III SA/Wa 2362/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Nasierowska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Lidia Ciechomska-Florek, Sędzia WSA Jolanta Sokołowska, Protokolant Urszula Hoduń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 listopada 2005 r. sprawy ze skargi "R." Sp z o.o. z siedzibą w O na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] czerwca 2005 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania w sprawie odmowy stwierdzenia nadpłaty 1) uchyla zaskarżone postanowienie, 2) stwierdza, że uchylone postanowienie nie podlega wykonaniu w całości, 3) zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w W. na rzecz strony skarżącej kwotę 100 zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z 12 maja 2005 r. "R." sp. z o.o. odwołała się od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w G. z [...] kwietnia 2005 r. odmawiającej spółce stwierdzenia nadpłaty w podatku od towarów i usług za czerwiec 2004 r. Odwołanie powyższe nadane zostało w Urzędzie Pocztowym 13 maja 2005 r. Postanowieniem z [...] czerwca 2005 r. Dyrektor Izby Skarbowej w W. stwierdził, że odwołanie od decyzji organu podatkowego I instancji złożone zostało z uchybieniem 14-dniowego terminu do jego wniesienia, określonego w art. 223 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm. – dalej: O.p.). W uzasadnieniu rozstrzygnięcia stwierdzono, iż decyzja Naczelnika Urzędu Skarbowego w G. doręczona została stronie 28 kwietnia 2005 r. Odbiór przesyłki w siedzibie spółki potwierdzony został na druku potwierdzenia odbioru przez D. W. wraz ze wskazaniem daty odbioru. Podatnik został prawidłowo pouczony o trybie oraz terminie do wniesienia środka odwoławczego. Termin, w którym należało wnieść odwołanie upłynął 12 maja 2005 r. Spółka nadała przesyłkę zawierającą pismo odwoławcze 13 maja 2005 r., a więc po upływie powyższego terminu. Z akt sprawy nie wynika, aby spółka wnosząc odwołanie, zwróciła się jednocześnie o przywrócenie terminu do jego wniesienia. Tym samym należało stwierdzić, iż decyzja odmawiająca stwierdzenia nadpłaty stała się ostateczna 12 maja 2005 r. i od tego dnia korzystała z ochrony przewidzianej w art. 128 O.p. Ze względu na powyższe Dyrektor Izby Skarbowej w W. uznał wniesione przez spółkę odwołanie za bezskuteczne i pozostawił je bez rozpoznania. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie spółka zarzuciła postanowieniu Dyrektora Izby Skarbowej w W. naruszenie art. 151 oraz 228 § 1 pkt 2 O.p. i wniosła o jego uchylenie oraz nakazanie organowi podatkowemu ponowne zbadanie okoliczności sprawy. W uzasadnieniu skargi podniesiono, iż decyzja odmawiająca stwierdzenia nadpłaty w podatku VAT nie została doręczona do siedziby spółki, lecz przez pomyłkę wydana 28 kwietnia 2005 r. D.W., pracownicy innej firmy – "S." sp. z o.o. – mającej siedzibę, podobnie jak skarżąca spółka, w O.. nie była uprawniona do odbioru przesyłki, gdyż nie była ani pracownikiem "R." sp. z o.o., ani też nie posiadała stosownego pełnomocnictwa do odbierania korespondencji, nie dysponowała również pieczątką skarżącej spółki. Z powyższych względów wydanie D. W. korespondencji adresowanej do "R." sp. z o.o. nastąpiło z naruszeniem art. 151 O.p. Po zauważeniu swojej pomyłki D. W. przekazała przesyłkę zawierającą decyzję z [...] kwietnia 2005 r. pracownikowi skarżącej spółki. Przesyłka ta została następnie zarejestrowana pod datą 6 maja 2005 r., czyli wtedy, kiedy rzeczywiście została doręczona do siedziby spółki. Z powyższych względów wniesione z dniem 13 maja 2005 r. odwołanie uznać należy za dokonane z zachowaniem przewidzianego dla tej czynności terminu. Strona skarżąca stwierdziła ponadto, iż wydając zaskarżone postanowienie Dyrektor Izby Skarbowej w W. dokonał wadliwych ustaleń faktycznych oraz nie przeprowadził żadnego postępowania wyjaśniającego. W szczególności nie wyjaśniono, dlaczego na potwierdzeniu odbioru nie ma pieczątki spółki. W celu potwierdzenia, iż D. W. nie była pracownikiem "R." sp. z o.o,. do skargi załączono wydruki dokumentów rozliczenia z Zakładem Ubezpieczeń Społecznych zawierające pełną listę pracowników skarżącej w okresie od kwietnia do lipca 2005 r. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w W. wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację wyrażoną w zaskarżonym postanowieniu. Dodatkowo podniósł, iż twierdzenia skarżącej, że decyzję odebrała osoba nieuprawniona, a zwrotne potwierdzenie odbioru nie jest opatrzone pieczątką firmy nie dowodzą, iż decyzja ta została doręczona spółce w terminie innym, niż wskazany na zwrotnym potwierdzeniu odbioru. W aktach sprawy znajdują się bowiem trzy inne zwrotne potwierdzenia odbioru korespondencji związanej z toczącym się postępowaniem, które nie są opatrzone pieczątką spółki. Dyrektor Izby Skarbowej w W. zauważył również, iż w aktach sprawy znajduje się zwrotne potwierdzenie odbioru przez spółkę pisma z 14 marca 2005 r. które zawiera podpis D. W. Spółka nie kwestionowała poprawności doręczenia korespondencji na tym etapie postępowania. Podnoszenie takiego zarzutu dopiero na etapie skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego powoduje - zdaniem organu - iż staje się on niewiarygodny. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), zwanej dalej P.p.s.a., Sąd rozstrzyga sprawę w jej granicach, nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Istotę sporu w niniejszej sprawie stanowi kwestia prawidłowości doręczenia skarżącej spółce decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w G. z [...] kwietnia 2005 r. odmawiającej spółce stwierdzenia nadpłaty w podatku od towarów i usług za czerwiec 2004 r. Zgodnie z treścią art. 151 Ordynacji podatkowej osobom prawnym pisma doręcza się w lokalu ich siedziby lub w miejscu prowadzenia działalności – osobie upoważnionej do odbioru korespondencji. W art. 38 Kodeksu cywilnego stwierdza się, iż osoba prawna działa przez swoje organy w sposób przewidziany w ustawie i opartym na jej statucie. W przypadku spółek z ograniczoną odpowiedzialnością ustawa z dnia 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych (Dz. U. Nr 94, poz. 1037, dalej: K.s.h.) stanowi, że doręczenie pism może być dokonywane wobec jednego członka zarządu lub prokurenta (art. 205 § 2 K.s.h.). Nie wyklucza to jednak możliwości upoważnienia przez zarząd innych osób do odbierania korespondencji w siedzibie osoby prawnej. Artykuł 145 § 1 Ordynacji podatkowej stwierdza, iż pisma doręcza się stronie, a gdy strona działa przez przedstawiciela - temu przedstawicielowi. Zgodnie z § 2 wspomnianego przepisu jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika, pisma doręcza się temu pełnomocnikowi. W rozpatrywanej sprawie Sąd dopatrzył się w działaniu Dyrektora Izby Skarbowej w W. błędów proceduralnych mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z przedstawionych Sądowi akt sprawy wynika, iż decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w G. z [...] kwietnia 2005 r. odebrała 28 kwietnia D. W.. Osoba ta nie była pracownikiem skarżącej, co potwierdzają załączone do skargi wydruki rozliczenia z Zakładem Ubezpieczeń Społecznych. D. W. nie była również osobą upoważnioną do odbioru korespondencji adresowanej do spółki. Ponadto stwierdzić należy, iż zwrotne potwierdzenie odbioru, na które powołuje się organ podatkowy uzasadniając zgodność z prawem zaskarżonego postanowienia, zostało wypełnione w sposób nieprawidłowy. Przede wszystkim nie określono na nim statusu osoby odbierającej przesyłkę. Doręczający nie zaznaczył, czy pismo odebrał adresat (taka rubryka znajduje się na odwrocie potwierdzenia odbioru). Brak jest też podpisu doręczyciela. Sąd zwraca również uwagę na wątpliwości dotyczące adresu, pod który doręczana była korespondencja kierowana do skarżącej spółki. Jak wynika z akt sprawy część korespondencji wysyłana była na adres podawany przez spółkę jako adres jej siedziby (wieś O [...],). Niektóre z przesyłek adresowane były dodatkowo na konkretny numer pokoju mieszczącego się w budynku pod adresem wskazanym powyżej. Na zwrotnym potwierdzeniu odbioru decyzji z [...] kwietnia 2005 r. wyraźnie zaznaczono, iż powinna ona zostać doręczona do pokoju nr 216. Potwierdzająca odbiór D. W., oprócz swojego podpisu umieściła na "zwrotce" dopisek o treści "p. 305" wskazujący, iż pismo doręczone zostało do pokoju nr 305, a nie do pokoju 216. Wskazane powyżej