I SA/Wa 1742/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Anna Łukaszewska-Macioch sędzia NSA Anna Lech asesor WSA Jerzy Siegień (spr.) Protokolant Bożena Dąbkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 listopada 2005 r. sprawy ze skargi M. M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] września 2004 r. nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu. Decyzją z dnia [...] czerwca 2004 r. Prezydent W. przyznał zasiłek rodzinny na dziecko skarżącej G. M. w kwocie [...] zł miesięcznie, na okres od dnia 1 czerwca 2004 r. do dnia 31 sierpnia 2005 r., dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego w kwocie [...] zł miesięcznie, na okres od dnia 4 czerwca 2004 r. do dnia 28 sierpnia 2004 r. i dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka w kwocie [...] zł miesięcznie, na okres od dnia 1 czerwca 2004 r. do dnia 31 sierpnia 2005 r. Od powyższej decyzji odwołanie złożyła M. M. podnosząc, że nie ponosi ona winy za niezłożenie dokumentów do Ośrodka Pomocy Społecznej w terminie, z uwagi na uzyskanie zaświadczenia o dochodach osiągniętych w 2002 r. dopiero w dniu 3 czerwca 2004 r. Postanowieniem z dnia [...] września 2004 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., stwierdziło, na podstawie art. 134 k.p.a., uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. ustaliło, że odwołanie [...] od decyzji z dnia [...] czerwca 2004 r., datowane na dzień 6 lipca 2004 r., zostało wysłane listem poleconym w dniu 8 lipca 2004 r., zaś wpłynęło do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. w dniu 9 lipca 2004 r. Decyzja z dnia [...] czerwca 2004 r. została odebrana przez skarżącą w dniu 17 czerwca 2004 r., co wynika z podpisu znajdującego się na kopii decyzji wraz z datą odbioru. Pismem z dnia 6 sierpnia 2004 r. Kolegium zwróciło się do M. M. z prośbą o wskazanie czy pisma z dnia 17 czerwca 2004 r. i z dnia 6 lipca 2004 r. należy traktować jako odwołanie od decyzji czy też jako skargę na działanie organu. W odpowiedzi skarżąca poinformowała, że odwołaniem od decyzji z dnia [...] czerwca 2004 r. przyznającej świadczenia rodzinne jest pismo z dnia 6 lipca 2004 r. Mając na uwadze, że zgodnie z art. 129 § 2 k.p.a., odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. stwierdziło, że termin do wniesienia odwołania upłynął w dniu 1 lipca 2004 r. Wobec przekroczenia tego terminu i niezłożenia przez zainteresowaną wniosku o przywrócenie terminu Kolegium uznało, że odwołanie M. M. zostało złożone z uchybieniem terminu. Skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] września 2004 r. złożyła M. M. wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia. W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, że uchybienie terminu nie miało miejsca, gdyż bezzwłocznie po doręczeniu odmownej decyzji o przyznaniu zasiłku na dziecko złożyła ona odwołanie do organu pierwszej instancji. Pismo to nosi datę 17 czerwca 2004 r. Decyzja została doręczona również w dniu 17 czerwca 2004 r. Pismo zostało zaadresowane do Ośrodka Pomocy Społecznej, który powinien przesłać je do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. Dopiero później skarżąca złożyła dodatkowe pismo z dnia 6 lipca 2004 r. Zdaniem skarżącej termin należało jednak liczyć od pierwszego odwołania. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko i wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skargę należało uwzględnić, bowiem zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] września 2004 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. naruszyło przepisy postępowania, które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik przedmiotowej sprawy. Kolegium przyjmując, że M. M. wniosła odwołanie z uchybieniem terminu, jako przesądzającą uznało odpowiedź skarżącej na zapytanie organu drugiej instancji, czy jej pisma z dnia 17 czerwca 2004 r. i z dnia 6 lipca 2004 r. należy traktować