IV SA/Wr 300/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Ożóg, Sędzia WSA Lidia Serwiniowska /sprawozdawca/, Asesor WSA Alojzy Wyszkowski, Protokolant Anna Rudzińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 grudnia 2005r. sprawy ze skargi J. B. na postanowienie Rektora Uniwersytetu W. z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. zasądza od Rektora Uniwersytetu W. na rzecz J. B. kwotę 375 /słownie: trzysta siedemdziesiąt pięć/ złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; III. nie orzeka w przedmiocie wykonania zaskarżonego postanowienia. Pismem z dnia [...] Nr [...] "Uniwersytet W." zawiadomił J. B., że na podstawie decyzji Dziekana został skreślony z listy studentów Zaocznych Studiów Prawa Uniwersytetu W. z dniem [...]r. z powodu niedokonania wymaganej opłaty. Pismem z dnia [...]r. skarżący wezwał Dziekana Wydziału Prawa, Administracji i Ekonomii Uniwersytetu W. "1) do usunięcia naruszenia prawa poprzez doręczenie decyzji administracyjnej dziekana", o której mowa w zawiadomieniu, gdyż zawiadomienie Uniwersytetu nie jest decyzją administracyjną a doręczenie takie nie nastąpiło, 2) do określenia się czy to zawiadomienie z [...]r. jest decyzją administracyjną czy zawiadomieniem, o którym mowa w art. 61 § 4 kpa, 3) do sprostowania błędnego pouczenia co do trybu postępowania odwoławczego w sprawie skreślenia z listy studentów." W kolejnym piśmie z dnia [...]r. skarżący wniósł, do Dziekana Wydziału Prawa, Administracji i Ekonomii, o uzupełnienie decyzji z dnia [...]r. poprzez orzeczenie o rygorze natychmiastowej jej wykonalności i doręczenia tej decyzji na piśmie. W piśmie z dnia [...]r. Nr [...] Prodziekan Wydziału Prawa /.../ wyjaśnił skarżącemu, iż pismo z dnia [...]. jest decyzją o skreśleniu skarżącego z listy studentów wyrażoną w formie stosowanej od lat w praktyce dziekańskiej. W swej formie decyzja ta niczym nie różni się od decyzji z dnia [...]r. od której J. B. odwołał się do Rektora a decyzję Rektora zaskarżył do NSA. Sąd uznał, że obie decyzje Dziekana i Rektora, nie naruszają przepisów prawa materialnego jak i prawa procesowego /sygn. akt II SA/Wr 981/99/. W związku z powyższym Prodziekan uznał za bezprzedmiotowe wszystkie wezwania i wnioski J. B. zawarte w pismach z dnia [...]r. i [...]r. Skarżący w dniu [...]r. skierował do Dziekana Wydziału Prawa /.../, pismo w którym oświadczył, iż podtrzymuje żądania zawarte w pkt 1 i 3 pisma z dnia [...] oraz z [...]r. Uzyskana bowiem odpowiedź w piśmie z dnia [...]r. nie realizuje żadnego z ww. żądań. Skarżący żądał realizacji i zachowań wynikających z prawa /art. 39 i 40, 107, 111 kpa/ i zaniechanie działań bezprawnych. W odpowiedzi z dnia [...]r. na pismo wyżej powołane – Prodziekan Wydziału Prawa /.../ wyjaśnił, że pismo Dziekana nr [...]skierowane do J. B. stanowi odpowiedź na żądanie określone w art. 111 § 1 kpa i powoduje skutki przewidziane w § 2 tego przepisu. Skarżący, powołując się na przepis art. 111 § 2 w związku z art. 129 kpa, złożył w dniu [...]r. odwołanie od decyzji Dziekana o skreśleniu z listy studentów Wydziału Prawa Administracji i Ekonomii. Skarżący podniósł, iż powyższa decyzja nie została mu doręczona ani nie uzupełniona jak i nie sprostowana. Skarżący wniósł o zawieszenie postępowania na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 kpa, ponieważ w dniu [...]r. zawisł spór konsumencki pomiędzy uczelnią a organizacją społeczną o ochronę praw konsumenta – J. B. Zdaniem skarżącego rozpatrzenie i rozstrzygnięcie sprawy konsumenckiej przez sąd powszechny i stwierdzenie nieistnienia po stronie konsumenta obowiązku opłaty [...] zł ma znaczenie dla sprawy administracyjnej. Skarżący wskazał, iż nie uczestniczy w zajęciach dydaktycznych dla studentów [...] roku [...] semestru studiów zaocznych na kierunku prawo, ponieważ brał w nich udział w roku akademickim [...]i uzyskał pozytywne zaliczenie tych zajęć. Ponadto dodał, iż obowiązek opłaty nie istnieje i ten spór konsumencki rozstrzygnie właściwy sąd, gdyż organy uczelni nie są do tego właściwe. Postanowieniem z dnia [...]r. Nr [...] Rektor Uniwersytetu W. na podstawie § 45 ust. 1 pkt 4 Regulaminów Studiów w Uniwersytecie W. uchwalonego przez Senat Uniwersytetu W. w dniu [...], art. 148 