IV SA/Po 73/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia NSA Ewa Makosz-Frymus Sędziowie sędzia WSA Bożena Popowska (spr.) sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak Protokolant: sekretarz sądowy Marcin Kubiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 stycznia 2006 r. sprawy ze skargi L. J. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] marca 2003 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej o d d a l a s k a r g ę /-/D. Rzyminiak-Owczarczak /-/E. Makosz-Frymus /-/B. Popowska MB IV SA/Po 73/04 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] .01.2003r., nr [...], na podstawie art. 13 ust. 2a i 2b oraz art. 40b ust. 1 i 2 ustawy z dnia 21 III 1985 r. o drogach publicznych (tekst jedn. Dz.U. z 2000 r., nr 71, poz. 838 ze zm.), w związku z art. 64 ust. 1 ustawy z dnia 20 VI 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. nr 98, poz. 602 ze zm.) oraz rozporządzeniem Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 1 IV 1999 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz.U. nr 44, poz. 432) i art. 104 § 1 kpa, Dyrektor Urzędu Celnego w O. obciążył L. J. karą pieniężną w wysokości 1560 zł. za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia. W uzasadnieniu orzeczenia Dyrektor Urzędu Celnego stwierdził, że zgodnie z art. 64 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym, przejazd pojazdem nienormatywnym jest dozwolony tylko pod warunkiem uzyskania zezwolenia, którego strona nie okazała. Organ wskazał, że karę pieniężną nałożono na podstawie kontroli pojazdu przeprowadzonej w dniu 24 .01.2003r. o godz. 10.22 i potwierdzonej zapisem protokołu nr [...]. Odwołanie od powyższej decyzji złożył pełnomocnik strony radca prawny S. W. podnosząc, że zgodnie z dokumentami przewozu towar na naczepie, w której stwierdzono przekroczenie nacisku na oś nr 2- europalety, był załadowany poprawnie i z zachowaniem niezbędnych parametrów. Europalety są towarem znormalizowanym i równomiernie wypełniają przestrzeń ładowni. Masa pojazdu nie była przekroczona. Natomiast uzyskanie przy najezdzie na wagę skontrolowanym pojazdem- prędkości do 5 km/godz, jest praktycznie niemożliwe. Odwołujący się podważył prawidłowość pomiaru z powodu braku możliwości jego zweryfikowania, mimo zgłoszenia takiego żadania przez kierowcę. W odwołaniu zarzucono też organowi naruszenie przepisów kpa.: 77§ 1, nakazującego w sposób wyczerpujący zbierać dowody oraz art. 7 i 8 określających zasady: prawdy obiektywnej i zaufania obywateli do państwa, a także art. 107§ 1, nakazującego podanie w uzasadnieniu decyzji jej podstawy prawnej; organ I instancji, wymieniając rozporządzenie Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 1 IV 1999 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. nr 44, poz. 432)- nie wskazał numeru zastosowanego przepisu, przez co odwołujący się nie mógł sprawdzić poprawności obliczenia nałożonej kary. Decyzją z dnia [...] 03 2003r., nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1,. oraz na podstawie art. 13 ust. 2 pkt 3, ust. 2a i 2b, art. 40b ust. 1 i 2 ustawy z dnia 21 III 1985 r. o drogach publicznych, § 4 i § 5 ust. 4 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 1 IV 1999 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia ( Dz. U. Nr. 1999r., Nr. 44, poz. 432), Dyrektor Izby Celnej utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu wskazano, że kara pieniężna została nałożona w dniu 24. 01. 