II SA/Sz 337/05
WyrokWSA w Szczecinie2005-11-16
Skład orzekający: Iwona Tomaszewska, Marzena Iwankiewicz, Arkadiusz Windak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy spółka przejmująca majątek innej spółki w drodze połączenia podlega obowiązkowi rekultywacji zanieczyszczonej ziemi, który ciążył na spółce przejmowanej, w świetle przepisów ustawy o wprowadzaniu Prawa ochrony środowiska?Ratio decidendi
Spółka przejmująca majątek innej spółki w drodze połączenia (sukcesja generalna) wstępuje we wszystkie prawa i obowiązki spółki przejmowanej, w tym również te o charakterze publicznoprawnym. W związku z tym, spółka przejmująca nie może być traktowana jako 'inny podmiot' w rozumieniu art. 12 ust. 1 ustawy wprowadzającej Prawo ochrony środowiska i nie może uwolnić się od obowiązku rekultywacji zanieczyszczonej ziemi, który ciążył na spółce przejmowanej.Stan faktyczny
Spółka P. S.A. złożyła zgłoszenie dotyczące zanieczyszczenia nieruchomości, domagając się wpisu do rejestru gruntów zanieczyszczonych. Organ I instancji odrzucił zgłoszenie, uznając, że spółka P. S.A., jako następca prawny spółki C. S.A., przejęła jej obowiązki, w tym obowiązek rekultywacji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało decyzję w mocy. Spółka P. S.A. wniosła skargę do WSA, kwestionując zasadność odrzucenia zgłoszenia, podnosząc kwestie terminów, wymaganych dokumentów oraz charakteru sukcesji prawnej w prawie administracyjnym.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Iwona Tomaszewska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz, Sędzia WSA Arkadiusz Windak, Protokolant Agata Banc, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 listopada 2005 r. sprawy ze skargi P. S.A. w [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zgłoszenia o zanieczyszczeniu powierzchni ziemi oddala skargę
Starosta [...] decyzją z dnia [...]r. Nr [...], na podstawie art. 12 ust. 4 ustawy z dnia 27 lipca 2001 roku o wprowadzeniu ustawy - Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 100, poz. 1085 ze zm.) i art. 104 kpa, odrzucił zgłoszenie złożone przez P.S.A. z siedzibą w [...] dotyczące zanieczyszczenia nieruchomości położonych: w [...] przy ulicy [...], i w [...] przy ulicy [...].
W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że w dniu [...]r. wpłynęło zgłoszenie P.S.A., dotyczące wpisu do rejestru gruntów zanieczyszczonych, nieruchomości położonych w [...] przy ulicy [...], działki nr [...] oraz w [...] przy ulicy [...], działki nr [...].
Do zgłoszenia opatrzonego datą [...] r, nie dołączono załączników określonych w art. 12 ust.2 ustawy wprowadzającej z dnia 27 lipca 2001r. W dniu [...]r. Starosta wezwał wnioskodawcę do przedłożenia dokumentów dotyczących: likwidacji C.S.A oraz utworzenia P.SA. Strona dostarczyła wskazane dokumenty.
W ocenie organu I instancji, wniosek P.S.A. nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie bowiem z art. 12 ust. 2 powyższej ustawy, do zgłoszenia należało dołączyć wyniki badań potwierdzających fakt zanieczyszczenia ziemi lub gleby albo dokumentację potwierdzającą niekorzystne przekształcenie ukształtowania terenu oraz opis okoliczności wskazujących, że sprawcą tych zdarzeń był inny podmiot. Dlatego P.S.A. do zgłoszenia powinna dołączyć na wszystkie działki dokumenty potwierdzające fakt zanieczyszczenia, w nieprzekraczalnym terminie do [...] r.
Ponadto organ I instancji wskazał , że z przedłożonych przez wnioskodawcę dokumentów wynika, iż Spółka Akcyjna P. powstała w wyniku przekształcenia przedsiębiorstwa państwowego M. z siedzibą w [...] na zasadach określonych w przepisach o prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych /§ 1 Statutu P.S.A. z 2 września 2004r./. Natomiast z uchwały z dnia [...]r. Walnego Zgromadzenia P.S.A. wynika, że Spółka połączyła się ze spółką C. w drodze przejęcia przez P.S.A. całego majątku C.S.A.
