I SA/Wa 1777/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Nowicka Sędziowie NSA Joanna Banasiewicz (spr.) WSA Jolanta Zdanowicz Protokolant asystent sędziego Marta Ways po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 listopada 2005 r. sprawy ze skargi W. i R.O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] września 2004 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie o podział nieruchomości oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] września 2004 r., nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 w związku z art. 28 kpa, umorzyło postępowanie odwoławcze z wniosku W. i R. małżonków O. od decyzji Wójta Gminy R. z dnia [...] grudnia 2003 r., nr [...] zatwierdzającej projekt podziału nieruchomości uregulowanej w księdze wieczystej Nr [...], stanowiącej własność Gminy R., położonej we wsi [...], Gmina R. oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] o powierzchni [...] m2. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał następujące okoliczności faktyczne i prawne. Decyzją z dnia [...] grudnia 2003 r., nr [...] Wójt Gminy R. zatwierdził projekt podziału nieruchomości uregulowanej w Księdze Wieczystej Nr [...] stanowiącej własność Gminy R. położonej we wsi [...], gm. R. oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] o pow. [...] m2. Od decyzji tej W. i R. małżonkowie O. wnieśli odwołanie podnosząc, iż pomimo wieloletniego użytkowania nieruchomości będącej przedmiotem postępowania oraz zabudowania jej na podstawie pozwolenia na budowę budynkiem mieszkalnym, nie zostali zawiadomieni o wszczęciu postępowania podziałowego, nie poinformowano ich, iż został zgromadzony materiał dowodowy i że mogą zgłaszać dalsze wnioski dowodowe, zaś decyzja nie została im doręczona, jako stronie postępowania, a jedynie do wiadomości. Na wezwanie organu odwoławczego do wykazania interesu prawnego odwołujący się złożyli pismo z dnia 12 lutego 2004 r. w którym powtórzyli argumentację zawartą w odwołaniu, powołali się ponadto roszczenie z art. 231 § 1 kodeksu cywilnego. Do pisma dołączyli m. in. umowę kupna – sprzedaży z dnia [...] czerwca 1994 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. uzasadniając decyzję odwoławczą podniosło, że zgodnie z art. 127 § 1 kpa od decyzji wydanej w pierwszej instancji stronie służy odwołanie tylko do jednej instancji. Stroną, w rozumieniu przepisów kpa jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek, przy czym status strony nie ma charakteru uznaniowego wyrażonego przez sąd lub organ administracji, ale wynika z przepisów prawa materialnego. Interes prawny, o którym mowa w art. 28 kpa, musi znaleźć podstawę w przepisach prawa administracyjnego co wynika również z orzecznictwa sądowowadministracyjnego. Jeżeli więc ktoś żąda czynności organu administracji państwowej w sferze regulowanej przepisami prawa administracyjnego, to żądanie takie może być skuteczne tylko o tyle, o ile znajduje ono umocowanie w przepisach tego prawa. W przypadku W. i R. O. tak nie jest, bowiem stroną postępowania podziałowego, niezależnie od tego kto wystąpił z wnioskiem o dokonanie podziału, jest właściciel, współwłaściciele albo użytkownik wieczysty, współużytkownicy wieczyści nieruchomości. Nieruchomość, która jest przedmiotem postępowania administracyjnego stanowi własność gminy, a W. i R. O. nie posiadają do niej jakiegokolwiek tytułu prawnego. Ustosunkowując się do zarzutów odwołania i pisma stron z dnia 12 lutego 2004 r. Kolegium wskazało, że zmierzają one do uczynienia przedmiotem rozstrzygnięcia w postępowaniu podziałowym kwestii cywilnoprawnej, to jest kwestii żądania przeniesienia na skarżących własności zajętej przez nich działki w trybie art. 231 § 1 kc. Wnoszący odwołanie legitymują się interesem faktycznym, a nie prawnym w toczącym się postępowaniu podziałowym, nie przysługuje im przymiot strony tego postępowania, a zatem postępowanie odwoławcze nie mogło zostać wszczęte w wyniku wniesionego przez nich odwołania. Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli W. i R. O., wnosząc o jej uchylenie. W ocenie skarżących organ drugiej instancji w sposób istotny naruszył art. 28 kpa, co miało wpływ na treść wydanej decyzji. Powołane w uzasadnieniu decyzji orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego wyraża stanowisko w konkretnej sprawie, nie mogło jednak stanowić przesłanki do uchylenia się od zbadania konkretnej sytuacji faktycznej. Pojęcie strony w postępowaniu administracyjnym nie jest w pełni skonkretyzowane w ustawie i nie opiera się na enumeratywnie określonych wypadkach uznawania danego podmiotu za posiadającego uprawnienie do występowania w sprawie. Kodeks postępowania administracyjnego posługując się pojęciem interesu prawnego pozwala na dowiedzenie wszelkimi dostępnymi środkami prawnymi, iż dany podmiot w konkretnej sytuacji faktycznej legitymuje się cechami, które upoważniają go do żądania uznania za stronę postępowania administracyjnego. Skarżący wskazali, że celem dla którego w formułowanych przez nich pismach został zawarty wywód dotyczący przepisu art. 231 § 1 kc, było wykazanie, iż przysługuje im przymiot strony, a w konsekwencji uzasadniony był zarzut odwołania z dnia 12 stycznia 2004 r. Ponadto w pewnych sytuacjach sądy administracyjne uznawały, że przymiot strony mogą posiadać nie tylko właściciel, czy użytkownik wieczysty. Stan faktyczny, z którego skarżący wywodzą swoje prawa jest oparty o konkretną normę prawną, to jest art. 231 § 1 kc i dlatego kwestionowanie ich interesu prawnego i zarzucanie, iż przysługuje im wyłącznie interes faktyczny, jest błędne. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. w odpowiedzi na skargę, wniosło o jej oddalenie, powołując się na argumenty zamieszczone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W szczególności podkreślone zostało, że decyzją Wójta Gminy R. z dnia [...] grudnia 2003 r. Nr [...] podziału dokonywano z urzędu, dotyczył on wyłącznie właściciela nieruchomości tj. Gminy R. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje. Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Twierdzenia skarżących dotyczące przysługiwania im w niniejszym postępowaniu uprawnień do występowania w charakterze strony – w rozumieniu art. 28 kpa - nie zostały udokumentowane. Nieruchomość, której dotyczy postępowanie podziałowe stanowi własność Gminy R. Jak zasadnie podniesiono w zaskarżonej decyzji stronami postępowania podziałowego są: właściciele, współwłaściciele albo użytkownik wieczysty lub współużytkownicy wieczyści nieruchomości. W. i R. O. nie posiadają żadnego tytułu prawnego do przedmiotowej nieruchomości. Umowa kupna – sprzedaży z dnia [...] czerwca 1994 r. pomiędzy J.T. jako osobą władającą gruntem Państwowego Funduszu Ziemi położonym w [...] przy ul. [...], oznaczonym jako nieruchomość [...] a małżonkami O. nie została zawarta w przepisanej przez kodeks cywilny formie aktu notarialnego, a "sprzedający" nie był właścicielem tej nieruchomości. Również twierdzenia skarżących powołujących się na przymiot strony mający wynikać z art. 231 § 1 kodeksu cywilnego zostały słusznie pominięte. Organy administracji publicznej, podobnie jak sąd orzekający w sprawie niniejszej, nie były uprawnione do oceny czy małżonkowie O. spełniają przesłanki określone w powołanym przepisie. Skoro zaś roszczenie, o którym mowa w art. 231 § 1 kc, nie zostało w przewidzianym przez przepisy trybie zgłoszone, to za bezskuteczne uznane być musiało żądanie uznania interesu prawnego zainteresowanych w postępowaniu podziałowym oparte o tenże przepis. W konsekwencji powyższego podzielić należało stanowisko, że W. i R.O. nie mają w sprawie o podział przedmiotowej nieruchomości interesu prawnego w rozumieniu art. 28 kpa, a jedynie interes faktyczny, jako posiadacze tej nieruchomości. Skoro Wójt Gminy R. mimo braku materialnoprawnych podstaw do uznania W. i R.O. za stronę prowadzonego z urzędu postępowania podziałowego przekazał do ich wiadomości decyzję z dnia [...] grudnia 2003 r., działaniem tym faktycznie potraktował ich jak strony postępowania podziałowego. Dlatego też postępowanie odwoławcze wywołane wniesionym przez skarżących odwołaniem musiało ulec umorzeniu, skoro W. i R.O. nie są stronami postępowania w zrozumieniu art. 28 kpa. Z tych względów na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzeczono jak w sentencji wyroku.