III SA/Wa 2210/05
WyrokWSA w Warszawie2005-11-09
Skład orzekający: Bożena Dziełak, Hieronim Sęk, Alojzy Skrodzki
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja organu odwoławczego wydana na podstawie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, która nie mieści się w katalogu rozstrzygnięć przewidzianych w art. 138 § 1 k.p.a., może być uznana za ważną i wykonalną?Ratio decidendi
Decyzja organu odwoławczego wydana na podstawie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy musi mieścić się w katalogu rozstrzygnięć przewidzianych w art. 138 § 1 k.p.a. Wydanie decyzji nieprzewidzianej w tym przepisie stanowi rażące naruszenie prawa procesowego, które skutkuje stwierdzeniem nieważności takiej decyzji. Sąd administracyjny nie ma kompetencji do merytorycznego orzekania o umorzeniu składek, a jedynie bada legalność decyzji organu.Stan faktyczny
Skarżący M. G. wystąpił o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników za I i II kwartał 2005 r. w kwocie 457,60 zł, powołując się na trudną sytuację rodzinną i majątkową. Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego odmówił umorzenia należności decyzją z czerwca 2005 r., a następnie decyzją z lipca 2005 r. rozpatrującą wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję z lipca 2005 r.Rozstrzygnięcie
Stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] lipca 2005 r. oraz orzekł, że decyzja ta nie może być wykonana w całości.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Dziełak, Sędziowie Asesor WSA Hieronim Sęk (spr.), Asesor WSA Alojzy Skrodzki, Protokolant Lidia Wasilewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 listopada 2005 r. sprawy ze skargi M. G. na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] lipca 2005 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników 1) stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji, 2) stwierdza, że decyzja, której nieważność stwierdzono nie może być wykonana w całości.
Pismem z dnia 24 maja 2005 r. M. G. (określany dalej jako "Skarżący") wystąpił o umorzenie w całości należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników za I i II kwartał 2005 r. w łącznej kwocie 457,60 zł. Prośbę uzasadniał bardzo trudną sytuacją rodzinną i majątkową. Gospodarstwo rolne zaczął prowadzić dopiero od dnia 23 marca 2005 r. i w I kwartale tego roku nie uzyskał jeszcze z gospodarstwa żadnych pożytków. Podnosi, iż jest uczniem szkoły zawodowej i utrzymują go rodzice. Dochody rodziny stanowi renta ojca w wysokości 576,92 zł oraz świadczenia rodzinne z Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w D. Ojciec Skarżącego choruje na [...], siostra jest osobą niepełnosprawną, co wiąże się z kosztownym leczeniem, a brat jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku.
Decyzją z dnia [...] czerwca 2005 r., nr [...], Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (powoływany dalej jako "Prezes Kasy") na podstawie art. 41a ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 1998 r. Nr 7, poz. 25 ze zm.; powoływanej dalej jako "u.u.s.r.") "nie umorzył" składek za I i II kwartał 2005 r. w wysokości 457,60 zł. W uzasadnieniu decyzji przytoczył treść art. 41a ust. 1 pkt 1 u.u.s.r. wyjaśniając, że sytuacja Skarżącego nie daje podstaw do umorzenia, gdyż w gospodarstwie Skarżącego nie wystąpiły udokumentowane zdarzenia losowe oraz inne względy społeczno-gospodarcze, które znacząco obniżyłyby zdolności płatnicze. Wskazał też, że w sprawie może zostać udzielona ulga w postaci rozłożenia zadłużenia na raty, o ile złożony zostanie wniosek w tym przedmiocie.
W piśmie z dnia 23 czerwca 2005 r. (wpływ do organu w dniu 24 czerwca 2005 r.) Skarżący wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy. Argumentował, iż jako uczeń szkoły zawodowej nie ma jakichkolwiek dochodów, gdyż nigdzie nie pracuje. Nie ma zatem żadnych możliwości płatniczych. Ponownie powołał się na trudną sytuację rodzinną i finansową związaną z uzyskiwaniem przez członków rodziny bardzo niskich dochodów (renta ojca i pomoc z MOPS w D. w kwocie 267,38 zł) i koniecznością ponoszenia kosztów leczenia ojca i siostry.