W tych okolicznościach organ I instancji uznał, że do zaistniałej sytuacji ma zastosowanie – obowiązujący w dacie podjęcia powyższej uchwały art. 285 Kodeksu handlowego z 1934r. Przepis ten stanowił, że spółka przejmująca wstępuje z dniem połączenia we wszystkie prawa i obowiązki spółki przejmowanej. Tak więc P.S.A. przejęła prawa i obowiązki C.S.A., stając się tym samym zobowiązaną do wykonania obowiązku ciążącego dotychczas na spółce, której majątek przejęła i nie jest ona innym podmiotem w rozumieniu art. 12 ust.1 ustawy wprowadzającej Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw.
W odwołaniu od powyższej decyzji P.S.A. w [...] wniósł o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji.
Skarżąca Spółka kwestionując zasadność odrzucenia zgłoszenia podniosła, że zgłoszenie zanieczyszczenia powierzchni działek, zostało złożone w dniu 30 czerwca 2004r. (data stempla pocztowego), zatem termin określony w art. 12 ust.1 ustawy wprowadzającej został dotrzymany.
Do zgłoszenia nie załączono wyników badań odnośnie działki w [...], gdyż badania te były w trakcie realizacji. W odniesieniu do działki w [...] strona uznała, że wystarczające było powołanie się we wniosku na Dokumentację Hydrogeologiczną oceniającą stan zanieczyszczenia środowiska gruntowo-wodnego opracowaną w grudnia 1998r. (a więc przed przekształceniem) i zatwierdzoną decyzją Starosty [...] znak [...], a więc będącą w posiadaniu organu. Jeśli jednak organ uznał, że zgłoszenie nie jest kompletne, winien był w trybie art. 64 § 2 kpa wezwać do usunięcia braków.
W dalszej części uzasadnienia odwołania, Spółka przedstawiła swoją interpretację przepisów dotyczących sukcesji, podnosząc, że zgodnie z obowiązującym w dacie połączenia spółek art. 465 § 3 Kodeksu handlowego, sukcesja uniwersalna obejmuje zakres stosunków cywilnoprawnych. Następstwo prawne w zakresie prawa administracyjnego regulowały natomiast przepisy materialnego prawa administracyjnego i wymagały każdorazowo indywidualnego rozpoznania. Stanowisko to potwierdza niejednolite w tym zakresie orzecznictwo i tak NSA w wyroku z dnia 23 lipca 1996r. /SA/Wr 3617/95/ stwierdził, że sukcesja uniwersalna do jakiej dochodzi w wyniku połączenia spółek nie obejmuje przejęcia wszystkich praw przysługujących spółce przejmowanej na gruncie ustaw podatkowych. Nie może więc tu być mowy o sukcesji uniwersalnej w zakresie uprawnień i obowiązków publicznoprawnych, następującej z mocy prawa na podstawie nieobowiązującego już art. 465 § 3.
Sukcesja uniwersalna w procesie łączenia spółek, jako jeden z wyjątków od zakazu sukcesji administracyjnej, została wprowadzona dopiero w art. 494 § 2 Kodeksu spółek handlowych, czyli z dniem 1 stycznia 2001r.
Strona zwróciła też uwagę, na fakt, że ze względu na specyfikę oraz sposób dochodzenia naprawiania szkód, następstwo prawne w zakresie prawa administracyjnego jest dopuszczalne jedynie wówczas, gdy prawo administracyjne dopuszcza przeniesienie obowiązku administracyjnego na następcę prawnego, a na gruncie przepisów prawa ochrony środowiska obowiązujących w dacie połączenia spółek C. i P. odpowiedzialność za wyrządzone szkody w środowisku nie mogła być przeniesiona na następcę prawnego. Taką możliwość wprowadziła dopiero ustawa – Prawo ochrony środowiska.
