IV SA/Po 80/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia NSA Ewa Makosz-Frymus Sędziowie sędzia WSA Bożena Popowska sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak (spr.) Protokolant: sekretarz sądowy Marcin Kubiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 stycznia 2006 r. sprawy ze skargi S. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2003r. Nr [...] w przedmiocie opłaty za parkowanie pojazdu o d d a l a s k a r g ę /-/D. Rzyminiak-Owczarczak /-/E.Makosz-Frymus /-/B. Popowska MB IV SA/Po 80/04 UZASADNIENIE Upomnieniem z dnia 25 kwietnia 2003 r. Nr [...] Zarząd Dróg Miejskich w Poznaniu wezwał skarżącego S. L. do uregulowania, w terminie 7 dni, należności w kwocie 5.132,30 zł tytułem kosztów 108 nieopłaconych postojów pojazdu o numerze rejestracyjnym [...] marki Opel Astra w obszarze płatnej Strefy Ograniczonego Parkowania Miasta P. (dalej: SOP) w okresie od 04.05.1999 r. do 11.02.2000 r. Jako podstawę prawną upomnienia organ powołał art. 15 §1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. Nr 110 poz. 968 ze zmianami), w związku z tytułem wykonawczym nr [...] z dnia [...] października 2002 r. wystawionym na S. L. oraz oświadczeniem S. L. z dnia 17 marca 2003 r., iż od dnia 10.11.1998 r. do dnia 14.02.2000r. był on jedynym użytkownikiem przedmiotowego pojazdu, który jest własnością i jest zarejestrowany na jego żonę- S. L. Pismem z dnia 05 maja 2003 r. S.L. zwrócił się do Zarządu Dróg Miejskich w P. o odstąpienie w stosunku do jego osoby od roszczeń finansowych z wskazanego tytułu, podnosząc iż jako inwalidzie oraz osobie zameldowanej na stałe na obszarze SOP powinien zostać mu bezpłatnie udostępniony identyfikator uprawniający do bezpłatnego parkowania pojazdem w obrębie obszaru obowiązywania opłat. Wyjaśnił, iż pomimo wystąpienia w przypadku jego osoby dwóch przesłanek uprawniających do otrzymania takiego identyfikatora, w 1999 roku uniemożliwiono mu jego nabycie. Powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 10 grudnia 2002 r. S. L. podniósł, iż skierowane do niego wezwanie jest niezgodne z prawem, stąd wobec braku podstaw prawnych do wymierzenia kary nie można uznać, iż naruszył zasady parkowania na przedmiotowym obszarze. Stanowisko to strona podtrzymała w późniejszej korespondencji prowadzonej w przedmiotowej sprawie, dokumentując zameldowanie na stałe obszarze Strefy od dnia 22 maja 1979 r., a nadto wyjaśniając, iż przedmiotowy pojazd stanowi własność jego żony oraz, że użytkował go na mocy zawartej z żoną i zgłoszonej w Urzędzie Skarbowym umowy najmu. Decyzją z dnia [...] września 2003 r. Nr [...] Dyrektor Zarządu Dróg Miejskich w P. umniejszył przedmiotową należność do kwoty 1481,20 zł., ustalając jej wysokość z wyliczenia czasu parkowania od momentu stwierdzenia nieopłaconego postoju do końca danego dnia. Jako podstawę prawną decyzji organ powołał przepisy pkt I ust. 1c Załącznika nr 1 uchwały Nr XXIII/276/III/99 Rady Miasta P. z dnia 18 listopada 1999r. w sprawie zasad i trybu umarzania lub udzielania innych ulg w spłacie należności pieniężnych, będących wierzytelnościami jednostek organizacyjnych Miasta P., do których nie stosuje się przepisów ustawy Ordynacja podatkowa oraz §1 pkt 1 zarządzenia Prezydenta Miasta P. Nr 2/2003/P z dnia 2 stycznia 2003 r. w sprawie określenia organów uprawnionych do umarzania i udzielania innych ulg w spłacie należności pieniężnych, będących wierzytelnościami jednostek organizacyjnych Miasta P., do których nie stosuje się przepisów ustawy Ordynacja podatkowa oraz zasad sporządzania sprawozdawczości w tym zakresie. W uzasadnieniu podjętej decyzji organ powołał się na wynikający z przepisów prawa obowiązek uiszczania opłaty za każdorazowy postój pojazdu w płatnej strefie parkowania, wyjaśniając iż identyfikator dla mieszkańca Strefy przysługuje zameldowanemu na jej obszarze właścicielowi pojazdu. Uwzględniając powyższe oraz przedstawione przez stronę okoliczności, a nadto