2003r. na przejściu granicznym w O., po przeprowadzeniu pomiaru dynamicznego obciążenia osi pojazdu o nr rejestracyjnym [...], należącego do L. J., ul. [...] W. i stwierdzeniu przekroczenia na drugiej osi pojazdu dopuszczalnych norm nacisku ustalonych w rozporządzeniu Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 1 IV 1999 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia. Dyrektor Izby Celnej stwierdził, że pomiaru nacisku osi na podłoże dokonano na wadze dynamicznej typu RPT 97-114, posiadającej ważne świadectwo legalizacji wydane przez Naczelnika Obwodowego Urzędu Miar w Z., a wagi tego typu zostały zatwierdzone decyzją Prezesa Głównego Urzędu Miar do wyznaczania dynamicznego obciążenia osi pojazdów. Pomiaru rozstawu osi dokonano przy pomocy przymiaru stalowego tzw. ruletki, posiadającej świadectwo legalizacji wydane przez Naczelnika Obwodowego Urzędu Miar w Zielonej Górze, a warunki dokonywania pomiaru odpowiadały parametrom określonym w świadectwie legalizacji wagi. Nałożenie kary pieniężnej odbyło się zgodnie z art. 40b ust. 2 i art. 13 ust. 2b ustawy o drogach publicznych, a jej wysokość jest automatycznie obliczana przez oprogramowanie, które jest integralnym elementem systemu ważenia i przetwarzania danych. Organ II instancji szczegółowo ukazał techniczne etapy procesu ważenia oraz system zabezpieczeń zapewniający jego prawidłowy przebieg a także stwierdził, że brak reakcji aparatury kontrolnej podważa zasadność jakiegokolwiek kwestionowania wyniku ważenia. Nie ma zatem podstaw do jego powtarzania. W uzasadnieniu podkreślono też, że kierowca nie mógł być obserwatorem wszystkich czynności związanych z pomiarem, gdyż część z nich musiał sam wykonywać. Był on jednak osobiście obecny przy pomiarze odległości pomiędzy osiami pojazdu oraz otrzymał protokół z ważenia, w którym mógł zawrzeć swoje uwagi i spostrzeżenia, co też uczynił. W uzasadnieniu podkreślono również, że kara za przejazd pojazdem nienormatywnym jest pobierana niezależnie od przyczyny przekroczenia nacisku na oś, przekonania kierowcy co do wielkości nacisku czy też ewentualnej winy kierowcy, a pobór opłaty ma charakter obligatoryjny. Skargę na powyższą decyzję w imieniu L. J. wniósł jego pełnomocnik, zarzucając Dyrektorowi Izby Celnej naruszenie art. 10 , art. 7 i 8 oraz art. 77§1 i 78§1 kpa. Skarżący wskazał, że organy celne dokonały w arbitralny sposób oceny wniosku o powtórzenie procesu ważenia i bezpodstawnie go odrzuciły, tym samym błędnie ustaliły obowiązek zapłaty kary pieniężnej .W skardze powtórzono argumenty podniesione w odwołaniu, w tym także o cechach wagi najazdowej i niemożliwości uzyskania prędkości poniżej 5 km/godz. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej podtrzymał w całości swą dotychczasową argumentację podkreślając, że odpowiedzialny za prawidłowe załadowanie towaru kierowca samochodu strony skarżącej brał udział w ważeniu pojazdu, a następnie podpisał protokół. Organ powtórzył techniczne etapy procesu ważenia, jego zautomatyzowanie i skomputeryzowanie oraz system zabezpieczeń zapewniający jego prawidłowy przebieg a także stwierdził, że brak reakcji aparatury kontrolnej podważa zasadność jakiegokolwiek kwestionowania wyniku ważenia. Nie ma zatem podstaw do jego powtarzania. Organ stwierdził w związku z powyższym, że okoliczność mająca istotne znaczenie dla sprawy (przeprowadzenie dowodu z ważenia pojazdu ) została wykazana w postępowaniu dowodowym w sposób nie wskazujący na jakiekolwiek nieprawidłowości. Wobec tego zarzut naruszenia art. 78 jest niezrozumiały. Dyrektor Izby Celnej podkreślił także znaczenie dowodowe protokołu kontroli oraz przytoczył orzeczenia NSA, wskazujące na obowiązki przewożnika. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga nie jest zasadna, a zaskarżona decyzja jest wolna od uchybień, które pociągałyby za sobą konieczność jej uchylenia. Zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 21 III 1985 r. o drogach publicznych (tekst jedn. Dz.U. z 2000 r., nr 71, poz. 838 ze zm.) w brzmieniu obowiązującym w dniu wydawania zaskarżonej decyzji, korzystanie z dróg publicznych mogło być uzależnione od wniesienia opłat drogowych, które zgodnie z art. 13 ust. 2 pkt 3 mogły być pobierane m.in. za przejazdy po drogach publicznych pojazdów zarejestrowanych w kraju lub za granicą, z ładunkiem lub bez ładunku, o masie, naciskach osi lub wymiarach przekraczających wielkości określone w odrębnych przepisach. Z kolei art. 13 ust. 2a stanowił, iż za przejazd po drogach publicznych pojazdów, o których mowa w ust. 2 pkt 3, bez zezwolenia określonego przepisami Prawa o ruchu drogowym lub niezgodnie z warunkami podanymi w zezwoleniu pobiera się kary pieniężne, których wysokość - w myśl ust. 2b powołanego artykułu - określał załącznik do ustawy. W kontrolowanym pojeździe, przy pomiarze nacisku dla pojedynczej osi napędowej w rozumieniu § 4 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 1 IV 1999 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz.U. nr 44, poz. 432), stwierdzono przekroczenie dopuszczalnych norm określonych w § 5 ust. 4 cytowanego rozporządzenia, w związku z czym Dyrektor Urzędu Celnego nałożył na Skarżącą -zgodnie ze wspomnianym załącznikiem do ustawy o drogach publicznych - karę pieniężną w wysokości 1560 zł. Kierowca pojazdu nie okazał stosownego zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym. Zasadniczy nurt argumentacji Skarżącej sprowadza się do kwestionowania poprawności ważenia i w konsekwencji- sposobu przeprowadzenia postępowania od strony formalnej. Skarżąca podnosi, że kara pieniężna została nałożona za przekroczenie obciążenia na osi drugiej, mierzonego wagą najazdową. Jednakże kontrolowany pojazd praktycznie nie może najeżdżać na wagę z wymaganą prędkością, nadto nie wykazywał przekroczenia masy, stąd zgłoszone przez kierowcę żądanie powtórzenia pomiaru. Żądanie to nie zostało spełnione, co w konsekwencji spowodowało, zdaniem Skarżącego, naruszenie art.:7; 8; 10; 77§1i 78§1 kpa. Z akt sprawy wynika, że ważenia pojazdu dokonano przy pomocy dynamicznej wagi samochodowej typu RPT-97-114, przystosowanej do ważenia pojazdów. Waga ta posiadała ważne świadectwo legalizacji ( straciło ważność 31 10. 2004r.), wydane przez Naczelnika Obwodowego Urzędu Miar w Z. w dniu 29 10 2002 r, a wagi tego typu zostały zatwierdzone do wyznaczania dynamicznego obciążenia osi pojazdów decyzją Prezesa Głównego Urzędu Miar z dnia 28 04 1997 r., nr ZT 314/97,) Należy zauważyć, że zatwierdzenie przyrządu pomiarowego jest decyzją administracyjną Prezesa GUM, wydaną na podstawie art. 16 ust. 3 ustawy z dnia 3 kwietnia 1993 r. o miarach (Dz. U. 53/93/248 ze zm.) , a warunki dokonywania pomiaru odpowiadały parametrom określonym w świadectwie legalizacji wagi. Pomiaru rozstawu osi dokonano przy pomocy przymiaru stalowego tzw. ruletki, posiadającej świadectwo legalizacji wydane przez Naczelnika Obwodowego Urzędu Miar w Z. z dnia 08. 05. 2002 r.,. Należy podkreślić, że zgodnie z decyzją zatwierdzającą w/w typ wag, dokonują one poprawnych pomiarów przy zachowaniu przez kierowcę prędkości w granicach do 5 km/h, a każde przekroczenie tej prędkości powoduje włączenie sygnalizacji o błędzie ważenia. Kilkadziesiąt spraw, ze skarg na decyzje w przedmiocie kar za przejazd pojazdem ponadnormatywnym, jakie Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpatrzył na przełomie 2005 i 2006r.,( np. sprawa- sygn. akt IV SA/Po 61/04 ) utwierdza Sąd w przekonaniu, że wagi tego typu reagują sygnalizacją w przypadkach przekroczenia prędkości 5 km/godz. Jest to przesłanka dokonania ponownego ważenia. Należy zatem uznać za uzasadniony argument organu II instancji, że skoro : "Jak wynika z wydruku komputerowego uzyskanego z wagi, w procesie ważenia nie miały miejsca żadne nieprawidłowości (...), to (...) bez sygnalizowania błędu funkcjonariusze nie mogą pozwalać na powtórne ważenie tych samych pojazdów." Należy dodać, że każdorazowe pomniejszenie wyników ważenia o 200 kg masy przypadającej na każdą oś oraz o dodatkowe 2 % zmierzonej masy całkowitej gwarantuje ochronę interesów przewoźnika i stanowi korektę ewentualnych błędów pomiaru wynikających np. z gwałtownego przyspieszania prędkości . Na marginesie należy zauważyć, że samochody poruszają się po drogach publicznych z nieporównywalnie większą prędkością , w związku z czym przeciążenia osi przekraczające dopuszczalne normy są znacznie większe i muszą się niekorzystnie odbijać na jakości dróg. Nie można zatem przyjąć, że niewielkie wahania prędkości, jakie mogą zaistnieć w trakcie ważenia prowadzą do zafałszowania prawdziwych danych dotyczących nacisków na osie. Ponadto trzeba pamiętać, że legalizacja wagi świadczy o prawidłowości jej działania w każdym miejscu i w każdych warunkach opisanych w instrukcji wagi (por. wyrok NSA z dnia 12 II 1998r., sygn. akt II SA 1409/97). Poza w/w argumentami przekonywujący jest też ten, że wszystkie osie pojazdu były mierzone przy użyciu tego samego sprzętu i w ten sam sposób i tylko jedna oś przekraczała dopuszczalny nacisk. Natomiast wskazywanie na wielkość masy pojazdu miałoby znaczenie w przypadku przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej zestawu, co w przedmiotowej sprawie nie miało miejsca ( wyroki NSA: z 15. 01. 1998r. sygn. akt II SA 1189/97 LEX nr 41370 oraz z 20. 04. 1998r. sygn. akt II SA 174/98 LEX nr 41646). Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd jest zdania, że okoliczności przebiegu kontroli nie uzasadniały przeprowadzenia ponownego pomiaru nacisku na osie. Tym samym Sąd nie znalazł podstaw do uznania zarzutów Skarżącej dotyczących rzekomych uchybień formalnych polegających na nienależytym ustosunkowaniu się do zastrzeżeń kierowcy wobec sposobu ważenia. Obecny podczas kontroli kierowca pojazdu nie zgodził się z decyzją i zarzucił organowi I instancji, że nie zezwolono na ponowne ważenie, wpisując tej treści uwagę do protokołu. W świetle tego co ustalono wyżej, tj. mając na uwadze jakość techniczną wagi, jej wyposażenie w szereg zabezpieczeń gwarantujących prawidłowość procesu ważenia a także wskazane wyżej świadectwa legalizacji trzeba stwierdzić, że żądanie ponownego ważenia jest bezzasadne i organ nie miał obowiązku dokonywania kolejnego pomiaru. Na marginesie można dodać, że takie reguły obowiązują m.in. z uwagi na istotę i specyfikę owego postępowania- w ciągu doby na dużym przejściu granicznym w O. odprawiane są setki pojazdów ciężarowych, oczekujących często w długich kolejkach. Zarówno w interesie przewoźników, jak i właścicieli pojazdów, kierowców i służb celnych jest, by ważenie pojazdów i ich odprawa, toczyły się sprawnie. Należy dodać że wszelkie zarzuty strona mogła podnieść w odwołaniu i zostały one rozpatrzone przez organ II instancji. Nadto strona została pisemnie poinformowana o prawie przeglądania akt sprawy, sporządzania z nich notatek i odpisów oraz prawie do wypowiedzenia się co do zebranych dowodów, zgodnie z art. 10 kpa.