II SA/Ol 681/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Zbigniew Ślusarczyk Sędzia WSA Hanna Raszkowska (Spr.) Asesor WSA Beata Jezielska Protokolant Grażyna Wojtyszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu l grudnia 2005 r. sprawy ze skargi M. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" r. Nr "[...]" w przedmiocie odpłatności za pobyt dziecka w rodzinie zastępczej: I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. orzeka, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana do czasu uprawomocnienia się wyroku. Decyzją Nr "[...]" z dnia 29 kwietnia 2005 r., Starosta O. zwolnił częściowo M. B. z odpłatności za pobyt R. B. w rodzinie zastępczej u C. i D. F. oraz ustalił odpłatność za pobyt dziecka w rodzinie zastępczej za okres od l maja 2005 r. do 21 października 2005 r. w wysokości 129,68 zł miesięczne. W uzasadnieniu podał, że zgodnie z art. 79 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 z późn. zm.) opłatę do wysokości miesięcznej pomocy pieniężnej na częściowe pokrycie kosztów utrzymania dziecka umieszczonego w rodzinie zastępczej ponoszą rodzice. Organ wziął pod uwagę dochód M. B., który stanowiła renta inwalidzka w kwocie 1.498,88 zł, oraz treść załącznika do uchwały nr "[...]" z dnia 24 czerwca 2004 r. Rady Powiatu w O. i ustalił odpłatność za częściowe pokrycie kosztów utrzymania dziecka w wysokości 20% pomocy. W złożonym odwołaniu M. B. podniósł, że zgodnie z treścią punktu 5 wyroku Sądu Wojewódzkiego, sygn. akt "[...]", kosztami utrzymania R. B. została w całości obciążona jego matka - D. B. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. decyzją z dnia 29 lipca 2005r., nr "[...]", utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy stwierdził, że odwołujący się ponosi koszty związane z pobytem syna R. w rodzinie zastępczej. W oparciu o treść załącznika do uchwały nr "[...]" Rady Powiatu w O. z dnia 24 czerwca 2004 r. ustalono wysokość zwolnienia z odpłatności za koszty związane z pobytem R. B. w rodzinie zastępczej w wysokości 80 % miesięcznie. Kolegium wskazało ponadto, że ustawa o pomocy społecznej oraz powyższa uchwała precyzyjnie określiły zasady, na jakich dokonuje się zwolnień z odpłatności związanych z pobytem dziecka w rodzinie zastępczej. Organ pierwszej instancji został więc pozbawiony możliwości swobodnego uznania w tym zakresie. W złożonej na powyższą decyzję skardze M. B. zarzucił Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu błędną interpretację wyroku Sądu Wojewódzkiego. Wskazał, że Sąd powierzył jemu wykonywanie władzy rodzicielskiej wyłącznie nad P., a nie R. Stwierdził, że zgodnie z postanowieniami powołanego wyroku to D. B. powinna zostać obciążona całkowitymi kosztami utrzymania R., szczególnie, że od skarżącego nie zasądzono alimentów na rzecz syna. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko w sprawie. Stwierdziło ponadto, że punkt V powołanego przez skarżącego wyroku Sądu Wojewódzkiego kształtuje wyłącznie stosunki między rodzicami dziecka i nie stanowi podstawy do zwolnienia M. B. od ponoszenia odpłatności za pobyt syna w rodzinie zastępczej, który to obowiązek wynika z ustawy o pomocy społecznej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Prawomocnym wyrokiem z dnia "[...]"1997 r., sygn. akt "[...]" Sąd Wojewódzki powierzył M. B. wykonywanie władzy rodzicielskiej nad synem P. i zobowiązał oboje rodziców do ponoszenia kosztów jego utrzymania i wychowania, zasądzając od matki dziecka alimenty w kwocie 10 zł oraz pozbawił skarżącego władzy rodzicielskiej nad dzieckiem R. B. i obciążył matkę D. B. w całości kosztami utrzymania tego syna. Starosta O. w decyzji z dnia 29 kwietnia 2005 r. uznał natomiast, że kosztami opłaty na częściowe pokrycie kosztów utrzymania R. B. w rodzinie zastępczej powinien zostać obciążony wyłącznie skarżący. Organ odwoławczy podzielił to stanowisko, pomijając całkowicie zarzuty odwołania oparte na treści wskazanego wyżej wyroku Sądu. W uzasadnieniach obu decyzji nie zostały ujawnione jakiekolwiek przesłanki, którymi kierowały się organy orzekając o obciążeniu skarżącego obowiązkiem ponoszenia kosztów utrzymania R. B. Kolegium powołało wprawdzie rozstrzygnięcie Sądu Wojewódzkiego, jednakże tylko w zakresie dotyczącym uregulowania stosunków miedzy skarżącym i D. B. a ich synem P. Próbę wyjaśnienia własnego stanowiska organ odwoławczy podjął w odpowiedzi na skargę, gdzie stwierdził, że postanowienia Sądu kształtują wyłącznie stosunki między rodzicami dziecka i nie stanowią podstawy do zwolnienia skarżącego od ponoszenia odpłatności za pobyt dziecka w rodzinie zastępczej. Prezentowane przez Kolegium stanowisko jest błędne. Wprawdzie w myśl art. 79 ust. l w związku z ust. 