II SA/Wr 1979/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: SNSA Halina Kremis (sprawozdawca) Sędziowie: NSA Andrzej Wawrzyniak WSA Andrzej Cisek Protokolant: apl. prok Katarzyna Książek-Tomkiewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 listopada 2005 r. sprawy ze skargi B.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] r. nr[...] w przedmiocie odmowy nabycia własności nieruchomości I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. na rzecz skarżącej 30 zł kosztów postępowania w sprawie; III. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Prezydent Miasta G. odmówił nieodpłatnego nabycia na rzecz B. S. prawa własności nieruchomości gruntowej położonej w G., obręb nr [...] "Ż." w granicach działki nr [...]. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia przywołano art. 1 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości (Dz. U. Nr 113, poz. 1209 ze zm.) W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, że B. S. nie spełnia przesłanek warunkujących uzyskanie nieodpłatnej własności nieruchomości, wskazanych w art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości, ponieważ w dniu [...]r. i w dniu [...]r. prawo użytkowania wieczystego działki nr [...] położonej w G. obręb [...] "Ż." nie przysługiwało tym samym osobom fizycznym. Przeprowadzone postępowanie wyjaśniające wykazało, że w dniu [...]r. jej użytkownikami wieczystymi byli B. i M.S., natomiast w dniu [...]r. prawo to przysługiwało tylko B. S. na skutek sądowego podziału majątku wspólnego (postanowienie Sądu Rejonowego w G. z dnia [...]r.) Z decyzją tą B. S. nie zgodziła się twierdząc, że oparto ją o nieprawidłową interpretację przepisów ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. Uważa, że odmowa przyznania wnioskowanego przez nią prawa własności nie może być uzasadniania treścią dekretu z dnia 6 czerwca 1951 r. w tym zakresie, że uprawnionymi są tylko osoby, które na podstawie jego przepisów uzyskały użytkowanie wieczyste. Uważa, że uprawnionymi do uzyskania nieodpłatnej własności są wszyscy użytkownicy wieczyści, którzy takie prawo uzyskali na terenach Ziem Odzyskanych przed dniem 27 maja 1990 r. W jej ocenie spełnia przesłanki wymienione w ustawie z dnia 26 lipca 2001 r. warunkujące nabycie nieodpłatnej własności nieruchomości, której jest użytkownikiem wieczystym. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. decyzją z dnia [...]r.(nr [...]) wydaną po rozpatrzeniu odwołania B. S. od opisanej decyzji, utrzymało w mocy pierwszoinstancyjne rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że materialnoprawną podstawę rozpatrzenia niniejszej sprawy stanowią przepisy ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości. Zgodnie z art. 1 ustawy osobom fizycznym będącym w dniu 26 maja 1990 r. oraz w dniu wejścia w życie ustawy użytkownikami wieczystymi lub współużytkownikami wieczystymi nieruchomości położonych na obszarach Państwa Polskiego, wymienionych w dekrecie z dnia 6 września 1951 r. o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych (Dz. U. nr 46, poz. 340 ze zm.), zabudowanych na cele mieszkaniowe lub stanowiących nieruchomości rolne, przysługuje roszczenie o nieodpłatne nabycie własności tych nieruchomości. Z uprawnienia przewidzianego ustawą do nieodpłatnego nabycia nieruchomości skorzystać zatem mogą tylko te osoby fizyczne, które w dniu 26 maja 1990 r. były użytkownikami wieczystymi i pozostały nimi nadal w dniu 24 października 2001 r. (w dniu wejścia w życie ustawy). Zachowana musi być zatem tożsamość tych osób, co oznacza, że ta sama osoba, która uzyskała status użytkownika wieczystego najpóźniej w dniu 26 maja 1990 r. – jest nadal użytkownikiem wieczystym w dniu 24 października 2001 r. Prawo użytkowania wieczystego w powołanych dwóch datach musiało więc przysługiwać tej samej osobie fizycznej lub tym samym osobom fizycznym, bądź też przysługiwało ich następcy prawnemu, jeżeli następstwo to miało charakter sukcesji uniwersalnej – wynikającej ze spadkobrania. W niniejszej sprawie powyższy wymóg nie został spełniony. Z akt sprawy wynika bowiem, że użytkowanie wieczyste gruntów działki nr [...] zabudowanej domem mieszkalnym, położonej