Rozpatrując wniosek z dnia 23 czerwca 2005 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy załatwionej decyzją z dnia [...] czerwca 2005 r., nr jw., Prezes Kasy decyzją z dnia [...] lipca 2005 r., nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.; powoływany dalej jako "k.p.a.") i art. 41a ust. 1 pkt 1 u.u.s.r. "nie umorzył powyższej należności". W uzasadnieniu wskazał, poza tymi samymi stwierdzeniami, które były zawarte w decyzji z dnia [...] czerwca 2005 r., że we "(...) wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nie zostały wniesione nowe okoliczności, które mogłyby wpłynąć na zmianę wcześniej podjętej decyzji". Przedstawione przez Skarżącego dokumenty uznano za niemające bezpośredniego związku z prowadzeniem gospodarstwa, gdyż dotyczą one problemów zdrowotnych rodziny.
Na powyższą decyzję Prezesa Kasy Skarżący pismem z dnia 14 lipca 2005 r. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której wniósł o "umorzenie w całości należności w wysokości 457,60 zł z tytułu składki na ubezpieczenie emerytalno-rentowe (...)". Skargę uzasadniał identycznie jak wcześniejsze wnioski w przedmiocie umorzenia, tj. trudną sytuacją rodzinną i finansową. Skarżący nie zgadza się z twierdzeniem, iż sytuacja finansowa jego rodziny nie ma związku z jego możliwościami płatniczymi. Jest uczniem i nie ma żadnych innych dochodów, gdyż nigdzie nie pracuje, a ponadto utrzymuje się we wspólnym gospodarstwie domowym z rodzicami i rodzeństwem.
W odpowiedzi na skargę Prezes Kasy wniósł o jej oddalenie, wskazując, iż decyzją ostateczną z dnia [...] lipca 2005 r. utrzymano w mocy decyzję z dnia [...] czerwca 2005 r. w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek Sąd podejmując rozstrzygnięcie oparł się na powodach innych niż w niej wskazane.
Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych; Dz. U. Nr 153, poz. 1269). W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a - c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./, powoływanej dalej jako "p.p.s.a."), lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).
Wyjaśnić również należy, że stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenia prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (art. 134 § 2 p.p.s.a.).
Natomiast o uprawnieniach i obowiązkach stron postępowania wynikających z przepisów prawa materialnego rozstrzygają organy administracji (w niniejszej sprawie Prezes Kasy), co oznacza, że sąd administracyjny nie ma uprawnień do umorzenia składek na ubezpieczenie społeczne rolników, zgodnie z żądaniem zawartym w skardze, nawet w sytuacji uwzględnienia skargi, co w niniejszej sprawie nastąpiło. Sąd bada legalność zaskarżonego aktu, nie może natomiast orzekać za organ w sposób merytoryczny przyznając określone uprawnienia lub zwalniając z nałożonych obowiązków. Ta ostatnia sfera nie mieści się w kompetencjach sądu administracyjnego.
Przy ocenie legalności zaskarżonej decyzji brany jest pod uwagę stan prawny, który miał zastosowanie w chwili wydawania tej decyzji. Rozpoznając niniejszą sprawę Sąd dopatrzył się naruszeń prawa procesowego, skutkujących taką wadliwością zaskarżonej decyzji, która wymagała jej wyeliminowania z obrotu prawnego na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Stan prawny, mający znaczenie dla dokonania takiej właśnie oceny, oraz wnioski z niego płynące dla spornego okresu przedstawiają się następująco.