W związku z tym, administracyjnoprawna odpowiedzialność sprawcy zanieczyszczeń środowiska była na gruncie ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska niezbywalna, a więc nierozerwalnie związana z osobą sprawcy. Dlatego sprawcą zanieczyszczenia na zgłoszonych stacjach paliw jest C. – inny podmiot.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...]r., [...], na podstawie art. art. 138 § 1 pkt 1 kpa, art. 12 ustawy z dnia 27 lipca 2001r . - o wprowadzeniu ustawy - Prawo ochrony środowiska , ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 100 poz. 1085 ze zm.), utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało, że zgodne z art. 12 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 27 lipca 2001r o wprowadzeniu ustawy Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw, zwanej dalej ustawą wprowadzającą, władający powierzchnią ziemi w dniu wejścia w życie tej ustawy tj. z dniem 1 października 2001r, na której przed jej wejściem w życie nastąpiło zanieczyszczenie ziemi lub gleby spowodowane przez inny podmiot, był obowiązany do zgłoszenia tego faktu właściwemu staroście w terminie do 30 czerwca 2004r., a do zgłoszenia, należało załączyć wyniki badań potwierdzających fakt zanieczyszczenia ziemi oraz opis okoliczności wskazujących, iż sprawcą tego zdarzenia był inny podmiot.
Przepis ust.3 art. 12 tej ustawy nakazuje staroście, w przypadku uwzględnienia zgłoszenia, wpisania tego zgłoszenia do rejestru zawierającego informację o terenach, na których, stwierdzono przekroczenie standardów jakości gleby lub ziemi, z wyszczególnieniem obszarów, na których obowiązek rekultywacji obciąża starostę. Obowiązek prowadzenia przez starostę takiego rejestru wynika z art. 110 Prawa ochrony środowiska.
W przypadku nie uwzględnienia zgłoszenia, starosta w drodze decyzji odrzuca je, a ostateczna decyzja w tym przedmiocie powoduje, że zastosowanie w tym przypadku mają przepisy art. 102 ust 1-3 Prawa ochrony środowiska, zobowiązujące władającego gruntem do przeprowadzenia rekultywacji zanieczyszczonej powierzchni ziemi.
W rozpatrywanej sprawie Kolegium uznało, że niewątpliwe Spółka O. jest następcą prawnym przejętej C.SA, a tym samym na Spółkę O. przeszły wszystkie prawa i obowiązki Spółki przejętej.
Spółka "O." wskazała, jako podmiot który spowodował zanieczyszczenie ziemi na wymienionych w zgłoszeniu działkach, poprzedniego władającego tj. C.SA. Na tym podmiocie, zgodnie z art. 102 Prawa ochrony środowiska, ciążyłby obowiązek rekultywacji zanieczyszczonej ziemi. W ocenie Kolegium, skoro "O." jest sukcesorem obowiązków po przejętej C.SA, to wobec powyższego przepisu, obowiązek rekultywacji obciąża następcę prawnego tj. Spółkę O.
Kolegium podniosło ponadto, że spółka "O." nie przedstawiła dowodów w postaci badań zanieczyszczenia powierzchni ziemi przedmiotowych nieruchomości z okresu gdy władającym gruntami była spółka C., z których jednoznacznie wynikałoby, iż sprawcą zanieczyszczenia była właśnie spółka C.
Odnosząc się do zarzutów odwołania, Kolegium stwierdziło, że nie podziela stanowiska Spółki, iż następstwo prawne "O." ogranicza się tylko do sfery stosunków cywilnoprawnych. Obowiązujące przepisy prawa definiują następstwo prawne jako przejęcie praw i obowiązków zarówno w sferze cywilnoprawnej jak i administracyjnoprawnej.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] P.SA wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.
Strona skarżąca zarzuciła:
1/ przyjęcie, z naruszeniem art. 107 kpa oraz art. 12 ust.1 ustawy z dnia 27 lipca 2001r. o wprowadzeniu ustawy – Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustawy, lecz bez wskazania podstawy prawnej rozstrzygnięcia i bez uzasadnienia, że P.SA jest obowiązany usunąć z wymienionych nieruchomości zanieczyszczenia wprowadzone do gruntu przez C., jej poprzedników prawnych i wszystkie innie podmioty , jakie mogły gospodarować na nieruchomości w przeszłości.