okoliczności powodują, w opinii Sądu, iż prawidłowość doręczenia decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w G. z [...] kwietnia 2005 r. może w niniejszej sprawie budzić wątpliwości, które powinny były zostać wyjaśnione przez organ podatkowy w postępowaniu zakończonym wydaniem zaskarżonego postanowienia. Z akt sprawy nie wynika, aby jakiekolwiek postępowanie wyjaśniające, odpowiadające wymogom art. 122 oraz 187 § 1 Ordynacji podatkowej zostało w niniejszej sprawie przeprowadzone. Przy wydawaniu zaskarżonego postanowienia Dyrektor Izby Skarbowej w W. mechanicznie przyjął, iż data umieszczona na zwrotnym potwierdzeniu odbioru jest datą otrzymania przez stronę decyzji z [...] kwietnia 2005 r. Obowiązkiem organu podatkowego było natomiast dokładne zbadanie wszystkich okoliczności doręczenia, ze szczególnym uwzględnieniem faktu, czy miało ono miejsce w siedzibie spółki oraz czy osoba potwierdzająca odbiór była uprawniona do otrzymywania korespondencji. Żadne postępowanie wyjaśniające nie zostało jednak przeprowadzone. Niezależnie od powyższych ustaleń zauważyć należy, iż w aktach administracyjnych znajduje się pełnomocnictwo udzielone 13 kwietnia 2005 r. przez Zarząd Spółki "R." Umieszczenie tego pełnomocnictwa w aktach sprawy sugeruje, iż w niniejszej sprawie strona działała przez pełnomocnika. Doręczanie korespondencji, w tym również i decyzji odmawiającej stwierdzenia nadpłaty w podatku VAT, następować więc powinno poprzez umocowanego pełnomocnika. Takie doręczenie nie miało jednak miejsca. Również i w tym zakresie Dyrektor Izby Skarbowej w W. nie przeprowadził wyczerpującego postępowania dowodowego. Nie wyjaśniono w szczególności zakresu udzielonego pełnomocnictwo oraz jego formalnej zgodności z odpowiednimi przepisami prawa. Jedynie na marginesie zaznaczyć wypada, iż potwierdzenie prawidłowości udzielonego pełnomocnictwa skutkować będzie koniecznością uznania decyzji z [...] kwietnia 2005 r. za nieistniejącą w obrocie prawnym. Doręczenie decyzji stronie z pominięciem pełnomocnika nie wywiera skutków właściwych dla tej czynności technicznej, w tym nie powoduje rozpoczęcia biegu terminu do wniesienia odwołania (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego – Ośrodek Zamiejscowy w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 1333/96, LEX Nr 29072). Biorąc pod uwagę wskazane powyżej wątpliwości oraz brak jakiegokolwiek postępowania dowodowego w sprawie, uznać należy, iż zaskarżone postanowienie wydane zostało z naruszeniem art. 122 oraz 187 § 1 Ordynacji podatkowej w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Dodatkowo stwierdzić należy, iż wydanie przedmiotowego postanowienia bez przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego wszystkie okoliczności doręczenia stanowi naruszenie wyrażonej w Ordynacji podatkowej zasady prawa strony do odwołania. W konsekwencji naruszona została również konstytucyjna zasada prawa do sądu sformułowana w art. 45 Konstytucji RP. Uznanie odwołania strony za wniesione po terminie i tym samym za niedopuszczalne powoduje, iż nie zostaje spełniony jeden z podstawowych warunków wniesienia skargi do sądu administracyjnego jakim jest wyczerpanie administracyjnego toku instancji. Sąd nie uznał ponadto za zasadne twierdzenia Dyrektora Izby Skarbowej w W., iż okoliczność nieprawidłowego doręczania korespondencji mogła być przez stronę podniesiona na wcześniejszym etapie postępowania. Postępowanie w sprawie stwierdzenia przekroczenia terminu do wniesienia odwołania jest postępowaniem jednoinstancyjnym. Postanowienie wydane w jego wyniku jest ostateczne, nie przysługuje na nie żaden środek zaskarżenia oprócz skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Strona nie miała więc możliwości podniesienia zarzutu nieprawidłowości doręczenia wcześniej, niż właśnie w skardze do WSA. Wobec powyższego, skoro zaskarżone postanowienie wydane zostało ze wskazanym naruszeniem przepisów postępowania (art. 122 oraz 187 § 1 Ordynacji podatkowej) Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz art. 152 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O zwrocie kosztów postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 P.p.s.a.