(k- 16). Wobec powyższej oceny działań organu I i II instancji, nie sposób zgodzić się z zarzutami niewyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego oraz nienależytego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz związanymi z nimi zarzutami pozbawienia strony czynnego udziału w postępowaniu oraz naruszenia zasady pogłębiania zaufania do organów państwa, tj naruszenia art.:7; 8; 10; 77§1i 78§1 kpa. Tym samym jako prawidłowe Sąd ocenia zastosowanie przez organy przepisów prawa materialnego, w tym wskazanego w odwołaniu art. 64 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym Brzmienie art. 13 ust. 2a ustawy o drogach publicznych nie pozostawia wątpliwości co do tego, że nałożenie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia jest obligatoryjne. Jest ono również niezależne od ewentualnej winy sprawcy przekroczenia ciężaru czy też od zachowania wymaganej masy całkowitej pojazdu, a jedynym i decydującym kryterium nałożenia kary jest fakt stwierdzenia przekroczenia dopuszczalnego nacisku na oś pojazdu (por. wyrok NSA z 23 IV 1999 r., sygn. akt II SA 1838/98, wyrok NSA z 13 V 1998 r., sygn. akt II SA 358/98, wyrok NSA z 15 I 1998 r., sygn. akt II SA 1189/97, wyrok NSA z 23 I 1998 r., sygn. akt II SA 1327/97). Dla odpowiedzialności właściciela pojazdu za przekroczenie dopuszczalnych norm nie ma też znaczenia brak możliwości sprawdzenia nacisku osi pojazdu na drogę po załadunku (por. wyrok NSA z 22 IV 1998 r., sygn. akt II SA 1421/97). W tej sytuacji należy uznać, że wydanie zaskarżonego orzeczenia było zasadne. Co zaś tyczy się zarzutu niesprecyzowania w rubrum decyzji organu I instancji, jaki przepis rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 1 IV 1999 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia został zastosowany, to należy stwierdzić, że organ II instancji naprawił ten błąd, a nadto, że wysokość nałożonej kary wynika z załącznika do ustawy o drogach publicznych. Poza tym można dodać, że w piśmiennictwie ugruntowany jest następujący pogląd: "Decyzja, która nie zawiera powołania podstawy prawnej, określa ją ogólnikowo bądź błędnie, nie będzie wydana bez podstawy prawnej, a dotknięta będzie tylko wadą formy z racji naruszenia przepisu art.107 par 1 kpa. W takim bowiem przypadku podstawa prawna realnie istnieje, lecz nie ma o niej prawidłowej informacji w decyzji administracyjnej." (J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, 6.wydanie, C.H.Beck, Warszawa 2004r., str 72. Wskazane przez Skarżącą uchybienia organu I instancji, wiążące się ze specyfiką postępowania w sprawie opłat drogowych na przejściu granicznym, Sąd nie uważa za uchybienia, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy; w sprawie nie doszło do naruszeń prawa materialnego, w związku z czym- zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270 ze zm.) , brak było przesłanek do uchylenia decyzji. Wobec powyższego, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 VIII 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 VIII 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1271), orzeczono jak w sentencji. /-/D. Rzyminiak-Owczarczak /-/E. Makosz-Frymus /-/B. Popowska MB