kierując się uzasadnionym interesem budżetu Miasta organ wyjaśnił, iż uzasadnione jest udzielenie stronie ulgi w spłacie należności w oparciu o powołaną w sentencji decyzji regulację. Składając odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego S. L. wniósł o uchylenie decyzji organu I instancji w całości, ponownie kwestionując prawo do obciążenia go, jako mieszkańca Strefy Parkowania oraz osobę niepełnosprawną, obowiązkiem uiszczania opłat za postój pojazdy w Strefie na zasadach ogólnych. Podnosząc, iż bezpodstawnie odmówiono mu w 1999 roku prawa do identyfikatora dla mieszkańca Strefy strona wyjaśniła, iż nie było go stać na kupno własnego samochodu, a każdorazowe opłacanie postoju przekraczało jego możliwości finansowe. Decyzją z dnia [...] grudnia 2003 r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze zaskarżoną decyzję utrzymało w mocy, w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia wyjaśniając, iż decyzja podjęta na podstawie powołanej uchwały Rady Miasta P. z dnia 18 listopada 1999 r. jest decyzją wydaną w ramach uznania administracyjnego, co oznacza, że od oceny organu zależy czy i w jakiej wysokości umorzy należności stanowiące wierzytelność jednostek organizacyjnych Miasta P. Organ II instancji wyjaśnił nadto, iż w badanym przypadku decyzję o umorzeniu części tej należności podjęto z uwzględnieniem inwalidztwa strony oraz jej sytuacji materialnej, jak również interesu budżetu Miasta. Zdaniem organu podnoszone argumentu związane z nieistnieniem obowiązku nie mogą zostać rozpatrzone w oparciu o regulacje przedmiotowej uchwały bowiem nie mieszczą się wśród przesłanek umorzenia należności w niej wymienionych. W skardze na powyższą decyzję S. L. wniósł o jej uchylenie, jak również o uchylenie decyzji organu I instancji. Zaskarżonym decyzjom Skarżący zarzucił naruszenie art. 94 i art. 217 Konstytucji RP oraz art. 21 ust. 1 ustawy o drogach publicznych. Wskazując, iż z dniem 30 listopada 2003 r. utracił moc obowiązującą wskazany przepis ustawy o drogach publicznych i w konsekwencji nie obowiązują regulacje dotyczące płatnej Strefy Parkowania skarżący podniósł, iż w sytuacji, gdy nie obowiązują przepisy w oparciu o które nałożony został obowiązek uiszczania opłat za postój pojazdu w Strefie, wobec naruszenia przepisów aktu nadrzędnego wynikających stąd należności nie można egzekwować. Zdaniem skarżącego wobec naruszenia przepisów aktu nadrzędnego niezrozumiałe jest również powoływanie się w jego sprawie na dobro Miasta. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, w całości podtrzymując stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Kolegium wyjaśniło, iż zaskarżona decyzja I instancji podjęta została na żądanie skarżącego o umorzenie długu powstałego w związku z nieopłaceniem postoju w Płatnej Strefie Parkowania, zaś powoływany wyrok Trybunału Konstytucyjnego wobec innej podstawy prawnej podjętych decyzji oraz odrębnego ich przedmiotu nie ma wpływu na wynik sprawy, ma natomiast wpływ na wynik postępowania egzekucyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z treścią art. 3 §1 i art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) sądowa kontrola decyzji administracyjnych polega wyłącznie na ocenie ich legalności, tj. zgodności z przepisami prawa materialnego i procedury administracyjnej. Jednocześnie, w myśl art. 135 ww. ustawy, Sąd kontroluje legalność nie tylko zaskarżonej decyzji organu II instancji, ale także decyzji wydanej w I instancji. W przedmiotowej sprawie decyzje organów obu instancji wydane zostały z poszanowaniem przepisów prawa materialnego oraz procesowego. W niniejszej sprawie strona skarżąca nie kwestionuje ustaleń faktycznych, dokonanych przez organy obu instancji, tj. stwierdzonych nieopłaconych postojów pojazdu, którego skarżący był jedynym użytkownikiem, w obszarze Strefy Ograniczonego Parkowania w P. w okresie od 04.05.1999 r. do 11.02.2000 r. Zarzuty skargi odnoszą się do samego tytułu