2/ przyjęcie, z naruszeniem art. 107 kpa oraz art. 12 ust.2 cyt. ustawy, że "potwierdzenie faktu zanieczyszczenia ziemi lub gleby", oznacza obowiązek załączenia do zgłoszenia dowodów potwierdzających zanieczyszczenia nieruchomości w dowolnej, wynikającej z konkretnych okoliczności sprawy, historycznej dacie, co nie wynika z brzmienia przepisu;
3/ naruszenie art. 7 i art. 77 kpa, przez zaniechanie wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy.
W ocenie strony skarżącej podane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji powody utrzymania w mocy decyzji organ I instancją są wzajemnie sprzeczne. Organ nie oparł swego stanowiska na jednolitym poglądzie co do istoty sprawy. Data wydania decyzji, dobór argumentów oraz brak prawnego uzasadnienia wskazują, że stanowisko organu oparte zostało na opublikowanym na stronach internetowych www.mos.gov.pl. piśmie z dnia [...]r. znak [...], które dotyczyło m.in. niniejszego postępowania. Resort środowiska zamieszczając powyższe pismo w Internecie, wydał starostom instrukcję negatywnego rozstrzygania spraw ze zgłoszeń P.SA, co jest niedopuszczalną praktyką.
W dalszej części uzasadnienia skargi Spółka wskazała, że art. 12 ust.1 ustawy wprowadzającej stanowi lex specialis w stosunku do wszystkich powołanych przez organ przepisów dotyczących następstwa prawnego w zakresie publicznoprawnego następstwa administracyjnego i wyłącza dopuszczalność sukcesji obowiązku rekultywacji powstałych przed wejściem w życie ustawy. Przepis ma działanie retroaktywne, a zatem rozstrzyga o stanie prawnym w dacie łączenia spółek, a także wcześniejszym.
Zdaniem skarżącej Spółki, P. jest następcą prawnym pod tytułem ogólnym C.
Należało zatem rozstrzygnąć, a czego nie uczyniło Kolegium, czy takie następstwo prawne w rozumieniu prawa cywilnego dotyczy także praw i obowiązków z zakresu prawa administracyjnego, a jeśli tak, to czy art. 12 ust.1 powyższej ustawy nie stanowi wyjątku w tym zakresie.
Strona skarżąca przedstawiła stanowisko doktryny w przedmiocie zakresu sukcesji przy łączeniu spółek wyrażone przez J.S., S. K., autorów Prospektu Emisyjnego P., z uwzględnieniem regulacji zawartych w Kodeksie handlowym z 1934r. i Kodeksie spółek handlowych z 2001r.
Ponadto skarżąca spółka podniosła, że obowiązek przywrócenia środowiska do stanu właściwego nie był w dacie połączenia się spółek stosunkiem administracyjnoprawnym o charakterze rzeczowym. Obowiązek ten był regulowany w dacie połączenia C.SA i P.SA przepisem art. 82 ust.1 ustawy z dnia 31 stycznia 1980r. o ochronie i kształtowaniu środowiska /Dz.U. Nr 3, poz. 6 ze zm./ w brzmieniu; "Jednostka organizacyjna oraz osoba fizyczna, wykonująca działalność gospodarczą wpływającą szkodliwie na środowisko, jest obowiązana podejmować działania mające na celu usunięcie przyczyn szkodliwego oddziaływania na środowisko lub zagrożenia i przywrócenie środowiska do stanu właściwego". Przepis ten obowiązywał do dnia wejścia w życie ustawy z dnia 27 kwietnia 2001r. – Prawo ochrony środowiska /Dz.U. Nr 62, poz. 627 ze zm./, która wprowadziła wyrażoną w art. 102 ust.1 zasadę odpowiedzialności władającego powierzchnią ziemi. Odpowiedzialność władającego powierzchnią ziemi jest modelowym przykładem rzeczowego stosunku administracyjnego - obowiązek ten przechodzi na każdoczesnego właściciela lub użytkownika wieczystego nieruchomości wskutek nabycia tytułu prawego do nieruchomości.
