I SA/Go 572/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jan Grzęda, Sędziowie Sędzia WSA Dariusz Skupień (spr.), Asesor WSA Barbara Rennert,, Protokolant Magdalena Bernacka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 listopada 2005 r. sprawy ze skargi E. SA na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania restrukturyzacyjnego I. Uchyla zaskarżoną decyzję; II. Zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącej kwotę 755 zł (siedemset pięćdziesiąt pięć) tytułem kosztów postępowania sądowego. I SA/Go 572/05 UZASADNIENIE Skarżąca E. Spółka Akcyjna wniosła skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] września 2004r. uchylającą w całości decyzje Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego orzekającą o umorzeniu postępowania restrukturyzacyjnego. W rozpoznawanej sprawie był następujący stan faktyczny. W dniu 31.10.2002r. Spółka Akcyjna E. złożyła w siedzibie Pierwszego Urzędu Skarbowego wniosek o wszczęcie postępowania restrukturyzacyjnego (tj. o umorzenie) wykazanych zaległości podatkowych z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych za okres 08/2001 w kwocie 1.757.183,50 zł wraz z odsetkami za zwłokę oraz wpłaty z zysku za ww. okres w kwocie należności głównej 1.105.266,10 zł wraz z odsetkami za zwłokę (k.2-71 akt administracyjnych); W następstwie przeprowadzonego postępowania organ restrukturyzacyjny w dniu [...] grudnia 2002 roku, wydał decyzję o warunkach restrukturyzacji Nr [...], którą objął wnioskowane zobowiązania wraz z odsetkami za zwłokę, ustalił wysokość należnej opłaty restrukturyzacyjnej i wskazał warunki, jakie Spółka winna spełnić do czasu wydania decyzji o zakończeniu restrukturyzacji tj. o umorzeniu wnioskowanych należności (k.93-90); Stosownie do art. 21 ust. 2 cyt. ustawy restrukturyzacyjnej, Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego - przed wydaniem decyzji o zakończeniu restrukturyzacji, w trybie art. 21 ust. l pkt l ustawy - umarzającej należności podlegające restrukturyzacji, przekazał projekt decyzji Prezesowi Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumenta w celu wydania przez ten organ opinii - zgodnie z przepisami ustawy z dnia 27 lipca 2002 roku o warunkach dopuszczalności i nadzorowaniu pomocy publicznej dla przedsiębiorców (k. 201-217, k.217-220); Prezes UOKiK - u w dniu [...] stycznia 2004 roku wydał opinię nr [...] (pismo [...] - k.221-226 ) stwierdzającą niezgodność planowanej pomocy publicznej w oparciu o przepisy ustawy o pomocy publicznej i ustawy o restrukturyzacji; W związku z powyższym organ restrukturyzacyjny w dniu [...] kwietnia 2004 roku wydał Skarżącemu decyzję Nr [...] o zakończeniu restrukturyzacyji, którą umorzył wszczęte wnioskiem z dnia [...] października 2002 roku postępowanie restrukturyzacyjne (k.249-256). Od powyższego rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji E. S.A. złożyła odwołanie z dnia 14 maja 2004 roku (k.259-266), w którym zarzuca decyzji nr [...] z dnia [...] kwietnia 2004 roku naruszenie przepisów prawa materialnego i proceduralnego, wnosząc jednocześnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i wydanie decyzji o zakończeniu restrukturyzacji i umorzeniu należności objętych decyzją o warunkach restrukturyzacji Nr [...] z dnia [...] grudnia 2002 roku; W dniu 02 listopada 2004 roku wpłynęła za pośrednictwem Dyrektora Izby Skarbowej skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na decyzję nr [...] z dnia [...] września 2004 roku. W skardze z dnia 18 lutego 2004 roku skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu Skarżący wnosi o: 1. uchylenie w całości zaskarżonego rozstrzygnięcia oraz poprzedzających ją decyzji Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego ; 2. oraz zwrot kosztów zastępstwa procesowego; Zaskarżonej decyzji Skarżąca zarzuca obrazę mających istotny wpływ na wynik sprawy Przepisów: 1. prawa materialnego tj. art. 21.ust.l pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców (DZ.U. nr 15, póz.1287); 2. oraz prawa procesowego tj. art. 233 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku Ordynacja podatkowa (Dz. U. nr 137, póz. 926 ze zm.) Wskazując na powyższe Skarżąca podnosi bezzasadność zastosowania przez organ odwoławczy podstawy prawnej rozstrzygnięcia (art. 233 § 2 Ordynacji podatkowej) wobec faktu, że zaskarżone rozstrzygnięcie potwierdza poprawność merytoryczną decyzji organu restrukturyzacyjnego, a ponadto uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie zawiera zarzutu dotyczącego nieprawidłowości przeprowadzenia postępowania dowodowego - będącego podstawą do wydania rozstrzygnięcia w trybie powołanego art. 233 § 2 ustawy. Dalszych uchybień proceduralnych Skarżąca upatruje we wskazaniu przez Stronę Przeciwną w zaskarżonym rozstrzygnięciu zastosowania przez organ restrukturyzacyjny trybu nadzwyczajnego w stosunku do postępowania zakończonego prawomocną decyzją o warunkach restrukturyzacji - w oparciu o nową okoliczność w sprawie, jaką jest opinia organu nadzorującego tj. Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Zdaniem Skarżącej niewłaściwe jest rozpatrywanie mniejszej sprawy w kontekście powołanego trybu nadzwyczajnego (art. 240§ 5 Ordynacji podatkowej), jak również przypisywanie nadmiernej roli opinii ww. organu, gdyż ocena tej opinii dokonana przez Stronę Przeciwną nie znajduje prawnego uzasadnienia (wyrazu) w samej ustawie restrukturyzacyjnej. Ponadto Pełnomocnik wskazuje, że opinia Prezesa UOKiK-u nie była znana organowi restrukturyzacyjnemu w dniu wydania decyzji ostatecznej, a zatem nie mogła być uwzględniona przez ten organ w rozstrzygnięciu. W związku z tym negatywna opinia, zdaniem Pełnomocnika, nie może stanowić okoliczności uzasadniającej wznowienie postępowania restrukturyzacyjnego, skutkując tym samym zniweczeniem sensu i założeń niniejszego postępowania. Jednocześnie Skarżąca podnosi, że ustawa restrukturyzacyjna zawiera wyczerpujące regulacje dotyczące zasad i warunków udzielania pomocy publicznej, co nie pozwala na równoległe zastosowanie innych procedur udzielania tej pomocy, określonych choćby w ustawie pomocowej. Dalej Skarżąca wywodzi, że celem działań prawodawczych, których wyrazem jest ustawa restrukturyzacyjna, było uproszczenie procedur udzielania pomocy na rzecz przedsiębiorców przy i tak rygorystycznie określonych warunkach finansowych w ustawie restrukturyzacyjnej, która nie zawiera odesłania do odpowiedniego przepisu ustawy pomocowej. Konkludując, pełnomocnik stwierdza, że sposób rozstrzygnięcia przez Stronę Przeciwną, wypacza sens samego postępowania restrukturyzacyjnego wobec Przedsiębiorcy, który zgodnie z ustawą restrukturyzacyjną, dopełnił wszystkich wymaganych prawem i określonych w ww. ustawie warunków. Zastosowanie przez Stronę Przeciwną rozszerzającej wykładni celowościowej, stanowi rażące naruszenie wyrażonej w art. 7 Konstytucji RP zasady legalizmu. Dyrektor Izby Skarbowej udzielił odpowiedzi na skargę, wnosząc o jej oddalenie. Podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga jest zasadna. Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Nadto zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), zwana dalej P.p.s.a., sądy te sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone ustawą. Oznacza to, ze skarga, może zostać uwzględniona jedynie, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć wpływ na wynik sprawy (art. 145 – 150 ustawy). Podstawowym zagadnieniem wymagającym rozstrzygnięcia przez Sąd była kontrola legalności decyzji Dyrektora Izby Skarbowej , uchylającej w całości decyzję organu I instancji i przekazującą sprawę do ponownego rozpatrzenia. Organ odwoławczy jako podstawę swojego rozstrzygnięcia wskazał art. 233 § 2 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym, może on uchylić w całości decyzję organu I instancji i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości lub w znacznej części. Przekazując sprawę organ odwoławczy wskazuje okoliczności faktyczne, które należy zbadać przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Dyrektor Izby Skarbowej przeprowadził szczegółową analizę prawną ustawy z dnia 27 lipca 2002r. O warunkach dopuszczalności i nadzorowania pomocy publicznej dla przedsiębiorców (Dz. U. nr 141, poz. 1177 z późn. zm.) w części odnoszącej się jego zdaniem do rozpoznawanej sprawy. Dokonał również analizy art. 21 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. O restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców (Dz. U. nr 155, poz. 1287 z późn. zm.) Pouczył organ I instancji iż powinien on w trybie nadzwyczajnym wznowić ostateczną decyzję o warunkach restrukturyzacji, na podstawie której skarżąca nabyła prawa do restrukturyzacji należności podatkowych. Nie wskazał jednak poczynionych przez organ pierwszej instancji braków w postępowaniu dowodowym oraz w jakim zakresie należało uzupełnić postępowanie