wykonawczego; skarżący wywodzi, iż z racji stałego zameldowania w granicach Strefy, użytkowania pojazdu w oparciu o zawartą umowę jego użyczenia oraz najmu, a także posiadanego statusu inwalidy ze schorzeniami ruchu miał uprawnienie do uzyskania identyfikatora dla mieszkańca Strefy, który upoważniał do bezpłatnego parkowania na jej obszarze. Zważyć należy, iż zaskarżona decyzja została wydana na etapie po wszczęciu egzekucji należności z tytułu nieopłaconego postoju w Strefie Ograniczonego Postoju, co zgodnie z art. 26 §5 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. Nr 110 poz. 968 ze zmianami) nastąpiło z chwilą doręczenia odpisu tytułu wykonawczego. Przedmiotem decyzji z dnia [...] grudnia 2003 r. oraz poprzedzającej ją decyzji Zarządu Dróg Miejskich w P. z dnia [...] września 2003 r. nie było rozpatrzenie zarzutów, zgłoszonych przez stronę po otrzymaniu upomnienia z dnia 25.04.2003 r., lecz ponowne ustalenie kwoty należności z tytułu nieopłaconego postoju poprzez jej umniejszenie w trybie przepisów powołanej na wstępie uchwały Rady Miasta P. z dnia 18.11.1999r. w sprawie zasad i trybu umarzania lub udzielania innych ulg w spłacie należności pieniężnych, będących wierzytelnościami jednostek organizacyjnych Miasta P., do których nie stosuje się przepisów ustawy– Ordynacja podatkowa. Decyzje te podjęte zostały po zbadaniu zarzutu bezpodstawnej odmowy wydania identyfikatora dla mieszkańca Strefy, jak również sytuacji materialnej, rodzinnej i zdrowotnej skarżącego. Wydając decyzję w sprawie umniejszenia należności z tytułu nieopłaconych postojów pojazdu w SOP organ I instancji w istocie ponowne rozstrzygnął w przedmiocie ustalenia obowiązku skarżącego co do odpłatnego parkowania pojazdu w SOP oraz ustalił nową kwotę należności z tego tytułu, przy czym działał w tym postępowaniu poza regulacjami powołanej ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, nie był wiec ograniczony zawartymi w niej rozwiązaniami proceduralnymi. Jak wyżej wyjaśniono skarżący kwestionuje obciążenie go opłatami z tytułu postoju w Strefie Ograniczonego Parkowania, wywodząc, że w 1999 roku bezpodstawnie odmówiono mu wydania identyfikatora dla mieszkańca Strefy. W ocenie Sądu na obecnym etapie sprawy kwestia powyższa może być wyłącznie przedmiotem postępowania przed organem nadzorczym nad Zarządem Dróg Miejskich w P., w ramach którego możliwe będzie ustalenie, czy w świetle treści przepisów obowiązującego w 1999 roku Regulaminu Strefy zarzuty skarżącego dotyczące bezpodstawnego odmówienia mu wydania identyfikatora są uzasadnione. Natomiast w zakresie istotnym dla rozpatrzenia złożonej skargi podstawowe znaczenie miało ustalenie, iż takim identyfikatorem w przedmiotowym okresie skarżący nie legitymował się, co sam w toku postępowania administracyjnego przyznał i co w sprawie jest bezsporne. Zważyć należy, że w okolicznościach faktycznych rozpoznawanej sprawy podstawą egzekwowanego obowiązku nie była decyzja organu administracyjnego, którą skarżący mógłby wcześniej kwestionować w trybie instancyjnym ani też orzeczenie sądowe, ale obowiązek ten wynika wprost z przepisu prawa w rozumieniu art. 33 pkt 3 i art. 3 ustawy z dnia 16 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, to jest z art. 13 ust. 4 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2000 r. Nr 71, poz. 838, Nr 86, poz. 958, z 2001 r. Nr 125, poz. 1371 oraz z 2002 r. Nr 25, poz. 253 i Nr 41, poz. 365) oraz wydanych na jej podstawie przepisów wykonawczych i Regulaminu Strefy Ograniczonego Postoju Miasta P., a to obligowało organ egzekucyjny do ustalenia istnienia lub nieistnienia obowiązku (art. 33 ust. 1 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji). Takich ustaleń organ egzekucyjny, będący zarazem wierzycielem, dokonał już na etapie przed doręczeniem tytułu wykonawczego, a wydając zaskarżoną decyzję w sprawie umniejszenia należności działał z uwzględnieniem sytuacji zdrowotnej, rodzinnej i materialnej