Wprowadzenie nowej odpowiedzialności, opartej na konstrukcji rzeczowego stosunku administracyjnoprawnego, bez przepisów przejściowych, byłoby w ocenie skarżącej spółki niezgodne z zasadami państwa prawa, dlatego ustawodawca w art. 12 ust.1 ustawy wprowadzającej, udzielił władającemu terminu na zgłoszenia zanieczyszczeń wywołanych przez inną osobę. Należy zatem przyjąć, że przepis ten jest lex specialis w stosunku do wszystkich innych zasad odpowiedzialności administracyjnej z zakresu ochrony środowiska. Oznacza to, że P.SA odpowiada za szkody w środowisku wyrządzone przez C. na podstawie przepisów prawa cywilnego, ale nie na podstawie przepisów o odpowiedzialności publicznoprawnej ze rekultywację powierzchni ziemi. Tak więc P.SA będzie partycypował w kosztach usuwania zanieczyszczeń z tych nieruchomości w takim stopniu, w jakim szkody wynikły z jego działalności. Ustalenia takie powinny być przedmiotem postępowania w niniejszej sprawie.
Strona skarżąca wskazała też, że celem racjonalnego ustawodawcy było potwierdzenie, że władający nie ponoszą odpowiedzialności za szkody wywołane przez inne osoby.
Skarżąca spółka nie zgodziła się również z ustaleniami organu, że z przedstawionych przez nią dowodów nie wynikało, iż nieruchomość została zanieczyszczona przez C.
Odnośnie nieruchomości położonych w [...] strona skarżąca przyznała, że brak jest badań laboratoryjnych potwierdzających stan nieruchomości na dzień przejęcia jej od C. Strona wypełniając obowiązek złożenia zgłoszenia do właściwego starosty, nie obejmowała całego postępowania dowodowego, jakie należy, z inicjatywy organu prowadzącego postępowanie przeprowadzić w sprawie. Obowiązek wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy spoczywa na organie administracji. Organ nie zobowiązał P. do złożenia dodatkowych wyjaśnień, tylko swoje stanowisko oparł na instrukcji postępowania opublikowanej przez Ministerstwo Środowiska.
Natomiast odnośnie nieruchomości położonych w [...], w zgłoszeniu strona skarżąca zawarła informację, że stan nieruchomości potwierdzony jest w dokumentacji geologicznej z [...]r., znajdującej się u Starosty [...]. Do merytorycznego wyjaśnienia sprawy należało, wobec braku dokumentacji wykonanej w [...]r. powołać biegłego celem ustalenia, w jakiej proporcji szkodę można przypisać P. Nie można jednak domagać się od strony skarżącej dostarczenia dowodów w postaci "badań z okresu, gdy władającym gruntami była Spółka C.", jeżeli powszechnie wiadomo, że badania takie albo nie istnieją albo nie potwierdzą danych okoliczności jednoznacznie, bo nie były szczegółowe.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] odpowiadając na skargę wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sad Administracyjny z w a ż y ł, co następuje:
Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. Nr 153, poz. 1269/ sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Takie określenie kompetencji Sądu skutkuje tym, że w przypadku stwierdzenia, że decyzja dotknięta jest istotnymi wadami prawnymi, mającymi postać naruszenia przepisów prawa materialnego lub postępowania administracyjnego, Sąd eliminuje z obrotu prawnego taką wadliwą decyzję - w zależności od rodzaju stwierdzonego uchybienia - poprzez jej uchylenie lub stwierdzenie jej nieważności.
Sądowa kontrola zaskarżonej decyzji dokonana według kryterium zgodności z prawem oraz w granicach rozstrzygania Sądu zakreślonych wart. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.l, doprowadziła do stwierdzenia, że skarga nie jest zasadna.
Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowił przepis art. 12 ustawy z dnia 27 lipca 2001r. o wprowadzeniu ustawy – Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustawy /Dz.U. Nr 100, poz. 1085 ze zm./ /dalej ustawy wprowadzającej/.
