III SA/Gd 266/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Arkadiusz Despot-Mładanowicz, Sędziowie WSA Elżbieta Kowalik-Grzanka (spr.), WSA Felicja Kajut,, Protokolant Wioleta Gładczuk, po rozpoznaniu w dniu 10 listopada 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi P. D. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego [...] z dnia 6 kwietnia 2005 r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego [...] z dnia 23 lutego 2005 r. nr [...]. Decyzją z dnia 23 lutego 2005 r. nr [...] Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny [...], na podstawie art. 104 § 1 i 2 k.p.a., art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (t.j. Dz. U. z 1998 r., Nr 90, poz. 575 ze zm.) oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115) nie stwierdził u P. D. choroby zawodowej – choroby skóry, wymienionej pod pozycją 18 w wykazie stanowiącym załącznik do przedmiotowego rozporządzenia. W uzasadnieniu w/w decyzji organ I instancji wskazał, iż orzeczeniem lekarskim nr [...] z dnia 9 września 2004 r., wydanym przez Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w G. nie rozpoznano u P. D. choroby zawodowej z uwagi na okoliczność, iż konsultacyjne badanie dermatologiczne oraz wykonane testy płatkowe zawodowe nie wykazały alergii na czynniki zawodowe; co istotne zmiany dystroficzne paznokci palców nie figurują w wykazie chorób zawodowych. Jak dalej podał organ I instancji, przedmiotowe orzeczenie zostało podtrzymane przez Instytut Medycyny Pracy w Łodzi; analiza narażenia zawodowego, charakteru pracy badanego, obrazu klinicznego choroby oraz wyniki wykonanych badań nie dały podstaw do rozpoznania zawodowej etiologii choroby paznokci. W odwołaniu od powyższej decyzji P. D. wskazał, iż choroba paznokci spowodowana była m.in. pracą w Fabryce Opakowań [...] w warunkach szczególnych, tj. przy wykorzystaniu olejów, smarów, parafiny i lateksu. Nadto do obecnego stanu paznokci przyczyniła się praca za granicą, m.in. na budowie w Czechosłowacji w latach 1988 – 1990 oraz w Bułgarii. Odwołujący podniósł nadto, iż z uwagi na swoją chorobę leczy się w Akademii Medycznej – Klinice Dermatologii [...]. Decyzją nr [...] z dnia 6 kwietnia 2005 r. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny [...] na podstawie art. 5 pkt 4a ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz § 8 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu w/w decyzji organ odwoławczy wskazał, iż w świetle orzeczeń lekarskich uprawnionych jednostek brak było podstaw do stwierdzenia u odwołującego choroby zawodowej, gdyż ujawnione zmiany dystroficzne paznokci w przedmiotowym wykazie nie figurują; jak podał dalej organ II instancji wykonane u pacjenta testy płatkowe nie wykazały alergii na czynniki zawodowe. W tym stanie rzeczy żadna z instytucji upoważnionych do rozpoznawania chorób zawodowych nie znalazła związku przyczynowego pomiędzy ujawnionymi zmianami a wykonywaną przez odwołującego pracą. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku P. D. zakwestionował decyzję wydaną przez Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego [...], wskazując, iż w ciągu pracy zawodowej wielokrotnie narażony był na bezpośredni kontakt ze smarami, olejami oraz innymi czynnikami szkodliwymi dla zdrowia skóry rąk i paznokci. Skarżący przedstawił nadto przebieg swojej kariery zawodowej, podnosząc, iż pracował jako monter rurociągów, monter c.o., konserwator, hydraulik, palacz oraz osoba obsługująca sprężarki; niezależnie od pracy w kraju podejmował również zatrudnienie za granicą, m.in. w NRD, Węgrzech i Bułgarii. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację wywiedzioną w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Postępowanie przed sądami administracyjnymi prowadzone jest zaś na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). W myśl art. 134 § 1 w/w aktu normatywnego sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga zasługuje na uwzględnienie. W myśl przepisu art. 1 ustawy z dnia 25.07.2002 r.( Dz.U nr 153 poz.1269) Prawo o ustroju sądów administracyjnych, sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej (...) pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej ( § 2 ust.1). Kontrola legalności zaskarżonych decyzji obejmuje ocenę prawidłowości zastosowania przepisów prawa i ich wykładni przez organy administracji publicznej. Zgodnie z art. 134§ 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Stosownie do postanowień § 2 rozporządzenia RADY MINISTRÓW z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach(Dz. U. z dnia 19 sierpnia 2002 r.) przy zgłaszaniu podejrzenia, rozpoznawaniu i stwierdzaniu chorób zawodowych uwzględnia się choroby ujęte w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanymi dalej "narażeniem zawodowym". Zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej oraz jej rozpoznanie może nastąpić u pracownika lub byłego pracownika, zwanego dalej "pracownikiem", w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym lub po zakończeniu pracy w takim narażeniu, nie później jednak niż w okresie, który został określony w wykazie chorób zawodowych. Ocenę narażenia zawodowego sporządza się na formularzu określonym w przepisach w sprawie sposobu dokumentowania chorób zawodowych i skutków tych chorób, przy wykorzystaniu dokumentacji gromadzonej na podstawie odrębnych przepisów przez pracodawców i jednostki organizacyjne Państwowej Inspekcji Sanitarnej, a także, jeśli postępowanie dotyczy aktualnego zatrudnienia, na podstawie oceny przeprowadzonej bezpośrednio u pracodawcy. Zgodnie zaś z § 6. 