ustawy z dnia 12 września 1990r. o Szkolnictwie wyższym /Dz.U. Nr 65, poz. 385 z póź. zm./, art. 129 kpa i art. 134 kpa, stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazano, iż decyzją Dziekana z dnia [...]r. Nr [...] skarżący został skreślony z listy studentów z powodu niedokonania wymaganej opłaty za [...] semestr zaocznych studiów na kierunku prawo. Decyzję tę doręczono skarżącemu listem poleconym z [...]r. Przyjmując czas na doręczenie korespondencji przez UPT skarżący winien otrzymać decyzję w dniu [...]r. Decyzja zawierała pouczenie o przysługującym skarżącemu odwołaniu do Rektora, które należało złożyć w terminie 14 dni od daty doręczenia. Dalej podniesiono, iż faktem bezspornym jest, że dnia [...]r. skarżący był w posiadaniu decyzji bowiem pismem z tego dnia wzywa Dziekana do usunięcia naruszenia prawa poprzez doręczenie decyzji, określenia charakteru pisma z nr [...]r. oraz sprostowania błędnego pouczenia. Pismem z dnia [...]r. [...] Dziekan odniósł się do treści pisma skarżącego z powołaniem się m.in. na wyrok NSA/OZ we Wrocławiu sygn. akt II SA/Wr 981/99. Kolejne wystąpienie z dnia [...]r. stanowi powtórzenie stanowiska skarżącego z dnia [...]r. Zawarte w decyzji pouczenie o terminie i trybie odwołania odpowiada postanowieniom art. 148 ustawy o szkolnictwie wyższym oraz art. 129 § 2 kpa. Wskazano, iż mimo pouczenia skarżącego w decyzji z dnia [...]r. o terminie wniesienia odwołania do Rektora, składa on odwołanie po upływie określonego terminu. W złożonym odwołaniu skarżący nie wyjaśnił przyczyn przekroczenia terminu i nie wniósł o jego przywrócenie. Wystąpienia skarżącego nie stanowiły wniosku o uzupełnienie decyzji, jej sprostowanie w trybie art. 111 § 1 kpa zaś wniosek o zmianę pouczenia był nieuzasadniony. Organ odwoławczy nie podziela stanowiska Dziekana zawartego w piśmie z dnia [...]r. /nadanego [...]r. a więc już po terminie odwołania/, iż jego pismo z dnia [...]r. wywołuje skutki przewidziane w art. 111 § 2 kpa. Wskazać należy, że art. 111 kpa normuje naprawienie wad nieistotnych decyzji tj. takich, które nie dają podstaw do jej uchylenia. W skardze na powyższe postanowienie J. B. zarzucił naruszenie: - art. 39, 40, 107 § 1, 111, 134 w zw. z art. 127 kpa. - art. 6, 7, 80 kpa. Podniósł, iż sprawa skreślenia skarżącego z listy studentów Zaocznych Studiów Prawa Uniwersytetu W. została załatwiona w formie zawiadomienia a nie decyzji w rozumieniu art. 107 § 1 kpa. W postanowieniu NSA w Warszawie z 13 grudnia 2001r. I SA 1535/01 kwestia ta została wyjaśniona. Odwołanie od zawiadomienia jest niedopuszczalne a zatem powinno być wydane postanowienie stwierdzające niedopuszczalność odwołania z przyczyn przedmiotowych /brak wprowadzenia do obrotu prawnego decyzji o skreśleniu/ a nie z przyczyn uchybienia terminu. Dla niedopuszczalnego odwołania nie mógł ani rozpocząć ani też skończyć bieg termin do jego wniesienia – a więc nie może być mowy o uchybieniu terminu . Dalej skarżący wywodzi, iż nie weszła do obrotu prawnego "Decyzja Dziekana z dnia [...]r. Nr [...]" bo nie jest nią zawiadomienie o podjęciu decyzji, a po wtóre owo zawiadomienie nie zostało doręczone stronie – wbrew obowiązkowi wynikającemu z art. 40 § 1 kpa, a nadto skierowane zostało pod błędny adres. Zawiadomienie zawiera "zdanie pouczenia" ale pouczenie to jest wadliwe co do trybu. Odwołanie bowiem wnosi się za pośrednictwem organu, który wydał decyzję a nie bezpośrednio do organu odwoławczego. Przyjmując nawet, że "zawiadomienie" jest "decyzją", to z kolei pismem z dnia [...]r. skarżący zażądał: m.in. sprostowania błędnego pouczenia co do trybu postępowania odwoławczego, zaś pismem z dnia 5 [...]r. wniósł o uzupełnienie decyzji poprzez orzeczenie o rygorze natychmiastowej wykonalności. Oznacza to oczywiste uruchomienie działań przewidzianych w art. 111 § 1 kpa. Tak też stwierdził organ I instancji w piśmie z dnia [...]r. Organ odwoławczy jest obowiązany respektować uwarunkowania procesowe, co do terminu, wynikające z art. 111 § 2 kpa bez względu na merytoryczną ocenę zasadności zgłoszonego przez stronę żądania uzupełnienia i sprostowania decyzji. W odpowiedzi na skargę Rektor Uniwersytetu W. wniósł o jej oddalenie. Organ uczelniany wskazał, iż w orzecznictwie oraz