dowodowe. Z art. 127 i 220 Ordynacji podatkowej oraz orzecznictwa sądów administracyjnych wynika, że postępowanie podatkowe jest dwuinstancyjne, co oznacza że w wyniku złożenia zwyczajnego środka prawnego (odwołania) sprawa podatkowa będzie w całości przedmiotem postępowania przed organem II instancji. Tworzy to obowiązek dwukrotnego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, dwukrotnego ustalenia stanu faktycznego i dwukrotnej wykładni przepisów prawa (por. wyroki NSA z dnia 25 września 2001 sygn. akt III SA 913/00, z 19 marca 2002 sygn. akt III SA 1861/00, wyrok WSA w Szczecinie z 12 stycznia 2005r. sygn. akt SA Sz 2273/05 publ. Biul. Skarb. 2005 / 4 / 30 oraz program LEX nr 153825) Organ II instancji, jeżeli uznał iż przed wydaniem decyzji należy uzupełnić postępowanie dowodowe powinien skorzystać z regulacji art. 229 Ordynacji podatkowej. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie wskazano aby istniały przeszkody prawne uniemożliwiające organowi odwoławczemu wydania decyzji reformatoryjnej. Dopiero w odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej Stwierdził, iż "w niniejszej sprawie nie było podstaw do merytorycznego rozstrzygnięcia wobec zaistnienia nowej okoliczności w postaci ustaleń dokonanych przez Prezesa UOKiK-u, nie uwzględnionych przez organ restrukturyzacyjny w decyzjach o warunkach restrukturyzacji i mających zarazem zasadnicze znaczenie i wpływ na rozstrzygnięcie kończące postępowanie restrukturyzacyjne. Orzeczenie bowiem przez Stronę Przeciwną, dysponującą materiałem dowodowym w zakresie niewystarczającym do merytorycznego rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie, ponad wszelką wątpliwość pozostawałoby w oczywistej sprzeczności z wyrażoną w ustawie Ordynacja podatkowa – zasadą dwuinstancyjności , a ponadto skutkowałoby wystąpieniem, tego organu w roli organu restrukturyzacyjnego". (art. 2 pkt 2 ustawy restrukturyzacyjnej) (k. 24 akt) Z przedstawionym poglądem nie można się zgodzić. Po pierwsze nie zostały ujawnione przyczyny dla których należało ponownie przeprowadzić postępowanie dowodowe, odnoszące się do okoliczności już ustalonej przez Prezesa UOKiK-u w wydanej przez niego opinii. Dyrektor Izby Skarbowej nie wskazywał argumentów podważających zasadność wydanej opinii, z uzasadnienia decyzji i odpowiedzi na skargę wynika iż uznaje ją za wiarygodną. W takim przypadku należy zwrócić uwagę iż wydana opinia przez Prezesa UOKiK-u korzysta z domniemania prawdziwości dokumentu urzędowego zarówno w zakresie jego autentyczności jak i treści wynikające z art. 194 Ordynacji podatkowej. Nie ma zatem potrzeby aby prowadzić postępowanie dowodowe na okoliczności ustalone przez opinię a nie wskazywano na argumenty powodujące konieczność obalenia domniemania tego dokumentu. Nie można również uznać za zasadny argument iż organ odwoławczy nie mógł merytorycznie rozstrzygnąć odwołania albowiem nie jest on organem restrukturyzacyjnym. W art. 2 pkt 2 ustawy restrukturyzacyjnej wskazano iż przez organ restrukturyzacyjny rozumie się organ podatkowy, organ celny lub inny organ właściwy do poboru należności, o którym mowa w art. 6 – będący organem pierwszej instancji. Z zapisu tego wynika jedynie ustalenie właściwości rzeczowej konkretnego organu, który ma rozpoznawac jako organ pierwszej instancji złożone wnioski. W art. 9 pkt 1 wskazano, że do restrukturyzacji stosuje sie odpowiednio przepisy Ordynacji podatkowej w zakresie należności wymienionych w art. 6 ust 1 pkt 1 tej ustawy, chyba że ustawa stanowi inaczej. Organ odwoławczy nie wskazał żadnej podstawy prawnej wynikającej z tej ustawy, która to podstawa zmieniałaby zasady wynikające z art. 127 oraz rozdziału 15 Ordynacji podatkowej , w szczególności wykluczała możliwość wydania przez organ odwoławczy decyzji reformatoryjnej. Mając więc na uwadze iz organ II instancji naruszył regulację art. 233 § 2 Ordynacji podatkowej, które to naruszenie mogło mieć wpływ na wynik sprawy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. należało decyzję uchylić. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 P.p.s.a. i § 14 ust. 2 pkt1 lit c Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. nr 163, poz. 1349 z póżn. zm.) Na koszty te składają się wpis sądowy – 500 zł, opłata skarbowa od udzielonego pełnomocnictwa 25 zł, koszty zastępstwa procesowego 240 zł, łącznie 755zł. Asesor WSA Sędzia NSA Sędzia WSA Barbara Rennert Jan Grzęda Dariusz Skupień