strony, w myśl regulacji zawartej w powołanej uchwale Rady Miasta P. z dnia 18 listopada 1999 r., poza przepisami ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Na marginesie niniejszej sprawy wyjaśnić należy, iż w sytuacji, gdy w 1999 r. skarżący nie otrzymał aktu administracyjnego w postaci decyzji o odmowie przyznania przedmiotowego identyfikatora, wydania takiej decyzji może nadal domagać się, pod rygorem złożenia skargi na bezczynność, a w przypadku uzyskania decyzji odmownej, zaskarżyć ją w zwykłym trybie instancyjnym. Niezależnie od powyższego w sprawie może zostać uruchomione postępowanie skargowe w trybie przepisów Działu VIII ustawy Kodeks postępowania administracyjnego. Wbrew argumentacji skargi na treść zaskarżonej decyzji wpływu nie miał powoływany przez stronę wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 10 grudnia 2002 r. sygn. TK P6/02. Stwierdzając niekonstytucyjność art. 13 ust. 4 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2000 r. Nr 71, poz. 838, Nr 86, poz. 958, z 2001 r. Nr 125, poz. 1371 oraz z 2002r. Nr 25, poz. 253 i Nr 41, poz. 365) w zakresie, w którym przepis ten upoważnia Radę Ministrów do określenia w drodze rozporządzenia szczegółowych zasad wprowadzania opłat za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych oraz organu właściwego do ustalania tych opłat, a także przepisów § 3 ust. 1, § 4 ust. 1, §8 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 czerwca 2000 r. w sprawie szczegółowych zasad wprowadzania opłat za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych (Dz. U. Nr 51, poz. 608) Trybunał określił, iż przepisy te tracą moc z dniem 30 listopada 2003 r. Orzekając o niekonstytucyjności przepisów prawnych odnoszących się do opłat za parkowanie na drogach publicznych Trybunał uznał, że wyrok ten rodzi skutki prawne tylko na przyszłość, a to oznacza to, że ewentualne roszczenia o zwrot opłat pobranych na podstawie tych przepisów nie mogą dotyczyć opłat pobieranych do momentu utraty ich mocy obowiązującej. W badanym przypadku sporna należność dotyczyła lat 1999-2000r., a więc okresu poprzedzającego utratę mocy niekonstytucyjnych przepisów. W uzasadnieniu wyroku Trybunał wyjaśnił nadto, iż odroczenie terminu utraty mocy obowiązującej wskazanych przepisów oznacza, że w sprawie nie znajduje zastosowania art. 190 ust. 4 Konstytucji RP, zgodnie z którym orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z Konstytucją, na podstawie którego zostało wydane prawomocne orzeczenie sądowe, ostateczna decyzja administracyjna lub rozstrzygnięcie w innych sprawach, stanowi podstawę do wznowienia postępowania, uchylenia decyzji lub innego rozstrzygnięcia na zasadach i w trybie określonych w przepisach właściwych dla danego postępowania. Trybunał podkreślił, iż obowiązek wniesienia opłaty z tytułu parkowania pojazdu na drodze publicznej powstawał z mocy samego prawa bez wydawania indywidualnych decyzji administracyjnych, orzeczeń sądowych czy innych rozstrzygnięć. W takich sytuacjach nie istnieją więc możliwości wznowienia postępowania, ponieważ takich postępowań nie było, zaś podstawę do wniesienia pytania prawnego przez NSA stworzyła nie indywidualna sprawa z zakresu administracji publicznej rozpatrywana przez ten sąd, ale postępowanie ukierunkowane na badanie zgodności z prawem uchwały Rady Gminy Warszawa Centrum. Uchwała organu gminy nie jest jednak orzeczeniem, decyzją ani innym rozstrzygnięciem w rozumieniu art. 190 ust. 4 Konstytucji, stąd norma zawarta w tym przepisie nie może stanowić podstawy do wzruszenia obowiązku opłacenia postoju, który wynikał z uregulowań prawnych obowiązujących do dnia 30 listopada 2003 r. Z wymienionych przyczyn na podstawie art. 151 wyżej powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 97§ 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1271 z późniejszymi zmianami), skarga podlega oddaleniu. /-/D. Rzyminiak-Owczarczak /-/E.Makosz-Frymus /-/B. Popowska MB