VI SA/Wa 767/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia Sędziowie : Sędzia WSA Protokolant: po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 listopada 2005r. sprawy ze skargi B. Sp. j. z siedzibą w O. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...]marca 2005 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu. Decyzją z dnia [...].12.2004 r. nr [...][...]Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego nałożył na B. spółkę jawną – skarżącego w niniejszej sprawie, karę pieniężną w kwocie 200 zł za wykonywanie przewozu drogowego towarów niebezpiecznych z nieprawidłowo sporządzonym dokumentem przewozowym. Podstawę prawną decyzji stanowiły przepisy art. 92 ust. 1 pkt 1 i 6, ust. 4 ustawy o transporcie drogowym i lp. 1.6, 1.3 załącznika do tej ustawy, zaś podstawę faktyczną stanowił stwierdzony w czasie przeprowadzonej w dniu [...].11.2004 r. kontroli pojazdu nr [...] (należącego do skarżącego) brak u prowadzącego pojazd właściwie sporządzonego dokumentu przewozowego. Organ ustalił bowiem, iż w chwili kontroli kierowca okazał dokument przewozowy, który nie spełniał wymagań zawartych w pkt 5.4.1 ADR, ponieważ nie były spełnione przepisy dotyczące prawidłowej nazwy przewożonego materiału niebezpiecznego. W odwołaniu od tej decyzji skarżąca podniosła, że kontrola przeprowadzona w dniu [...].11.2004 r. nie wykazała naruszenia przepisów przez przedsiębiorcę, bo wykazane wykroczenie popełnił kierowca dokonujący przewozu drogowego towarów niebezpiecznych. Został on przeszkolony w zakresie obowiązujących przepisów prawnych, posiada uprawnienia do przewozu takich towarów i otrzymał od przedsiębiorcy prawidłowo sporządzony dokument przewozowy, a że go nie okazał na to przedsiębiorca nie ma wpływu. Dlatego też w ocenie skarżącej nie ma podstaw do wydania decyzji na przedsiębiorcę. Decyzją z dnia [...].03.2005 r. nr [...]wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 2, art. 139 kpa, art. 87 ust. 1, art. 92 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6.09.2001 r. o transporcie drogowym (tj. Dz. U. 2004 r. nr 204, poz. 2088) i lp. 1.6.1.1 załącznika do tej ustawy w zw. z przepisami 8.1.2.1 (a), 5.4.1 umowy europejskiej dotyczącej międzynarodowego przewozu drogowego towarów niebezpiecznych (ADR) sporządzonej w Genewie 30.09.1957 r. (Dz. U. 1999 r., nr 30, poz. 287), art. 28 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 18.10.2002 r. o przewozie drogowym towarów niebezpiecznych (Dz. U. 2002 r., nr 199, poz. 671 ze zm.). Główny Inspektor Transportu Drogowego uchylił w całości decyzję organu I instancji, nałożył karę pieniężną w wysokości 2000 zł za wykonywanie przewozu drogowego towarów niebezpiecznych bez wymaganego dokumentu przewozowego i na mocy art. 139 kpa ograniczył karę pieniężną do wysokości 200 zł. W ocenie Głównego Inspektora Transportu Drogowego organ I instancji nieprawidłowo ocenił zaistniały w sprawie stan faktyczny. Kontrolowany kierowca przedstawił do kontroli dokument przewozowy wymagany przy przewozie materiałów niebezpiecznych bez obowiązkowych minimalnych wpisów takich, jak numer UN. Wobec powyższego dokument nie może być uznany jako dokument przewozowy wymagany przy przewozie towarów niebezpiecznych. Z uwagi jednak na przepis art. 139 kpa organ II instancji nakładając karę w wysokości 2.000 zł ograniczył jej wysokość do kwoty 200 zł. W skardze na tę decyzję skarżący wnieśli o stwierdzenie jej nieważności z uwagi na to, że nie są strona postępowania. W ich ocenie wykonującym transport drogowy był kierowca M. H., który naruszył przepis nie okazując listu przewozowego i on podlega karze pieniężnej, a nie spółka "B.". Pracodawca dołożył bowiem wszelkiej staranności przez jego przeszkolenie i wyposażenie we wszystkie niezbędne atrybuty do właściwego wykonywania pracy. W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25.07.2002 r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozstrzyga przy tym w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zwanej dalej p.p.s.a.). Badając skargę według powyższych kryteriów Sąd uznał, iż jest ona uzasadniona o tyle, że zaskarżona decyzja narusza prawo w stopniu uzasadniającym jej uchylenie z innych jednak przyczyn niż wyżej wskazane. Stosownie do art. 4 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym użyte w tej ustawie pojęcie krajowego transportu drogowego oznacza podejmowanie i wykonywanie działalności gospodarczej w zakresie przewozu osób lub rzeczy pojazdami samochodowymi zarejestrowanymi w kraju, za które uważa się również zespoły pojazdów składające się z pojazdu samochodowego i przyczepy lub naczepy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, przy czym jazda pojazdu, miejsce rozpoczęcia lub zakończenia podróży i przejazdu oraz droga znajdują się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. W przypadku międzynarodowego transportu drogowego art. 4 pkt 2 