III SA/Gl 757/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Jużków (spr.), Sędziowie NSA Henryk Wach,, WSA Małgorzata Walentek, Protokolant Joanna Spadek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 listopada 2005 sprawy ze skargi K. T. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie zwrotu należności celnych 1) stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji 2) zasądza od Dyrektora Izby Celnej w K. na rzecz skarżącego kwotę [...] ([...] złotych [...] groszy) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wyrokiem z 15 lipca 2004 r. Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie sygn. akt GSK 595/04 po rozpatrzeniu sprawy ze skargi kasacyjnej K. T. od wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego – Ośrodka Zamiejscowego w Katowicach z 14 listopada 2003 r. Nr I SA/Ka 2411/02 w sprawie ze skargi K. T. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z [...] r. Nr [...] w przedmiocie zwrotu należności celnych uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach. Za słuszny uznał podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia prawa materialnego polegający na błędnym uznaniu przez Sąd orzekający, że prawidłowo ustalony stan faktyczny odpowiada hipotezie przewidzianej w przepisie art. 79 ust. 2 ustawy z 28 grudnia 1989 r. Prawo celne (Dz. U. nr 71, poz. 312 z 1994 r. ze zm.), podczas gdy w rzeczywistości do tego stanu faktycznego powinien mieć zastosowanie przepis art. 250 § 3 ustawy z 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny (Dz. U. Nr 75, poz. 802 z 2001 r. ze zm.). Wyraził pogląd, że postępowanie w sprawie o zapłatę odsetek od zwróconej kwoty cła nie jest kontynuacją ani kolejnym etapem instancyjnym postępowania w przedmiocie dopuszczenia do obrotu i wymierzenia należności celnych, bo zostało ono ostatecznie zakończone na skutek decyzji ówczesnego organu odwoławczego z [...] r. Postępowanie w sprawie zwrotu odsetek jest nowym odrębnym postępowaniem wszczętym na wniosek K. T. złożony [...] 2002 r. (art. 165 § 1 i § 3 ustawy Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.) w związku z art. 262 Kodeksu celnego i tylko ze względu na zaistniałe okoliczności faktyczne można stwierdzić, że pierwotnym źródłem tych postępowań jest sprowadzenie z zagranicy towaru - samochodu ([...]) przez skarżącego i B. B. ([...] i [...] 1996 r.). Podkreślił, że postępowanie w przedmiocie wypłaty odsetek od zwróconego cła rozpoczęło się pod rządami Kodeksu celnego, w którym unormowane zostały kwestie zwrotu cła i wypłaty odsetek, natomiast nie zostały uregulowane kwestie co do stepowania i zasad zwrotu cła pobranego przed jego wejściem w życie, a także wypłaty odsetek od takiego zwrotu. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, brak przepisów przejściowych odnośnie określonych stosunków prawnych regulowanych w danym akcie odnośnie takich samych stosunków objętych aktem prawnym uchylanym oznacza, że nowy akt prawny należy stosować do wszystkich stosunków prawnych w nim uregulowanych. Oznacza to, że wolą ustawodawcy było ustanowienie zasady bezpośredniego działania nowego prawa. W uzasadnieniu powyższego wyroku Sąd orzekający przedstawiając ustalenia faktyczne dokonane przez organy celne podał, że decyzja z [...] r. nr [...] wydaną w postępowaniu wznowieniowym Dyrektor Urzędu Celnego w K. uchylił decyzje zawarte dowodach odprawy celnej z [...] r nr [...] oraz z [...] r. nr [...], na podstawie których odprawiono nadwozie do samochodu osobowego marki [...] oraz części i podzespoły do tego pojazdu i dopuścił do obrotu na polskimobszarze celnym przedmiotowy samochód oraz wymierzył K. T. i B. B. należności celne w kwocie [...] zł skutkiem czego do dopłaty pozostała kwota cła w wysokości [...] zł. Decyzją Prezesa Głównego Urzędu Ceł z [...] r. nr [...] decyzja ta została utrzymana w mocy, ale skutecznie zaskarżona przez K. T. wniesieniem skargi. Wyrokiem