Zgodnie z art. 12 ust.1 tej ustawy – władający powierzchnią ziemi w dniu wejścia w życie ustawy, na której przed jej wejściem w życie nastąpiło odpowiednio zanieczyszczenie ziemi lub gleby albo niewykorzystane przekształcenie naturalnego ukształtowania terenu spowodowane przez inny podmiot, jest obowiązany do zgłoszenia tego faktu właściwemu staroście w terminie do dnia 30 czerwca 2004r. w tym przypadku przepisów art. 102 ust.1-3 Prawa ochrony środowiska nie stosuje się.
Do zgłoszenia należy załączyć odpowiednio wyniki badań potwierdzających fakt zanieczyszczenia ziemi lub gleby lub dokumentację potwierdzającą niekorzystne przekształcenie ukształtowania terenu oraz opis okoliczności wskazujących, iż sprawcą tych zdarzeń był inny podmiot /ust.2 art. 12/.
Stosownie do art. 12 ust. 3 cytowanej ustawy właściwy starosta uwzględnia zgłoszenie w rejestrze określonym w art. 110 Prawa ochrony środowiska, z zastrzeżeniem ust. 4. Starosta może odrzucić, w drodze decyzji , zgłoszenie w ciągu roku od jego dokonania, jeżeli nie są spełnione warunki ustawy; ostateczna decyzja w przedmiocie odrzucenia zgłoszenia powoduje, iż nie powoduje ono skutków prawnych, o których mowa w ust.1.
W rozpoznawanej sprawie P.SA dokonał zgłoszenia zanieczyszczenia ziemi przez inny podmiot – C.SA, aby uwolnić się od obowiązku rekultywacji zanieczyszczonej ziemi. Przywołany wyżej przepis art. 12 ust.1 i 2 ustawy wprowadzającej, określa przesłanki materialnoprawne, których łączne spełnienie warunkuje uzyskanie przez zgłaszającego uwzględnienia zgłoszenia w rejestrze określonym w art. 110 Prawa ochrony środowiska.
Jedną z niezbędnych przesłanek, od wystąpienia której zależy uwzględnienie zgłoszenia w rejestrze, jest zachowanie terminu określonego w art. 12 ust.1 ustawy wprowadzającej. Przepis ten jednoznacznie stanowi, iż władający powierzchnią ziemi, aby mógł uwolnić się od obowiązku rekultywacji musi dokonać zgłoszenia w terminie do dnia 30 czerwca 2004r.
Termin ten jest terminem materialnoprawnym, co rodzi określone skutki prawne. Terminem materialnoprawnym jest okres, w którym nastąpić może ukształtowanie praw i obowiązków jednostki w ramach administracyjnego stosunku materialnego /por. B. Adamiak, J. Borkowski – Kodeks postępowania administracyjnego – C.H. Beck, Warszawa 1996r. str. 287/.
Do terminów materialnych nie stosuje się przepisów rozdziału 10 Kodeksu postępowania administracyjnego, co oznacza, że nie oblicza się tych terminów w sposób wskazany w art. 57 kpa i że nie jest dopuszczalne ich przywrócenie na mocy art. 58-60 kpa.
Wprawdzie art. 57 § 5 /zdanie pierwsze/ kpa stanowi, że termin uważa się za zachowany, jeżeli przed jego upływem nadano pismo w polskiej placówce pocztowej operatora publicznego albo złożono w polskim urzędzie konsularnym, lecz przepis ten dotyczy wyłącznie terminów procesowych, a nie terminów materialnych.
Z powyższego wynika, że dla zachowania terminu określonego w art. 12 ust.1 ustawy wprowadzającej, koniecznym jest złożenie zgłoszenia przez stronę do organu przed upływem tego terminu tj. do 30 czerwca 2004r. Zgłoszenie to jest bowiem żądaniem wszczęcia postępowania administracyjnego w przedmiocie wpisu do rejestru określonego w art. 110 ustawy Prawo ochrony środowiska. Zgodnie z art. 61 § 3 kpa datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej.
W tej sytuacji za datę zgłoszenia, przewidzianego w art. 12 ust.1 ustawy wprowadzającej, należy uznać datę zgłoszenia /doręczenia/ żądania właściwemu staroście.