doktrynie przyjmuje się, że o zakwalifikowaniu danego aktu prawnego jako decyzji, decyduje treść a nie forma. Jeżeli pismo pochodzi od uprawnionego organu, podpisane jest przez uprawnione osoby, skierowane jest na zewnątrz, rozstrzyga w sposób władczy w sprawie indywidualnej – jest decyzją administracyjną. Decyzja z dnia [...]r. spełnia powyższe wymogi. Nieuzasadnione jest twierdzenie skarżącego, iż Prodziekan jest osobą nieupoważnioną. Faktem jest, że organami jednoosobowymi są Rektor i Dziekan lecz faktem jest także, iż Prodziekani są zastępcami, pełnomocnikami Dziekana /§ 38, ust. 2 statutu Uniwersytetu W./. Odwołać się należy do poglądu wyrażonego w wyroku NSA z dnia 21 lutego 1998r SA/Wr 890/87 oraz II SA/Wr 981/99 z dnia 12 stycznia 2000r. Sąd bowiem uznał za prawidłowe podpisanie decyzji przez zastępcę ponieważ taka decyzja zawsze będzie decyzją Dziekana, jak też Komentarz CH. Becka 1998 art. 104 kpa". Dalej organ podnosi, iż do decyzji organów uczelni podjętych w indywidualnych sprawach studenckich przepisy kpa stosuje się odpowiednio /art. 161 ustawy z dnia 12 września 1990r. o szkolnictwie wyższym Dz.U. Nr 65, poz. 385 z póź. zm./. Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 8 listopada 2000r. Nr SK 19/99 wyraził stanowisko, że organom publicznej szkoły wyższej – w sprawach dotyczących istoty działania szkoły – nie można nadać charakteru organów władzy publicznej, w tym organów administracji państwowej, a decyzja organu uczelni to nie w pełni to samo co decyzja organu administracji. Ustawodawca wg oceny TK, przyjął model zbliżony do administracyjnego. Nakaz odpowiedniego zaś stosowania przepisów kpa należy rozumieć jako zapewnienie gwarancji procesowych adresatowi decyzji /np. wyrok NSA O/Z we Wrocławiu z dnia 5 grudnia 2003r. sygn. akt II SA/Wr 364/02/. Przedstawiony stan faktyczny w postanowieniu NSA w Warszawie z dnia 13 grudnia 2001r. sygn. akt I SA/1535/01 i załączonej do niego decyzji, nie odpowiada niniejszej sprawie. Dlatego też powołanie się skarżącego na to postanowienie, czy też na doniesienie prasowe są nieusprawiedliwione. Dodatkowo zaznaczono, iż według kpa organ na zasadzie uznania rozstrzyga o nadaniu rygoru i zaistnienia przesłanek z art. 108 kpa. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. Nr 153, poz. 1269/ sąd administracyjny właściwy jest do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej względnie stwierdzenie jej nieważności przez sąd następuje tylko w przypadku wystąpienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy /art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz.U. Nr 153, poz. 1270/ zwanej dalej upsa. Skarżący wniósł skargę podnosząc wątpliwości co do charakteru prawnego aktu z dnia [...]r. Nr [...], którym zawiadomiono, go, iż na podstawie decyzji Dziekana został skreślony z listy studentów Zaocznych Studiów Prawa Uniwersytetu W. z dniem [...]r. /.../. Wątpliwości te są zasadne tym bardziej, że tego samego dnia i ten sam organ administracyjny wydał decyzję Nr [...] o skreśleniu skarżącego z listy studentów z dniem [...]r. Na decyzję tę została również wniesiona skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego /sygn. akt IV SA/Wr 245/05/. Tym samym Dziekan Wydziału Prawa i Administracji i Ekonomii uznał, iż wcześniejsza czynność mówiąca jedynie o tym, że skarżący został skreślony z listy studentów nie może być przedmiotem odwołania gdyż nie należy ona do kręgu aktów i czynności, od których przysługiwałby tego rodzaju środek zaskarżenia. Skoro jednak odwołanie zostało wniesione należało w trybie art. 134 kpa wydać postanowienie o niedopuszczalności odwołania a nie stwierdzać uchybienie terminu do wniesienia tego środka prawnego. W związku z tym, iż zaskarżone postanowienie, mimo iż wywodzi się z tej samej podstawy prawnej, istotnie narusza przepisy prawa procesowego należało je uchylić na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Orzeczenie o kosztach oparto na podstawie art. 200 powyższej ustawy. Sąd nie orzekł przy tym w przedmiocie wykonania zaskarżonego postanowienia, gdyż nie określiło ono jeszcze sytuacji prawnej skarżącego jak to dzieje się w przypadku, gdy decyzja administracyjna kształtuje jakieś prawo lub obowiązek strony postępowania.