Zgodnie z art. 36 ust. 1 pkt 10 u.u.s.r. Prezes Kasy, jako centralny organ administracji rządowej (art. 2 ust. 2 u.u.s.r.) wydaje decyzje w sprawach, o których mowa w art. 41a i art. 55 tej ustawy. W myśl art. 41a ust. 1 pkt 1 u.u.s.r. Prezes Kasy lub upoważniony przez niego pracownik Kasy, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem zainteresowanego, na jego wniosek, uwzględniając możliwości płatnicze wnioskodawcy oraz stan finansów funduszów emerytalno-rentowego i składkowego, może odroczyć termin płatności należności z tytułu składek na ubezpieczenie, rozłożyć ich spłatę na raty lub umorzyć w całości lub w części. Zgodnie z definicją ustawową zawartą w art. 6 pkt 13b u.u.s.r. przez "należności z tytułu składek" rozumie się składki, należne od nich odsetki i koszty upomnienia. Z kolei według art. 1 pkt 1 k.p.a. kodeks ten normuje postępowanie przed organami administracji publicznej w należących do właściwości tych organów sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnych. Organami administracji publicznej, jak stanowi art. 5 § 2 k.p.a., są między innymi centralne organy administracji rządowej, czyli także Prezes Kasy.
W rezultacie stwierdzić należy, że do decyzji Prezesa Kasy w sprawach umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie, rozumianych jak wyżej, ma zastosowanie art. 127 § 3 k.p.a. Przepis ten stanowi, że od decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze nie służy odwołanie, jednakże strona niezadowolona z decyzji może zwrócić się do tego organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Wniosek ten różni się od odwołania tym, że nie ma on konstrukcji względnie dewolutywnej, gdyż do jego istoty należy przede wszystkim to, że jest rozpatrywany przez ten sam organ, który wydał decyzję w pierwszej instancji.
Do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji, o czym stanowi art. 127 § 3 in fine k.p.a. W stosunku do wniosku zastosowanie zatem znajduje między innymi wymóg dochowania 14-dniowego terminu na jego złożenie (art. 129 § 2 k.p.a.), a postępowanie wszczęte tym wnioskiem kończy się rozstrzygnięciem - sposobem załatwienia sprawy - przewidzianym w art. 138 § 1 k.p.a., który to przepis stosuje się wprost (por. wyroki NSA z dnia 17.11.2000 r., sygn. akt I SA 1543/99, LEX nr 57182 i z dnia 27.11.2001 r., sygn. akt I SA 1011/00, LEX nr 81760).
Powyższe oznacza, że organ wydający decyzję na skutek prawidłowo złożonego wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy obowiązany jest ponownie rozpoznać i rozstrzygnąć sprawę, która już raz została rozstrzygnięta przez ten organ w ramach działania jako organu pierwszej instancji, przy zastosowaniu tylko i wyłącznie takich rozstrzygnięć, które zostały przewidziane w art. 138 § 1 k.p.a. Wskazany przepis zawiera wyczerpujące wyliczenie rozstrzygnięć, jakie mogą być wydane przez organ rozpatrujący wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Według dyspozycji art. 138 § 1 k.p.a. w przypadku rozstrzygnięć merytorycznych organ odwoławczy (organ rozpatrujący wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy) albo utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję (§ 1 pkt 1) - gdy w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy organ odwoławczy uznaje w całości rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji za prawidłowe, albo uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy (§ 1 pkt 2 ab initio) - gdy widzi potrzebę skorygowania wad prawnych decyzji pierwszej instancji, wad polegających na niewłaściwej ocenie okoliczności faktycznych, tudzież w toku postępowania nastąpiła zmiana tych okoliczności, mająca wpływa na rozstrzygnięcie istoty sprawy. Organ odwoławczy (organ rozpatrujący wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy) w ramach art. 138 § 1 k.p.a. może także uchylić zaskarżoną decyzję i umorzyć postępowanie pierwszej instancji (§ 1 pkt 2 in fine) albo umorzyć postępowanie odwoławcze (§ 1 pkt 3). Każde inne rozstrzygnięcie, zapadłe w wyniku złożonego wniosku o ponowne rozstrzygnięcie sprawy, jako nieprzewidziane w omawianym przepisie jest niedopuszczalne. Wskazany art. 138 § 1 k.p.a. jest jasny w swej treści co do sposobów zakończenia odwoławczego postępowania administracyjnego i w tym zakresie nie budzi wątpliwości interpretacyjnych. Wobec powyższego, rozstrzygnięcie podjęte przez organ odwoławczy (organ rozpatrujący wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy) nieprzewidziane w katalogu ujętym w art. 138 k.p.a. w sposób rażący narusza prawo.