1. lekarz, o którym mowa w § 5 ust. 1, wydaje orzeczenie lekarskie o rozpoznaniu choroby zawodowej lub o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego. Pracownik, który nie zgadza się z treścią orzeczenia lekarskiego o rozpoznaniu choroby zawodowej lub o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej, może wystąpić z wnioskiem o przeprowadzenie ponownego badania przez jednostkę orzeczniczą II stopnia. Wniosek o ponowne badanie składa się w terminie 14 dni od dnia otrzymania orzeczenia lekarskiego za pośrednictwem jednostki orzeczniczej I stopnia, zatrudniającej lekarza, gdy wydał orzeczenie( §7.1 rozporządzenia) Jak wynika z akt sprawy organ I instancji wydając decyzję o niestwierdzeniu choroby zawodowej u skarżącego oparł się na orzeczeniach lekarskich Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w G. nr [...] z dnia 09.09.2004r. i Instytutu Medycyny Pracy w Łodzi nr [...] oraz karcie oceny narażenia zawodowego z dnia 22.02.2005r. Z orzeczenia jednostki I stopnia badanie konsultacyjne dermatologiczne oraz wykonane testy płatkowe zawodowe nie wykazały u skarżącego alergii na czynniki zawodowe zaś stwierdzone schorzenie paznokci nie jest chorobą zawodową wymienioną w rozporządzeniu. Z orzeczenia jednostki II stopnia wynika, że nie stwierdzono u P. D. zmian o charakterze wyprysku kontaktowego a jedynie zmiany w zakresie płytek paznokciowych rąk charakterystycznych dla drożdżycy. W wykonanym szerokim zestawie testów naskórkowych z alergenami zawodowymi stwierdzono dodatni wynik jedynie z parafenylenodiaminą. Stwierdzić należy, iż opinie jednostek I i II stopnia nie są zbieżne i jednoznaczne. W tej sytuacji rzeczą organów było wyjaśnienie rozbieżności. Orzeczenia lekarskie bowiem w sprawie choroby zawodowej mają walor opinii biegłych w rozumieniu art.84§1 kpa. Muszą zatem być sporządzone w sposób zrozumiały zarówno dla organu jak i stron a także dla Sądu, który dokonuje oceny legalności decyzji. Winny być wszechstronnie uzasadnione i wyjaśniać wątpliwości w sposób przekonujący. Tymczasem w omawianej sprawie uzasadnienie obydwu orzeczeń jest niezwykle lakoniczne. Badania w Instytucie Medycyny Pracy w Łodzi wykazały odczyn alergiczny na jeden z alergenów zawodowych, uzasadnienie natomiast orzeczenia nie odnosi się do tego wyniku poprzestając na ogólnych wnioskach. Tym samym uniemożliwiając Sądowi dokonanie rzetelnej oceny opinii stanowiącej podstawę rozstrzygnięcia. Podkreślić należy, że w świetle obowiązujących przepisów organ administracji bez opinii uprawnionych jednostek orzeczniczych nie może dokonać we własnym zakresie rozpoznania choroby i ustalenia, czy rozpoznane schorzenie mieści się w wykazie chorób zawodowych. Nie oznacza to jednak zwolnienia organu orzekającego od obowiązku dokonania oceny opinii biegłego w granicach wskazanych w art.80 kpa. Utrwalone orzecznictwo NSA zwraca uwagę, że organ nie może oprzeć rozstrzygnięcia na opinii lekarskiej lakonicznej nie zawierającej przekonywującego uzasadnienia (por. wyroki NSA z 15.03.1994r.SA/Wr 147/94;18.08.1998r.ISA 823/98;05.11.1998r.ISA 1200/98;z 15.06.1999r.IV SA 1061/97). I tak stwierdzone zmiany w zakresie płytek paznokciowych rąk charakterystyczne dla drożdżycy, w uzasadnieniu orzeczenia lekarskiego nie są w żaden sposób omówione. Tak więc na podstawie opinii nie sposób ocenić z jakich przyczyn schorzenie to nie stanowi np. choroby skóry o jakim mowa w art.18 pkt 4 rozporządzenia. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy rzeczą organu będzie uzupełnienie opinii przez zobowiązanie biegłych do szczegółowego wyjaśnienia - z jakich przyczyn stwierdzony u skarżącego dodatni wynik z parafenylenodiaminą w wykonanym teście naskórkowym z alergenami zawodowymi nie dał podstaw do rozpoznania zawodowej etiologii choroby paznokci a także czy stwierdzone w opinii zmiany w zakresie płytek paznokciowych rąk charakterystyczne dla drożdżycy są chorobą skóry wymienioną w pozycji 18 pkt 4 wykazu chorób zawodowych określonych w w/w rozporządzeniu jako drożdżakowe zapalenie skóry rąk u osób pracujących w warunkach sprzyjających rozwojowi drożdżaków chorobo-twórczych a jeśli nie to z jakiej przyczyny. Mając powyższe na względzie Sąd, na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego [...]. Jednocześnie Sąd nie określił w wyroku, czy i w jakim zakresie zaskarżona decyzja nie może być wykonana. W ocenie Sądu wykładnia celowościowa prowadzi do wniosku, że art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi odnosi się do aktów lub czynności, które podlegają wykonaniu. Ratio legis niniejszego przepisu wskazuje, że jego stosowanie ma zabezpieczyć stronę, której skarga została uwzględniona przed ewentualnym wykonaniem przez organ, przed uprawomocnieniem się wyroku, aktu uchylonego przez Sąd. W niniejszej sprawie decyzja odmawiająca stwierdzenia choroby zawodowej nie podlega wykonaniu, gdyż nie przyznaje ani nie pozbawia żadnego prawa, zatem brak jest podstaw, aby odnosić się do kwestii jej wykonalności do czasu uprawomocnienia się wyroku.