w G. przy ulicy K. [...]w dniu 26 maja 1990 r. przysługiwało B. i M. S. na zasadach wspólności małżeńskiej. Natomiast w dniu 24 października 2001 r. prawo to przysługiwało tylko B. S., ponieważ [...]r. Sąd Rejonowy Wydział I Cywilny w G. w sprawie o podział majątku wspólnego B. i M. S. – postanowił o przyznaniu praw do tej nieruchomości jedynie skarżącej. Zasadnie więc organ pierwszej instancji, wobec nie spełnienia przez wnioskodawczynię ustawowej przesłanki, odmówił nieodpłatnego nabycia własności tej nieruchomości przez B. S.. Nadto Kolegium nie dopatrzyło się w treści zaskarżonej decyzji wskazania przyczyn odmowy pozytywnego rozpatrzenia wniosku skarżącej z uwagi na to, iż jak podaje B. S., użytkowanie wieczyste działki nr [...] nie powstało na podstawie powołanego wyżej dekretu z dnia 6 września 1951 r. Zatem argumenty odwołania nie mogą doprowadzić do wyeliminowania kwestionowanej decyzji z obrotu prawnego. Na ostateczną decyzję w sprawie skargę do sądu administracyjnego złożyła wnioskodawczyni. W skardze podniosła zarzuty zbieżne z odwołaniem. Wskazała, iż spełnia wymogi ustawy, bowiem była użytkownikiem wieczystym nieruchomości zarówno w 1990, jak i w 2001 r. We wnioskach skarga zmierza do uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. W doręczonej sądowi odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację zaprezentowaną w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył: Według art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy). Zakres kontroli administracji publicznej obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art. 3 § 1 w związku z § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowanie przed sądami administracyjnymi, zwana dalej upsa – Dz. U. Nr 153, poz. 1270), w tym także na decyzje wydane na podstawie ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości. Z taką kontrolą mamy do czynienia w sprawie niniejszej. W myśl art. 1 ust. 1, przywołanej ustawy, w brzmieniu obowiązującym na dzień wydawania ostatecznej decyzji w sprawie osoby fizyczne będące w dniu 26 maja 1990 r. oraz w dniu wejścia w życie ustawy użytkownikami wieczystymi lub współużytkownikami wieczystymi nieruchomości zabudowanych na cele mieszkaniowe lub stanowiących nieruchomości rolne nabywają z mocy prawa własność tych nieruchomości z dniem, w którym decyzja, o której mowa w ust. 3, stała się ostateczna. Prawidłowa interpretacja tego przepisu wskazuje, że ustawodawca uprawnił do skorzystania z dobrodziejstwa ustawy osoby będące w dwóch, wyszczególnionych w przywołanym przepisie datach, bez względu na wysokość udziału, podmiotów uprawnionych w użytkowaniu wieczystym. Niespornie zaś z akt administracyjnych wynika, że strona była użytkownikiem wieczystym działki zabudowanej na cele mieszkalne zarówno w dniu 26 maja 1990 r., jak i 24 października 2001 r., zmienił się natomiast udział strony, jakim dysponowała w obu datach. Wcześniej bowiem była współużytkownikiem działki, na zadach małżeńskiej wspólności ustawowej, a następnie wyłącznym użytkownikiem wieczystym, wobec uzyskania prawa do nieruchomości w postępowaniu o podział majątku wspólnego. Na koniec można dodać, że sąd w tym składzie w pełni podziela pogląd prawny wyrażony w uzasadnieniu decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...]r. ([...], OSS 2003, nr 4, poz. 88), według którego "nie można przyjąć takiej interpretacji art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości (Dz. U. Nr 113, poz. 1209 ze zm.), która dawałaby podstawę do stwierdzenia, że zamiarem ustawodawcy było wyłączenie z kręgu podmiotów uprawnionych do przekształcenia takich osób, które w okresie między dniem 26 maja 1990 r. a dniem 24 października 2001 r. lub po tej dacie zmieniły wielkość swojego udziału w prawie użytkowania wieczystego na skutek różnych zdarzeń, takich jak dziedziczenie lub rozporządzenie dokonane pomiędzy współuprawnionymi". Z tych względów, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) upsa, należało orzec, jak w punkcie I sentencji wyroku. Orzeczenie o kosztach znajduje uzasadnienie w art. 200 upsa, zaś rozstrzygnięcie o niewykonaniu zaskarżonej decyzji ma umocowanie w art. 152 upsa.