Podobne stanowisko zostało przedstawione w komentarzach do Ordynacji podatkowej na gruncie art. 233 tego aktu, który przewiduje unormowanie analogiczne do art. 138 k.p.a. Autorzy komentarza stwierdzają, że art. 233 Ordynacji podatkowej zawiera wyczerpujące wyliczenie decyzji organu odwoławczego. W związku z tym wydanie przez ten organ decyzji nieprzewidzianej w tym przepisie stanowi rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 247 § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej (por. S. Babiarz, B. Dauter, B. Gruszczyński, R. Hauser, A. Kabat, M. Niezgódka - Medek: Ordynacja podatkowa. Komentarz, Warszawa 2004, s. 603 oraz B. Adamiak, w: B. Adamiak, J. Borkowski, R. Mastalski, J. Zubrzycki: Ordynacja podatkowa. Komentarz, s. 740).
Przenosząc powyższe uwagi ogólne na grunt rozpoznawanej sprawy należy podkreślić, iż zaskarżona decyzja Prezesa Kasy z dnia [...] lipca 2005 r. stanowi oczywiste i wyraźne zaprzeczenie niebudzących wątpliwości interpretacyjnych w zakresie mającym w sprawie zastosowanie (z uwagi na brzmienie art. 127 § 3 zdanie drugie k.p.a.) przepisów art. 138 § 1 k.p.a. Prezes Kasy w sentencji powyższej decyzji stwierdził: "Po rozpoznaniu (...) wniosku z dnia 24.06.2005 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy, wniesionego od decyzji z dnia [...].06.2005 r. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 ustawy (...) Kodeks postępowania administracyjnego (...) i art. 41a ust. 1 pkt 1 ustawy (...) o ubezpieczeniu społecznym rolników (...) nie umarzam powyższej należności". Charakter zaskarżonej decyzji, jako wydanej z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, a więc w warunkach odwoławczych, nie budzi wątpliwości także poprzez fakt pouczenia zawartego w tej decyzji, w którym wskazano na możliwość złożenia skargi do sądu administracyjnego. W myśl art. 52 § 1 p.p.s.a. skarga przysługuje po wyczerpaniu środków zaskarżenia (w tym wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy - § 2 tego artykułu).
Przytoczona treść sentencji ww. decyzji jednoznacznie wskazuje, że jest to rozstrzygnięcie nieprzewidziane w katalogu zamieszczonym w art. 138 § 1 k.p.a. Prezes Kasy wprawdzie powołał w podstawie prawnej decyzji z dnia [...] lipca 2005 r. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., jednakże wbrew temu przepisowi i poglądowi wyrażonemu w odpowiedzi na skargę w swoim rozstrzygnięciu w ogóle nie wypowiedział się o "utrzymaniu w mocy" decyzji z dnia [...] czerwca 2005 r. - mimo, iż rozpatrywał pismo z dnia 23 czerwca 2005 r. traktując je jako wniosek w przedmiocie ponownego rozpatrzenia sprawy załatwionej tą wcześniejszą decyzją - wprowadzając w to miejsce orzeczenie bezpośrednio co do istoty sprawy, czyli rozstrzygnięcie takie, jakie mógł wydać organ w pierwszej instancji, a nie organ odwoławczy (organ działający z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy). Co więcej, sentencja zaskarżonej decyzji, a ona decyduje o przedmiocie rozstrzygnięcia (załatwieniu sprawy), nawet zestawiona z uzasadnieniem zaskarżonej decyzji nie pozwala stwierdzić, jakiej należności i w jakiej wysokości Prezes Kasy nie umorzył. W sentencji decyzji będącej przedmiotem skargi, tj. decyzji z dnia [...] lipca 2005 r., mówi się bowiem o "powyższej należności (podkreśl. Sądu)" w sytuacji, gdy powyżej (przed tym stwierdzeniem) we wstępie