powołanej ustawy definiuje ten transport także jako podejmowanie i prowadzenie działalności gospodarczej w zakresie przewozu osób lub rzeczy pojazdami, o których mowa w art. 1 tego przepisu z tym, że jazda pojazdu między miejscem początkowym i docelowym odbywa się z przekroczeniem granic Rzeczypospolitej Polskiej. Natomiast przewóz na potrzeby własne (niezarobkowy przewóz drogowy) to, stosownie do art. 4 pkt 4 cyt. ustawy – każdy przejazd po drogach publicznych z pasażerami lub bez, załadowanego lub bez ładunku, przeznaczony do nieodpłatnego krajowego i międzynarodowego przewozu drogowego osób lub rzeczy, wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej, spełniający łącznie wymienione w tym przepisie warunki w tym, by pojazd samochodowy był prowadzony przez przedsiębiorcę lub jego pracowników. Skoro zatem art. 92 ust. 1 powołanej ustawy wskazany w podstawie materialnoprawnej zaskarżonej decyzji stanowi, iż karze z tytułu naruszenia obowiązków lub warunków wynikających z przepisów ustawy lub przepisów ustaw, w tym przepisów wymienionych bądź wiążących Polskę umów międzynarodowych, podlega ten, kto wykonuje transport drogowy lub przewozy na potrzeby własne, to jego wykładnia winna uwzględniać przyjęte w art. 4 tej ustawy rozumienie "transportu drogowego", który polega na podejmowaniu i wykonywaniu działalności gospodarczej, jak i "przewozu na potrzeby własne", który to przewóz zgodnie z w/wskazaną definicją jest przewozem wykonywanym przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do jego podstawowej działalności. W świetle powyższego, wykonywanie transportu drogowego, czy też przewozu na potrzeby własne nie może być rozumiane jako wykonywanie czynności faktycznych związanych z poruszaniem się pojazdu po drogach. Nie chodzi bowiem o wykonywanie tego rodzaju czynności tylko o prowadzenie działalności gospodarczej polegającej na świadczeniu usług transportowych (przewóz osób lub rzeczy), a w przypadku przewozu na potrzeby własne o wykonywanie przewozu przez przedsiębiorcę, prowadzącego inną niż w/wskazaną, działalność gospodarczej – pomocniczo w stosunku do tej działalności. Wykonującym transport drogowy, jak i wykonującym przewóz na potrzeby własne w rozumieniu powołanego przepisu jest zatem przedsiębiorca, a nie kierowca prowadzący pojazd. W czasie kontroli był dokonywany przewóz na podstawie zaświadczenia nr [...] na międzynarodowy przewóz drogowy rzeczy na potrzeby własne (kserokopia w aktach administracyjnych), w którym jako przedsiębiorca figuruje "B." sp. jawna. Zasadnie zatem Główny Inspektor Transportu Drogowego uznał, iż stroną postępowania w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za stwierdzone naruszenie jest skarżący (a nie kierowca M. H.). Organ II instancji rozpoznał jednak odwołanie strony skarżącej od w/w decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z naruszeniem ustanowionych art. 15 kpa i art. 138 kpa reguł postępowania. Zgodnie z zawartą w art. 15 kpa zasadą, postępowanie jest dwuinstancyjne. Oznacza to, że organ odwoławczy obowiązany jest ponownie rozpoznać i rozstrzygnąć sprawę, która uprzednio została rozpoznana i rozstrzygnięta przez organ I instancji. Zakres rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej decyzję odwoławczą winien odpowiadać zakresowi rozstrzygnięcia sprawy przez organ I instancji. W postępowaniu odwoławczym może być bowiem rozpoznana i rozstrzygnięta wyłącznie ta sama sprawa pod względem podmiotowym i przedmiotowym. Przedmiotem rozstrzygnięcia organu I instancji była sprawa nałożenia kary na stronę skarżącą w kwocie 200 zł za wykonywanie transportu z niewłaściwie sporządzonym dokumentem przewozowym. Organ II instancji rozpoznając odwołanie od tej decyzji winien zatem rozstrzygnąć sprawę w takim zakresie mając przy tym na uwadze art. 139 kpa. Orzekając reformatoryjnie i nakładając karę w wysokości 2.000 zł za wykonywanie przewozu drogowego towarów niebezpiecznych bez wymaganego dokumentu przewozu, tj. za inne naruszenie niż objęte decyzją organu I instancji Główny Inspektor Transportu Drogowego naruszył statuowaną art. 15 kpa zasadę dwuinstancyjności, której istota polega na dwukrotnym rozpatrzeniu i rozstrzygnięciu sprawy oraz granice postępowania odwoławczego określone w art. 138 kpa, a także art. 139 kpa. Okoliczność, iż karę ograniczono do wysokości 200 zł powyższego stanu rzeczy nie zmienia i rozstrzygnięcie w tym zakresie wskazuje na błędne rozumienie istoty ustanowionego w art. 139 kpa zakazu reformationis in peius. W świetle powyższych uchybień natury procesowej popełnionych w postępowaniu odwoławczym, które to uchybienia mogły, zdaniem Sądu, mieć istotny wpływ na wynik sprawy, Sąd uznał, iż zaskarżona decyzja narusza prawo w stopniu uzasadniającym jej uchylenie. W tym stanie rzeczy orzeczono, jak w pkt 1 sentencji stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., zaś w pkt 2 po myśli art. 152 p.p.s.a.