r. – że za pozbawiony znaczenia uznać trzeba zarzut skarżącej, iż pojazd ten stanowi samochód ciężarowy specjalny. Również naruszenie art. 200 § 1 Ordynacji podatkowej nie mogło doprowadzić do uchylenia zaskarżonej decyzji. Niewyznaczenie przez organ podatkowy stronie terminu do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego, o czym mowa w tym przepisie, pociąga za sobą taki skutek, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (por. zwłaszcza uchwałę składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 kwietnia 2005 r., sygn. FPS 6/04). W świetle powyższych uwag nie sposób natomiast uznać, że wspomniane naruszenie w rozpatrywanym stanie faktycznym wywołało jakikolwiek skutki, jeśli chodzi o treść rozstrzygnięcia. W świetle całokształtu zebranego w sprawie materiału dowodowego uzasadniony jest bowiem pogląd, że treść zaskarżonej decyzji byłaby identyczna, gdyby obowiązek określony w art. 200 § 1 został przez organ odwoławczy dochowany. Mając na względzie wszystkie powyższe wywody, Sąd, działając na podstawie art. 151 w związku z art. 119 pkt 2 i art. 120 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.