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 z późn. zm.) za pobyt dziecka w rodzinie zastępczej opłatę, do wysokości miesięcznej pomocy pieniężnej na częściowe pokrycie kosztów utrzymania dziecka umieszczonego w tej rodzinie, wnoszą również rodzice pozbawieni władzy rodzicielskiej, jednakże regulacja ta nie uprawnia organu administracji publicznej do zignorowania treści prawomocnego wyroku. Należy bowiem podnieść, że powołany wyżej prawomocny wyrok, w myśl art. 365 § l Kodeksu postępowania cywilnego, jest orzeczeniem wiążącym nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej. Zasadniczym skutkiem prawomocnego orzeczenia jest związanie nim wymienionych podmiotów, co oznacza konieczność uwzględnienia faktu istnienia konkretnego orzeczenia regulującego konkretną sprawę i odnosi się to zarówno do sądu, który wydał prawomocne orzeczenie, jak i innych sądów i innych organów państwowych oraz organów administracji publicznej. W konsekwencji podmioty te muszą liczyć się z wydanym orzeczeniem, nie mogą go zmieniać ani podejmować działań nie uwzględniających faktu jego wydania. W sytuacji, gdy sąd powszechny prawomocnym orzeczeniem rozstrzygnął o obciążeniu D. B. w całości kosztami utrzymania R. B., organowi administracji, rozpoznającemu sprawę ustalenia odpłatności za pobyt dziecka w rodzinie zastępczej, nie wolno było pominąć tej okoliczności. Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 19 maja 1999 r., sygn. akt IV SA 2543/98 (LEX nr 48643), podkreślił przewidzianą przez art. 365 § l Kodeksu postępowania cywilnego moc wiążącą prawomocnego orzeczenia sądu jako aktu władzy państwowej. Stwierdził, że jej swoistość wyraża się w tym, że obejmuje także inne sądy (w tym Naczelny Sąd Administracyjny) i inne organy państwowe, w tym także orzekające w postępowaniu administracyjnym, które muszą brać pod uwagę nie tylko fakt istnienia, ale i treść prawomocnego orzeczenia Sądu. Podmioty te są zatem faktem i treścią prawomocnego orzeczenia sądu związane, co implikuje w sposób bezwzględny uwzględnienie powyższego w wydawanych przez nie rozstrzygnięciach. Ratio legis art. 365 § l Kodeksu postępowania cywilnego polega na tym, iż gwarantuje ona zachowanie spójności i logiki działania organów państwowych, zapobiegając funkcjonowaniu w obrocie prawnym rozstrzygnięć nie do pogodzenia w całym systemie sprawowania władzy. Powyższe stanowisko zostało wprawdzie wyrażone na tle art. 365 § l Kodeksu postępowania cywilnego w brzmieniu obowiązującym do dnia 5 lutego 2005 r., jednak nie zdezaktualizowało się na skutek częściowej zmiany stanu prawnego. Należy również stwierdzić, że brak podania w uzasadnieniu decyzji motywów rozstrzygnięcia narusza art. 107 § l i 3 Kodeksu postępowania administracyjnego, zgodnie z którym decyzja powinna zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne. Odpowiedź organu administracji państwowej na skargę nie może "uzupełniać" zaskarżonej decyzji, gdyż należy już do postępowania sądowo-administracyjnego, a nie administracyjnego. Kwestia, kogo obciążają koszty utrzymania R. B. została przesądzona wspomnianym wyżej wyrokiem. Okoliczność ta stanowi zarazem przesłankę zasadności skargi. Organy administracji w niniejszym postępowaniu pominęły zaś treść wyroku sądu powszechnego i nie odniosły się w uzasadnieniu do tej kwestii. Ponownie rozpoznając sprawę organ administracji weźmie pod uwagę treść wyroku Sądu Wojewódzkiego z dnia "[...]" 1997 r., sygn. akt "[...]" i da temu wyraz w uzasadnieniu decyzji, w którym przedstawi ponadto przesłanki podjętej decyzji oraz rozpatrzy zarzuty skarżącego i ustosunkuje się do nich. Sąd, badając niniejszą sprawę, stwierdził ponadto naruszenie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. przepisów art. 107 § l Kodeksu postępowania administracyjnego. W egzemplarzu znajdującego się w aktach administracyjnych postanowienia nr "[...]", którym sprostowano z urzędu oczywistą omyłkę w zaskarżonej decyzji, brak jest daty jego wydania. Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie stwierdzając, że zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, w oparciu o art. 145 § l pkt l lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku. Z mocy art. 152 tej ustawy Sąd orzekł, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana do czasu uprawomocnienia się wyroku.