Kolejnym warunkiem zgłoszenia, jak wynika to z art. 12 ust.2 tej ustawy, jest załączenie do zgłoszenia :
a/ wyników badań potwierdzających fakt zanieczyszczenia ziemi lub gleby lub dokumentacji potwierdzającej niekorzystne przekształcenie ukształtowania terenu oraz
b/ opisu okoliczności wskazujących, iż sprawcą tych zdarzeń był inny podmiot.
W rozpoznawanej sprawie organ I instancji, jak wynika to z uzasadnienia decyzji tego organu, odrzucił zgłoszenie P.SA zanieczyszczenia nieruchomości położonych w [...] przy ul. [...] i w [...] przy ul. [...], gdyż uznał, że wniosek – nie spełnia wymogów określonych w art. 12 ust.1 i 2 ustawy wprowadzającej, a mianowicie: wniosek wpłynął do organu w dniu [...]r. a więc po terminie oraz nie zawierał dokumentów potwierdzających fakt zanieczyszczenia ziemi. Niezależnie od powyższych przesłanek odrzucenia, organ I instancji uznał, że skoro P.SA w [...]r. połączyła się z C. w drodze przejęcia przez P.SA całego majątku C., to ma zastosowanie obowiązujący w dacie połączenia - art. 285 Kodeksu handlowego z 1934r., który stanowił, że spółka przejmująca wstępuje z dniem połączenia we wszystkie prawa i obowiązki spółki przejmowanej. Dlatego organ I instancji uznał, że nastąpiło przejęcie wszystkich praw i obowiązków C.
Organ II instancji utrzymując w mocy decyzję organu I instancji w uzasadnieniu swojej decyzji skupił się głównie na wykazaniu, że P.SA jest następcą prawnym przejętej C., a tym samym na Spółkę O. przeszły wszystkie prawa i obowiązki Spółki przejętej. Organ odwoławczy wskazał też, że w przedłożonych do zgłoszenia materiałach skarżąca spółka nie przedstawiła dowodów w postaci badań zanieczyszczenia powierzchni ziemi z okresu gdy władającym gruntami była C.
Wobec treści odwołania, w którym kwestionowane były przyczyny odrzucenia zgłoszenia, przyznać należy rację skarżącej Spółce, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze z naruszeniem art. 107 § 3 kpa nie odniosło się do wszystkich zarzutów odwołania. W szczególności nie odniosło się do kwestii terminu złożenia zgłoszenia.
W ocenie Sądu uchybienie to nie miało jednak wpływu na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" P.p.s.a., bowiem ustalenie sukcesji generalnej P.SA , a więc także w sferze praw i obowiązków publicznoprawnych jest przeszkodą najdalej idącą do uwzględnienia zgłoszenia, bowiem w takiej sytuacji nawet złożenie zgłoszenia w terminie tj. do 30 czerwca 2004r., skutkować musiałoby odrzuceniem wniosku.
W niniejszej sprawie, postępowanie zostało wszczęte w dniu [...]r.bowiem w tej dacie wpłynęło zgłoszenie do organu. Tak więc trafnie uznał organ I instancji, że zgłoszenie Spółka złożyła po terminie określonym w art. 12 ust.1 ustawy wprowadzającej.
Sąd podziela też stanowisko organów obu instancji, że P.SA, jako następca prawny C. nie może zwolnić się od obowiązku rekultywacji zanieczyszczonej gleby lub ziemi powołując się na art. 12 ustawy wprowadzającej, ponieważ ze względu na sukcesję generalną, która nastąpiła w [...]r. C. nie jest w stosunku do P.SA podmiotem "innym" w rozumieniu art. 12 tej ustawy.
W przypadku zaistnienia następstwa prawnego o charakterze sukcesji generalnej – co ma miejsce w przypadku połączenia spółek na podstawie art. 463 i nast. Kodeksu handlowego z 1934r., następuje przejęcie przez Spółkę przejmują ogółu prawa i obowiązków, w tym również obowiązków o charakterze publicznoprawnym /por. wyrok NSA z dnia 20 kwietnia 2004r. 1999r. – II SA 7091/98.
W tych okolicznościach faktycznych i prawnych Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi, dlatego na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę oddalił.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło