II SA/Wa 1392/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA - Adam Lipiński Asesor WSA - Przemysław Szustakiewicz Asesor WSA - Janusz Walawski (spr.) Protokolant: - Małgorzata Płodzicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 listopada 2005 r. sprawy ze skargi Z. P. na decyzję Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej z dnia [...] czerwca 2005 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania - oddala skargę - Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Gdańsku w dniu 5 września 2002 r., po rozpoznaniu skargi Z.P. na bezczynność Wojskowej Komisji Lekarskiej [...] w G. w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji wydał wyrok, którym: 1) nakazał Wojskowej Komisji Lekarskiej [...] w G. wydanie orzeczenia w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] listopada 1984 r. nr [...] i z dnia [...] listopada 1984 r. nr [...] wydanych przez Wojskową Komisję [...] w G. i to w terminie 30 dni od daty doręczenia – zwrotu akt sprawy, 2) zasądził od Wojskowej Komisji Lekarskiej [...] w G. na rzecz Z.P. 5 zł (pięć) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu sprawy ze skargi Z.P. na decyzję Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej z dnia [...] lutego 2003 r. nr [...] w przedmiocie ograniczenia zdolności do czynnej służby wojskowej w dniu 23 marca 2004 r. wydał wyrok o sygn. akt I SA 649/03, którym: 1) stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Wojskowej Komisji Lekarskiej [...] nr [...] z dnia [...] grudnia 2002 r., 2) stwierdził, że decyzje wymienione w pkt 1 nie mogą być wykonane. W uzasadnieniu wyroku Sąd podał m.in., że Wojskowa Komisja Lekarska [...], jak również Centralna Komisja Lekarska, działając w trybie odwoławczym naruszyły przepisy prawa, albowiem w jednej decyzji zostały połączone dwa tryby postępowania nadzwyczajnego, a mianowicie postępowanie w sprawie wznowienia postępowania i postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności. Oba postępowania muszą stanowić odrębne sprawy administracyjne w znaczeniu procesowym. Połączenie obu trybów postępowania w jednej sprawie stanowi rażące naruszenie zasad postępowania a mianowicie, naruszenie zasady praworządności (art. 6 kpa), zasady trwałości decyzji administracyjnej (art. 16 §1 kpa), art. 145 kpa, art. 156 § 1 kpa i art. 157 kpa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Od powyższego wyroku Z.P. złożył skargę kasacyjną, którą Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 22 marca 2005 r. sygn. akt OSK 1312/04 oddalił. Wojskowa Komisja Lekarska [...] w dniu [...] kwietnia 2005 r. działając na podstawie art. 105 § kpa, po rozpatrzeniu wniosku Z.P. z dnia 22 lipca 1997 r. o stwierdzenie nieważności orzeczeń Wojskowej Komisji [...] nr [...] z dnia [...] listopada 1984 r. oraz [...] z dnia [...] listopada 1984 r. wydała decyzję o umorzeniu postępowania. W uzasadnieniu decyzji organ podał m.in., że kwestionowane orzeczenia Wojskowej Komisji [...] zostały wydane w 1984 r. Obowiązujący w tym okresie art. 3 § 2 pkt 2 kpa wyłączał stosowanie przepisów tej ustawy w sprawach należących do właściwości organów administracji wojskowej. Z tego powodu nie można obecnie badać zgodności kwestionowanych orzeczeń z zasadami określonymi w kpa i z tej przyczyny postępowanie należało umorzyć jako bezprzedmiotowe. Z.P. od powyższej decyzji złożył odwołanie, w którym podniósł, że nie cofnął wniosku o stwierdzenie nieważności kwestionowanych orzeczeń lekarskich, tak więc nadal istnieje przedmiot sporu, a zatem i przedmiot postępowania administracyjnego, które nie mogło stać się bezprzedmiotowe. Centralna Wojskowa Komisja Lekarska, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa w zw. z art. 105 § 1 kpa, w dniu [...] czerwca 2005 r. wydała decyzję nr [...], którą utrzymała w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podzielił stanowisko przedstawione w uzasadnieniu decyzji organu pierwszej instancji. Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi złożonej przez Z.P. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której zarzucił, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem Konstytucji RP oraz zasad określonych w kodeksie postępowania administracyjnego. Wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji organu pierwszej instancji. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to w dacie jej wydania. W świetle określonych w tym przepisie kryteriów skarga nie zasługuje na uwzględnienie i podlega oddaleniu. Zgodnie z art. 105 § 1 kpa, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego oznacza, że brak jest któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, a wobec tego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Przesłanka umorzenia postępowania może istnieć jeszcze przed wszczęciem postępowania, co zostanie ujawnione dopiero w toczącym się postępowaniu. W tym miejscu nadmienić należy, że taka sytuacja zaistniała w rozpoznawanej sprawie. Przesłanka bezprzedmiotowości może powstać także w czasie prowadzenia postępowania, a więc w sprawie, która już zawisła przed organem administracji publicznej. Przesłanka umorzenia postępowania może wystąpić w postępowaniu prowadzonym w trybie zwykłym, albo prowadzonym w trybie nadzwyczajnym, co miało miejsce w niniejszej sprawie. W orzecznictwie utrwalony jest pogląd, że przesłanka bezprzedmiotowości występuje, gdy brak jest podstaw prawnych do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy co do jej istoty. Jest to orzeczenie formalne, kończące postępowanie bez jego merytorycznego rozstrzygnięcia. Bezprzedmiotowość może wynikać z przyczyn podmiotowych lub przedmiotowych. Na dzień wydanych przez Wojskową Komisję [...] orzeczeń, których stwierdzenia nieważności domagał się skarżący, obowiązywał art. 194 § 1 pkt 8 kpa, zgodnie z którym przepisów kodeksu nie stosuje się do postępowania przed organami administracji wojskowej w sprawach unormowanych w przepisach szczególnych. Tak więc poza sporem jest, że wówczas obowiązujące przepisy kpa wyłączyły stosowanie jego przepisów do komisji lekarskich, które były i są nadal organami administracji wojskowej. Oznacza to m.in., że wydane przez komisje orzeczenia nie były decyzjami administracyjnymi i nie miały do nich zastosowania przepisy kpa. Prowadząc postępowanie w sprawie z wniosku skarżącego, organ zobowiązany był do wydania rozstrzygnięcia na gruncie obecnie obowiązujących przepisów, co też uczynił wydając zaskarżoną decyzję. Należy jednak zwrócić uwagę na treść art. 157 § 3 kpa, który stanowi, że odmowa wszczęcia postępowania w sprawie nieważności decyzji następuje w drodze decyzji. W komentarzu do kpa (M. Jaśkowska, A. Wróbel, wyd. II str. 991-992) jego autorzy wyrazili pogląd, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności rozpoczęte na żądanie strony składa się z dwóch etapów. Pierwszy z nich dotyczy kwestii wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności, drugi zaś postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności. Datę wszczęcia pierwszego z nich ustala się według art. 61 § 3 i 4 kpa. Natomiast drugie rozpoczyna się z momentem wydania postanowienia o wszczęciu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. W przypadku postępowania w sprawie nieważności decyzji, wszczętego na żądanie strony lub z urzędu (art. 157 § 2 kpa), nie ma zastosowania ogólna reguła wyrażona w art. 61 § 3 kpa. Zgodnie z art. 157 § 3 kpa wszczęcie postępowania wymaga uprzedniej kontroli ze strony organu administracji, czy zachodzą przesłanki formalnoprawne warunkujące jego dopuszczalność. W rozpoznawanej sprawie organ dokonał kontroli zarówno w zakresie podmiotowym jak i przedmiotowym uznając, że żądanie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności pochodzi od strony w rozumieniu art. 28 kpa, jednakże zakres jej żądania dotyczył stwierdzenia nieważności orzeczenia komisji lekarskiej, które w świetle wówczas obowiązujących przepisów nie było decyzją administracyjną. W związku z tym organ uznał, że wobec braku przedmiotu sprawy postępowanie z mocy art. 105 § 1 kpa należy umorzyć. Wobec takiego rozstrzygnięcia organu zadaniem Sądu było stwierdzenie, czy w sprawie należało wydać decyzję o umorzeniu postępowania, czy też wydać decyzję na podstawie art. 157 § 3 kpa i odmówić wszczęcia postępowania w sprawie nieważności decyzji. Zaznaczyć jednak należy, że w tego typu sprawach brak jest jednolitego stanowiska w orzecznictwie sądów administracyjnych. W postępowaniu prowadzonym w trybie nadzoru o stwierdzenie nieważności decyzji, organ administracji publicznej jest zobowiązany rozpatrzyć sprawę w granicach określonych w art. 156 § 1 kpa. Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest samodzielnym postępowaniem administracyjnym, którego istotą jest jedynie ustalenie, czy dana decyzja jest dotknięta jedną z wad wymienionych w tym przepisie. Skarżący żądał stwierdzenia nieważności orzeczenia komisji lekarskiej, które nie było decyzją administracyjną. Zdaniem Sądu organ zasadnie uznał, że skoro przedmiotowe orzeczenie komisji lekarskiej nie jest decyzją administracyjną, to nie może być dotknięte przesłanką nieważności. W związku z powyższym Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja prawa nie narusza, a podniesione przez skarżącego zarzuty nie mogły zostać uwzględnione. Z przytoczonych powodów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), skargę oddalił.