z 4 października 2001 r. sygn. akt I S.A./Ka 1522/00 Naczelny Sąd Administracyjny –Ośrodek Zamiejscowy w Katowicach uwzględnił skargę i uchylił zaskarżoną decyzję uznając, że organ odwoławczy orzekł merytorycznie w sytuacji gdy nastąpiło przedawnienie wymiaru należności celnych przewidziane w art. 83 ust. 1 ustawy – Prawo celne. Ustalono bezspornie, że wskazana wyżej decyzja organu I instancji z [...] r. została doręczona B. B. [...] r., a K. T. [...] r., czyli po upływie dwóch lat od dnia powstania obowiązku uiszczenia należności celnych. Po ponownym rozpoznaniu sprawy Prezes Głównego Urzędu Ceł decyzją z [...] r. nr [...] uchylił decyzję Dyrektora Urzędu Celnego w K. nr [...] z [...] r i umorzył postępowanie wszczęte w trybie wznowienia. Pismem z [...]2002 r. skierowanym do Dyrektora Urzędu Celnego w K., K. T. wnioskował o zapłatę odsetek od zwróconych mu należności celnych. Decyzją z [...] r. nr [...] Dyrektor Urzędu Celnego odmówił wnioskowanej zapłaty odsetek. Decyzją z [...] r. nr [...], wydaną po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez K. T., Dyrektor Izby Celnej w K. uchylił powyższą decyzję organu I instancji i orzekł o zwrocie odsetek w kwocie [...] zł od cła zwróconego w związku z decyzją organu odwoławczego z [...] r. uchylająca decyzje w przedmiocie wymiaru cła. W uzasadnieniu tej decyzji organ odwoławczy podał, że nadpłacone cło zostało K. T. zwrócone [...] r., czyli po upływie terminu 14 dni określonego w art. 79 ust.2 Prawa celnego, przy uwzględnieniu fakty, że decyzja stanowiąca podstawę zapłaty zapadła [...] r. Tym samym odsetki mogą być wypłacone tylko za okres zwłoki czyli 18 dni, natomiast brak jest podstaw prawnych do zapłaty odsetek za cały okres od daty uiszczenia cła. K. T. nie zgodził się także z tą decyzją, wnosząc skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego – Ośrodek Zamiejscowy w Katowicach, zarzucając, że została wydana z naruszeniem art. 79 i art. 81 ust. 2 ustawy Prawo celne albowiem organ odwoławczy bezpodstawnie uznał, iż należności celne pobrane na podstawie decyzji Dyrektora Urzędu Celnego w K. z [...] r. nie są należnościami "należnymi", pomimo stwierdzenia przez Naczelny Sąd Administracyjny niezgodności z prawem decyzji organów obu instancji w przedmiocie wymiaru cła. Skarga ta została oddalona wskazanym już wyżej wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego – Ośrodek Zamiejscowy w Katowicach z dnia 14 listopada 2003 r. sygn. akt I S.A./Ka 2411/02. Jak wynika z jego uzasadnienia Sąd orzekający za prawidłowe uznał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji, iż cłem nienależnym jest takie cło, które było już niezależne w chwili jego zapłaty, gdy podmiot dokonujący obrotu towarowego z zagranicą nie był w ogóle zobowiązany do zapłaty cła albo też powinien zapłacić cło w niższej wysokości. Nie można uznać za niezależne takiego cła, co do którego wprawdzie istniał tytuł prawny, ale ten został uchylony czyli wystąpiło następcze odpadniecie podstawy świadczenia. Sąd podzielił, tez pogląd organu odwoławczego co do zastosowania w niniejszej sprawie art. 81 ust. 2, art. 79 i art. 83 ust. 2 ustawy Prawo celne. Powyższy wyrok został zaskarżony przez pełnomocnika K. T. wniesieniem skargi kasacyjnej, który jako podstawę kasacji wskazał naruszenie prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie przepisu art.250 § 3 ustawy Kodeks celny, a naruszenie to polegało na niedokonani subsumcji tegoż przepisu do stanu faktycznego w sprawie. Naruszenie prawa materialnego nastąpiło także przez niewłaściwe zastosowanie przepisu art. 79 ust. 2 ustawy – Prawo celne, przez przyjęcie go jako podstawa prawna rozstrzygnięcia w sytuacji, gdy w dacie doręczenia zaskarżonej decyzji obowiązywały już przepisy Kodeksu celnego. Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie powołanym na wstępie wyrokiem z 15 lipca 2004 r. sygn. akt GSK/04 uchylił zaskarżony wyrok z 14 listopada 2003 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach. Na rozprawie w dniu 14 listopada 2005 r. pełnomocnik skarżącego K. T. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji z [...] r nr [...] w przedmiocie zwrotu odsetek od należności celnych, a pełnomocnik organu wniósł o oddalenie skargi podnosząc, że zarzut obrazy art. 250 § 3 kodeksu celnego skarżący podniósł dopiero na etapie skargi kasacyjnej, a we wniosku o zwrot odsetek wskazał jako podstawę prawną żądania art. 79 Prawa celnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, dalej P.p.s.a.), "Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie." Natomiast według art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), kontrola (...) sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Art. 153 P.p.s.a stanowi, że ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia w sprawie. Tylko zatem stwierdzenie, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a, b, c ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Sąd stwierdza zaś nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przesłanki określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Art. 156 § 1 k.p.a. stanowi, że organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która: 1) wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości, 2) wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa, 3) dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną, 4) została skierowana do osoby nie będącej strona w sprawie, 5) była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały, 6) w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą, 7) zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa, § 2 art. 156 k.p.a. stanowi, że nie stwierdza się nieważności decyzji z przyczyn wymienionych w § 1 pkt 1, 3, 4 i 7, jeżeli od dnia jej doręczenia lub ogłoszenia upłynęło dziesięć lat, a także gdy decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne. Przedmiotem niniejszego postępowania jest ponowne rozpoznanie sprawy w związku z uznaniem za zasadna skargi kasacyjnej wniesionej przez pełnomocnika skarżącego od wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego – Ośrodek Zamiejscowy w Katowicach z 14 listopada 2003 r. sygn. akt Nr I S.A./ Ka 2411/02 w sprawie ze skargi K. T. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z [...] r. Nr [...] w przedmiocie zwrotu odsetek od należności celnych, którym oddalono wniesioną przez skarżącego skargę. Jak już wskazano wyżej Naczelny Sąd Administracyjny nie podzielił poglądu Sądu orzekającego, iż w niniejszej sprawie rozstrzyganie kwestii wypłaty odsetek musiało opierać się na stosownych przepisach ustawy – Prawo celne, a to ze względu na brzmienie art. 289 Kodeksu celnego, według którego postępowanie wszczęte i nie zakończone przed dniem 1 stycznia 1998 r. podlegają rozpatrzeniu według przepisów dotychczasowych, a nie ulega wątpliwości, że niniejsze postępowanie wszczęte przedmiocie zwrotu odsetek od zwróconego cła zostało wszczęte w 2002 r. pogląd ten z mocy art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest wiążący dla jego rozstrzygnięcia. Mając na względzie powyższe, a w szczególności art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. bezspornym jest, że organ odwoławczy wydając zaskarżoną decyzję rażąco naruszył prawo i przy ponownych rozstrzygnięciu sprawy uwzględni przedstawione wyżej poglądy Naczelnego Sądu Administracyjnego i wyda decyzję na podstawie regulacji prawnej zawartej ustawie Kodeks celny, a szczególności przy uwzględnieniu zasad wynikających z art. 250 tej ustawy. Ze wskazanych wyżej względów, należało w oparciu o przepis art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2001 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) stwierdzić nieważność zaskarżonej decyzji. O kosztach orzeczono stosownie do zapisu art. 200 i art. 205 wskazanej ustawy.