do sentencji nie zostało w ogóle wskazane o jaką należność chodzi (ani rodzajowo ani też kwotowo). Również w uzasadnieniu decyzji trudno doszukać się odpowiedzi jaką należność i w jakiej wysokości "nie umorzono". Można się jedynie domyślać, iż zamiarem Prezesa Kasy mogło być objęcie rozstrzygnięciem należności, o których umorzenie wnosił Skarżący i których nie umorzył Prezes Kasy decyzją wydaną w pierwszej instancji, tj. decyzją z dnia [...] czerwca 2005 r., aczkolwiek i do takiego przypuszczenia nie ma dostatecznych podstaw z uwagi na możliwość wydania w postępowaniu z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy także decyzji reformatoryjnej, tj. decyzji uchylającej zaskarżoną decyzję w całości lub w części i w tym zakresie orzekającej co do istoty - art. 138 § 1 pkt 2 ab initio k.p.a.
Sąd dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu - decyzji wydanej w postępowaniu odwoławczym (w postępowaniu z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy), zobligowany jest brać pod uwagę zakres (treść) władczego rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej, które zostało wydane, a nie uwzględniać jakie rozstrzygnięcie w istocie zamierzano wydać. Innymi słowy decydującym w tej mierze jest to, o czym organ rozstrzygnął (jak ujął przedmiot swojego rozstrzygnięcia) a nie to, o czym zamierzał rozstrzygnąć, działając w błędnym przeświadczeniu że to uczynił.
Przytoczone okoliczności wskazują, że w przedmiocie odmowy umorzenia należności, ujętej wadliwie jako: "nie umarzam powyższej należności", Prezes Kasy formułując sentencję zaskarżonej decyzji nie dość że zachował się tak, jakby orzekał po raz pierwszy w sprawie, to jeszcze orzekł w sposób abstrakcyjny (co do zasady), który uniemożliwia stwierdzenie jaka była konkretyzacja przedmiotu tego rozstrzygnięcia. Sąd podkreśla przy tym, że Prezes Kasy nie wypowiedział się co do "losów" decyzji wydanej w pierwszej instancji - ani jej nie utrzymał w mocy (chociaż tak twierdzi w odpowiedzi na skargę), ani też jej nie uchylił orzekając odmiennie bądź umarzając postępowanie. Tym samym rażąco naruszył art. 138 § 1 w związku z art. 127 § 3 in fine k.p.a.
Oczywiste naruszenie wskazanych wyżej reguł orzekania w postępowaniu z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, jako rażące naruszenie prawa procesowego, stanowi podstawę do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji, wskazaną w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Rażące naruszenie prawa oznacza bowiem wadliwość decyzji skutkiem naruszenia norm prawnych regulujących działania administracji publicznej w indywidualnych sprawach, w szczególności przepisów prawa procesowego oraz materialnego, o szczególnym ciężarze gatunkowym. Zachodzi więc w przypadku, gdy czynność zmierzająca do wydania decyzji administracyjnej oraz treść załatwienia sprawy w niej wyrażona stanowią zaprzeczenie stanu prawnego sprawy w całości lub w części. Nie chodzi przy tym o błędy w wykładni prawa, lecz o przekroczenie prawa w sposób jasny i niedwuznaczny (por. m.in. wyroki NSA z dnia 21.08.2001 r., sygn. akt II SA 1726/00, LEX nr 51233, z dnia 26.09.2000 r., sygn. akt V SA 2998/99, LEX nr 51249 oraz z dnia 05.10.2000 r., sygn. akt III SA 2244/99, LEX nr 47084). W ocenie Sądu z takim przypadkiem naruszenia prawa mamy do czynienia w sprawie będącej przedmiotem skargi.
Powyższa wadliwość zaskarżonej decyzji, skutkująca stwierdzeniem jej nieważności, sprawia, że przedwczesnym staje się rozpatrywanie przez Sąd zarzutów podniesionych w skardze, odnoszących się do meritum sprawy, czyli zasadności odmowy umorzenia składek na ubezpieczenie społeczne rolników w świetle sytuacji rodzinnej i majątkowej Skarżącego. Stwierdzenie nieważności decyzji Prezesa Kasy nie oznacza więc, że wniosek Skarżącego o umorzenie należności składkowych uznano za zasadny. Kwestia ta, jak już wyżej wyjaśniono, stanie się przedmiotem ponownej kompleksowej oceny w postępowaniu administracyjnym, prowadzonym przez Prezesa Kasy.
Jednocześnie kierując się treścią art. 141 § 4 p.p.s.a., który stanowi, że jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie wyroku powinno także zawierać wskazania co do dalszego postępowania, poza wyżej już przedstawionym stanowiskiem, Sąd zwraca uwagę na konieczność przestrzegania zasad prowadzenia postępowania odwoławczego, stosowanych analogicznie w postępowaniu z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Zasady te wymagają nie tylko dokonania kontroli postępowania w pierwszej instancji i ustosunkowania się do wszystkich podnoszonych przez Skarżącego okoliczności i zarzutów dotyczących istoty sprawy, ale także obligują organ odwoławczy do całościowej merytorycznej oceny zebranego materiału dowodowego (w razie potrzeby jego uzupełnienia w dopuszczalnym zakresie) i ponownego rozstrzygnięcia sprawy w sposób przewidziany w art. 138 § 1 k.p.a. Pełne przedstawienie toku rozumowania organu wydającego decyzję powinno być zawarte w uzasadnieniu decyzji zgodnym z art. 107 § 3 k.p.a. i realizującym zasadę przekonywania wyrażona w art. 11 k.p.a., a uchybienia w tym zakresie - zależnie od ich stopnia - mogą skutkować nawet uchyleniem decyzji obarczonej taką wadą, zwłaszcza, gdy decyzja ma charakter uznaniowy, a z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszym przypadku.
Ponadto, mając na względzie jeden z poglądów prezentowanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Sąd zwraca uwagę, iż niedopuszczalne i sprzeczne z wyżej wskazanymi zasadami rządzącymi postępowaniem odwoławczym (z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy) jest zawężanie zakresu takiego postępowania, toczącego się w przedmiocie umorzenia należności, wyłącznie do stwierdzenia, czy po wydaniu decyzji w pierwszej instancji wnioskodawca przedstawił nowe dowody, bądź czy powołał się na nowe okoliczności. Organ orzekający, kierując się regułami postępowania wskazanymi w art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., ma bowiem obowiązek ponownie rozpatrzyć i ocenić całokształt zebranego materiału dowodowego, bez względu na to, czy zakres tego materiału uległ zmianie na etapie postępowania toczącego się po wydaniu decyzji w pierwszej instancji, czy też w tym względzie pozostał bez zmian. Przed wydaniem decyzji Prezes Kasy powinien także, respektując postanowienia zawarte w art. 10 § 1 k.p.a., umożliwić stronie wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, realizując również w ten sposób jej prawo do czynnego udziału w postępowaniu i dając tym samym możliwość zajęcia końcowego stanowiska w sprawie będącej przedmiotem rozstrzygnięcia.
Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. W razie uwzględnienia skargi sąd w wyroku określa, czy i w jakim zakresie zaskarżony akt lub czynność nie mogą być wykonane, a rozstrzygnięcie to traci moc z chwilą uprawomocnienia się wyroku, o czym stanowi art. 152 p.p.s.a.
Uwzględniając przedstawiony stan faktyczny i prawny, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. Zakres w jakim decyzja, której nieważność stwierdzono nie może być wykonana określono w oparciu o przepis art. 152 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło