VI SA/Wa 24/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Stanisław Gronowski Sędziowie : Sędzia WSA Magdalena Bosakirska (spr.) Sędzia WSA Andrzej Czarnecki Protokolant: Łukasz Poprawski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 listopada 2005 r. sprawy ze skargi "P." GmbH B., Niemcy na decyzję Urzędu Patentowego RP z dnia [...] listopada 2004r. [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zgłoszenia patentowego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję z dnia [...] marca 2004r.; 2. stwierdza nieważność postanowienia Urzędu Patentowego RP z dnia [...] stycznia 2004r. nr [...]; 3. zasądza od Urzędu Patentowego RP na rzecz skarżącego "P." GmbH B. Niemcy kwotę 1615,00 (jeden tysiąc sześćset piętnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania; 4. stwierdza, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu Dnia [...] lipca 1998 r. niemiecka firma "P." GmbH, zwana dalej Zgłaszającym złożyła do Urzędu Patentowego RP podanie z wnioskiem o udzielenie patentu na wynalazek pt. "[...]". Zgłoszenie zostało oznaczone kolejnym numerem P [...]. Do wniosku dołączono m.in. 10 zastrzeżeń patentowych, opis i skrót opisu. W toku badania merytorycznego Urząd Patentowy RP powołując się na art.46 ust. 1 ustawy z dnia 30 czerwca 2000r. Prawo własności przemysłowej /Dz.U. nr 119 z 2003r. poz.1117/ dalej zwanej p.w.p. postanowieniem z dnia [...] stycznia 2004r. nr [...] wezwał Zgłaszającego do wprowadzenia poprawek i uzupełnień w dokumentacji zgłoszenia. Wskazał, że wynalazek w kategorii sposobu powinien być określony przez kolejne czynności, środki techniczne do ich wykonania i rezultat końcowy. Zakwestionował określenia użyte dla opisu czynności, uznał, że nie są określone środki techniczne ani rezultat końcowy postępowania. Uznał, że część nieznamienna zastrzeżenia patentowego niezależnego nie odzwierciedla stanu techniki podanego w części opisowej zgłoszenia. Wskazał co według przepisów prawa powinna zawierać część nieznamienna i znamienna zastrzeżeń patentowych. Podniósł też, że tytuł wynalazku nie określa wystarczająco jego przedmiotu i zasugerował zamieszczenie w tytule dodatkowego sformułowania. Wskazał, że fragment opisu wynalazku dotyczący objaśniania figur rysunku powinien mieć wskazaną przez Urząd formę. Zobowiązał do złożenia przeredagowanego opisu wynalazku i zastrzeżeń patentowych z uwzględnieniem przepisów i praktyki Urzędu w terminie dwóch miesięcy. Poinformował, że w przypadku niezastosowania się do postanowienia Urzędu w wyznaczonym terminie postępowanie zostanie umorzone i pouczył, że postanowienie można zaskarżyć do Izby Odwoławczej Urzędu Patentowego w terminie jednego miesiąca od dnia doręczenia. Zgłaszający nie zaskarżył powyższego postanowienia. Przed upływem wyznaczonego terminu dwóch miesięcy nadesłał do Urzędu przeredagowane zastrzeżenia patentowe. W piśmie przewodnim do przeredagowanych zastrzeżeń Zgłaszający przedstawił pewną polemikę z żądaniami Urzędu zawartymi w postanowieniu z [...] stycznia 2004r., a ponadto wyjaśnił, że opis patentowy dostosuje do uzgodnionych zastrzeżeń patentowych. Wskazał też, że na zgłoszenie został udzielony patent [...] i patent rosyjski nr [...]. Przeredagowanego opisu patentowego nie nadesłał. Decyzją z dnia [...] marca 2004r. nr [...] Urząd Patentowy działając na podstawie art.46 ust.1 p.w.p. umorzył postępowanie w sprawie zgłoszenia patentowego. W uzasadnieniu decyzji wskazał, że zobowiązał Zgłaszającego do wprowadzenia w dokumentacji zgłoszenia poprawek i uzupełnień oraz do złożenia opisu wynalazku i zastrzeżeń patentowych z uwzględnieniem uwag Urzędu, zaś Zgłaszający nadesłał tylko przeredagowane zastrzeżenia oraz polemikę z wymaganiami Urzędu, lecz nie nadesłał przeredagowanego opisu. Urząd zaznaczył, że Zgłaszający, choć nie zaskarżył postanowienia Urzędu z dnia [...] stycznia 2004r. to nie zastosował się do zawartych w nim wymogów Urzędu. W tej sytuacji Urząd uznał, że nieekonomiczne jest wysyłanie następnego postanowienia dotyczącego tych samych nieprawidłowości redakcyjnych. Pełnomocnik Zgłaszającego złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy i wskazał, że nadesłał poprawione zastrzeżenia patentowe i uwzględnił w nich wszystkie uwagi i pouczenia Urzędu, mimo że niektóre uważał za niesłuszne, czemu dał wyraz w piśmie przewodnim. Wyjaśnił, że w swojej 20 letniej praktyce opis patentowy poprawiał zawsze tylko jeden raz, po uzgodnieniu z Urzędem treści zastrzeżeń patentowych, aby nie obciążać zgłaszającego dodatkowymi kosztami. Zarzucił, że Urząd w ogóle nie przeanalizował merytorycznie nadesłanych poprawionych zastrzeżeń patentowych. Decyzją z dnia [...] listopada 2004r. powołując się na art.243 ust.4 i 245 ust. 1 p.w.p. Urząd Patentowy utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wskazał, że Zgłaszający nie wykonał w terminie czynności przeredagowania opisu patentowego i to stało się przyczyną umorzenia postępowania. Wskazał też, że Zgłaszający nie dokonał czynności również po terminie ani nie wykazał, że uchybił wyznaczonemu terminowi bez swojej winy, zatem Urząd nie może skorzystać z możliwości przewidzianej art.243 ust.4 p.w.p. i uchylić zaskarżonej decyzji. Zgłaszający złożył skargę na powyższe decyzje do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnosząc o ich uchylenie. Zarzucał rażące naruszenie art.244 p.w.p. oraz art.77 § 1 KPA i art. 105 KPA. W uzasadnieniu skargi wskazał, że w swoim wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy w ogóle nie wnosił o przywrócenie terminu do dokonania czynności w trybie art.243 ust.4 p.w.p., tylko zarzucał naruszenie art.244 p.w.p. przez nie rozpoznanie sprawy merytorycznie i dlatego wnosił o uchylenie decyzji. Urząd mając poprawione zastrzeżenia patentowe i niepoprawiony opis patentowy oraz mając inne materiały był zobowiązany do sprawdzenia ustawowych warunków do uzyskania patentu z art.46 p.w.p. i rozpatrzenia otrzymanego materiału zgodnie z art.77 § 1 KPA. Wskazał, że opis patentowy musi być dostosowany do zastrzeżeń i dlatego wykonanie poprawek do opisu powinno nastąpić po uzgodnieniu z Urzędem treści zastrzeżeń patentowych. Podniósł, że taka była dotychczasowa praktyka Urzędu. Podniósł, że ani Europejski Urząd Patentowy, ani inne urzędy krajowe państw członkowskich nie stawiają wymogów takich jak Urząd Patentowy RP, a będący przedmiotem sprawy wynalazek został zgłoszony w trybie PCT i Urząd powinien przestrzegać postanowień Układu i Regulaminu PCT. Wskazał, że tylko zupełny brak odpowiedzi na wezwanie Urzędu mógłby być podstawą umorzenia postępowania i na tę okoliczność powołał orzeczenia Komisji Odwoławczej i Sądu Najwyższego wydane na gruncie art. 29 ustawy o wynalazczości. W odpowiedzi na skargę Urząd Patentowy wnosił o jej oddalenie. Wskazał, że wobec braku wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności złożenia poprawionego opisu patentowego decyzja nie mogła być uchylona. Art.105 KPA nie ma zastosowania w sprawie, bowiem art.46 ust.1 p.w.p. reguluje kwestie umorzenia w sposób szczególny. Zgłaszający nie uwzględnił wszystkich zaleceń Urzędu, zatem patent nie mógł być udzielony, mimo że Urząd rozpatrzył cały materiał dowodowy zgodnie z wymogami art.77 § 1 KPA. Zgłaszający nie zaskarżył postanowienia z [...] stycznia 2004r., zatem powinien wykonać wszystkie zawarte w nim zalecenia. Zgodnie z PCT poprawianie zastrzeżeń, opisu i rysunków odbywa się według wymogów prawa krajowego wybranego państwa. Powołane w skardze orzeczenia dotyczyły stanu prawnego na gruncie art.29 ustawy z dnia 19 października 1972r. o wynalazczości /Dz. U. nr 26 z 1993r. poz. 117/, która w sprawie niniejszej, gdy chodzi o procedurę, nie ma zastosowania. W obecnym stanie prawnym nadesłanie pisma, które nie stanowi wykonania postanowienia nie wstrzymuje wydania decyzji o umorzeniu postępowania. Na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie ekspert Urzędu Patentowego wyjaśnił, że w chwili obecnej Urząd zmienił swoją praktykę i działając w trybie art. 46 p.w.p. nie wydaje już postanowień tylko wezwania, które są niezaskarżalne. Ich zasadność badana jest dopiero w toku postępowania odwoławczego od decyzji o umorzeniu postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżony akt administracyjny z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (vide: art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.- dalej zwana p.p.s.a.). W ocenie Sądu analizowana pod tym kątem skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem decyzja Urzędu Patentowego RP z dnia [...] listopada 2004r., oraz utrzymana nią w mocy decyzja tego organu z dnia [...] marca 2004 r., a także postanowienie z [...] stycznia 2004r. naruszają prawo. Na wstępie wskazać trzeba, że zgodnie z art.316 ust.4 p.w.p. postępowanie związane ze zgłoszeniem wynalazku toczy się od dnia wejścia w życie tej ustawy według jej przepisów. Oznacza to, że w sprawie niniejszej stosuje się przepisy procesowe p.w.p. Ustawa p.w.p., odmiennie niż poprzedzająca ją ustawa prawo wynalazcze, zawiera dwa przepisy regulujące różne sytuacje związane z różnymi brakami zgłoszenia. Art. 42 p.w.p. upoważnia Urząd Patentowy, który stwierdzi braki i istotne usterki zgłoszenia do wydania postanowienia wzywającego do uzupełnienia zgłoszenia lub usunięcia w wyznaczonym terminie braków i istotnych usterek pod rygorem umorzenia postępowania. Art. 46 p.w.p. stanowi, że Urząd w uzasadnionych przypadkach sprawdzając, czy spełnione zostały ustawowe warunki wymagane do uzyskania patentu, może wezwać zgłaszającego do nadesłania w wyznaczonym terminie dokumentów i wyjaśnień oraz do wprowadzenia określonych poprawek i uzupełnień w dokumentacji zgłoszenia pod rygorem umorzenia postępowania. Oba przepisy regulują odmienne sytuacje na innych etapach postępowania i dlatego zawierają odmienne uregulowania proceduralne. Do usunięcia braków objętych art.42 p.w.p. Urząd wzywa postanowieniem. Postanowienie to, jak wszystkie postanowienia wydawane przez Urząd Patentowy, zgodnie z art.244 ust.3 p.w.p. jest zaskarżalne. W toku tzw. badania pełnego zgłoszenia patentowego, działając w trybie art.46 p.w.p., Urząd może wezwać zgłaszającego do nadesłania żądanych materiałów i poczynienia poprawek i uzupełnień. Dla wezwania tego art.46 p.w.p. nie statuuje formy postanowienia. Należy zauważyć, że ustawa p.w.p. w licznych przepisach wyraźnie wskazuje, które działania Urzędu mają formę postanowień a które decyzji, stanowiąc jednocześnie w art.244 ust.3 p.w.p., że wszystkie postanowienia są zaskarżalne. Brak podstaw do przyjęcia, że również w przypadkach, gdy ustawa nic nie mówi o formie działania, Urząd działa w formie postanowień. Wniosek taki jest nieuprawniony szczególnie w świetle faktu, że wszystkie postanowienia wydawane na gruncie p.w.p. są zaskarżalne. Należy więc uznać, że art. 252 p.w.p., przewidujący w sprawach nieuregulowanych odpowiednie stosowanie KPA, nie upoważnia Urzędu Patentowego do wydawania postanowień w zakresie przewidzianym art.123 KPA, a więc szerszym niż to przewiduje p.w.p. Zatem gdy ustawa p.w.p. nie przewiduje wprost wydania postanowienia, Urząd go nie wydaje i nie upoważnia go do tego odpowiednie zastosowanie przepisów KPA, przewidziane art.252 p.w.p. Zważywszy powyższe należy przyjąć, że wezwanie z art.46 ust.1 p.w.p. nie ma formy postanowienia. Jest to zatem niezaskarżalna czynność materialno-techniczna Urzędu, której prawidłowość może zostać skontrolowana dopiero w toku kontroli prawidłowości decyzji kończącej postępowanie, także decyzji o umorzeniu postępowania. Jest to rozwiązanie odmienne niż dawne rozwiązanie wynikające z art.29 ustawy o wynalazczości, który to przepis wyraźnie wskazywał, że Urząd może wydawać zaskarżalne zażaleniem postanowienia wzywające zgłaszającego do uzupełniania zgłoszenia lub usunięcia braków. W sprawie niniejszej Urząd powołując się na art.46 ust.1 p.w.p. wydał postanowienie z [...] stycznia 2004r. i pouczył o jego zaskarżalności. W świetle przedstawionych wyżej wywodów Urząd działając w trybie art.46 p.w.p. wezwał do wprowadzenia poprawek w zgłoszeniu w formie postanowienia bez podstawy prawnej, uzasadniało to stwierdzenie przez Sąd nieważności tego postanowienia /art.135 w związku ze 145 par.1 p. p.p.s.a. i art.156 par.1 pkt2 KPA/. Wskazany błąd proceduralny wywołał kolejne wadliwości postępowania. Urząd uznał, że skoro jego żądania zawarte w postanowieniu z [...] stycznia 2004r. nie zostały zaskarżone, to są prawomocne i ich zasadność nie może już podlegać badaniu w toku rozpatrywania odwołania od decyzji o umorzeniu postępowania. Tymczasem prawidłowość i zasadność wezwania skierowanego do zgłaszającego w trybie art.46 ust.1 p.w.p. oraz poprawność i terminowość jego wykonania przez zgłaszającego organ ocenia właśnie rozpatrując środek zaskarżenia od decyzji o umorzeniu postępowania. W sprawie niniejszej, w istocie rzeczy, wezwanie z dnia [...] stycznia 2004r. nie zostało w ogóle skontrolowane w toku instancji, gdyż najpierw nie zostało zaskarżone /a uznać trzeba, że było niezaskarżalne/, zaś później, w postępowaniu odwoławczym od decyzji o umorzeniu, organ uznał, że właściwy moment do zaskarżenia już minął i kwestia zasadności wezwania i prawidłowości jego wykonania nie może być badana. W decyzji o umorzeniu postępowania Urząd nie rozważył więc w ogóle merytorycznej zasadności zarzutów skarżącego, co do niecelowości jednoczesnego przeredagowania zastrzeżeń i opisu patentowego, nie rozpatrzył też w ogóle merytorycznie zgłoszenia patentowego. Działając w taki sposób Urząd naruszył art.77 § 1 KPA, gdyż nie rozpatrzył całego materiału dowodowego, a naruszenia te miały miejsce w postępowaniach obu instancji i miały wpływ na wynik sprawy, zatem zasadne jest uchylenie obu decyzji. Reasumując, wezwanie Urzędu Patentowego dokonane w trybie art.46 ust.1 p.w.p. do nadesłania przez zgłaszającego w wyznaczonym terminie, pod rygorem umorzenia postępowania, dokumentów i wyjaśnień dotyczących tego zgłoszenia oraz do wprowadzenia określonych poprawek lub uzupełnień w dokumentacji zgłoszenia, a także do nadesłania rysunków, które nie są niezbędne do zrozumienia wynalazku, jeżeli jest to potrzebne do należytego przedstawienia wynalazku lub konieczne z innych względów – nie ma formy postanowienia, a zatem w świetle art.244 ust.1 i ust.3 p.w.p. nie podlega zaskarżeniu w trybie ponownego rozpatrzenia sprawy. Zaskarżając wnioskiem o ponowne rozpatrzenie decyzję umarzającą postępowanie z powodu niewykonania wezwania, o którym mowa w art.46 ust.1 p.w.p. zgłaszający może skutecznie podważyć skuteczność takiego wezwania. Wskazać również należy, że do postępowania przed Urzędem Patentowym, z mocy art. 252 p.w.p. stosuje się zasady ogólne zawarte w Rozdziale 2 KPA, w tym zasadę z art.9 KPA zobowiązującą organ do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków. W ocenie Sądu w świetle tego przepisu w razie częściowego wykonania przez zgłaszającego wezwania z art. 46 ust.1 p.w.p. i wyjaśnienia przyczyn niewykonania tego wezwania w całości oraz zadeklarowania momentu, w którym wezwanie zostanie do końca wykonane, umorzenie postępowania bez żadnych dalszych czynności organu jest niewłaściwe. Przewidziany art.46 ust.1 p.w.p. rygor umorzenia postępowania ma dyscyplinować zgłaszającego, jednak nie może być interpretowany w taki sposób, że niedopełnienie wezwania w jakiejkolwiek części uprawnia organ do natychmiastowego umorzenia postępowania. Wskazać należy, że na gruncie art.29 ustawy z dnia 19 października 1972r. o wynalazczości Komisja Odwoławcza wyjaśniła, że jedynie brak merytorycznej odpowiedzi na postanowienie wydane w trybie art.29 ust.1 może być traktowany jako niewykonanie postanowienia uzasadniające umorzenie postępowania /orzeczenie z dnia [...] października 1995r. Odw. [...]. Zważywszy powyższe działając na podstawie art. 145 § 1 p.1, lit.c i 145 § 1 p.2 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania orzekł na podstawie art. 200 i 205 § 1 p.p.s.a w związku z § 2 ust.2 i § 12 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 2 grudnia 2003r. w sprawie opłat za czynności rzeczników patentowych /Dz.U. nr 212,poz.2076/ i zasądził: kwotę 1000 zł tytułem zwrotu uiszczonego wpisu sądowego oraz kwotę 600 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego przez rzecznika patentowego oraz kwotę 15 zł tytułem zwrotu opłaty skarbowej od pełnomocnictwa. O niewykonywaniu uchylonych decyzji Sąd orzekł w trybie art.152 p.p.s.a.