jako odwołanie do decyzji, czy też jako skargę na działanie organu. Organ drugiej instancji nie wziął pod uwagę, że stosownie do przepisu art. 234 pkt 1 k.p.a. zamieszczonego w dziale VIII dotyczącym skarg i wniosków, skarga złożona przez stronę w sprawie, w której toczy się postępowanie administracyjne, podlega rozpatrzeniu w toku postępowania, zgodnie z przepisami kodeksu. Oznacza to, że skarga wniesiona w związku z treścią decyzji organu pierwszej instancji, w terminie przewidzianym w ustawie do złożenia odwołania, podlega rozpatrzeniu jako odwołanie od tej decyzji. Złożone następnie przez stronę pismo niezależnie od nadanej mu przez stronę nazwy, nawet wówczas, gdy nadano je po terminie do wniesienia odwołania, nie stanowi odwołania od decyzji organu pierwszej instancji w rozumieniu przepisów rozdziału 10 k.p.a., lecz w istocie jest zwykłym pismem procesowym strony, którego treść powinna być brana pod uwagę przez organ rozpatrujący odwołanie. W doktrynie prawa oraz orzecznictwie administracyjnym, zgodnie z art. 63 § 2 i art. 128 k.p.a., przyjmuje się, że odwołanie nie wymaga uzasadnienia, ani nawet wskazania, w jakim zakresie i w jakim kierunku odwołujący się żąda zmiany decyzji. Oznacza to, że odwołanie nie musi dokładnie, zgodnie z treścią przepisu art. 138 k.p.a., precyzować żądania uchylenia decyzji, nie musi określać zarzutów skierowanych przeciwko decyzji organu pierwszej instancji ani też zawierać uzasadnienia zarzutów i żądań, co ma służyć zapewnieniu stronie maksymalnego ułatwienia obrony jej interesów. Strona może zatem kwestionować w odwołaniu nie tylko naruszenie prawa przez organ pierwszej instancji, lecz także wyłącznie celowość decyzji nieostatecznej. Z odwołania powinien jedynie wynikać związek z decyzją organu pierwszej instancji, tzn. niezadowolenie strony, bowiem musi być ono skierowane przeciwko któremuś z elementów składających się na wydaną decyzji. Przedstawienie w piśmie z dnia 17 czerwca 2004 r. przez skarżącą własnego stanowiska w sprawie, odmiennego od zawartego w doręczonej już decyzji organu pierwszej instancji, należało uznać za przejaw niezadowolenia z rozstrzygnięcia zawartego w tej decyzji. Okoliczność, że jako adresata pisma wskazano organ pierwszej instancji, nie może przesądzać o innym niż odwoławczy charakterze pisma, skoro odwołanie wnosi się za pośrednictwem takiego właśnie organu, a ponadto praktyka wskazuje, że jest to częsty sposób oznaczania adresata także w przypadkach, gdy odwoławczy charakter pisma nie budzi wątpliwości. Skoro zatem strona skarżąca w terminie złożyła skargę wiążącą się z treścią decyzji organu pierwszej instancji, organ drugiej instancji, orzekając o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania, naruszył przepisy art. 234 pkt 1 k.p.a. Jeżeli bowiem pismo strony postępowania odwoławczego zostało wniesione w ustawowym terminie do wniesienia odwołania i wyrażało niezadowolenie z rozstrzygnięcia decyzji nie będącej decyzją ostateczną, powinno ono podlegać rozpatrzeniu jako odwołanie od decyzji (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 20 czerwca 1996 r., III ARN 14/96, OSNAPiUS 1997, nr 2, poz. 16). Organ drugiej instancji występując do skarżącej z pismem z dnia 6 sierpnia 2004 r. z prośbą o wskazanie czy pisma z dnia 17 czerwca 2004 r. i z dnia 6 lipca 2004 r. należy traktować jako odwołanie do decyzji, powinien mieć również na uwadze, że zgodnie z art. 9 k.p.a., organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy powinny czuwać nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielać im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wymogów tych nie zachowało. W świetle powyższych okoliczności należy przyjąć, że zaskarżone postanowienie wydano z naruszeniem art. 7, art. 9, art. 134 i art. 234 pkt 1 k.p.a. Mając powyższe na względzie, Sąd działając na podstawie przepisów art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.